2.d Concept Jaarstukken RSW 2023 Recreatieschap
Tekst van het document
Recreatieschap Westfriesland Jaarstukken 2023 Concept
Inhoudsopgave ................................................................................................................................................................................ 1 Jaarverslag............................................................................................................................................................... 3 Algemeen ............................................................................................................................................................ 3 Programmaverantwoording ................................................................................................................................ 6 Programma 1 – Recreatieterreinen ................................................................................................................ 6 Programma 2 - Recreatieve netwerken .......................................................................................................... 9 Programma 3 - Algemeen beheer en beleid ................................................................................................. 11 Programma 4 - Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .......................................................................
15 Paragrafen ......................................................................................................................................................... 17 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................................. 17 Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................................... 20 Financiering ................................................................................................................................................... 21 Bedrijfsvoering .............................................................................................................................................. 23 Jaarrekening .......................................................................................................................................................... 27 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting .......................................................... 27 Overzicht van baten en lasten....................................................................................................................... 27 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling.....................................................................................
28 Onvoorzien .................................................................................................................................................... 30 Overzicht incidentele baten en lasten .......................................................................................................... 31 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ....................................................... 32 Rechtmatigheid ............................................................................................................................................. 32 Verantwoording Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) 33 Vennootschapsbelasting (vpb) ...................................................................................................................... 35 De balans en toelichting op de balans .............................................................................................................. 36 Balans ............................................................................................................................................................ 36 Toelichting op de balans ...............................................................................................................................
38 Bijlagen .............................................................................................................................................................. 47 Bijdrage 2023 per deelnemer........................................................................................................................ 47 Overzicht van de onderlinge stemverhouding .............................................................................................. 47 Overzicht baten en lasten per taakveld ........................................................................................................ 47 Rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................................................. 49 Ondertekening bestuur ................................................................................................................................. 49 Verklaring accountant ................................................................................................................................... 50
2 / 50
Jaarverslag Algemeen Het Recreatieschap Westfriesland kijkt wederom positief terug op het afgelopen jaar. Het weer, belangrijk voor onze sector en gasten, kenmerkte zich door uitersten. 2023 was het natste jaar ooit sinds de metingen van het KNMI maar tegelijkertijd ook het warmste. Wateroverlast in de winter tegenover droogte in de zomermaanden. Januari gaf zowel een recordtemperatuur als sneeuw. De lente verregende terwijl de maand juni zonovergoten was. Helaas waren de zomervakantiemaanden juli en augustus een stuk minder. Aan de andere kant, elke weersomstandigheid heeft zijn liefhebbers en als je wilt kun je altijd naar buiten. In 2023 bestond de organisatie vijftig jaar! Een mijlpaar waar niet zomaar aan voorbij kon worden gegaan. Het jubileum is met betrokken bestuurders, raadsleden, samenwerkingspartners en recreanten gevierd. Een ander hoogtepunt wat de opening van het eerste deel van het Stadsstrand Hoorn. Het eerste weekend na opening was het meteen topdrukte en bewees het zijn meerwaarde voor de stad én de regio. In 2023 waren er gevolgen van de situatie in Oekraïne. Gelukkig beperkten die zich voor ons slechts tot economische gevolgen door stijging van kosten voor brandstof, materialen en grondstoffen. Deze (structurele) gevolgen waren direct zichtbaar in de kosten. De inflatie als gevolg van de situatie in Oekraïne was aanleiding voor een nieuwe CAO.
Deze leidde tot forse stijging van loonkosten. Desondanks sluit het Recreatieschap het jaar af met een positief resultaat van € 28.628 en zijn de in de Begroting 2023 gestelde doelen behaald. De impact van corona heeft zich in 2023 tot een minimum beperkt. Bedrijfsmatig is de impact op de organisatie minimaal en is het ‘nieuwe werken’ het ‘nieuwe normaal’ geworden. Op het gebied van bedrijfsvoering blijft de organisatie zich ontwikkelen. Dit is terug te zien in een hoge mate van interne controle. Bedrijfsprocessen worden doorlopend tegen het licht gehouden en waar mogelijk wordt de efficiency vergroot. Dit heeft er onder andere toe geleid dat er ook dit jaar weer een goedkeurende verklaring is afgegeven door de accountant. In 2023 zijn de terreinen zichtbaar goed bezocht. Het Recreatieschap heeft in 2023 een groot aantal bezoekers mogen ontvangen op zijn terreinen en gebruik kunnen laten maken van de voorzieningen. Natuur- en recreatiegebieden worden nog steeds beter dan ooit gewaardeerd. En daar is het Recreatieschap trots op! Keerzijde van het toenemende gebruik is dat er een punt komt waarop de gebieden de druk niet meer aan kunnen. Dat kan leiden tot negatieve gevolgen voor de beleving en kwaliteit voor de recreanten maar ook voor de natuurwaarden in de gebieden. Om dat voor te zijn, zijn er in 2023 voorbereidingen gestart voor een nieuwe recreatievisie.
Hoewel de focus bij de visie ligt op de recreatieve opgave, kunnen de ogen niet worden gesloten voor andere ontwikkelingen uit de nationale programma’s zoals het Programma Landelijk Gebied. Deze ontwikkelingen worden vertaald naar de provincies en regio’s. In regioverband wordt er aan een Ruimtelijke Agenda Westfriesland gewerkt die als input dient voor deze ontwikkelingen. Bij de totstandkoming van de recreatievisie en de uiteindelijke uitvoering (na besluitvorming) wordt bij deze processen aangesloten. Het Recreatieschap is enorm trots dat het in ook in 2023 veel bezoekers heeft kunnen voorzien van recreatiemogelijkheden. Helaas is er een klein deel van de bezoekers dat verkeerde intenties heeft. Ook afgelopen jaar is het schap regelmatig geconfronteerd met vandalisme, diefstal van hout, verbrande autowrakken, illegale stort en drugsoverlast en -resten. Hoewel deze kostenpost ten opzichte van 2022 is gedaald bedroeg deze in 2023 alsnog bijna € 17.000. Binnen deze kostenpost vielen de kosten voor lachgascilinders met een bedrag van € 5.000 in negatieve zin op. Lachgas is per 1 januari 2023 op lijst II van de Opiumwet is geplaatst. Daarmee is ook het statiegeld op de cilinders vervallen en blijken de parkeerterreinen van de recreatiegebieden een populaire dumpplek. In 2023 zijn er maar liefst 99 cilinders (2 kg) aangetroffen en afgevoerd.
99 cilinders staat voor ruim 25.000 lachgasballonnen. Tot slot hield het Recreatieschap zich bezig met de uitvoering van projecten uit het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland. Hoogtepunten in 2023 waren de afronding van het project Kwaliteitsimpuls De Hulk en het Stadsstrand Hoorn. Maar ook noemenswaardig zijn kleinere projecten als een biodiversiteitsproject in het Egboetswater, een nieuwe wandelverbinding bij het Voedselbos in het Streekbos en de ‘Beleeflaag’ op het Streekpad over de Westfriese Omringdijk. Het Recreatieschap is trots op wat het schap en zijn medewerkers in 2023 hebben gepresenteerd. 3 / 50
Overzicht beleidsdoelen Het volgende schema bevat een overzicht van de beleidsdoelen uit de Begroting 2023. Aangegeven is of deze doelen wel, niet of deels zijn behaald. Zo nodig is een toelichting gegeven. De beleidsdoelen van het Recreatieschap staan in de programma’s 1 tot en met 3.
