Accountantsverslag Enkhuizen

Accountantsverslag 2023 Gemeente Enkhuizen

2

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Aan de raadsleden van gemeente Enkhuizen Hoogstraat 11 1601 KT Enkhuizen

Jaarrekening

Jaarrekening 16 juli 2024 Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Financiële positie

Geachte leden van de raad,

Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag met betrekking tot onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2023. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2023 en onze overeenkomst d.d. 13 juli 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de Auditcommissie.

Vervolgens geven wij ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle. We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn.

In deze rapportage hebben wij onze bevindingen en observaties opgenomen die zijn voortgekomen uit onze werkzaamheden tijdens de tussentijdse controle en de jaarrekeningcontrole.

Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag.

Bevindingen controle

Bevindingen controle

Interne beheersing

Interne beheersing

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Bijlagen

Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste boodschappen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording. Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering.

Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben tijdens onze werkzaamheden. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.

J.G. Schuijt MSc RA

3

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Financiële positie

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 805.000. Voor onzekerheden is deze grens EUR 2.415.000.

Informatiewaarde van de programmaverantwoording kan beter De programmaverantwoording is relatief compact en prettig leesbaar. De tabellen in het programma’s Ruimte en Samenleving zijn in een aantal gevallen erg lang, waardoor ze lastiger leesbaar zijn. De financiële analyses zijn overwegend goed te volgen en vertellen het verhaal achter de cijfers. Naar onze mening zijn er belangrijke verbeteringen mogelijk om uw gemeenteraad beter in positie te brengen om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. Onze belangrijkste aanbeveling hierbij is om doelstellingen in de P&C documenten op te nemen die voldoende specifiek en meetbaar zijn, voorzien van prestatie-indicatoren en gekoppelde normen. Hierdoor wordt het ook beter mogelijk om het gedrag van de medewerkers te beïnvloeden teneinde de doelstellingen te realiseren.

Bevindingen controle

Bevindingen controle

Interne beheersing

Interne beheersing

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Bijlagen

Alle controleverschillen zijn gecorrigeerd Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Er zitten geen niet-gecorrigeerde fouten meer in de jaarrekening die hoger zijn dan onze rapporteringstolerantie.. De totale onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van jeugdzorg en de reguliere inkopen bedragen EUR 1,3 miljoen.

Onrechtmatigheden blijven binnen de verantwoordingsgrens Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. Wij hebben geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

Daarnaast missen we een kritische analyse van hetgeen nog niet goed gaat binnen de organisatie en waarom dit zo is. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt.

4

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Financiële positie

Bevindingen controle

Bevindingen controle

Financiële positie van uw gemeente is prima De financiële positie van uw gemeente is voldoende, hoewel de solvabiliteit lager is dan andere gemeenten met uw omvang. Opvallend is dat vooral voor de netto schuldquote, maar ook voor de solvabiliteit, de werkelijke ratio’s fors beter zijn dan verwacht in de begroting. Wij missen in de jaarstukken een duidelijke verklaring van dit verschil. Weerstandsvermogen voldoet aan de norm, maar vraagt aandacht In 2023 is het weerstandsvermogen toegenomen van 2,4 naar 3,1. Hiermee is het weerstandsvermogen te kenmerken als uitstekend. De belangrijkste reden van de toename is dat het beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen van EUR 4,9 miljoen naar EUR 6,1 miljoen. Dit is te danken aan het feit dat het positieve resultaat over 2022 voor een belangrijk deel ten gunste van de vrij besteedbare reserves is gebracht. In principe is het weerstandsvermogen nog hoger, omdat het positief resultaat in 2023 ook onderdeel is van het weerstandsvermogen totdat uw raad anders beslist.

Interne beheersing

Interne beheersing

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Bijlagen

Ons beeld van uw IT-functie: geen grote risico’s, verbetering mogelijk Tijdens onze controle hebben wij geen toereikende controle-informatie verkregen om een oordeel te kunnen geven over de juistheid, tijdigheid en volledigheid van de geautomatiseerde verwerking van data en transacties. Dit geldt in het bijzonder voor de processen die bij de gemeenschappelijke regeling De Som zijn ondergebracht. Op basis van de werkzaamheden die we wel hebben kunnen uitvoeren, zijn wij van mening dat de IT-functie binnen uw organisatie in het kader van de jaarrekening voldoende is, maar op onderdelen kan worden verbeterd. We hebben geen grote risico’s geconstateerd ten aanzien van de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