Beoogde beleidsdoelen
Behaald
Toelichting
Programma 1 – Recreatieterreinen Algemeen: Onderhoud en beheer van de recreatieterreinen Onderhoud en beheer van stranden, speelen ligweiden
Wel
Het reguliere beheer is uitgevoerd.
Onderhoud en beheer van park- en speelmeubilair
Wel
Het reguliere beheer is uitgevoerd.
Onderhoud van wegen, paden en openbare parkeerterreinen
Wel
Het reguliere beheer is uitgevoerd.
Onderhoud van (toilet)gebouwen
Wel
Het reguliere beheer is uitgevoerd.
Onderhoud en beheer van bruggen en steigers, duikers en trailerhellingen
Wel
Aan verschillende bruggen, beschoeiingen en wegen is groot onderhoud uitgevoerd conform het beheerplan.
Bagger- en schouwwerkzaamheden in en langs sloten
Wel
Het reguliere beheer is uitgevoerd.
Beheer van zwemwaterlocaties op eigen terreinen en terreinen van derden (locaties in Hoorn, Enkhuizen en Bovenkarspel)
Wel
Het reguliere beheer is uitgevoerd.
Bijdrage aan natuur en biodiversiteit
Wel
Dit is geïntegreerd in het dagelijks beheer en onderhoud. Daarnaast zijn er projecten in voorbereiding in het Egboetswater en De Hulk om hieraan een extra impuls te geven.
Samenwerking partijen
Wel
Het gaat om samenwerking met pachters en huurders en partijen als IVN en KNNV.
Het beheer en onderhoud van de bebording van het vaar-, fiets- en wandelnetwerk en de Toeristische Overstappunten (TOP).
Wel
Het reguliere beheer is uitgevoerd.
Uitbreiden en ontwikkelen van het wandelnetwerk
Deels
In 2023 is het netwerk niet uitgebreid. Wel is er een ‘Beleeflaag’ voor het Streekpad Westfriese Omringdijk gemaakt.
Uitbreiden en ontwikkelen van het vaarroutenetwerk
Wel
Er is in 2023 onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de vaarverbindingen in en rondom Hoorn te verbeteren en er is een onderzoek gestart naar de mogelijkheden voor een noord-zuidvaarverbinding ter hoogte van de Tolweg in Hoogkarspel (Drechterland). De resultaten hiervan zullen in 2024 bekend worden.
Programma 2 - Recreatieve netwerken
4 / 50
Uitbreiden en ontwikkelen van het fietsroutenetwerk
Deels
Er zijn geen uitbreidingen geweest voor het fietsroutenetwerk. Wel zijn er voorbereidingen getroffen om een aantal (bestaande) trajecten op te nemen in het netwerk.
Secretariaat en uitvoering van taken voor de Beheerstichting Fietsroutenetwerk NoordKennemerland en Westfriesland
Wel
Deze stichting heeft als doel promotie van de recreatieve netwerken in de regio’s Alkmaar en Westfriesland.
Provinciale en landelijke afstemming
Wel
Het Recreatieschap is -veelal namens de regiogesprekspartner van de provincie en landelijke partijen als Wandelnet en het Fietsplatform.
Uitvoering Uitvoeringsprogramma Natuur- en Recreatieplan Westfriesland
Wel
Verschillende projecten zijn gerealiseerd of gestart. Voor uitgebreide informatie zie onze websitepagina.
Bijdrage aan de doelen van het Pact van Westfriesland
Wel
Het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland sluit aan en draagt bij aan verschillende doelstellingen van het Pact.
Interne en externe communicatie
Wel
Interne communicatie en communicatie aan bestuur, raadsleden en zakelijke relaties middels media als nieuwsbrieven en (pers)berichten.
Programma 3 - Algemeen beheer en beleid
Communicatie aan recreanten via advertenties, artikelen, nieuwsbrieven, website en sociale media. Hierbij wordt samengewerkt met DMO Holland boven Amsterdam.
5 / 50
Programmaverantwoording Programma 1 – Recreatieterreinen Wat hebben we bereikt? De eigen inwoners, dagjesmensen, natuurliefhebbers, verblijfsrecreanten en toeristen van buiten de regio konden genieten van de recreatieterreinen van het Recreatieschap. Deze natuurinclusieve terreinen hebben een totaal oppervlak van ruim 350 hectare. De terreinen zijn gratis toegankelijk en gevarieerd ingericht en bieden daardoor verschillende mogelijkheden om te recreëren. Op een aantal terreinen is horeca aanwezig en worden er activiteiten aangeboden door recreatieondernemers of verenigingen. De meest in het oog springende attractie is het Klimpark in het Streekbos. Sinds 2023 voert het Recreatieschap ook het recreatieve beheer uit van het stadsstrand in Hoorn. In 2023 was slechts de eerste helft van het strand opengesteld. Vanaf medio 2024 zal het volledige strand in gebruik worden genomen. De recreatieterreinen hebben ook een positief effect op de gezondheid van de inwoners, ze dienen maatschappelijke doelen en ze dragen bij aan een prettig en gunstig woon- en vestigingsklimaat. Deze laatste kwaliteiten blijken steeds meer onmisbaar. Voor gasten van binnen en buiten de regio zijn natuur- en recreatiegebieden dé mogelijkheid om te recreëren, sporten of van de natuur te genieten.
Het Recreatieschap heeft zichzelf in het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland als doel gesteld actief bij te dragen aan de verbetering van de biodiversiteit van de regio. Dit gebeurt voornamelijk op de terreinen van het Recreatieschap zelf doordat zowel de inrichting als het beheer van de terreinen natuurinclusief zijn. Dit houdt in dat het beheer op een zo natuurlijke en ecologisch mogelijke manier wordt uitgevoerd. Doordat dit slim wordt gedaan gaat dit niet ten koste van de recreatie maar draagt het er juist aan bij. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het Recreatieschap heeft in 2023 ruim 350 hectare aan natuurinclusieve recreatieterreinen beheerd. De terreinen bevatten vele kilometers wandel- en fietspaden, bruggen en steigers, parkmeubilair, waterlopen en open waterpartijen. Deze zijn alle beheerd en onderhouden om zo de kwaliteit op peil te houden. Waar nodig en mogelijk wordt geïnvesteerd om de kwaliteit te verhogen (zie ook programma 3). De terreinen worden intensief gebruikt. De inrichting sluit daarop aan waardoor het beheer intensief en veelomvattend is. Op de rustige delen van de terreinen is de inrichting natuurlijk en het beheer extensief. Het beheer is onderhevig aan wet- en regelgeving. Dan gaat het om de algemene natuur- en milieuwetten, maar ook om wetten en regels specifiek voor recreatie of natuur.
Om zwemstranden aan de regels van de Europese zwemwaterwetgeving te laten voldoen worden deze in het seizoen intensief beheerd en dagelijks gekeurd. Naast de zwemlocaties op onze eigen terreinen voert het Recreatieschap ook het zwemwaterbeheer uit op drie locaties van derden. Maar er is bijvoorbeeld ook wetgeving voor de controle van speeltoestellen en ‘boomveiligheid’. In 2023 hield storm Poly behoorlijk huis op de terreinen van het Recreatieschap. Deze storm woedde midden in de zomer toen de bomen vol in het blad stonden. Daardoor was er veel schade, met name door (af)gebroken takken en omgevallen bomen. In december raasde storm Pia over het land. De bomen bleven op een afgebroken tak na gespaard. Wel zorgde de storm voor wateroverlast en overstromingen op de buitendijks gelegen gebieden. Specifiek aandachtspunt is dat een aantal terreinen onderdeel is van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Daardoor moet er bij ontwikkelingen in die gebieden vaak natuur gecompenseerd worden. Dit was bijvoorbeeld het geval in De Hulk waar een rietveld aangelegd moest worden om verstoring door een wandelpad in een ander gebied te compenseren.
6 / 50
Verschillende bomen werden onherstelbaar beschadigd tijdens storm Poly en moesten omgezaagd worden om gevaarlijke situaties te voorkomen.
Ziektes, invasieve exoten en plaagdieren De laatste jaren is door de toename van boomziektes als essentaksterfte en bastwoekerziekte de boomveiligheid een onderwerp dat steeds meer beheerinspanning vraagt. Inmiddels is dit onderdeel geworden van de reguliere bedrijfsvoering. Ook moeten er steeds meer inspanningen worden gedaan om plaagdieren en invasieve exoten te bestrijden. Zo is de eikenprocessierups een vaste gast geworden in onze gebieden. Het Recreatieschap hanteert hiervoor een natuurvriendelijke bestrijdingsmethode. Een ander plaagdier dat meer en meer opkomt is de bruine rat. Deze problematiek speelt landelijk. De oorzaak hiervan is dat de bestrijding met gif niet meer is toegestaan. Bestrijding met gif was erg effectief maar leidde ook tot veel nevenschade (sterfte onder bijvoorbeeld roofvogels die vergiftigde ratten eten). Het Recreatieschap werkt nauw samen met de bestrijdingsdienst om de ratten (gifvrij) te bestrijden. Ook wordt er een vuilbakkensysteem gebruikt dat preventief bijdraagt aan het tegengaan van ratten. Tot slot noemen wij de Japanse duizendknoop. Deze is in beperkte mate aanwezig op een aantal terreinen. Om verdere verspreiding, overlast en schade te voorkomen wordt deze invasieve exoot bestreden. Biodiversiteit Biodiversiteit is een belangrijk onderwerp dat steeds meer de aandacht krijgt.
Het Recreatieschap heeft zichzelf als doel gesteld hier actief aan te willen bijdragen. Dit doet het door de terreinen natuurinclusief in te richten en te beheren. Concrete voorbeelden zijn er in het Egboetswater. Daar vindt het beheer plaats door een schaapskudde, en is een perceel in overleg met een agrariër ingezaaid met planten die een positief effect 7 / 50
hebben op insecten en vogels. Dit zorgt voor een gevarieerdere samenstelling van de grasmat, hetgeen positief is voor de flora en fauna. Maar ook door het toepassen van een gefaseerd maaibeleid in de terreinen waar dit mogelijk is, zonder dat dit ten koste gaat van de recreatie. Natuurinclusief werken is onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. Om dit te bereiken heeft het Recreatieschap medewerkers in dienst die hier kennis van hebben en deze kennis op peil houden door scholing, maar ook door continu ‘in het veld’ te komen en zo te weten wat er speelt en leeft in de terreinen. Deze kennis wordt vertaald naar maaibeleid, en/of door delen van gebieden af te sluiten voor recreatie en/of zo in te richten dat alleen extensieve recreatie mogelijk is. De natuur krijgt daardoor meer ruimte. Hierbij is het de uitdaging om de natuur een meerwaarde te laten zijn voor de recreatie in plaats van deze te beperken. Dat doet het Recreatieschap door de natuur altijd beleef- en zichtbaar te maken. Uiteraard streeft het Recreatieschap ernaar om alleen duurzame en natuur- en milieuvriendelijke materialen te gebruiken en geen chemische bestrijdingsmiddelen. De opgave voor biodiversiteit is een gezamenlijke opgave waarbij het Recreatieschap graag de samenwerking zoekt met het maatschappelijk middenveld. Het werkt daarvoor samen met verschillende natuur- en milieuverenigingen in de regio.
Samen met basisschool De Vijzel uit Hauwert zijn insectvriendelijke bomen en struiken aangeplant in het Egboetswater. Dit is gedaan tijdens de boomplantochtend ter ere van het vijftigjarig jubileum van het Recreatieschap.
Evenementen en activiteiten De terreinen van het Recreatieschap zijn een geschikt decor voor evenementen en activiteiten. Het betreft evenementen die qua aard en omvang passen binnen de doelstellingen van het Recreatieschap en de mogelijkheden van de terreinen. In 2023 hebben er circa 45 evenementen plaatsgevonden. De terreinen zijn ook het perfecte decor voor georganiseerd buitensporten door bootcampscholen, wandel- of hardloopclubs of individuele buitensporters.
8 / 50
Programma 2 - Recreatieve netwerken Wat hebben we bereikt? Het Recreatieschap heeft ervoor gezorgd dat recreanten en toeristen in 2023 aantrekkelijke en kwalitatief goede netwerken voor varen, fietsen en wandelen tot hun beschikking hadden. Naast het in stand houden van de netwerken is er ook geïnvesteerd in de netwerken door nieuwe trajecten aan de netwerken toe te voegen of bestaande trajecten te verbeteren. Het beheer wordt sinds 2022 door het Recreatieschap zelf uitgevoerd. Er is aan de recreanten en toeristen ruim 1.000 kilometer aan kwalitatief goede routenetwerken geboden, waar ontspannen, actief en veilig kan worden gewandeld, gevaren of gefietst. Wat hebben we daarvoor gedaan? Wandelnetwerk Westfriesland beschikt over een wandelnetwerk dat naadloos aansluit op de netwerken in de omliggende gebieden. Daardoor is een bijna provinciedekkend wandelnetwerk Noord-Holland ontstaan. Het Streekpad Westfriese Omringdijk is integraal onderdeel van dit netwerk. Voor de bestaande delen van het netwerk is het beheer gevoerd om het netwerk en de bewegwijzering in stand te houden. Maar ook wordt er continu gewerkt om het netwerk op trajectniveau te verbeteren. Dit gaat van herstel, vervanging en plaatsing van voorzieningen als borden en overstapjes tot toevoegingen van complete nieuwe trajecten. In 2023 is de Beleeflaag op het Streekpad Westfriese Omringdijk afgerond en gelanceerd.
Door het scannen van QR-codes wordt de wandelaar via filmpjes meegenomen in de vele verhalen die de dijk rijk is.
Op verschillende locaties in het wandelnetwerk over de Westfriese Omringdijk zijn QR-codes van de Beleeflaag geplaatst.