Jaarafsluiting is moeizaam verlopen Het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn minder goed verlopen als wij graag zouden willen. Hoewel de onderlinge afstemming en samenwerking aan de voorkant naar onze mening goed was, bleek de uitvoering van de controle moeizamer. We hebben gesignaleerd dat de basiskennis van het BBV niet binnen de hele financiële organisatie aanwezig is. Daarnaast missen wij een kritische blik van de medewerkers in de tweede lijn op de voorgestelde mutaties die worden voorgesteld vanuit de eerste lijn. Hierdoor is de kwaliteit van de basisadministratie op onderdelen nog niet toereikend. Wij vinden daarnaast dat de dossiervorming en onderbouwing van de Sisa-regelingen beter moet. Dit onderdeel van de controle is de belangrijkste oorzaak geweest dat de werkzaamheden zijn uitgelopen. Daarom hebben wij het college aanbevolen om deze verbetering een speerpunt te maken bij de afsluiting 2024. Dit heeft onder andere geleid tot een correctie van EUR 3,9 miljoen op de kosten die in 2023 ten laste gebracht mag worden van de specifieke uitkering Oekraïne. Veel aandacht voor verbetering door de nieuwe directie De kwaliteit van de interne beheersing binnen de gecontroleerde processen is nog niet voldoende om te kunnen steunen tijdens de controle van de jaarrekening of het afgeven van de rechtmatigheidsverantwoording.

Daarnaast hebben wij in onze boardletter nadrukkelijk aandacht besteed aan de cultuur, gedrag en samenwerking binnen uw organisatie. Wij hebben gesignaleerd dat de nieuwe directie veel aandacht heeft voor de ontwikkeling van de organisatie. De afgelopen weken hebben vooral in het teken gestaan om bewustwording te creëren bij de organisatie. Wij erkennen dat het totale proces er eentje is die een langere periode in beslag zal nemen.

5

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Financiële positie

Bevindingen controle

Bevindingen controle

Interne beheersing

Interne beheersing

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Bijlagen

Wij maken ons zorgen om de bezetting van de VIC-functie Tijdens de eindejaarscontrole hebben we geconstateerd dat er ontwikkelingen hebben plaatsgevonden op het personele vlak, waardoor onder andere de VIC-functie minder goed bezet is geweest. Op basis daarvan hebben wij wederom onze zorgen geuit over de kwantitatieve en kwalitatieve bezetting van de VIC-functie. Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicatie voortgekomen voor fraude. Onze bevindingen in het fysiek domein Er hebben in 2023 weinig activiteiten plaatsgevonden in de grondexploitaties. De belangrijkste redenen hiervan zijn de bezwaren die zijn gemaakt tegen het project Gommerwijk West West en het feit dat het project Schepenwijk in de afrondend fase zat, en in 2023 zelfs is afgerond. De exploitatie Gommerwijk West West kent nog een positief verwacht resultaat. Het totaal te verwachten resultaat is naar onze mening onzeker totdat er finaal uitspraak is gedaan in de beroepsprocedures. Niet alleen de aard van de uitspraak is van belang, maar ook wanneer dit komt. Hoe langer het duurt, hoe lager het uiteindelijke resultaat van de exploitatie.

Onze bevindingen in het sociaal domein In onze Boardletter hebben wij geconstateerd dat er binnen de gemeente nog onvoldoende grip is op de toekomstige ontwikkeling van de zorgkosten, zowel bij de Wmo, als in het jeugddomein. Hierdoor is het risico aanwezig dat de werkelijke zorgkosten (veel) hoger uitvallen dan eerder verwacht.

Dit heeft zich gemanifesteerd in de jaarrekening 2023. Daarom hebben wij het college aangeraden om de interne beheersing van de ontwikkeling van de zorgkosten te versterken. Hoewel de prestatielevering van de zorg nog niet in het primaire proces is gewaarborgd, lukt het wel steeds beter om dit achteraf vast te stellen zonder afhankelijk te zijn van zorgleveranciers. Dit heeft er voor uw gemeente voor gezorgd dat de onzekerheid in de jaarrekening 2023 beperkt is gebleven tot EUR 0,4 miljoen. Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering In 2023 zijn er grote afwijkingen geweest tussen de primaire begroting, de bijgestelde begroting en de realisatie. Ook over de laatste 4 jaar is gebleken dat de jaarrekening een (veel) positiever beeld geeft dan de bijgestelde begroting. Een aantal verschillen, in het bijzonder als het gaat om vertragingen in onderhoud, mutaties in de grondexploitaties en de voorspelbaarheid van de kosten in het sociaal domein, hadden echter eerder gesignaleerd kunnen worden. Om uw kaderstellende en controlerende rol nog beter te kunnen uitvoeren, raden u aan om het college te verzoeken om in meer detail onderzoek te doen op welke wijze de kwaliteit van de (bijgestelde) begroting kan worden verbeterd.

In onze In onze boardletter hebben we reeds aangegeven dat de eerstelijnsteams binnen de SED organisatie meer verantwoordelijk kunnen nemen voor de realisatie van gemaakte afspraken in de begroting In plaats van te wijzen naar hun adviseurs of de financiële afdeling. Naar onze mening ligt de basis van verantwoording en analyse bij de budgetverantwoordelijke. Ook een kwalitatief goede tweede lijn kan een bijdrage leveren aan de ambitie van de gemeente om de P&C cyclus verder te verbeteren. Het doorontwikkelen van business control binnen de SED organisatie is hiervoor naar onze mening een goede mogelijkheid.

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

6

De reikwijdte van onze controle

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

De gemeenteraad heeft ons verzocht om de jaarrekening 2023 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.

Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording

Jaarstukken Gemeente Enkhuizen

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie

Jaarverslag

Jaarrekening

Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Programmaverantwoording

Paragrafen

Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting

Rechtmatigheidsverantwoording

WNT-bijlage

SiSa-bijlage

Bijlage taakvelden

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening

Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

7

Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.

Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op € 100.000.

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

8

Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.

Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

9

Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. In de tabel hieronder hebben we deze voor u specifiek uitgesplitst. Tevens hebben we de fouten en onzekerheden kort toegelicht.

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Geen niet-gecorrigeerde fouten in de jaarrekening Wij hebben gedurende de controle een aantal correcties geconstateerd in het bijzonder in de grondexploitaties. Alle door ons geconstateerde fouten zijn echter door het college verwerkt in de jaarrekening. Daarom zijn er geen niet-gecorrigeerde fouten in de jaarrekening.

Onzekerheden Levering zorgprestaties niet vastgesteld Om de prestatielevering van de zorg vast te stellen wordt gesteund op de productieverantwoordingen van deze zorgverleners. Hierdoor bent u voor de rechtmatige uitvoering van de processen binnen het sociaal domein, maar ook voor de tijdige afronding van uw jaarrekening, afhankelijk van derde partijen. Indien er geen goedgekeurde prestatieverantwoordingen worden ontvangen, is de levering van de zorg in onze oordeelsvorming per definitie onzeker. De totale onzekerheid die op deze wijze is ontstaan is EUR 420.000. Prestatielevering inkoop niet volledig vastgesteld In onze boardletter hebben wij opgemerkt dat de aantoonbare prestatielevering in de eerste lijn niet is gewaarborgd. Indien de prestatielevering in het inkoopproces niet zichtbaar kan worden aangetoond, is het risico aanwezig dat ten onrechte betalingen worden gedaan aan derden. Tevens verhoogd dit het risico dat fraude onopgemerkt kan plaatsvinden. Bij onze controle is gebleken dat de prestatielevering niet bij alle geselecteerde facturen aangetoond kon worden. Daarom hebben wij hiervoor bij onze oordeelsvorming een (geëxtrapoleerde) onzekerheid meegenomen van EUR 844.000.

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

10

Het college heeft voor het eerst de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen

Achtergrond Dit jaar heeft het college voor het eerst een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening. Daarom valt deze verantwoording binnen de reikwijdte van de controle van de jaarrekening. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.

Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen?

Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.

Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 3% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 2,4 miljoen. Het oordeel van het college Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde grens. De reden hiervoor is dat de samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 1,5 miljoen) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 0,1 miljoen) lager is dan de verantwoordingsgrens. De onrechtmatigheden zijn toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierin is ook opgenomen dat de begrotingsonrechtmatigheid op basis van de financiële verordening 2023 als acceptabel moet worden aangemerkt. Daarom is er geen verdere toelichting gegeven in de paragraaf Bedrijfsvoering. Wel zijn de niet-begrote mutaties in de reserves toegelicht in de programmaverantwoording. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld.

Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

11 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In dit deel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de raadsleden. Daarnaast beoordelen wij of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV aan de programmaverantwoording stelt. Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Vervolgens hebben wij in meer detail onze beeld uitgewerkt.

Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle

Aspect verantwoording

2023

Leesbaarheid



Informatiewaarde



Overeenstemming met jaarrekening



In overeenstemming met het BBV



Legenda

Betekenis

Interne beheersing

Interne beheersing



Voldoet niet of beperkt aan de norm

Speerpunten van de gemeenteraad



Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie

Speerpunten de gemeenteraad van

Bijlagen

Bijlagen

De programmaverantwoording is relatief compact en prettig leesbaar. De tabellen in het programma’s Ruimte en Samenleving zijn naar onze mening in een aantal gevallen erg lang, waardoor ze lastiger leesbaar zijn.