9 / 50
Fietsroutenetwerk Het Recreatieschap beheert het fietsroutenetwerk in Westfriesland. Het gevoerde beheer is gericht op instandhouding van de bewegwijzering. Op trajectniveau zijn er aanpassingen gedaan ten behoeve van de kwaliteit en veiligheid van het netwerk. Er is een nieuw ontwerp gemaakt voor de knooppuntborden. Deze borden zullen bij vervanging met dit nieuwe ontwerp worden toegepast. Daarnaast voerde het Recreatieschap het secretariaat van de Beheerstichting Fietsroutenetwerk NoordKennemerland en Westfriesland en heeft het de werkzaamheden van deze stichting uitgevoerd. De stichting beheert de middelen die bij de oplevering van het project beschikbaar zijn gesteld voor promotie van het fietsroutenetwerk. Bij de uitvoering wordt aangesloten bij (boven)regionale projecten en initiatieven. Vaarnetwerk Westfriesland beschikt over drie netwerken die alle aansluiten op het sloepennetwerk of vaarroutenetwerk in de provincie. Het gaat om de netwerken in de gemeente Koggenland en aan de westkant van de gemeente Hoorn, het netwerk in Westfriesland-oost dat tevens doorloopt tot in de gemeente Opmeer en tot slot de BRTN-routes over het boezemwater aan de west- en zuidgrens van de regio. Het Recreatieschap beheert voor deze netwerken de bewegwijzering.
Ook wordt in samenwerking met partijen als gemeenten, hoogheemraadschap en provincie structureel gewerkt aan het oplossen van bestaande knelpunten in het netwerk en het voorkomen van nieuwe knelpunten. Zo is er in 2023 onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de vaarverbindingen in en rondom Hoorn te verbeteren en er is een onderzoek gestart naar de mogelijkheden voor een noord-zuidvaarverbinding ter hoogte van de Tolweg in Hoogkarspel (Drechterland). De resultaten hiervan zullen in 2024 bekend worden. Tot slot voert het Recreatieschap in samenwerking met het hoogheemraadschap het maaibeheer uit op de vaarroutes waar plantengroei de doorvaart belemmert. Indien nodig maait het hoogheemraadschap extra op kosten van het Recreatieschap. Algemeen Het Recreatieschap is dé partij die de regio vertegenwoordigt in provinciale en landelijke overleggen over de routenetwerken. Hierbij is de inzet om onderwerpen te agenderen die van belang zijn om de recreatieve routenetwerken in de regio minimaal op niveau te houden, maar waar mogelijk de kwaliteit te verbeteren en de netwerken uit te breiden. En om optimaal te kunnen aansluiten bij landelijke ontwikkelingen op het gebied van routes. Tijdens corona werd de drukte op de netwerken goed zichtbaar. Deze drukte lijkt van structurele aard te zijn.
In de verschillende overleggen in 2023 blijft drukte- en spreidingsmanagement op provinciaal niveau daarom een belangrijk en terugkerend onderwerp. Daarnaast is het Recreatieschap samen met Recreatie Noord-Holland initiatiefnemer van een provinciebreed overleg over de recreatieve routenetwerken in Noord-Holland. Doel van dit overleg is de samenhang en samenwerking binnen dit onderwerp te verbeteren met als doel de kwaliteit en kwantiteit te verbeteren in de breedste zin van het woord. Maar ook om de kosten én baten van de netwerken inzichtelijk te maken en hoe deze zich verhouden tussen de verschillende regio’s.
10 / 50
Programma 3 - Algemeen beheer en beleid Wat hebben we bereikt? Voor de algemene bedrijfsvoering blijft de organisatie zich ontwikkelen en volwassener worden. Dit is terug te zien in een steeds hogere mate van interne controle en beheersing. Interne bedrijfsprocessen zijn ook in 2023 doorlopend tegen het licht gehouden en waar mogelijk is de efficiency daarmee vergroot. Hierdoor is de organisatie nog beter in staat om tijdig en adequaat te reageren op ontwikkelingen, te kunnen bijsturen en risico’s te beperken. Een kerntaak van het Recreatieschap is de uitvoering van het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland middels het bijbehorende Uitvoeringsprogramma. In 2023 is door het Recreatieschap gewerkt aan verschillende projecten uit het plan. Enkele daarvan zijn in 2023 afgerond of gestart. Het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland heeft een duidelijke link met het Pact van Westfriesland en de daarin genoemde doelen en ambities. De uitvoering is opgepakt met de gemeenten en andere (beherende) partijen in de regio. In 2023 zijn de voorbereidingen gestart om een nieuwe recreatievisie te maken en is de opdrachtformulering vastgesteld. Op basis van deze opdracht zal het nieuwe plan in 2024 worden opgesteld. Ook is er ingezet op communicatie en informatievoorziening. Over recreatie: door recreanten en toeristen te informeren over de mogelijkheden op de terreinen.
Maar ook door aandacht te vragen voor bewustwording van de kwetsbaarheid en verstoringsgevoeligheid van de natuur, en aandacht te vragen voor overlast en gevolgen van zwerfafval. Er is ingezet op communicatie en informatievoorziening naar de politieke achterban: het bestuur en de gemeenteraden, provincie en andere (maatschappelijke) partners. In 2023 is er in de communicatie veel aandacht geweest voor het vijftigjarig bestaan van het Recreatieschap. Het jubileum is gevierd met betrokken partijen en recreanten en heeft op verschillende momenten mediaaandacht gekregen.
De winnende foto in de categorie ‘Recreatie’ van de fotowedstijd ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan. Ingezonden door Henk Groenewoud
11 / 50
Wat hebben we daarvoor gedaan? Bedrijfsvoering Naast de reguliere werkzaamheden vanuit de bedrijfsvoering is ingezet op verbetering van de interne processen en administratie. Er zijn verschillende administratieve en interne processen geactualiseerd. In het Uitvoeringsprogramma van het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland staan verschillende projecten. Het Uitvoeringsprogramma is een dynamisch plan. Door invloed van projectpartners als gemeenten en provincie, door subsidiemogelijkheden of omdat andere projecten of werkzaamheden prioriteit kregen of vroegen, is het onvermijdelijk dat het plan regelmatig moet worden bijgesteld en geactualiseerd. De uitgaven van deze projecten komen grotendeels ten laste van de programma’s 1 en 2 en worden gedekt via de voor de uitvoering ingestelde reserve Natuur- en Recreatieplan Westfriesland. Mutaties met financiële gevolgen zijn verwerkt in de Voor- en Eindejaarsrapportage. De projecten zijn ingedeeld in verschillende categorieën: algemeen, routes en recreatieterreinen. Hieronder wordt een aantal projecten en activiteiten uitgelicht. Actualisatie recreatievisie In 2023 zijn de voorbereidingen gestart om tot een nieuwe visie te komen. Er zijn verschillende aanleidingen om het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland te herzien.
De voornaamste is dat de recreatieterreinen en voorzieningen steeds meer onder druk komen te staan door toenemende bezoekersaantallen. Dit is (vooral) de afgelopen jaren zichtbaar geworden. Dit speelt op regionaal, provinciaal en soms zelfs landelijk niveau en heeft invloed op beleid, financiën en ruimtelijke ordening. Recreatie is niet de enige opgave. Het ruimtelijke vraagstuk bevat ook andere thema’s die hierin moeten worden meegenomen. Het Recreatieschap wil de opgave voor recreatie integraal in deze ruimtelijke puzzel meenemen. In de voorbereidingen en de uiteindelijke opdrachtformulering voor de nieuwe recreatievisie is afstemming met partijen, projecten en processen een belangrijk onderdeel. Algemeen Het gaat hier om projecten niet-specifiek gericht op terreinen of routes. Bijvoorbeeld structureel overleg met andere beheerders en partijen in het werkveld en overleg met ondernemers over kansen voor samenwerking en nieuwe initiatieven. Maar ook over projecten om bij te dragen aan het vergroten van de biodiversiteit in de regio. Deze werkzaamheden zijn voornamelijk in programma 1 verantwoord. Routes De projecten in dit thema komen overeen met de genoemde in programma 2. Naast de projectmatige werkzaamheden wordt er doorlopend gewerkt aan de ambitie om regiodekkende recreatienetwerken in Westfriesland te krijgen.