De financiële analyses zijn overwegend goed te volgen en vertellen het verhaal achter de cijfers. Naar onze mening zijn er wel belangrijke verbeteringen mogelijk om uw gemeenteraad beter in positie te brengen om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren: • In de begroting 2023, de jaarrekening 2023, maar ook in de begroting 2024, ontbreekt het aan concrete en eenduidige beleidsdoelstellingen. In plaats daarvan is in de programmaverantwoording een algemene tekst opgenomen, waaruit niet duidelijk blijkt of de voorgenomen acties en activiteiten uit de begroting 2023 zijn gerealiseerd. Daarom bevelen wij u aan om doelstellingen op te nemen die voldoende specifiek en meetbaar zijn, voorzien van prestatie-indicatoren en gekoppelde normen. Hierdoor wordt het ook beter mogelijk om het gedrag van de medewerkers te beïnvloeden teneinde de doelstellingen te realiseren. Om hier op een goede wijze inhoud aan te geven, raden wij u aan om in samenwerking tussen gemeenteraad, college en SED werkorganisatie een project te starten om op basis van de ambities in het collegeuitvoeringsprogramma (cup) de informatiebehoefte van alle drie de partijen te inventariseren. Op basis van deze behoefte kunnen SMART geformuleerde doelstellingen, KPI’s en normen worden opgesteld, die worden bewaakt door middel van de P&C documenten.

• Wij missen een kritische analyse van hetgeen nog niet goed gaat en waarom dit zo is. Uit de waarnemingen uit onze controle, de gesprekken met medewerkers en de rapporten van de VIC blijkt nog voldoende verbeterpotentieel aanwezig in de organisatie. Hiervoor verwijzen wij ook naar de onze boardletter en de relevante bevindingen in dit verslag. De programmaverantwoording leent zich goed om een dergelijke zelfkritische analyse van de organisatie transparant te maken richting uw gemeenteraad.

12 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. In de financiële verordening zijn geen aanvullende eisen gesteld aan de paragrafen.

Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel de minimaal benodigde informatie over het onderwerp van de paragraaf volgens het BBV. Veel meer informatiewaarde bieden de paragrafen niet. Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren:: • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en infographics.

Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Op de volgende pagina’s hebben wij in meer detail ons beeld uitgewerkt. Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C cyclus. Aspect verantwoording

2023

Lokale heffingen



Weerstandsvermogen en risicobeheersing



Onderhoud kapitaalgoederen



Financiering



Bedrijfsvoering



Verbonden partijen



Grondbeleid



Openbaarheid



Legenda

Betekenis



Voldoet niet of beperkt aan de norm



Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie

13 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen geeft op een toereikende wijze inzicht in de opbouw van het weerstandsvermogen per 31 december 2023. De risico’s die met dit vermogen worden afgedekt, worden weergegeven en uitgelegd. De tabel waarin dit gebeurd, is echter minder goed leesbaar op papier. Naar onze mening kan er beter inzicht gegeven worden in de wijze waarop de risico's in de paragraaf tot stand zijn gekomen. Dit had beter uitgewerkt kunnen worden door uitleg te geven over het proces van risico-inventarisatie dat het college hanteert. In de paragraaf worden ook de verplichte kengetallen vanuit het BBV opgenomen. In dit verslag hebben wij een analyse opgenomen van deze kengetallen. Ook het college heeft een dergelijke analyse opgenomen in de paragraaf. Deze analyse heeft naar onze mening toereikend plaatsgevonden. De toegevoegde waarde van de paragraaf kan ook worden verbeterd door meer (grafische) analyses op te nemen van het verloop van de (verplichte) kengetallen, de risico’s en het weerstandsvermogen.

Onderhoud kapitaalgoederen In de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen zijn de verschillende soorten kapitaalgoederen in overeenstemming met het BBV benoemd en afzonderlijk behandeld. De compleetheid en detaillering van deze uitwerkingen verschilt echter per soort kapitaalgoed. Daarnaast wordt naar onze mening wel inzicht gegeven in de financiële consequenties die uit het beleidskader voortvloeien, maar een analyse van de verschillen tussen de begroting en jaarrekening ontbreekt. Wij raden u aan om met ingang van de jaarrekening 2024 deze analyse voor alle categorieën kapitaalgoederen op te nemen. De toegevoegde waarde van de paragraaf kan verder worden verbeterd door hierin ook een meerjarenperspectief mee te nemen gezien het structurele karakter van de onderhoudskosten. Financiering De paragraaf Financiering is een vrij technische paragraaf, maar het is naar onze mening redelijk goed gelukt om de belangrijkste onderdelen van de paragraaf goed leesbaar te maken. De informatiewaarde zou verbeterd kunnen worden door de financieringspositie van de gemeente in meerjarenperspectief te bezien, waarbij deels wordt teruggekeken, bijvoorbeeld drie jaar, en deels vooruitgekeken. Op deze wijze kan een trendanalyse worden ontwikkeld, waardoor een nog betere voorspelling gemaakt kan worden van de financieringsbehoefte op de langere termijn.

14 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Lokale heffingen De leesbaarheid van de paragraaf Lokale Heffingen is naar onze mening voldoende. Het taalgebruik is laagdrempelig, maar legt de essentie van de belangrijkste lokale heffingen goed uit. Tevens voldoet de paragraaf aan de wettekst van het BBV.

Bedrijfsvoering De paragraaf Bedrijfsvoering dient ten minste inzicht te geven in de stand van zaken en het gevoerde beleid ten aanzien van de bedrijfsvoering. Het BBV definieert echter niet wat onder bedrijfsvoering moet worden verstaan.

De paragraaf voldoet echter niet helemaal aan de eisen die zijn opgenomen in de Notitie Lokale Heffingen van de commissie BBV. Deze notitie vereist dat uit de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes bij de berekeningen in ieder geval moet blijken of, en zo ja, hoe de kostendekkendheid tussen verschillende onderdelen wordt bereikt door gebruik te maken van kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd. De mate van kruissubsidiëring tussen onderdelen of hoofdstukken kan worden aangetoond door middel van een berekening per hoofdstuk. Dit is vooral van belang voor heffingen en rechten met een dekking van meer dan 100%. Deze berekening is deels gemaakt, maar het laatste stukje, namelijk de analyse op totaalniveau, ontbreekt nog.

Feitelijk heeft uw gemeente geen eigen bedrijfsvoering, omdat de bedrijfsvoering is ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling SED organisatie. Daarom heeft de inhoudelijke uiteenzetting in deze paragraaf meer betrekking op de bedrijfsvoering van de SED organisatie dan op uw gemeente.

Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Grondbeleid De paragraaf Grondbeleid geeft naar onze mening een goede weergave van de wijze waarom de gemeente het grondbeleid uitvoert en welke relatie dit beleid heeft met de bouwgronden in exploitatie. Verder wordt voldaan aan alle eisen uit het BBV.

De informatie die is opgenomen is duidelijk en begrijpelijk. Wij missen op onderdelen echter een kritische analyse van hetgeen nog niet goed gaat en waarom dit zo is. Uit de waarnemingen uit onze controle, de gesprekken met medewerkers en de rapporten van de VIC blijkt nog voldoende verbeterpotentieel aanwezig in de organisatie. Hiervoor verwijzen wij ook naar de onze boardletter en de relevante bevindingen in dit verslag. Deze paragraaf leent zich goed om een dergelijke zelfkritische analyse van de organisatie transparant te maken richting de raadsleden. Daarnaast is in de paragraaf Bedrijfsvoering stil gestaan bij de rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben geconstateerd dat dit onderdeel goed is uitgewerkt. Alle benodigde informatie ten aanzien van de opzet en uitwerking van de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen. Tevens is concreet gemaakt wat de reden is van de geconstateerde onrechtmatigheden. In de daadwerkelijke rechtmatigheidsverantwoording die onderdeel is van de jaarrekening, wordt verwezen naar deze paragraaf.

15 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Verbonden partijen In de paragraaf Verbonden partijen dient ten minste opgenomen te worden een lijst met alle verbonden partijen, inclusief de wijze waarop de gemeente een belang heeft in de verbonden partij en het openbaar belang dat ermee gediend wordt. Tevens dienen de risico’s te worden benoemd die verband houden met de verbonden partij. Wij hebben geconstateerd dat de paragraaf voldoet aan de eisen van het BBV. Openbaarheid De paragraaf Openbaarheid is voor het eerst verplicht geworden in de jaarstukken 2023. In deze paragraaf dient het college verslag te doen van de uitvoering van de Wet open overheid (Woo). De inhoud en informatiewaarde van deze alinea in de jaarstukken 2023 is ons inziens al van voldoende niveau. Het geeft inzicht in het aantal verzoeken dat is ingediend. De opvolging en afhandeling ontbreekt echter in de paragraaf. Tevens is door het college een actualisatie gegeven van de voortgang van de plicht voor actieve openbaarmaking.