Er wordt daarom doorlopend ingezet op het in (ruimtelijk) beleid vastleggen van de regionale netwerken in Westfriesland, en wordt er gezocht naar financieringsmogelijkheden en gewerkt aan het borgen van het beheer. Dit speelt op regionaal en provinciaal niveau. Recreatieterreinen Op het Uitvoeringsprogramma staan ook projecten op de eigen terreinen van het Recreatieschap. Projecten die het toevoegen van voorzieningen betreffen, maar ook (her)ontwikkeling van recreatieterreinen. Onder laatstgenoemde valt de Vooroever Koopmanspolder-Andijk in Wervershoof/Andijk. In plaats van weinig effectief baggeren is besloten om te kijken naar herinrichting van het gebied. Een vernieuwde inrichting moet leiden tot meer kwaliteit, koppeling van functies en betere combinatie van natuur en de beleving ervan. Dit project is al enige tijd in voorbereiding. In samenwerking met de gemeente Medemblik is een traject opgestart om dit project te laten aansluiten bij de Agenda IJsselmeergebied 2050 en het project Wieringerhoek. Mede hiervoor is door de provincie, gemeenten en andere betrokkenen een samenwerkingsintentie getekend en is een Kustvisie Ijsselmeergebied opgesteld. Het doel hiervan is om alle belangen nauwkeurig af te wegen en op basis daarvan tot een breed gedragen visie te komen voor de kustzone. De Koopmanspolder wordt integraal meegenomen.
12 / 50
In 2023 is het project Kwaliteitsimpuls De Hulk afgerond. Om de recreatiemogelijkheden en de natuurwaarden van het gebied te verhogen zijn verschillende functies toegevoegd en de routestructuren verbeterd. Hierbij is ook de aansluiting gemaakt op aangrenzende gebieden en een koppeling gemaakt met projecten zoals de dijkverzwaring tussen Hoorn en Amsterdam. Als onderdeel van deze werkzaamheden wordt het doorgaande fiets-/wandelpad gerealiseerd. Vanuit De Hulk is een verbinding gelegd met dit pad en het buitendijkse deel van De Hulk dat in de toekomst wordt opgewaardeerd.
Een nieuw aangelegd wandelpad met brug in De Hulk De opwaardering van het buitendijkse gedeelte is een project dat in samenwerking wordt opgepakt met de gemeente Koggenland. Eén deel van dit project is het opwaarderen van de restanten van het oude badhuis van Scharwoude tot een ontmoetingsplek en uitkijkpunt. Voor dit deel van het project ontvingen Koggenland en architectenbureau Common Practice van het Cultuurfonds de toekenning van € 100.000 voor de realisatie van het project ‘Panorama Scharwoude’. Het Recreatieschap is namens de regio vertegenwoordigd in overleggen over de dijkverzwaring en is lid van de provinciale stuurgroep Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit Kustzone Hoorn-Amsterdam. Vanuit dit programma wordt bijgedragen aan projecten die gerealiseerd worden, gekoppeld aan de dijkverzwaring. Communicatie De externe communicatie aan recreanten en toeristen is uitgevoerd via de Destinatie Marketing Organisatie (DMO) Holland boven Amsterdam. Nieuws dat van belang is voor de Westfriese inwoners loopt via de regionale en lokale kranten en de website van het Recreatieschap. Op de website is toeristische, recreatieve en organisatorische informatie te vinden. Uiteraard worden ook sociale media ingezet. 2023 stond in het kader van het vijftigjarig bestaan van het Recreatieschap. Door het jaar heen is hier aandacht aan besteed.
In het voorjaar organiseerde het Recreatieschap een boomplantochtend met basisschoolleerlingen in het Egboetswater. In de zomer plaatste het Noordhollands Dagblad een uitgebreid interview waarin werd teruggeblikt op het belang en de werkzaamheden van de afgelopen vijftig jaar. In het 13 / 50
najaar eindigde de fotowedstrijd die het Recreatieschap had uitgeschreven en werden de winnaars bekendgemaakt. En tot slot vierde het Recreatieschap een feestje met stakeholders in horecagelegenheid De Zoete Zee op De Vooroever bij Medemblik. Beleids- en projectmatige werkzaamheden Vanzelfsprekend heeft het Recreatieschap ook zijn dagelijkse beleids- en projectmatige taken uitgevoerd. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om gevraagde en ongevraagde advisering en belangenbehartiging ten behoeve van de recreatie in Westfriesland. Zo is het Recreatieschap nauw betrokken bij de afronding van het stadsstrand in Hoorn en adviseert het gemeenten op het gebied van recreatie, natuur en landschap en vertegenwoordigt het de regio in verschillende overleggen en projecten op regionaal en provinciaal niveau.
14 / 50
Programma 4 – Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien U vindt in dit programma geen toelichting over ‘wat hebben we bereikt’ en ‘wat hebben we daarvoor gedaan’. Dit programma bevat enkel de ramingen en verantwoordingen voor het budget onvoorzien, rentebaten van de uitgezette geldlening en de bijdragen van de deelnemende gemeenten.
Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
Werkelijk 2023
1.016.000
1.135.000
1.078.052
Programma 2 - Recreatieve netwerken
35.000
40.000
40.364
Programma 3 - Algemeen beheer en beleid
47.000
53.000
56.309
Programma Lasten: Programma 1 - Recreatieterreinen
Programma 4 - Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
25.000
25.000
10.258
Overhead
489.000
529.000
521.125
0
0
0
Totaal lasten
1.612.000
1.782.000
1.706.108
236.000
303.000
241.519
Programma 2 - Recreatieve netwerken
0
10.000
8.000
Programma 3 - Algemeen beheer en beleid
0
0
0
1.351.000
1.356.000
1.360.961
0
0
6.455
Baten: Programma 1 - Recreatieterreinen
Programma 4 - Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Overhead Vennootschapsbelasting
0
0
0
1.587.000
1.669.000
1.616.935
-25.000
-113.000
-89.173
Toevoeging reserves
0
296.000
217.170
Onttrekking reserves
43.000
447.000
334.971
Saldo mutaties reserves
43.000
151.000
117.801
Gerealiseerde resultaat
18.000
38.000
28.628
Totaal baten Saldo van baten en lasten
Voordelig
Voordelig
Voordelig
15 / 50
Overzicht saldo van baten en lasten per programma
Primitieve begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
Werkelijk 2023
1. Recreatieterreinen
- 780.000 N
- 832.000 N
- 836.533 N
2. Recreatieve netwerken
- 35.000 N
- 30.000 N
- 32.364 N
3. Algemeen beheer en beleid
- 47.000 N
- 53.000 N
- 56.309 N
4. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
1.326.000 V - 1.331.000 V
- 1.350.702 V
Overhead
- 489.000 N
- 529.000 N
- 514.670 N
Reserves
- 43.000 N
- 151.000 N
- 117.801 N
Toelichting afwijking begroting na wijziging en realisatie Toelichting afwijking begroting na wijziging en realisatie
In de toelichting op de balans wordt ingegaan op de ontrekkingen en toevoegingen van de reserves Programma 1 - Recreatieterreinen ●
Onderhoud terreinen en beplanting
5.000 N
Onderhoud terrein en beplanting
2.000 N
Opleidingskosten
3.000 N
Programma 2 - Recreatieve netwerken ● Programma 3 - Algemene beheer en beleid ●
Programma 4 - Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien onvoorzien
-20.000 W
●
Niet in te delen baten
-6.000 W
●
Personeel van derden RSW
-8.000 W
●
toevoeging aan kapitaalreserve
-79.000 W
●
Ontrekking uit NRP reserve
112.000 N
● Overhead*
Mutaties in reserves
Totaal verschil tussen werkelijk en verwacht resultaat
9.000 N
16 / 50
Toelichting: De N staat voor negatief en leidt tot meer lasten en/of lagere opbrengst. De W is positief en leidt tot minder lasten en/of een hogere opbrengst. De afwijkingen welke zijn weergegeven in de tabel betreffen de verschillen tussen het saldo van baten en lasten van de programma’s van de begroting na wijziging en de werkelijke kosten. De grootste afwijkingen zijn ontstaan doordat er aankopen gedaan voor het machinepark. Onder andere voor elektrificatie, en omwille van de veiligheid. De extra kosten voor terreinbeheer zijn gemaakt voor herstel van strandjes, uitbestede werkzaamheden in het seizoen vanwege (tijdelijk) personeelstekort en andere onverwachte werkzaamheden. De post onvoorzien is op € 5.000 na niet gebruikt. Ook zijn er effecten die op de langere termijn zichtbaar zijn. Dit zijn kapitaallasten van nieuwe investeringen, verhoogde onttrekking uit reserves en voorzieningen en (structurele) gevolgen van CAO-onderhandelingen.
Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Aanleiding en achtergrond Met weerstandsvermogen wordt de mate bedoeld waarin het Recreatieschap in staat is om substantiële tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van de bedrijfsvoering in gevaar komt. Voor een beoordeling van het weerstandsvermogen van het Recreatieschap moet de weerstandscapaciteit worden bezien in relatie tot mogelijke risico’s.
Volgens artikel 3.4 van de Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen geldt 2,5% van de lasten als richtlijn voor de hoogte van de Algemene reserve. Bij zwaarwegende argumenten kan afgeweken worden van dit bedrag. Voor 2023 betekent dit uitgangspunt een hoogte van de Algemene reserve van € 42.000. Op 31 december 2023 bedraagt de Algemene reserve € 40.000. In 2023 nemen de lasten toe tot ruim € 1,6 miljoen waarmee een Algemene reserve van € 40.000 conform de uitgangspunten is.
De weerstandscapaciteit bestaat uit vrij aanwendbare middelen, onbenutte inkomstenbronnen en bezuinigingsmogelijkheden.
De vrij aanwendbare middelen zijn de reserves en onvoorzien. De reserves maken deel uit van het eigen vermogen. Tot de vrij aanwendbare reserves worden de reserves gerekend die van het algemeen bestuur nog geen specifieke bestemming hebben gekregen.
Hieronder een overzicht van de vrij aanwendbare middelen: Overzicht vrij aanwendbare middelen 31-12-2023 Algemene reserve
40.386
Resultaat 2023
28.628
Totaal
69.014
17 / 50
Risico's Het Recreatieschap voert een actief beleid op de beheersing van de risico’s. Door inzicht in de actuele risico’s worden de betrokken partijen in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Het Recreatieschap onderkent het belang van het in beeld brengen van risico’s en het treffen van eventuele beheersmaatregelen. Het is een dynamisch proces.
Genomen beheersmaatregel(en)
Maximaal risico
Kans op optreden
Impact
Bedrag * kans
Langdurige afwezigheid van een werknemer door ziekte.
Binnen Bedrijfsvoering is voldoende aandacht voor ARBO en veilig werken en wordt onnodige/of te veel druk en werkbelasting vermeden. Ook wordt hiervoor gebruik gemaakt van de afdeling P&O van de SED organisatie.
€ 50.000
2=30%
3
€ 15.000
Beëindigen overeenkomst door verhuurders en/of verpachters
Goed overleg en contact houden met de grondeigenaren en de overeenkomsten duurzaam (in tijd) vastleggen.
€ 80.000
2=30%
3
€ 24.000
Het uittreden van één van de GR heeft hierin voorzien door gemeenten uit gemeenschappelijke hierover maatregelen op te nemen in regeling de GR tekst.
€ 200.000
1=10%
4
€ 20.000
€ 10.000
5=90%
1
€ 9.000
Door bij de inrichting hier rekening mee te houden wordt hierop geanticipeerd. Maar ook door (verplichte) maatregelen als de controle van de zwemwaterkwaliteit. En natuurlijk door voorlichting aan de gasten zodat zij hun eigen maatregelen kunnen nemen.
€ 25.000
3=50%
1
€ 12.500
Aansprakelijkheid openbare Er zijn vastgestelde beheerplannen buitenruimte door incidenten in de voor Groen, Kunstwerken, Water en buitenruimte Beschoeiing.
€ 20.000
3=50%
1
€ 10.000
Beschrijving van het risico
Preventief beleid - communicatie met raadsleden Zorg voor content nut/noodzaak in de krant
Imagoschade
Open en duidelijk communiceren. Tijdig informeren en bewoners/bezoekers/raadsleden betrekken. Persoonlijk contact zoeken i.p.v. online discussie voeren.
Gevolgen van klimaatverandering
€ 90.500
18 / 50
Benodigde weerstandscapaciteit Uit bovenstaand overzicht blijkt dat het totaalbedrag aan risico’s 90.500 bedraagt. Dit is de benodigde weerstandscapaciteit. Wij willen opmerken dat de inventarisatie van risico’s een dynamisch proces is. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt per 31 december 2023 € 69.014. De benodigde weerstandscapaciteit is € 90.500. Daarmee beschikken wij over een ratio weerstandsvermogen van 0.76 (beschikbaar in relatie tot benodigd). Er zijn daarmee onvoldoende middelen om de risico’s af te dekken. Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen is er een normtabel (zie onderstaande tabel) ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van de berekende ratio. Ons weerstandsvermogen valt in de klasse E “onvoldoende”. Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
>2,0
Uitstekend
B
1,4 – 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 – 1,4
Voldoende
D
0,8 – 1,0
Matig
E
0,6 – 0,8
Onvoldoende
F
<0,6
Ruim onvoldoende
Financiële kengetallen Het is verplicht om in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing te rapporteren over financiële kengetallen. Dit wordt middels de onderstaande tabel gedaan. Jaarverslag Kengetallen
Verloop van de kengetallen Werkelijk 2022
Begroting 2023
Werkelijk 2023
46%
40%
65%
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
46%
40%
65%
2.
solvabiliteitsrisico
59%
63%
52%
3.
structurele exploitatieruimte
3%
1%
3%
4.
grondexploitatie
n.v.t
n.v.t
n.v.t
5.
belastingcapaciteit
n.v.t
n.v.t
n.v.t
1. a. netto schuldquote b.
De werkelijke netto schuldquote van het Recreatieschap is in 2023 hoger dan begroot. Dit is ontstaan doordat er in 2023 een lening is aangegaan.