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Wij merken dat veel gemeenten nog zoekende zijn op welke wijze deze paragraaf het best kan worden ingericht, omdat historie en referentie nog ontbreekt. Wij hebben het college daarom geadviseerd om voor komend jaar kennis te nemen van het nieuwe artikel 16a dat in de voorgenomen wijziging van het BBV is opgenomen. Hierin zijn in meer detail de eisen opgenomen waaraan de paragraaf betreffende openbaarheid moet voldoen.

16 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Onze analyse van uw financiële positie In onze controleverklaring moeten wij sinds vorig jaar expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen

Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven.

De financiële positie van uw gemeente is voldoende, hoewel de solvabiliteit lager is dan andere gemeenten met uw omvang. Opvallend is dat vooral voor de netto schuldquote, maar ook voor de solvabiliteit, de werkelijke ratio’s fors beter zijn dan verwacht in de begroting. Wij missen in de jaarstukken een duidelijke verklaring van dit verschil. Op basis van onze eigen analyse, hebben wij geconstateerd dat de reden van het grote verschil tussen de kengetallen is, dat de werkelijke investeringen achterblijven bij de verwachtingen. Dit heeft effect op het bedrag dat de gemeente in totaal heft moeten lenen. De vaste schuld per 31 december 2023 is daarom niet EUR 52,7 miljoen zoals in de begroting verwacht, maar EUR 43,0 miljoen. Ook de totale baten zijn hoger dan verwacht. In de begroting werd nog uitgegaan van totale baten van EUR 63,2 miljoen, terwijl in werkelijk het totaal van de baten in de jaarrekening 2023 op EUR 77,6 miljoen.

Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang, de regio Kop van Noord-Holland, de provincie Noord-Holland en met Nederland als geheel.

Zoals hiervoor gemeld, zijn wij van mening de financiële positie van uw gemeente voldoende is. Wel willen wij het signaal afgegeven dat de financiële positie de komende jaren mogelijk zal verslechteren als de niet gerealiseerde investeringen alsnog worden uitgevoerd. Gezien de huidige financiële positie zullen deze investeringen (nagenoeg) volledig met externe leningen gefinancierd moeten worden. Op de pagina’s hierna hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.

17 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle

Onze analyse van uw financiële positie Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is de laatste jaren stabiel gebleven rond een niveau van 20,0%. Hiermee zit uw gemeente het ene jaar net wel en het andere jaar net niet in de risicocategorie neutraal in het provinciaal toezichtmodel. In de begroting 2023 werd nog uitgegaan van een solvabiliteit van 12% omdat aangenomen werd dat de uitdagende investeringsagenda kon worden gerealiseerd met het aangaan van nieuwe leningen. Voor de jaren daarna werd een stabilisatie van de solvabiliteit op het percentage van 12% voorzien. In de begroting 2024 is de solvabiliteit op de langere termijn herzien naar 15% per eind 2027. Desalniettemin kan de solvabiliteit ook sneller dalen dan verwacht indien het ravijnjaar slechter uitvalt dan verwacht of de boeggolf aan investeringen (sneller) wordt ingelopen. Daarom raden wij u aan om de solvabiliteit bij de kadernota en begroting 2025 goed in de gaten te houden, omdat u relatief weinig buffers heeft om (onverwachte) tegenvallers op te vangen.

Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Ook de vergelijking met andere gemeenten laat zien dat uw weerbaarheid voor tegenvallers lager is dan gemiddeld. Landelijk lag de gemiddelde solvabiliteit van gemeenten in 2022 op 38,9%. Voor de gemeenten in uw provincie lag dit percentage op 38,4% en voor gemeenten met een vergelijkbare omvang op 41,4%. Uw solvabiliteit was eind vorig jaar 19,7 %.

18 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De netto schuldquote van uw gemeente is sinds 2020 fors gedaald van 68,7% eind 2020 tot 45,3% eind 2023. Dit geeft aan dat de totale opbrengsten van uw gemeenten (veel) sneller toeneemt dan de werkelijke ontwikkeling van de netto schuldenlast van de gemeente. Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een (gecorrigeerd) netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol. Voor beide ratio’s blijft uw gemeente hier ruimschoots onder.

Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle

Ten opzichte van de andere gemeenten in uw provincie, alsmede het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang, is uw netto-schuldquote wel nog steeds hoog. Dit houdt voor een belangrijk deel verband met de demografische opbouw van uw bevolking en het relatieve hoge investeringsniveau uit het verleden. De landelijke gemiddelde netto schuldquotes is 38,8%., voor de provincie is het gemiddelde 37,5%. Andere kleinere gemeenten hebben een gemiddelde netto schuldquote van 29,7%.

Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Om de ambities en investeringen te financieren werd verwacht dat er in nieuwe leningen aangetrokken moeten worden. In de begroting 2024 is daarom rekening gehouden met een netto schuldquote die snel toeneemt. Hierdoor heeft u alsnog het risico om in de categorie neutraal te belanden.

19 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is in 2023 afgenomen van 7,2% naar 5,9%. Hiermee bevindt uw gemeente zich in de categorie minste risicovol die de provincie hanteert bij haar toezichthoudende taak. Ten opzichte van het gemiddelde van andere gemeenten in uw regio en in de provincie is het financiële risicoprofiel van uw grondexploitaties hoger. De ratio is echter (iets) lager dan het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten van uw omvang. Voor beiden is dit gemiddelde 6,1%. Dit betekent dat het financiële risicoprofiel van uw grondexploitaties ten opzichte van de totale omzet bij uw gemeente lager is dan deze gemeenten.

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

In de grafiek is overigens zichtbaar dat het risicoprofiel in 2022 fors is gestegen. Dit komt door de opening van de exploitatie Gommerwijk West West.

Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is, net als de laatste jaren, positief. Dit houdt in dat de structurele lasten kunnen worden gedekt door structurele baten. Er is feitelijk sprake van een overschot in de exploitatie nadat alle incidentele resultaten zijn geëlimineerd. Dit is voor de provincie een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. De afgelopen jaren schommelt het kengetal tussen 2,5%-4,5%. Dit was voor 2022 iets onder het niveau van de andere Nederlandse gemeenten en de gemeenten met uw omvang. De ratio was echter nagenoeg gelijk aan die van de gemeenten in de provincie Noord-Holland en uw regio. Hierbij moet wel aangetekend worden dat 2022 voor alle gemeenten een uitzonderlijk positief jaar is geweest. De verwachting is dat, zeker gezien de mogelijke afname van het gemeentefonds, dit percentage de komende jaren onder druk komt te staan.

20 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het vorige jaar. Hierbij worden de definities van het kennisinstituut Coelo aangehouden. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ waarde van een koopwoning in uw gemeente. Dit is een andere berekeningswijze dan die u zelf hanteert, waardoor de uitkomsten van dit kengetal verschillen. Wij gebruiken de definitie van Coelo om aan te sluiten bij de informatie die openbaar gemaakt is door het CBS.

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

De omvang van de belastingcapaciteit in uw gemeente is de laatste jaren relatief stabiel rond 108%. Hierdoor bent u met de gemeentelijke belastingen relatief “duur” ten opzichte van andere gemeenten van uw omvang en in Nederland. Daarom bent u door de provincie ingedeeld in de hoogste risicocategorie. Andere gemeenten met uw omvang zaten in 2022 op een belastingcapaciteit van 102,6%. Landelijk lag dit op 101,5%. Ten opzichte van de andere gemeenten in de provincie Noord-Holland is de belastingcapaciteit echter iets lager.

21 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2023. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2023 is gestegen van 2,4 naar 3,1. Hiermee is het weerstandsvermogen te kenmerken als uitstekend.

Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De belangrijkste reden van de toename is dat het beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen van EUR 4,9 miljoen naar EUR 6,1 miljoen. Dit is te danken aan het feit dat het positieve resultaat over 2022 voor een belangrijk deel ten gunste van de vrij besteedbare reserves is gebracht. In principe is het weerstandsvermogen nog hoger, omdat het positief resultaat in 2023 ook onderdeel is van het weerstandsvermogen totdat uw raad anders beslist. De financiële omvang van de risico’s is licht afgenomen van EUR 2,3 miljoen naar EUR 2,2 miljoen. Dit komt voornamelijk door een afname van het risicoprofiel van de SED organisatie, dat voor rekening komt voor de gemeente.

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing blijkt

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Zoals wij in onze boardetter aan de raad hebben opgenomen, is het risicomanagement bij uw gemeente nog onvoldoende een onderdeel van de normale bedrijfsvoering. Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten.

Ondanks de toename van het weerstandsvermogen blijft het naar onze mening belangrijk om de risico’s goed te bewaken in het licht van de financiële positie van uw gemeente. In het bijzonder de blijvende onzekerheid over de exacte uitwerking van een mogelijke verlaging van de algemene uitkering speelt hierbij een belangrijke rol.