Het ministerie van BZK heeft drie kwalificaties aangegeven: minst risicovol, gemiddeld en meest risicovol. Toelichting kengetallen 1.
a. De netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeenschappelijke regeling ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Het Recreatieschap Westfriesland valt in de categorie ‘minst risicovol’. 19 / 50
b. Zie bovenstaande. 2.
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeenschappelijke regeling in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeenschappelijke regeling bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het Recreatieschap Westfriesland valt in de categorie ‘gemiddeld’.
3.
Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeenschappelijke regeling heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Het Recreatieschap Westfriesland valt in de categorie ‘minst risicovol’.
4.
Niet van toepassing.
5.
Niet van toepassing.
Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de realisatie van de uitvoering van het beleid ten aanzien van het onderhoud van kapitaalgoederen en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. Voor de dekking van de kosten voor groot onderhoud aan de kapitaalgoederen is een voorziening gevormd welke is gebaseerd op het Beheerplan 2023-2038.
Voor 2023 zijn lasten voor groot onderhoud begroot voor een bedrag van € 65.000. De werkelijke lasten zijn € 42.253.
Ontwikkeling Voorziening groot onderhoud kapitaalgoederen Omschrijving
Werkelijk 2023
Begroot 2024
Begroot 2025
Begroot 2026
Begroot 2027
Stand per 1 januari
181.004
145.000
113.000
94.000
87.000
Vermeerderingen (storting)
50.100
50.000
54.000
54.000
54.000
Verminderingen (aanwending)
42.253
82.000
73.000
61.000
73.000
Stand per 31 december
188.851
113.000
94.000
87.000
68.000
De uitgaven zijn in 2023 lager dan begroot. Dit komt onder andere doordat er sprake is van egalisatie. Voor bepaalde onderdelen is jaarlijks een gemiddeld bedrag geraamd terwijl de werkelijke kosten fluctueren. Meerjarig gezien is de begrote onttrekking hoger dan de vermeerdering. De vermeerdering zal meegroeien door indexatie en bij herziening van het beheerplan zal beoordeeld worden of de storting aangepast dient te worden. De bedragen van de begroting 2024, 2025 en verder worden aangepast bij de rapportages 2024 en begroting 2025. Deze mogen niet aangepast worden in de jaarstukken 2023.
20 / 50
Financiering Het Recreatieschap hanteert het treasurybeleid van de gemeente Stede Broec.
Eind 2013 is het verplicht schatkistbankieren voor decentrale overheden ingevoerd. Overtollige middelen moeten worden aangehouden in de schatkist.
Kasgeldlimiet De begrenzing van de renterisico’s op de kortlopende middelen (< 1 jaar) vindt plaats door het vaststellen van een kasgeldlimiet. Deze limiet is door de minister van Financiën vastgesteld op 8,2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 300.000. Voor 2023 dient de gemiddelde netto-vlottende schuld onder de door het ministerie gestelde minimum van € 300.000 te blijven. Dit bedrag is in 2023 niet overschreden.
Renterisiconorm De begrenzing van de renterisico’s op de langlopende middelen (> 1 jaar) vindt plaats door het vaststellen van een renterisiconorm. Deze norm is door de minister van Financiën vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal met een minimum van € 2.500.000. Doelstelling van de renterisiconorm is dat de leningenportefeuille zo moet worden gespreid dat de renterisico’s die gelopen worden, gelijkmatig over de jaren worden gespreid. In 2023 is de norm niet overschreden. In 2023 is er een nieuwe lening afgesloten van € 400.000.
21 / 50
Rentetoerekening De paragraaf financiering moet inzicht geven in: - De rentelasten; - Het renteresultaat; - De wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen en projecten. Onderstaand schema geeft hier invulling aan de rentetoerekening. De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem)
10.258 0
Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
-/10.258
0
-/-
10.258
-/-
0
+/+ 10.258
Rente over eigen vermogen
0
Rente over voorzieningen
0
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
10.258
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
10.258
Renteresultaat op het taakveld Treasury
0
22 / 50
Bedrijfsvoering Personeelsformatie en organisatieopbouw Eind 2023 was de formatie van het Recreatieschap 10,26 fte, ingevuld door twaalf medewerkers. De toegestane formatie is 10,63 fte. Daarnaast was er een budget van € 31.000 voor flexibele inhuur. Vanuit dit budget is er voor de afdeling Groen- en Recreatiebeheer ingehuurd om de pieken in het hoogseizoen op te vangen. De inhuur gebeurt (onder andere) bij WerkSaam. Het personeel van het Recreatieschap is formeel in dienst van de gemeente Stede Broec. Er is een overeenkomst waarmee is vastgelegd welke personeelskosten aan het Recreatieschap worden doorbelast. Het dagelijks bestuur heeft in december 2022 een strategisch personeelsplan vastgesteld. Het organogram hierna geeft een beeld van de personeelsformatie en organisatieopbouw ultimo 2023.
Facilitaire organisatie De SED-organisatie verzorgt de facilitaire ondersteuning voor de organisatie. Hieronder vallen alle zogenaamde PIOFAH-taken (personeel, inkoop, organisatie, financiën, automatisering en huisvesting). Dit is vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst met een producten- en dienstencatalogus.
Ziekteverzuim In de begroting 2023 is gemeld dat er wordt gestreefd naar een ziekteverzuimpercentage dat niet hoger is dan 4%. Het werkelijke ziekteverzuimpercentage over 2023 is 9,3%. Reden hiervoor is een langdurig ziektegeval.
23 / 50
Paragraaf bedrijfsvoering 2023 Rechtmatigheid
Inleiding In deze paragraaf bedrijfsvoering geeft het DB vanaf het verslagjaar 2023 een toelichting ten aanzien van onderwerpen die de rechtmatigheid raken. Er wordt aangegeven hoe de beheersing is vormgegeven en er is een nadere toelichting op alle afwijkingen die in de rechtmatigheidsverantwoording zijn opgenomen voor zover deze de rapportagegrens overschrijden. Ook wordt aangegeven welke maatregelen zijn of worden genomen om verbeteringen aan te brengen om het rechtmatig handelen in de toekomst afdoende in processen te waarborgen.
Verantwoordingsgrens en rapportagegrens In de financiële verordening 2023 heeft het AB de Verantwoordingsgrens vastgesteld op 3% van de totale lasten. De rapportagegrens is vastgesteld op € 20.000. Dat wil zeggen dat in de paragraaf bedrijfsvoering de geconstateerde afwijkingen (fouten of onduidelijkheden) groter dan € 20.000 nader worden toegelicht. In de Rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het Dagelijks bestuur over afwijkingen met een verantwoordingsgrens van 3% van de totale lasten van het RSW. Voor 2023 is deze grens afgerond € 64.000.
Organisatie Om tot een rechtmatigheidsverantwoording te komen onderzoekt het DB onder meer de opzet, bestaan en werking van de processen. De manier waarop dit onderzoek wordt uitgevoerd wordt jaarlijks beschreven in het IC-VIC-plan (waarbij IC staat voor Interne Controle en VIC voor Verbijzonderde Interne Controle). De beheersing van de bedrijfsvoering is ingericht langs het model van de ‘three lines of defence’: 1.
Interne controlemaatregelen worden belegd in de lijnorganisatie. Dit zijn interne beheers/controlemaatregelen die zijn ingericht in processen; 2. Interne controlefuncties/functionarissen die het lijnmanagement ondersteunen; Verbijzonderde interne controle die de werking van de eerste en tweede lijn controleert (team concern control).
De verbijzonderde interne controle (3e verdedigingslinie) is een aanvulling op de reguliere interne controle (2e verdedigingslinie), in die zin dat een objectief oordeel gegeven wordt over de opzet, het bestaan en de werking van de interne controles en beheersingsmaatregelen (1e verdedigingslinie). De focus ligt hierbij op de processen met de grootste (financiële en maatschappelijke) risico’s, zoals opgenomen in het IC-VIC plan. Het IC-VIC plan is in 2023 uitgevoerd en de resultaten van de werkzaamheden zijn aangeboden voor het controledossier van de accountant.
Uitkomsten van het onderzoek
Begrotingscriterium Bij de toetsing op het begrotingscriterium wordt vastgesteld of alle begrotingsafwijkingen passen binnen het kader van de door het AB vastgestelde begroting.
24 / 50
Er is sprake van begrotingsonrechtmatigheden wanneer: •
de door het AB vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten zijn overschreden,
•
de door het AB vastgestelde budgetten voor wat betreft de investeringsbudgetten zijn overschreden,
•
toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves niet door het AB zijn vastgesteld,
•
bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast en niet tijdig gemeld,
•
bij lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast en niet tijdig gemeld.
In de, op 28 februari, vastgestelde financiële verordening is vastgelegd dat onderschrijding en overschrijding van de baten alsmede onderschrijding van de lasten die zich voordoen na de laatste bestuursrapportage nader worden toegelicht in de verschillenverklaring van de jaarrekening. Daarmee wordt het AB bij de jaarrekening tijdig geïnformeerd over deze afwijkingen.
Bevindingen De volgende afwijkingen groter dan de rapportagegrens zijn geconstateerd:
1a
Omschrijving
Bedrag
Conform afspraak beschouwd als acceptabel Ja/Nee
Overschrijding lasten programma
€ 75.892
Ja
€ 15.000
ja
€ 52.065
ja
Een onderbouwing van de overschrijding zijn terug te vinden in de programma verantwoording. 1b
Overschrijding investeringsbudgetten
2
Ongeautoriseerde reservemutaties
3
Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat zijn gemeld. Een onderbouwing van de overschrijding zijn terug te vinden in de programma verantwoording. Totaal begrotingsonrechtmatigheden
€ 142.957
4
Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf door algemeen bestuur vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid.
€ 142.957
5
Resterend saldo aan begrotingsonrechtmatigheden.
€ 58.000
25 / 50
Voorwaardencriterium Bij het voorwaardencriterium wordt onderzocht of de wijze van besteding en inning van gelden voldoet aan de financiële regels zoals opgenomen in de regelgeving die is opgenomen in het normenkader. In 2023 zijn voor het RSW het volgen van het inkoop en aanbestedingsbeleid onderdeel geweest van de verbijzonderde interne controle, tijdens deze controle zijn er geen afwijking geconstateerd.
Overige onderwerpen in het kader van het voorwaardencriterium Wet Fido De kadernota rechtmatigheid geeft een stellige uitspraak dat niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van bepalingen in de wet Fido en bijbehorende Regelingen moeten worden opgenomen en toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Er zijn bij het RSW in 2023 geen niet-financiële onrechtmatigheden in het kader van de wet FIDO geconstateerd.
Onroerende zaak transacties en staatssteun Voor het RSW heeft in 2023 geen onroerende zaak transacties plaatsgevonden.
Wet normering Topinkomens Er zijn geen personen met een dienstbetrekking die in 2023 een bezoldiging boven het individueel toepasselijk drempelbedrag van € 223.000,00 hebben ontvangen.
Bevindingen Er zijn met betrekking tot deze onderwerpen geen onrechtmatigheden geconstateerd.
M&O criterium In de notitie Beleid Misbruik & Oneigenlijk gebruik van 1 augustus 2023 staan de uitgangspunten om het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik zo laag mogelijk te hebben, te voorkomen te bestrijden of te detecteren. De notitie beschrijft de waarborgen ter voorkoming of vermindering van het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik, de uitgangspunten voor het M&O beleid en de verantwoordelijkheden binnen de organisatie. Vervolgens gaat de notitie in op de risicogebieden in de verschillende domeinen. Deze risico’s worden door middel van een periodieke inventarisatie geactualiseerd en er wordt geïnventariseerd of een risico zich heeft voorgedaan. De notitie gaat verder in op de maatregelen die genomen zijn in het kader van de Algemene verordening Gegevensbescherming, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid ( BIO), ondermijning en de Wet bevordering Integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (BIBOB)
Bevindingen Tijdens het uitvoeren van de interne controles en verbijzonderde interne controles over 2023 zijn de betrokken processen getoetst. Deze toetsing heeft niet geleid tot feitelijke constateringen wat betreft misbruik, oneigenlijk gebruik of fraude met betrekking tot de inzet en aanwending van gemeentelijke middelen. 26 / 50
Jaarrekening Dit hoofdstuk bevat de jaarrekening met het overzicht van baten en lasten en een toelichting op deze cijfers. Ook bevat dit hoofdstuk de balans en de toelichting daarop.
Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting Overzicht van baten en lasten In dit onderdeel treft u een financiële verantwoording aan waarbij is opgenomen: • • • • •
de geraamde lasten en de werkelijke lasten per programma; de geraamde baten en de werkelijke baten per programma; de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves; het gerealiseerde resultaat; een analyse van de verschillen tussen geraamde cijfers en werkelijke cijfers welke is opgenomen in het jaarverslag.
Programma
Primitieve begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
Werkelijk 2023
Lasten: Programma 1 - Recreatieterreinen
1.016.000
1.135.000
1.078.052
Programma 2 - Recreatieve netwerken
35.000
40.000
40.364
Programma 3 - Algemeen beheer en beleid
47.000
53.000
56.309
Programma 4 - Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
25.000
25.000
10.258
Overhead
489.000
529.000
521.124
0
0
0
1.612.000
1.782.000
1.706.107
236.000
303.000
241.519
0
10.000
8.000
Totaal lasten Baten: Programma 1 - Recreatieterreinen Programma 2 - Recreatieve netwerken Programma 3 - Algemeen beheer en beleid
0
0
0
1.351.000
1.356.000
1.360.961
Overhead
0
0
6.455
Vennootschapsbelasting
0
0
0
1.587.000
1.669.000
1.616.935
-25.000
-113.000
-89.172
Programma 4 - Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoeging reserves
0
296.000
412.003
Onttrekking reserves
43.000
447.000
529.803
Saldo mutaties reserves
43.000
151.000
117.800
Gerealiseerde resultaat
18.000
38.000
Voordelig
Voordelig
28.628 Voordelig
27 / 50
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Inleiding De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten daarvoor geeft.
Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De grens van activeren is vastgesteld op € 10.000.
Vaste activa Investeringen met economisch nut Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in die gevallen wordt op het saldo afgeschreven. Slijtende investeringen worden lineair afgeschreven in de verwachte gebruiksduur. Bij de waardering wordt in voorkomende gevallen rekening gehouden met een bijzondere vermindering van de waarde, indien deze naar verwachting duurzaam is. In het begrotingsjaar heeft een dergelijke vermindering overigens niet plaatsgevonden. De gehanteerde afschrijvingstermijnen bedragen in jaren: Afschrijvingstermijnen Investeringen met economisch nut