22 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Bedrijfsvoering

Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting

Oordeel

Waardering immateriële vaste activa

Evenwichtig

Waardering materiële vaste activa

Evenwichtig

Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Hierbij merken wij op dat de managementschattingen standaarden zijn die bij het herzien van de grondexploitaties gelden als uitgangspunt. Het college heeft vervolgens per exploitatiegebied beoordeeld of deze standaarden moeten worden gebruikt of dat afwijkende waarden (uitzonderingen) gelden, vanwege project-specifieke afspraken.

Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven. De boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen van EUR 4,8 miljoen naar EUR 4,5 miljoen. Deze afname van EUR 0,3 miljoen wordt veroorzaakt door: • Bij: reguliere investeringen van afgerond EUR 0,2 miljoen, inclusief toegerekende uren en rente; • Af: grondverkopen in de exploitatie Schepenwijk van afgerond EUR 0,4 miljoen; • Af: hogere verlies ten opzichte 2022 in de afronding van de exploitatie Schepenwijk van afgerond EUR 0,1 miljoen

Weinig activiteit in grondexploitaties gedurende 2023 Er hebben in 2023 weinig activiteiten plaatsgevonden in de grondexploitaties. De belangrijkste redenen hiervan zijn de bezwaren die zijn gemaakt tegen het project Gommerwijk West West en het feit dat het project Schepenwijk in de afrondend fase zat, en in 2023 zelfs is afgerond. De exploitatie Gommerwijk West West kent nog een positief verwacht resultaat van EUR 2,2 miljoen. In 2022 werd echter nog een winst op eindwaarde verwacht van EUR 2,6 miljoen. De afname van EUR 0,4 miljoen is te wijten aan de kosten van de lopende procedures en toegerekende kosten en rente. Het totaal te verwachten resultaat blijft naar onze mening onzeker totdat er finaal uitspraak is gedaan in de beroepsprocedures. Niet alleen de aard van de uitspraak is van belang, maar ook wanneer dit komt. Hoe langer het duurt, hoe lager het uiteindelijke resultaat van de exploitatie.

23 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Bedrijfsvoering

Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein

24 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein

Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Managementschatting

Gehanteerde rekenrente

Oordeel

Evenwichtig

Het college rekent binnen de grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 0,93% (2022: 1,12%). Dit percentage is in lijn met het werkelijke rentepercentage over het vreemd vermogen bij gemeente Enkhuizen. Daarom achten wij deze schatting evenwichtig.

Evenwichtig

De verwachte stijging van de kosten bedraagt 4% voor 2024, 3% voor 2025 en 2026 en 2% van de jaren daarna. Deze percentages liggen in lijn met het interval dat extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2024. Op basis hiervan vinden wij de kostenschattingen evenwichtig.

Evenwichtig

Het rapport van Metafoor houdt rekening met een stabiel prijsniveau of lichte toename in de meterprijzen over de hele breedte van het grondspectrum. De verwachting ten aanzien van de opbrengststijging die het college heeft doorgerekend in de grondexploitaties is een stijging 2%. Daarom achten wij ook deze schattingen evenwichtig.

Evenwichtig

De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.

Evenwichtig

De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn gebaseerd op actuele marktprijzen in combinatie met afspraken die gemaakt zijn met contractpartijen. De prijzen die hierin zijn opgenomen, liggen naar onze mening in lijn met actuele marktprijzen. Daarom achten wij de schattingen evenwichtig.

Financiële positie

Financiële positie

Kostenstijging

Toelichting

Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Bedrijfsvoering

Fysiek domein

Opbrengstenstijging

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing

Gehanteerde programmering

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Verkoopprijzen Bijlagen

Bijlagen

25 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Voorspellende waarde zorgkosten is nog beperkt Wij hebben geconstateerd dat er binnen de gemeente nog onvoldoende grip is op de toekomstige ontwikkeling van de zorgkosten, zowel voor de Wmo, als in het jeugddomein. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat het voorspellend vermogen van de organisatie nog niet toereikend is. Hierdoor is het risico aanwezig dat de werkelijke zorgkosten (fors) afwijken van hetgeen eerder verwacht. Dit is ook zichtbaar in de jaarrekeningen van de laatste jaren. Daarom hebben wij het college aangeraden om de interne beheersing van de ontwikkeling van de zorgkosten in het jeugddomein te versterken. Wij hebben hiervoor in onze boardletter enkele tips gegeven.

Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Bedrijfsvoering

Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering

Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht.