Notulen openbare vergadering van de commissie W&R 13-01-2025 (gewijzigd)

Beknopt verslag commissie Wonen & Ruimte van de gemeenteraad Emmen op maandag 13 januari 2025 vanaf 19.30 uur Aanwezig: Voorzitter Commissiegriffier Collegeleden De commissieleden

: : : :

Verslaglegging

:

de heer P.M. de Jonge mevrouw D. Idema-Herder de heer J. Bos, de heer A.J. Jakobs de heer M. Meijer (VVD), mevrouw A.W. Scheper (VVD), mevrouw B. van der Woude (GroenLinks), de heer H.M. Kasteleijn (50PLUS), de heer H. Smit (PvdA), mevrouw U.H. Kilinçci (PvdA), de heer A. de Vries (PvdA), de heer J.H. Nobbe (CDA), de heer D.H. van Dijken (CDA), de heer H.A. Bos (Wakker Emmen), de heer G.J. Bijlsma (Wakker Emmen), de heer K. Bosma (PVV), de heer R.S. de Jong (Hart voor Emmen), de heer W.L.H. Moinat (SP), de heer M. Kuiper (SP), de heer R.R. Pruisscher (ChristenUnie), de heer M.J. Supheert (ChristenUnie), de heer M. de Jonge (D66) de heer D.P. Drolenga (Notuleerservice Mooi Werk)

1. Opening en vaststelling agenda Voorzitter De Jonge opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen welkom. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 2. Actuele mededelingen college/presidium Wethouder Jakobs deelt mee dat inmiddels twee aanvragen zijn ontvangen voor een starterlening, die al zijn doorgezet naar SVn. In beide gevallen betreft het de aankoop van een rijtjeswoning. 3.

Presentatie: n.v.t.

4.

Spreekrecht niet-geagendeerde onderwerpen: n.v.t.

5. Rondvraag VVD memoreert dat de vestiging van een garagebox door Ericsson al niet in goede aarde viel bij omwonenden van het Waanderveld in Emmen. Een nieuwe box geeft nog meer verstoring van de mooie omgeving van dit woon-werkpark. Wat is het collegestandpunt? Is het een idee om terug te gaan naar het originele bestemmingsplan waarin garageboxen niet worden toegestaan? Wethouder Jakobs was ook verbaasd door de aankondiging van de nieuwe garagebox. Van ALLSAFE is geen aanvraag ontvangen of contact geweest met de gemeente, de bewoners kregen wel een aankondiging per brief. De reactie van één bewoner is doorgestuurd naar team Economie. De bestemming van het Waanderveld wijkt af van het perceel van Ericsson. Een eventuele aanvraag wordt getoetst aan de wet- en regelgeving. GroenLinks zag dat veel mensen de tweede helft van december gebruikmaakten van gratis parkeren achter de slagbomen in Emmen-centrum, wat leidde tot verkeersopstoppingen. Hiervoor was ruim 130.000 euro gereserveerd. Waarom is er niet gekozen voor een gratis OV-actie, die voorheen ook populair was en aanzienlijk minder kostte? Hiermee worden mensen juist gestimuleerd de auto te pakken in plaats van het OV. GroenLinks verzoekt B&W dit te heroverwegen voor eind 2025. Wethouder J. Bos verwijst naar de bezuinigingen van 2017, waardoor het budget voor gratis OVgebruik kwam te vervallen.

In coronatijd is als geste naar de ondernemers gratis parkeren ingesteld.

1

Dat kent een groter bereik (hele gemeente) dan gratis OV (alleen de stad Emmen) en in die periode waren volle bussen minder wenselijk. Daarna kreeg de parkeeractie een jaarlijks vervolg. Nu rijden alleen stadsbussen naar de Rietlanden en Bargeres, met te klein OV-bereik. GroenLinks denkt dat het OV-bereik groter te maken is voor inwoners van de buitendorpen met gratis vervoer en dan beter in evenwicht is met de gratis parkeeractie. Wethouder J. Bos vult aan dat ook op verzoek van de ondernemers gratis parkeren is ingevoerd. D66 haalt de opening van 28 november van het Obbo Bumahof in Coevorden aan met snel te bouwen flexwoningen voor mensen die moeilijk aan een nieuwe woning komen. Wordt dit soort initiatieven ook voor Emmen gepland? Wethouder Jakobs heeft die opening zelf bijgewoond en bezichtigd. Het ene deel ziet eruit als woning, het andere deel zou kwalitatief beter kunnen. Emmen onderzoekt dit jaar ook een locatie voor flexwoningen. De prijzen (sociale huur) vallen niet mee: 180.000-200.000 euro per woning. 6. Bespreken C-stukken 6A. Discussiestuk bouwstenen Omgevingsvisie (Nmmers in de teksten hieronder corresponderen met thema’s/stellingen in discussiestuk: 1) wonen; 2) maatschappelijke voorzieningen; 3) natuur; 4) economie; 5) mobiliteit; 6) gezondheid.

De aangegeven scenario’s zijn: 1 (autonoom), 2 (dynamisch) en 3 (beleefbaar) Eerste termijn Wakker Emmen ervaart dat visies vaak een stip op de horizon blijven. Beter is het om voortaan concrete data te noemen. Zijn alle genoemde beleidsstukken bestaand beleid? Jammer dat dit stuk alleen in deze commissie wordt behandeld: het betreft ook thema’s die Samenleving raken. 1) Deze stelling is te bekrompen. Voor de levendigheid in de buitendorpen is ook daar woningbouw nodig. Alleen in en rond de stad Emmen bouwen maakt de kloof met de dorpen groter. Verder wordt dan alleen in de stad wonen nog betaalbaar voor lokale bewoners, daarbuiten slechts exclusiever voor ‘import’. Een combi van scenario 1 (autonoom) met het OV-punt uit scenario 2 (dynamisch) is dus optimaal. Vanwege het gebrek aan bouwgrond is aan te raden eerst te richten op inbreiding, daarna pas uitbreiding. Behalve de Delflanden: die wijk heeft meer inwoners nodig om qua voorzieningen volwaardig te worden en dan krijgt OV-knooppunt Emmen-Zuid een substantiële groei. De gemeente moet wel oog houden voor scenario 3 (leefbaarheid). Voor behoud van het groene karakter in bestaande en nieuwe wijken is meer hoogbouw te overwegen rondom het centrale wijkdeel. CDA vraagt of Wakker Emmen het prima vindt dat in alle wijken wordt gebouwd.

Om het voorzieningenniveau in de vijf grotere buitendorpen op peil te houden, moet de focus toch juist op nieuwbouw daar komen te liggen? Wakker Emmen beaamt dat elke wijk bouwmogelijkheden kent: naast Angelslo, Bargeres en Emmerhout ook Emmermeer. Niet honderden, maar toch (enkele) tientallen. 2) De kleine dorpen maken gebruik van de grote maatschappelijke voorzieningen op afstand. Elk dorp moet worden bekeken op grootte en geografische ligging en moet kleinschalige voorzieningen hebben als een buurtsuper, basisschool, huis- en tandarts. Voor kleding en medische behandeling kan men in de grotere woonkernen terecht, maar dan met goed vervoersnetwerk. Daar dit alles buiten de gemeentelijke invloedssfeer valt, blijft investeren in nieuwbouwwoningen belangrijk. Wakker Emmen is dus voor scenario 1 met punt 1 van scenario 2: onderwijscampussen, het ziekenhuis en de industrie horen in de stad Emmen thuis, met voldoende woonopties voor werknemers en studenten. 3) Een derde van de landbouwgronden omvormen tot bossen en andere natuur gaat te ver. Emmen hoeft geen tweede Veluwe te worden. De doorzichten vanaf de A37, (verdubbelde) N34 en de N391 naar Ter Apel geven het weidse karakter weer en maken het Emmense landschap gevarieerd en eigen in Drenthe. Wel moeten de groenstructuren in wijken en dorpen worden versterkt aan de randen, als extra recreatieve voorzieningen.

Wakker Emmen gaat voor de combi van scenario 1 en 2

2

(voor zover te realiseren). 4) In de recente Kadernota Economie is het economisch beleid vastgelegd, waaruit de herstructurering van de bedrijventerreinen kan plaatsvinden. Op het lastige behoud van het economische dorpsprofiel heeft de gemeente weinig invloed, behalve ondersteunend met een levendig centrum met goede voorzieningen en dito auto- en OV-vervoer. Hier is scenario 2 met onderdelen van 1 op zijn plaats. 5) De auto moet als belangrijkste vervoermiddel het hoofdbestanddeel van elk scenario blijven. Het stimuleren van overig vervoer vergt anders denken en beleven bij inwoners. Fietssnelwegen en publieke voorzieningen zijn een must voor de dorpen. Waarom zijn er in de gemeente geen oplaadfaciliteiten voor elektrische fietsen? Dat stimuleert de (toeristische) mobiliteit. 6) Dorphuizen kunnen een belangrijke schakel zijn in gezondheidsvoorzieningen in de buitendorpen, maar ook kleine speelvoorzieningen: ‘jong geleerd is oud gedaan’. EOP’s zijn daar grotendeels verantwoordelijk voor: zijn zij voldoende toegerust? Het zijn vrijwilligers, geen technische specialisten. Sport en bewegen moeten vooral uit de inwoner zelf komen. De fractie gaat voor scenario 1 met groene uitloopgebieden vanuit scenario 2. Voor de PvdA staat het eerlijk verdelen van lusten en lasten centraal met gelijke kansen voor iedereen om zich te ontplooien en te settelen.

1) Betaalbaar wonen is een grondrecht voor iedereen. Uitbreiding van passend en betaalbaar woonaanbod moet overal in de gemeente kunnen, niet alleen in Emmen of de drie grote dorpen. Juist in de dorpen wil de lokale jeugd blijven wonen, maar ook ouderen die terug willen naar hun roots. Storend is dat de stellingen en scenario’s zich op de stad Emmen en de drie grote dorpen focussen. Immers, juist de mix van stadse allure en het rijke plattelandsleven maakt de gemeente aantrekkelijk. Dus moet de groeiambitie van 120.000 inwoners worden gespreid. De gemeente houdt zo veel mogelijk de regie en laat veel minder over aan de grillen van de markt. De PvdA is voor het inpassen van woningen in het groen, met specifieke aandacht voor de grote uitdaging waterberging. Te veel inwoners wonen in huizen met een te slecht energielabel. Energiearmoede ligt daar op de loer of is er al. De PvdA is het niet eens met deze stelling en kiest voor een mix van scenario 1 (lokale behoeften) en 3 (groen en open karakter). 2) Sportclubs, dorps-/buurthuizen en bibliotheken zijn meer dan dienstverleners in dorpen en wijken: het zijn de kloppende harten van de lokale samenleving qua ontmoeting en in-/ontspanning. Voor instandhouding hiervan, die bijdraagt aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid, is maatwerk nodig.

De PvdA is het oneens met deze stelling en kiest voor scenario 1 met elementen van 3, met vooral maatwerk als sturingsinstrument. 3) Van oudsher is Emmen een landbouwgemeente, de beweging naar de natuur (biologisch) is verkieslijker dan een vast deel van landbouwgrond omzetten in natuur. De prachtige natuur in o.a. het Rundedal en Bargerveen stemmen de gemeente tot trots, die zij meer mag uitdragen om bezoekers vanbuiten aan te trekken. Daarom is de fractie positief over dit natuurtoerisme (rust en ruimte), zeker in de combinatie met de stadse voorzieningen (Atlas Theater, Utopolis-bioscoop, horeca en Wildlands). De fractie is het niet eens met de stelling. Zij kiest voor het combineren van scenario’s 2 en 3. Natuurontwikkeling uit scenario 1, maar wel in goede balans met woningbouw. 4) De PvdA staat voor werk en inkomen, die nog steeds de beste garantie zijn op bestaanszekerheid. De chemie- en productiebedrijven staan aan de basis van het economische succes van Emmen, ook als grootste banenmotor. Emmen loopt voorop in de circulaire economie, met Greenwise, GETEC en recyclable plastics als koplopers en een van de toekomstige pijlers. Daarnaast vormt het MKB de basis voor lokale bedrijvigheid. De PvdA staat open voor nieuwe bedrijventerreinen, maar is wel kritisch op het type nieuwe bedrijven.

Dus zeker geen energieslurpende datacenters met weinig arbeidsplaatsen, maar duurzame werkgelegenheid met oog voor de omgeving. De PvdA is het oneens met de stelling; scenario 2 is aansprekend. 5) Emmen moet als uitgestrekte gemeente goed bereikbaar zijn en blijven voor inwoner, werknemer, werkgever en bezoeker. De auto is een onmisbaar vervoermiddel. Het te schrale OV is geen goed alternatief, een doorn in het oog van de PvdA: veel inwoners zijn aangewezen op OV of fiets. De fractie pleit voor inclusief OV en meer fietsvoorzieningen: daarvoor is nog veel werk aan de winkel. Men is geen tegenstander van de Buurtbus, maar OV mag niet afhangen van (dun gezaaide) vrijwilligers. De PvdA is het dus niet helemaal eens met de stelling en

3

de combi van scenario’s 1 en 2 is optimaal. 6) De postcode mag niet de gezondheid of leeftijdsverwachting bepalen. De fractie wil de verschraling van gezondheidszorg in dorpen en wijken tegengaan, met clustering van specialistische zorg en eerstelijnszorg dichtbij beschikbaar voor alle inwoners. De stelling is akkoord, maar het stimuleren van gezondheid moet niet te betuttelend worden. De voorkeur gaat uit naar een combi van scenario’s 1 en 2. VVD vraagt zich af of de PvdA zojuist haar verkiezingsprogramma presenteerde. PvdA zet haar kijk op de Omgevingsvisie uiteen, die goed aansluit op haar verkiezingsprogramma. VVD vindt het heel mooi te horen dat er van alle sectoren meer moet komen, maar soms moet een gemeente ook keuzes maken, ook als ze niet leuk zijn. Volgens de PvdA moet de gemeente zorgen voor betaalbare huur- en koopwoningen, die ook nog eens goed geïsoleerd moeten zijn. Wie gaat dat betalen? PvdA antwoordt zeker wel keuzes te maken, zoals bij de gezondheidsvoorzieningen in specialistische versus basiszorg en de stelling over uitruil van landbouwgrond voor natuur. PVV informeert of de PvdA ook nieuwe of uitbreiding van bedrijventerreinen bij dorpen steunt. PvdA staat positief tegenover uitbreiding, maar wel inpasbaar in de omgeving en niet uitsluitend bij de stad Emmen. CDA is blij dat er na lange tijd weer een C-discussie is.

Jammer dat niet alle wethouders aanwezig zijn – dit stuk beslaat alle beleidsterreinen – en dat dit een veredeld bespreekpunt dreigt te worden. Het risico is dat de raadscommissie alle onderdelen en voorzieningen op een zo hoog mogelijk niveau wil: de Emmense Omgevingsvisie moet over 10-15 jaar wel realistisch blijven. 1) Het CDA is voor uitbreiding, maar niet zozeer in alle dorpen en wijken. Men focust op OV-knooppunten zoals de kans bij Emmen-Zuid (Delftlanden II) en het handhaven van de voorzieningengraad in de vijf grote dorpen (Emmer-Compascuum, Schoonebeek, Klazienaveen, Erica en Nieuw-Amsterdam). De Horecanota richt zich daarop en is onderdeel van de Omgevingsvisie, die zich focust op drie grote dorpen. Wakker Emmen vraagt of het CDA niet een ‘sterfhuisconstructie’ vreest voor de kleine dorpjes. CDA meent dat uitbreiding in bijvoorbeeld Roswinkel best kan, maar dan beperkt tot inbreiding van kleine woningaantallen. Het is niet reëel het voorzieningenniveau voor alle dorpen hoog te houden, dus in de grote dorpen alleen genoeg woningen om het niveau op peil te houden. Wakker Emmen informeert of basisonderwijs in Weerdinge of Roswinkel absoluut noodzakelijk is om daar de sociale cohesie te behouden. CDA komt daar bij de voorzieningen op terug. Waar die graad laag is, moet de mobiliteit hoog zijn.

PvdA wil woningbouw niet voorwaardelijk maken voor het OV, want daarvan is het maar de vraag of dat beter wordt de komende jaren. CDA vindt een hoog voorzieningenniveau in alle dorpen een utopie. Voor bijvoorbeeld detaillisten in kleine dorpen is de opvolging na pensioen ontzettend moeilijk. Dan is het van belang om met het OV goed naar voorzieningen elders te kunnen. PvdA deelt dit. Maar in die dorpen werkt men keihard om de voorzieningen overeind te houden. Natuurlijk moet de gemeente keuzes maken bij die verwachtingen, maar de fractie heeft moeite met de link tussen mobiliteit, OV en groei. Hart voor Emmen denkt andersom dat woningen bijbouwen in kleine dorpen daar juist voor meer aanloop zorgt van nieuwe inwoners en jonge gezinnen en dus voorzieningen in stand houdt. CDA wil ook zeker bijbouwen via inbreiding in kleine dorpen als daar vraag naar is van dorpsjeugd uit het ouderlijk huis of ouderen die terug willen naar hun roots. Maar het is niet reëel dat een nieuwe wijk in Roswinkel gaat leiden tot een nieuwe supermarkt. Liever focust het CDA op de vijf grote dorpen. Het is al moeilijk genoeg daar de voorzieningen op peil te houden. De fractie ziet hofjes zeer zitten, zelfbouw niet. 2) In kleine dorpen zijn de meeste voorzieningen op afstand. Hoe lager de mobiliteit, hoe dichterbij de voorzieningen moeten zijn. Dit betekent in elk dorp een basisschool.

Vice versa geldt de noodzaak tot hogere mobiliteit voor jongeren en studenten. Voor ouderen zijn nabije dorpshuizen weer goed om hun leefbaarheid te stimuleren. 3) Emmen is al een

4

prachtige groene gemeente. De fractie wil hieraan vasthouden, met groen en ruimte tussen de dorpen en wijken, en gaat dus voor enige natuuruitbreiding en groene uitloopgebieden. Juist waar minder sportvoorzieningen zijn, moet de gemeente sport en bewegen meer faciliteren. 4) Het CDA ziet meer in de transitie van bestaande dan in de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen, die leidt tot verval van bestaande. Scenario 2 heeft de voorkeur, met de stad Emmen als hotspot voor cultuur en vermaak. 5) Emmen en de vijf grote kernen moeten heel goed bereikbaar zijn. In deze weidse gemeente blijft de auto onmisbaar. Binnen een dorp of wijk moet de focus zijn op fietsen of lopen, wat in de stad Emmen veel beter is geregeld dan in Klazienaveen met veel foutparkeerders en autoverkeer dat overal doorheen krioelt. Elk dorp moet een OV-optie hebben, met o.a. een belbus, plus een aaneengesloten fietsnetwerk. 6) Het CDA kiest scenario 1 met de basiszorg en basissport in elke wijk of dorp en de meer specialistische gezondheidsvoorzieningen dichter bij de stad Emmen. PVV denkt dat zelfbouw juist nieuwbouw stimuleert, omdat die mensen goedkoper kunnen wonen. Als deze huizen voldoen aan het Bouwbesluit, wat is er dan op tegen? CDA ziet in den lande bij zelfbouw een ratjetoe aan woningtypes: dat ziet de fractie niet zitten. Of zelfbouwwoningen ook goedkoper zijn, is ook maar de vraag.

Volgens de PVV hebben regelgeving en inpassing niets te maken met zelfbouw. CDA heeft het discussiestuk zo inderdaad opgevat VVD vindt alle buitendorpen belangrijk. De focus op de drie grote dorpen doet het overige deel tekort. 1) De grote woningenaantallen komen meer aan de zuidkant van Emmen in Delftlanden II, aangevuld met een upgrading van het OV-knooppunt via de Nedersaksenlijn. Maar bijbouwen in kleine dorpen is ook essentieel om de voorzieningen daar in stand te houden. 2/5) De maatschappelijke voorzieningen vallen samen met infrastructuur en huizenbouw. Het blijft belangrijk alle dorpen goed bereikbaar te houden voor auto en OV. Daarbij valt te denken aan technologische vernieuwingen en naoberschap waarmee inwoners van kleine dorpen elkaar kunnen helpen. PvdA is benieuwd naar de technologische voorzieningen waar de VVD op doelt. VVD denkt aan zelfrijdende busjes in dorpen zonder mobiliteitsvoorzieningen op de lange termijn. In Los Angeles rijden die nu al rond. De fractie is voor verdubbeling van de N34. OV en fietspaden zijn heel belangrijk, maar de anti-autotoon in het stuk stuit de VVD tegen de borst. De auto blijft nodig voor woon-werk en transport en in elke auto zit een klant. Naast het autonome scenario 1 bevatten 2 en 3 ook goede onderdelen. 3) Natuur is belangrijk en Emmen staat bekend als prachtige groene gemeente.

Maar de landbouw is ook van groot belang als een van de grote werkgevers samen met de tuinbouw. Dus is de VVD geen voorstander van veel landbouwpercelen omvormen tot natuur. Wel moet de gemeente de tuinders ondersteunen in hun duurzame transitie 4) Het MKB en detailhandel zijn belangrijk, goed dat daar steun voor komt. Het ruimtegebrek op de kostbare gemeentepercelen noopt wel tot keuzes in de aangeboden nieuwvestigingen, met name op werkgelegenheid. Daarom is ook ombouw of transitie van oude bedrijfspanden een optie. Uitbreiding van recreatie en toerisme zorgt ook voor meer werkgelegenheid. 6) Het blijft moeilijk mensen te stimuleren tot meer bewegen, ook met coaches: het blijft een stuk eigen verantwoordelijkheid. Goede sportvoorzieningen binnen en buiten zijn belangrijk. De gemeente moet die blijven aanbieden, de mensen moeten het zelf oppakken. Goede fiets- en wandelpaden helpen daarbij. De gemeente gaat hierna de straat op om de mening van inwoners te peilen. De VVD is benieuwd naar het vervolgproces qua participatie. PvdA is benieuwd hoe de VVD kijkt naar gezondheidsvoorzieningen in dorpen en wijken. VVD pleit voor eerstelijnszorgvoorzieningen in alle buitendorpen, zolang het reëel is ze in stand te houden (bijv. in clusters), en meer specialistische zorg in de grotere kernen.

Waar de voorzieningengraad omlaag gaat, moet de mobiliteit navenant omhoog om de dienstverlening bereikbaar te houden.

5

SP vindt tot nu toe het PvdA-betoog het meest bij dat van de SP passen. 1) Alleen bouwen in en rond de plaats Emmen tot 2030 is een prima omschrijving. Het SP-initiatief zorg-buurthuis pas hier ook naadloos in. De fractiekeuze valt dus op scenario 1. 2) Zonder meer accepteren dat voorzieningen wegvallen, is onwenselijk. En scenario 3 zorgt voor karakterloze ‘slaapdorpen’ en dus is scenario 1 het beste. 3) Zomaar een derde van de landbouwgronden opofferen voor natuur, is te rigoureus. Wel is de SP voor nieuwe natuur om haar robuuster te maken en je als gemeente te onderscheiden. Men ziet het liefst een combi van scenario’s 1 en 3. 4) Verdere versterking van groene chemie en circulaire economie is erg belangrijk. De SP gaat daarbij voor intensivering en herschikking van bestaande bedrijventerreinen om ruimte te maken voor duurzame initiatieven. Om te voorkomen dat dit elkaar gaat bijten, kiest de SP scenario 3. 5) De auto moet mogelijk blijven, maar de focus moet op gezonder en duurzaam vervoer met laagdrempelige deelname voor iedereen. Deze optimale SP-keus staat in scenario 2. 6) De gemeente moet zuinig zijn op haar inwoners. Daarom past scenario 1 het beste, waarbij het ontmoedigen van ongezonde keuzes (fastfood) enorm aanspreekt. Misschien is dan die paal met de grote M niet meer nodig. Voor de PVV is het onmogelijk om bij elke stelling een zwart-wit keuze te maken.

1) De fractie is tegen deze stelling: focus op Emmen gaat ten koste van de leefbaarheid in de buitendorpen en verstoort het evenwicht stad-platteland. Door minder woningen in dorpen blijft het aanbod achter en treedt vergrijzing op. Rond dorpen leent lintbouw zich prima voor woonerven met diepe tuinen, zonder aantasting van het dorpskarakter. Alleen bouwen in Emmen zorgt voor overschot aan stadse woningen en schaarste in de dorpen. De stelling negeert ook de regionale woonwensen en de kans om dorpen toekomstbestendig te maken. Wakker Emmen vraagt of de PVV denkt aan het Staphorster model met lintbebouwing in de diepte van generatie op generatie. PVV ziet dat als mogelijkheid. Zij duidt meer op de diepe tuinen van soms 100 meter, waartussen heel goed nieuwbouw is te realiseren. Zowel stad als platteland moet aantrekkelijk blijven voor wonen. Scenario 1 voldoet daar het beste aan, maar ook de hoogbouw uit scenario 3. 2) Clusteren van voorzieningen in grotere dorpen gaat ten koste van ontmoetingsplekken en leefbaarheid in kleine dorpen. Bibliotheken moeten voldoende bezoekers blijven genereren, maar overige voorzieningen moeten zo veel mogelijk in alle dorpen behouden blijven. Daar is vervoer voor ouderen en mindervaliden lastig en dit vergroot hun eenzaamheid. Scenario 1 sluit hier goed bij aan, maar ook het behoud van een sporthal in elk dorp.

3) Nederland heeft al genoeg natuurgebieden. Beter is het te investeren in verbetering van (de toegang tot) bestaande natuur voor recreatie. Nederland speelt als exporteur van landbouwproducten een belangrijke rol in de voedselvoorziening. Drastisch verminderen van landbouwgrond zet dit lokaal en nationaal onder druk en tast het unieke Nederlandse landschap met zijn akkerbouw en veeteelt te veel aan. Grasland draagt ook bij aan biodiversiteit en is te beschouwen als een vorm van natuur. Verbinden van natuurgebieden kan vaak zonder veel impact op landbouwgrond, zoals over (natte) percelen minder geschikt zijn voor landbouw. De drie scenario’s hebben hun pro’s en contra’s, maar Emmen hoeft van de PVV niet dé natuurgemeente van Nederland te worden. 4) Kleine industriedorpen in buitendorpen moeten behouden blijven om ze leefbaar te houden (scenario 1). Er zijn ook signalen van meer vraag daarnaar. Vanwege de lange ontwikkeltijd moet de gemeente proactief handelen. In de Kadernota Economie ging veel aandacht naar grote industrie en circulaire economie en weinig naar het MKB, dat zo belangrijk is voor de gemeente. De glastuinbouwgebieden hebben vaak een troosteloze uitstraling door verwaarloosde kassen en rommelige terreinen.

Spreek die ondernemers hierop aan via handhaving, samenwerking met omwonenden en de aanleg van groenvoorzieningen: dit alles om het imago van de tuinbouw én de leefbaarheid te verbeteren. De PVV neigt naar scenario 1, maar ook naar nadruk op recreatie en toerisme in scenario 3. 5) In het Emmense landelijk gebied is de auto onmisbaar. Veel inwoners zijn afhankelijk van de auto of OV, bijvoorbeeld door een handicap of als fietsen door slecht weer geen optie is. Het stimuleren van fietsroutes moet samengaan met veilig, betaalbaar en frequent rijdend OV, dat net als investeren in

6

auto-infrastructuur de bereikbaarheid voor eenieder mogelijk moet maken. 6) Bij keuzes in de leefomgeving moet gezondheid vooropstaan, met gezonde keuzes voor fietsen, wandelen en sporten. Basiszorg moet zo veel mogelijk in eigen dorp beschikbaar blijven, specialistische zorg kan logischerwijs meer in grote(re) kernen worden geconcentreerd. Ook ontmoetingsplekken en vermindering van ongezonde invloeden, ook die van vervuilende bedrijven, dragen bij aan meer gezondheid. Scenario 1 past hier het beste bij, maar ook de focus op sportfaciliteiten in de natuur in scenario 3. ChristenUnie is blij om via dit stuk over de toekomst van Emmen tot 2040 te kunnen debatteren. 1) De fractie is groot voorstander van differentiatie in het woningaanbod ten behoeve alle doelgroepen, ook op wijk- en dorpsniveau. Dat zorgt ook voor meer sociale cohesie en gemeenschapszin. Veel nieuwe woningen moeten voorts in Emmen-centrum terechtkomen, wat goed is voor het voorzieningenniveau en de schaalsprong gemeentebreed. Mobiliteitsknooppunten in de nabijheid is logisch én een vereiste van het Rijk. Ook in verstedelijking is genoeg plaats voor groen, zoals in hofjes voor ouderen en andere doelgroepen. Uiteraard moet er ook gebouwd worden naar behoefte in de dorpen, maar met behoud van de prettige dorpse schaal. Natuurwoningen voor rijken (scenario 3) passen niet bij het karakter van de gemeente Emmen.

2) Clusteren van maatschappelijke voorzieningen in de kerndorpen is logisch, maar ze zijn niet alle overal in stand te houden. Zo is een dorpcafé niet levensvatbaar als veel inwoners een keet in de achtertuin hebben. De oplossing van dit probleem is dus een flinke uitdaging, maar enige clustering lijkt onoverkomelijk. De Greenwise Campus is essentieel om aan het voorzieningenniveau bij te dragen. 3) Een Emmen zonder boeren is niet voorstelbaar. De trend naar meer natuurinclusieve landbouw is logisch, maar boven op rijks- en provinciale ook nog gemeentelijke regie is te veel gevraagd: dan worden boeren met nog meer overheid opgezadeld. De ontwikkeling van groene zones in de nabijheid is een mooi idee, maar dan bij mensen die dat nu niet hebben. Natuur heeft naast nut en recreatie ook intrinsieke waarden als biodiversiteit en waterberging. 4) Lokale bedrijvigheid blijft nodig voor de leefbaarheid en draagkracht gemeentebreed. Tegelijk is ook daar clustering te zien rond Emmen van groene chemie en circulaire economie. Verder bieden herstructurering en upgrading van bestaande bedrijventerrein nog genoeg kansen: daar moet de eerste focus liggen. Vanuit Emmen-centrum moet een ontwikkeling komen naar een binnenstad met veel meer dan detailhandel en horeca, zoals een hotsput voor cultuur. 5) De fractie is groot voorstander van het OV.

In een meer verstedelijkte regio is dat meer beschikbaar. In Emmen-centrum is weinig autoverkeer dankzij de parkeergarages aan de randen als mobiliteitshubs. Dat is heel mooi te toetsen aan het zogenaamde STOMP-principe. De Nedersaksenlijn is cruciaal om dat nieuw leven in te blazen. Volgens het discussiestuk past in het karakteristieke open landschap ook het snelwegpanorama, maar dan graag zonder de paal met de grote M. VVD informeert of de ChristenUnie de woningbouw ook doorgang wil laten vinden aan de noordkant van het centrum, als de Nedersaksenlijn niet doorgaat. ChristenUnie hoopt ook op de inzet van de VVD om dit plan te doen slagen. Maar ook zonder Nedersaksenlijn is in het bestaande centrumgebied nog zeer veel ruimte voor nieuwe woningen. In die zin doen de stedelijke woningen van drie hoog in de Delftlanden vreemd aan, daar ze op niets uitkijken terwijl er in Emmen-centrum vrijstaande woningen zijn. Voorts heeft Emmen-Zuid enorm veel potentie om te groeien als OV-knooppunt én in woningbouw. 6) De fractie kan zich in de stelling vinden om gezondheid voorop te stellen in de omgevingskeuzes. Dat zorg en ondersteuning in toenemende mate een eigen verantwoordelijkheid wordt, is een veramerikanisering die niet goed is voor de sociale cohesie. De gemeente moet vooral inzetten op het beperken van ongezonde en schadelijke activiteiten.

D66 vindt dat de gemeente zich levendig moet blijven ontwikkelen en aantrekkelijk blijft voor de jeugd om verdere vergrijzing tegen te gaan. Dit vergt levendige centra en betaalbare woningen, net als goede onderwijsfaciliteiten als de Greenwise Campus. 1) Emmen moet niet alles aan nieuwbouw

7

opslokken, want veel mensen komen hier ook wonen voor de rust en ruimte. Aan Klazienaveen is te zien dat er ook veel vraag is naar huizen in dorpen. 2) In alle dorpen alle voorzieningen openhouden, is niet realistisch. Dit is te duur of helpt de marktwerking om zeep. Als een supermarkt in een ander dorp goedkoper is, verdwijnt de buurtsuper in het eigen dorp: daar kan de gemeente niets aan doen. Zij heeft meer invloed op basiszorg en onderwijs, maar moet dan wel de kwaliteit bewaken. Met te weinig kinderen in een dorp is een basisschool niet langer houdbaar. De voorzieningen in de grotere kernen moeten wel goed bereikbaar zijn. Alleen op de auto focussen lijkt D66 niet verstandig; inwoners moeten bij korte afstanden ander vervoer kiezen. De gemeente kan dit stimuleren met hubs in elk dorp voor fietsers, voetgangers en OV. Rendabiliteit moet niet het enige criterium voor OV zijn, de gemeente investeert ook fors in de infrastructuur en parkeerplekken voor auto’s. Met een beter werkend OV is de auto minder nodig en dit schept ruimte voor een leefbare groene omgeving. Dus: meer natuur en minder asfalt. VVD vindt de roep om beter OV heel mooi klinken, maar minder reëel. Er zijn veel lege bussen te zien en een constante strijd om buslijnen te handhaven en mensen willen gewoon met de auto. D66 draait dit liever om.

Mensen willen best met het OV, mits dat beter geregeld en betaalbaar is. Er is de afgelopen jaren zo veel op OV bezuinigd dat het geen interessante optie meer is. Dan reizen mensen nog minder met het OV en wordt er verder op bezuinigd: een negatieve spiraal. Alleen door erin te investeren wordt het een volwaardig alternatief en men weer met één auto per gezin af kan. VVD vindt de buskaartjes te prijzig, het busvervoer draait toch verlies en dat terwijl het Rijk er al zo veel geld in moet steken. Hoeveel moet de gemeente dan nog bijdragen om die exploitatie rendabel te maken? D66 verwijst naar landelijk onderzoek naar volledig gratis OV. Dat verlies aan inkomsten is lager dan de kosten van het verdubbelen van de snelwegen. Daarbij neemt een bus met een capaciteit van 50 plaatsen veel minder ruimte in dan 50 afzonderlijke auto’s, waardoor veel fileproblemen zijn te voorkomen. 3) Emmen heeft meer natuur nodig, maar niet per se voor recreatie. Maar de landbouw moet ook verduurzamen en boeren hebben voor natuurinclusieve landbouw juist meer ruimte nodig. Zo kan meer natuur hand-in-hand met de landbouw gaan. 4) Emmen heeft al de grootste industrieterreinen van Noord-Nederland. Beter dan nieuwe terreinen is de focus op herinrichting en efficiënt ruimtegebruik op bestaande. De verdere ontwikkeling van de groene chemie is een prima focus.

5) D66 vraagt aandacht voor genoeg groenvoorzieningen en goede bereikbaarheid van de industrie. Genoeg (buitenlandse) werknemers komen graag met de fiets naar het werk, maar fietsroutes zijn niet altijd veilig en goed bereikbaar. 6) Emmen scoort nog steeds het slechtst op de Gezondheidskaart van Nederland. Focus dus zo veel mogelijk op preventie, door drempels weg te nemen bij sporten en bewegen, op een goede bereikbaarheid van de nieuwe Sport- en Beweegcampus en ook door bedrijvigheid zo min mogelijk impact te laten hebben op woongebieden. PVV vraagt welke ‘drempels’ D66 bedoelt. D66 vindt dat de gemeente al veel doet via kortingen op sport(school)abonnementen. Zij moet ook slechte gewoontes minder verleidelijk maken voor inwoners en hen meer verleiden tot gezonde keuzes. Vandaar de eerdere D66-motie voor hardlooproutes: heel mooi dat die gerealiseerd zijn als manier om (sportief) bewegen te vergemakkelijken. PVV denkt dat in dat geval de drempel voor fastfood juist verhoogd moet worden. D66 beaamt dit. Veel geld gaat op aan de gezondheidszorg en de nadelige van verouderde bedrijvigheid. Preventie is vele malen goedkoper en dan moet de gemeente ook eens ‘nee’ zeggen tegen een bepaald bedrijf, zelfs als dat op korte termijn economische waarde oplevert. Voor GroenLinks leent dit stuk tot nadenken over de visie op Emmen in 2040.

Van elk scenario is wel iets moois toe te passen om een eigen Emmens scenario te komen. 1) Alleen in en rond Emmen huizen bouw is erg kort de bocht. ‘Import’ komt naar deze gemeente niet alleen voor Emmen zelf, ook voor de ruimte in de buitendorpen met hun eigen karakter. 2) Het is mooi als basisvoorzieningen zijn te behouden in de dorpen; gezien de demografische ontwikkeling is het niet

8

altijd realistisch om in elk dorp bijvoorbeeld een basisschool te hebben. Voordeel is dat kinderen ook andere leeftijdsgenootjes leren kennen wat bijdraagt aan hun ontwikkeling en sociale vaardigheden. De eerstelijnszorg is belangrijk voor een dorp: die moet echt nabij zijn. 3) De fractie is groot voorstander van het omvormen van landbouwgrond in natuur vanwege de broodnodige transitie, maar niet per se voor een derde van het landbouwareaal en wel in overleg met de boeren, die van belang zijn voor de gemeente. Bovendien werkt de glastuinbouw al hard aan de transitie naar duurzaam ondernemen: daar kan de gemeente nog meer de regie pakken en faciliteren. 4) Emmen heeft al een aantal bedrijventerreinen. GroenLinks zet er vraagtekens bij of dat er nog meer moeten zijn. De eerste focus moet op de bestaande terreinen op groene technologie en chemie zijn. De gemeente zit niet te wachten op nog meer distributiecentra (‘blokkendozen’), die niet bijdragen aan een aantrekkelijk leefklimaat. 5) GroenLinks wil net als in de stelling de focus meer op het OV dan de auto. Naast het rendabel-zijn van het OV is het als maatschappelijke voorziening even belangrijk, net als dat (het onderhoud van) wegen en parkeerplaatsen ook niet gratis zijn. Als het OV een goed alternatief is, maken mensen echt wel de omslag naar bus en trein – zeker als de Nedersaksenlijn komt.

6) Emmen scoort nog steeds laag qua gezondheid. GroenLinks ziet daarbij graag een sturende regierol voor de gemeente om voor inwoners de drempels voor bewegen in de nabije omgeving zo laag mogelijk te houden. Scenario 2 maakt dorpen veel minder toegankelijk, terwijl daar gezondheid en nabijheid van sportvoorzieningen net zo belangrijk zijn voor de dorpen en de gezondheid. De fractie ziet de combinatie van alle drie scenario’s als een eigen scenario voor Emmen als mooie oplossing. Hart voor Emmen is stomgeslagen door de lof die GroenLinks de agrariërs toezwaait. Het landelijke beleid van die partij wijkt daar heel erg van af. GroenLinks is niet tegen agrarische ondernemers, maar is – ook landelijk – voor het bevorderen van duurzame bedrijfsvoering in die sector. Hart voor Emmen dankt GroenLinks voor de uitleg. Hart voor Emmen heeft moeite met visies als deze, alsof de gemeente in een glazen bol kan kijken wat Emmen in 2040 nodig zal hebben. De meeste mensen vergeten ’s ochtends al een regenjas mee te nemen als er regen wordt voorspeld. De visie is vooral een poging alles netjes in vakjes te stoppen: iedereen in stedelijke clusters, voorzieningen op centrale plekken en boeren en dorpsbewoners moeten het zelf maar zien te rooien.

Dat is toch niet wat Emmen wil zijn? Het is een gemeente met dorpen van gemeenschapszin waar men elkaar groet op straat, kinderen op schoolpleinen rennen en de bakker weet hoe u het brood wilt. Hart voor Emmen wil dit zeker niet inruilen voor een efficiencyoefening in stadsplanning. 3) Natuur is prachtig en iedereen wil meer groen. Maar waarom altijd ten koste van de boeren? Zij zorgen voor lokaal voedsel en bloeiende gemeenschappen, maar het discussiestuk zet hen weg als voetnoot. Bovendien, de waardevolle natuur is geen verdienmodel, maar moet beschermd worden. 5) Mobiliteit is zeker belangrijk, maar de gemeente moet inwoners niet voorschrijven hoe ze zich voortbewegen. In plaats van dat het over het leven van echte mensen gaat, moet dat in een beleidsnota passen. Als de gemeente echt voor inclusie en diversiteit wil gaan, moet zij ruimte bieden voor veel meer keuzes voor veel meer mensen. Hart voor Emmen pleit ervoor, te luisteren naar wat mensen écht willen, keuzevrijheid, ruimte voor dorpen, behoud van de landbouw en een toekomst die niet dichtgetimmerd is in een stapel beleidsjargon. De fractie is heel benieuwd naar de opbrengsten van de participatiemomenten in maart. Hopelijk wordt dat geen eenzijdig beleid. 50PLUS is positief over hoe de raad wordt meegenomen in het proces en de voorgelegde scenario’s.

De fractie heeft deze beoordeeld op de doelgroepen gehandicapten en ouderen. Zij is ook positief over de hele Omgevingsvisie, maar diep teleurgesteld dat het externe onderzoeksbureau geen enkele aansprakelijkheid aanvaardt voor de juistheid en volledigheid van de informatie. Waarop moet de raad zich dan baseren? Misschien zijn er andere bureaus te vinden die dit voorbehoud niet hanteren. 1) 50PLUS kiest voor scenario 1 met een vleugje van 2. Wonen en woongenot van ouderen hangt primair af van levensloopbestendige huizen met in de nabijheid

9

(liefst op loopafstand) van voorzieningen als supermarkt, artsen en winkels. De corporaties hebben nu geen financiële ruimte voor de prestatieafspraken. Het is onduidelijk of het Bouwfonds genoeg soelaas biedt om straks voldoende woningbouw voor minima te realiseren. Daarmee komt de Omgevingsvisie grotendeels op losse schroeven te staan. Daarom wil de fractie graag een Cdiscussie over de mogelijkheden om niettemin 30% sociale woningbouw te realiseren in de stad Emmen. Men ziet het liefst kleine woonvormen die de sociale samenhang versterken en ouderen zelfstandig laten wonen – eventueel met ondersteuning. Hofjes, mantelzorgwoningen en collectieve woonvormen in dorpen dicht bij de kern, binnenstedelijke verdichting in Emmen en de vijf grote dorpen alsmede extra drempelloze flats dicht bij voorzieningen en OV-knooppunten. Centrale ontmoetingspunten in openbare ruimten en bij flats gaan de eenzaamheid tegen. In de dorpen moeten kleinschalige uitbreidingen plaatsvinden met levensloopbestendige woningen, in Emmen moderne appartementen dicht bij de supermarkt, cultuur en zorg. 2) In wijken en buurten moeten wijkgerichte centra voor mantelzorg, verenigingen en vrijwilligerswerk komen, waar nodig ondersteund door zorgprofessionals. In zorgclusters krijgen ouderen in de vijf kerndorpen laagdrempelige toegang tot huisarts, fysiotherapie en maatschappelijke diensten.

In elk van de kleine dorpen moeten minstens een huisarts en een basisschool voorhanden zijn. De Greenwise Campus biedt prachtige kansen voor innovaties in de ouderenzorg en zelfstandig wonen. 5) Vraaggestuurd vervoer, zoals belbussen en deelvervoer in kleinere dorpen, moet essentieel worden in de ouderenmobiliteit. In alle dorpen en de stad Emmen is de auto, gecombineerd met OV, belbussen en deelvervoer voor ouderen essentieel. Daarom moet er ook voldoende parkeergelegenheid zijn met speciale aandacht voor voldoende gehandicaptenparkeerplekken. Fysieke en digitale toegankelijkheid zoals gebruiksvriendelijke apps voor vervoer en zorg maakt de ouderenparticipatie laagdrempelig. De fietsinfrastructuur wordt verbeterd langs snelfietsroutes die ook geschikt zijn voor e-bikes: routes die fietsen beduidend veiliger maken en ouderen flexibel bezig laten zijn met bewegen. 3) Natuurgebieden en parken moeten beter met wandel- en fietspaden worden verbonden, zodat ouderen eenvoudiger toegang hebben tot ontspanning en bewegen. Binnenstedelijke vergroening draagt bij aan een gezonde leefomgeving, zoals schaduwplekken tegen hittestress met een overvloed aan zitbankjes als stimulans. Waterbeheer en klimaatadaptieve maatregelen moeten worden gecombineerd met recreatiemogelijkheden in de dorpen en de stad, met een belangrijke rol voor horecagelegenheden.

D66 vraagt zich af waarom 50PLUS vooral een Emmense toekomst voor zich ziet waar iedereen komt rentenieren. Of ziet men in Emmen ook ruimte voor jongeren en werkenden? 50PLUS heeft het stuk bekeken met de bril op van ouderen, maar heeft ook de Greenwise Campus en snelfietspaden voor de (school)jeugd genoemd. Wakker Emmen beluistert dat een C-discussie op basis van scenario’s zou moeten plaatsvinden, maar 50PLUS maakt bij de stellingen nergens keuzes voor een scenario of een combinatie daarvan. 50PLUS herhaalt bij alle stellingen voor scenario 1 te hebben gekozen, met zo nu en dan een vleugje van scenario 2. De fractie is voor veel culturele beleving in de binnenstad van Emmen, zoals het Rensenpark met flexibele ruimte voor pop-up- en andere kleinschalige evenementen die ouderen actief houden. Verder voor flexibele invulling van dorpshuizen: overdag als zorgpunt en ’s avonds als ontmoetingsplek. De gemeente bevordert als regisseur de samenwerking tussen dorpen, stad Emmen en maatschappelijke partners. Ouderenparticipatie wordt actief gestimuleerd in gemeentelijke besluiten, zodat hun behoeften centraal komen te staan. Reactie college Wethouder Jakobs dankt de commissie voor de waardevolle input met als rode draad dat alle fracties de dorpen belangrijk vinden. D66 houdt voor dat er ook andere geluiden waren. Deze samenvatting is wel heel generaliserend.

Wethouder Jakobs komt hier verderop in zijn betoog op terug. De Omgevingsvisie maakt duidelijk wat voor gemeente Emmen wil zijn en aan welke ambities zij ruimte wil bieden. Aan de hand van de bouwstenen en aanvullende input wordt de visie opgebouwd. Van de 8,4 miljoen

10

huishoudens zijn er 3,3 miljoen eenpersoonshuishoudens en gemiddeld 2,11 mensen per woning: dit betekent in de gemeente Emmen circa 8.000 nieuwe of verhuizende bewoners tot 2030 en 10.000 tot 2040, vanwege de verdere vergrijzing oplopend naar 20.000. Enkele fracties noemden EmmenZuid en de Delftlanden als locaties voor grootschalige woningbouw, inderdaad geschikt voor uitbreiding. Emmen kan die keuze nog maken, in tegenstelling tot elders in Nederland. Door nieuwbouw in dorpen kunnen daar de basisvoorzieningen (scholen, wijk- en gezondheidscentra met eerstelijnszorg) in stand blijven. Het Sportplan neemt ook al een voorschot met voorzieningen voor de dorpen CDA informeert of de wethouder hier de drie dorpen uit het discussiestuk bedoelt, de vijf dorpen uit de Horecanota of alle dorpen in de gemeente. Wethouder Jakobs bedoelde alle dorpen. Daar stijgt het inwonertal doordat ouderen er willen blijven en jongeren er zich willen vestigen. CDA wijst op het grote tekort aan arbeidskrachten. Het aantrekken van nieuwe huisartsen is al jarenlang een probleem. Zomaar ervan uitgaan dat elk dorp een huisarts of sporthal kan hebben als er maar wat woningen bijkomen, is een utopie. Wethouder Jakobs heeft dat niet gezegd. Maar als er alleen in de stad Emmen nieuw wordt gebouwd, is het zeker dat de dorpen leeglopen.

Ook in Barger-Compascuum, dat dicht tegen Zwartemeer en Klazienaveen aan ligt, kan kleinschalige woningbouw plaatsvinden. Daar is de supermarkt (geen basisvoorziening) verdwenen, maar de sportvoorzieningen blijven overeind. Grotere voorzieningen in kleine dorpen als Roswinkel wordt inderdaad een heel stevige uitdaging. Met de uitkomsten van deze C-discussie gaan B&W naar de EOP’s om hun visie op te halen. Het is niet de bedoeling van de Omgevingsvisie om de Emmenaar de auto uit te jagen. PvdA hoorde heel veel collega’s aangeven de auto onmisbaar te vinden. Maar het ontbreken van (inclusieve) OV-voorzieningen versterkt dat juist. Hoe kijkt de wethouder daartegenaan? Wethouder J. Bos ziet mobiliteit niet als doel om voorzieningen in stand te houden bij een groeiend inwonertal, maar als gevolg. Dat heeft te maken met de rijafstand, frequentie en bereikbaarheid van het OV. Daar kan de gemeente maar beperkt op sturen, maar zij moet wel actie ondernomen om ongewenste ontwikkelingen te voorkomen. In de discussie komt naar voren dat de auto een belangrijke factor in de mobiliteit moet blijven in de regio, anderzijds is veel meer in te zetten op het STOMP-principe: Stappen in het centrum, Trappen als je dichterbij bent, OV om er te komen, Mobility as a service en Particulier vervoer. Dit is goed in de dorpen toe te passen met een hub met overstap naar ander vervoer.

Het klopt dat een verschuiving naar OV te stimuleren is door het gratis te maken, maar daar gaat Den Haag over. D66 wijst erop dat de gemeente als deels eigenaar van de aansturing van OV wel invloed heeft. Wethouder J. Bos wijst erop dat het OV-bureau een GR is van provincies Groningen en Drenthe en gemeente Groningen. Emmen is geen eigenaar met een bepalende rol, het kan alleen zijn wensen op tafel leggen en daar zeker sturing aan geven. Ook al zou het OV in de gemeente Emmen gratis zijn, dan is er het (deels) afwijkende tarief voor mensen die vanbuiten naar Emmen komen. B&W delen de opvatting dat door het OV goedkoper of zelfs gratis te maken, op landelijk mobiliteitsniveau kostenneutraal zou kunnen uitpakken, maar dit is in eerste instantie een rijksaangelegenheid. ChristenUnie ziet dat ook bij particulier vervoer een transitie naar elektrisch plaatsvindt. Hoe moet Emmen in dat grijze gebied faciliteren? Wethouder J. Bos heeft daar zo geen antwoord op. Voor dat soort toekomstscenario’s – technologische ontwikkelingen of meer rijksbijdrage – kan de gemeente alleen reactief met whatifscenario’s werken. Anderzijds is in gemeentebeleid al wel verankerd dat er in een bepaalde straal rond bebouwing minimaal een laadpaal moet zijn. Maar een elektrificatiegraad van 50% is niet door de gemeente niet te bepalen.

Wethouder Jakobs vindt dat als het aan het Bouwbesluit voldoet, zelfbouw mogelijk is – los van of dat goedkoper kan – om de woningbouw verder los te trekken. Zelfrijdende bussen zijn in de toekomst termijn niet ondenkbaar voor Emmen, zeker omdat ze al rijden in de VS. Dat zal gevolgen

11

hebben voor de OV-aansluiting. Op dit moment is 2040 ver weg, de gemeente moet nu zorgen dat Emmen ‘een stad van dorpen’ blijft en de basisvoorzieningen in de dorpen intact blijven, met in het verlengde de Greenwise Campus. Ouderenhofjes: B&W kijken zo breed mogelijk naar het aanbod. In overleg met corporaties en particuliere initiatiefnemers wordt gekeken hoe in de stevige opdracht van 30% sociale woningbouw is te voorzien. Tweede termijn Wakker Emmen lijkt het verstandig om een periodiek toetsmoment te bepalen voor de Omgevingsvisie. De horizon is 2040 en alleen al in de jaren vóór 2025 is de wereld sterk veranderd. PvdA beseft hoe lastig het is om een planhorizon te definiëren en de toekomst te voorspellen. Toch is het belangrijk om een toekomstvisie te hebben, anders gaat de waan van de dag regeren. De fractie vindt het belangrijk de EOP’s te laten participeren: zij zitten in de haarvaten van de samenleving. De PvdA kijkt belangstellend uit naar de hoofdlijnennotitie. CDA complimenteert voor de opzet van het proces met het opstellen van leidende principes, de bustour voor raads- en commissieleden tot nu de bouwstenen. De op zich waardevolle C-discussie is niet helemaal uit de verf gekomen, maar wel een stap in de goede richting.

VVD valt op dat de uitspraak van de wethouder dat in alle dorpen de basisvoorzieningen overeind moeten blijven door overal woningen te bouwen, de in het stuk opgevoerde vijf grotere dorpen wat ontkracht. Goed om te horen. De fractie hoorde een vergelijking trekken tussen de kosten van auto versus OV, maar in die rekensom werd niet meegenomen dat automobilisten ook wegenbelasting en parkeergelden betalen. De VVD pleit voor meer vrijheid in mobiliteitskeuze, temeer ook daar een uitgestrekte gemeente als Emmen heel veel uithoeken heeft waar de auto onontbeerlijk is. GroenLinks erkent het laatste, maar spreekt de juistheid van de rekensom met wegenbelasting en parkeergelden tegen, daar de VVD geen rekening houdt met de extra maatschappelijke kosten van CO2-uitstoot e.a., die niet kostendekkend zijn voor de totale infrastructuur. VVD vindt kostenvergelijkingen tussen OV en de auto heel lastig: beide zijn belangrijk, maar de balans moet goed zijn. Gratis OV is onmogelijk en veel goedkoper ook omdat de besluiten in Den Haag worden genomen. D66 is het eens met de vrijheid voor eenieder om de auto te pakken. Maar dat houdt ook in dat er meerdere mobiliteitsopties zijn die ook investeringen in OV nopen. VVD interpreteert dit als een hogere gemeentebijdrage, bijvoorbeeld in goedkope OV-dagkaarten. De vraag is of een gemeente die kosten wel kan dragen.

OV is bovendien meer landelijk beleid. Komen er na 16 januari in Nieuw-Amsterdam nog meer participatieacties op straat om input op te halen in andere dorpen? ChristenUnie is het eens met het CDA dat de C-discussie niet heel goed uit de verf kwam, maar wenst de wethouder en ambtenaren wijsheid toe om van alle input een mooie hoofdlijnennotitie blijft hangen. De fractie spreekt het idee niet tegen om ook in de dorpen veel nieuwbouw te laten landen, maar het discussiestuk spreekt van 10.000 woningen tot 2040. Dat zijn wel heel grote aantallen en de wethouder rept niet over de verstedelijking van Emmen-centrum in relatie tot de Greenwise Campus en andere voorzieningen. De leidende principes geven al wat inkijkjes, maar komt er richting de Omgevingsvisie nog een soort sturingsfilosofie met basisafspraken voor alle transities richting 2040? De komende vijftien jaar is nog niet duidelijk wat er allemaal op de gemeente afkomt. De ChristenUnie ziet samenwerking met inwoners en hun leefomgeving als belangrijke pijler: zij moeten daar zelf in meebeslissen. D66 stipt de autonome ontwikkeling aan dat de gemeente naar meer efficiency toewerkt vanwege de verdere vergrijzing. Er verdwijnen winkels omdat men meer online bestelt en er is

12

schaalvergroting nodig bij huisartsen en scholen. De wethouder zei te makkelijk dat alle dorpen hun basisvoorzieningen moeten houden. D66 vindt dit niet realistisch. Dit noopt tot keuzes waar wel en niet. De fractie maakt zich bij het autonome scenario 1 zorgen over de aantrekkelijkheid van de gemeente voor jongeren. Zonder genoeg aandacht hiervoor wordt de vergrijzing nog veel groter dan landelijk. De verstedelijking van Emmen-centrum en de Greenwise Campus spelen daar een rol in. GroenLinks is benieuwd naar de participatie en hoopt dat de EOP’s worden meegenomen in de Omgevingsvisie, daar de inwoners feitelijk de uitvoerders zijn. Het is dus van belang hoe zij de toekomst zien. Wordt er over enkele jaren geëvalueerd? Dit om als gemeente flexibel te blijven, want het demografische scenario voor Emmen is ook rigoureus gewijzigd, waardoor de Woonvisie ineens werd gebaseerd op groei, in plaats van de vorige versie op krimp. 50PLUS vindt dat deze C-discussie juist prima was. Vindt de wethouder het ook not done dat het externe bureau geen enkele verantwoordelijkheid neemt voor de verstrekte informatie? ChristenUnie vindt een C-discussie wel een mooi instrument om input te geven, maar hoopte deze avond op meer discussie. Zij voelde zich minder uitgedaagd om het debat aan te gaan. Dat kan aan de opzet liggen, maar de fractie was er natuurlijk ook zelf bij.

Dat het bureau zich vrijwaart, is wel begrijpelijk, want men baseert zich op alleen gemeentelijke informatie. 50PLUS vindt dat een onderzoeksbureau voor de juistheid van de gegevens moet staan als het zijn naam verbindt aan een onderzoek. De raad moet hiervan kunnen uitgaan. Wakker Emmen houdt voor dat dit een standaardzin is in rapportages als deze. De onderzoeker moet uitgaan van stukken die aangeleverd worden, dus kan er geen consequenties aan verbinden. Juridisch kan een bureau daar niet aansprakelijk voor zijn. 50PLUS ziet nergens staan dat alle gegevens van de gemeente afkomstig zijn of dat het bureau uitsluitend daarop tot zijn bevindingen is gekomen. Reactie college Wethouder Jakobs heeft ook de wijsheid niet in pacht over de horizon (‘mistige doorkijk’) tot 2040. Wel moet de gemeente aan de slag met de Omgevingsvisie. Periodiek (jaarlijks) evalueren moet zeker, om aan bepaalde knoppen te kunnen draaien. Tegelijk is er de uitdaging dat er meerdere jaren liggen tussen bouwplan en realisatie. Kennelijk hadden sommige fracties iets meer van deze discussie verwacht, toch is er een mooie eindconclusie uit gerold. Vanaf 14 januari worden verschillende dorpen en wijken bezocht om de straat op te gaan om de mening bij de inwoners op te halen. De wethouder is bereid het programma te delen met de commissie. VVD vindt dat een heel goed initiatief en kijkt uit naar dat overzicht.

Wethouder Jakobs hoort van de ChristenUnie de voorkeur voor binnenstedelijke verdichting in Emmen: dit gebeurt nu al met drie woontorens met een derde sociale huur in het stationsgebied. Ontwikkelingen als de Nedersaksenlijn maken alle deel uit van ‘de mistige doorkijk’ voor woningbouw. De stad moet ook aantrekkelijk blijven voor jongeren, met de Greenwise Campus als pijler. Verder moet het Scheper Ziekenhuis met zijn vele arbeidsplaatsen als voorziening in stand blijven. Het geheel bepaalt de gemeentelijke sturing. Bouwen in alle dorpen om daar de basisvoorzieningen in stand te houden, is een continu dynamisch gebeuren. D66 vindt dat niet reëel, het college blijft Emmen zien als ‘een stad van dorpen’. Het onderzoeksbureau moet het doen met de gegevens die de gemeente heeft aangeleverd. In deze C-discussie hebben alle partijen hun inbreng kunnen leveren. Meer of minder kan de wethouder er niet van maken. Voorzitter De Jonge telt vast dat dit discussiestuk in voldoende mate besproken is. 7. Bespreken B-stukken 7A. Grondexploitatie woningbouw P-Oost (bijlagen 1 en 2 onder geheimhouding ter inzage) Eerste termijn

13

SP heeft over dit voorstel niets te melden, mede omdat het onder geheimhouding is. Hart voor Emmen en de PVV sluiten zich aan bij de opmerking van de SP. Wakker Emmen ziet een goed positief resultaat in deze grondexploitatie, als eerste stap naar de nieuwbouw van behoorlijk wat woningen op deze locatie. Is er al overeenstemming met de kopende partij? Goed dat de Gebiedsvisie P-Oost behoorlijk wat ambitie toont en goed dat hier in het centrum een bijzonder woonmilieu wordt gecreëerd. Waar wijkt dit voorstel af van deze visie? De getoonde ambitie en het kwaliteitsniveau moeten wel behaald worden. Kan de wethouder een doorkijk geven naar het vervolgproces en een tijdspad bij de ruimtelijke procedure? D66 vraagt binnen welke visie deze grondexploitatie past. Wakker Emmen wijst op de vastgestelde woonbehoefte in de breedgedragen Woonvisie als staand beleid, volgens welke de gemeente overal wil bouwen: sociale en vrijstaande woningen CDA vindt het een goede ontwikkeling om na de verplaatsing van de dierentuin dit parkeerterrein én gronden om te vormen tot woningbouw. Wel bijzonder dat de raad kennelijk niet betrokken was bij de vaststelling van de Gebiedsvisie P-Oost in 2020: een gemiste kans. De invulling voor de hoek Emmalaan-Kerkhoflaan is logisch bij de omringende bebouwing.

Waarom is hiervoor gekozen? Is er nog een afweging geweest tussen deze ‘kwalitatief hoogwaardige’ woningen en appartementen voor studenten en/of ouderen, daar deze locatie dicht bij de Greenwise Campus en het centrum ligt? Het uitvoeringskrediet is aan de hoge kant, zeker met het oog op de sanering van het tankstation ter plaatse: graag een toelichting. PvdA informeert of B&W hebben nagedacht over alternatieven voor deze veelgebruikte parkeerlocatie? De Gebiedsvisie geeft ruimte aan 32 kwalitatief hoogwaardige woningen. Hebben B&W ook nagedacht over andere woontypes zoals sociale huurwoningen? 50PLUS vindt de invulling van P-Oost met woningen logisch en een goede zaak, al is daar nu gratis parkeren vlak bij het centrum mogelijk. De EOP is de laatste drie jaren niet meegenomen in de plannen en is verrast dat dit voorstel ineens opduikt. Zij menen dat de voorgestelde bebouwing totaal niet aansluit bij de huidige wijkbebouwing. Transformeren van deze parkeerplaatsen zal parkeeroverlast geven in de omgeving. Komt er een voetpad voor de overblijvende parkeerplaatsen richting de spoorwegovergang? De EOP ziet de beloofde speelruimte niet terug in het plan. Klopt het dat de nutsinfrastructuur door de investeerder wordt aangelegd? GroenLinks wil juist meer woningen en minder parkeerplaatsen: ‘less parking, more living’.

Hier komen royale, hoogwaardige woningen, maar waarom op deze locatie – nabij het centrum en zijn voorzieningen – geen appartementen of eenpersoonswoningen voor studenten en/of ouderen? VVD deelt bij dit mooie woningbouwproject de vragen over de opruimkosten van het tankstation en deelt de eerdere opmerkingen over de bouwstijl, ‘een verstrooide spreiding van woningen’ in relatie tot de bestaande huizenbouw aan de Prinsen-, Emma- en Kerkhoflaan. Is er overleg geweest met de particuliere eigenaar van het bosje aan de noordkant? Op de aanpalende zandvlakte wordt veel geparkeerd door winkelpersoneel: wat gebeurt er straks met deze parkeergelegenheid? Blijft deze gratis? Wat wordt de toekomstige functie van de (voormalige) Zuidoosthal, nu een opvanglocatie voor Oekraïners, als daar veel woningen bijkomen? ChristenUnie is blij met de plannen voor deze lelijke vlek in het centrum. Waarom kiezen B&W ervoor om deze grondexploitatie op basis van de Gebiedsvisie (juni 2020) zo voor te leggen? Waarom niet eerst een C-discussie om uit meerdere richtingen te kiezen zoals appartementen en duplexwoningen? Past dit plan bij de zojuist besproken bouwstenen voor de Omgevingsvisie? Moet

14

op deze locatie juist niet meer verdichting van woningen komen? Zijn grondgebonden eengezinswoningen zo dicht bij Emmen-centrum wel de juiste keuze? Past een mogelijke gebiedsaanpassing ten behoeve van de Nedersaksenlijn in deze plannen? D66 leest als ambities in de Woonvisie: divers aanbod, herstructurering, toevoeging van seniorenen starterswoningen en 4.000 nieuwe woningen tot 2030. De visie beschrijft ook de mismatch bij het ruime overschot aan grondgebonden koopwoningen en het grote tekort aan appartementen, seniorenwoningen en sociale huur. Waarom kiest het college dan voor stadsvilla’s op deze plek nabij Emmen-centrum en niet voor een knarrenhof, sociale of middenhuur of appartementen? Het gebied staat al vol met vrij grote koopwoningen. Is hier een inwonerscorporatie overwogen? De enige reden voor deze keuze lijkt maximale winst voor ontwikkelaars. Is wonen een verdienmodel of een eerste levensbehoefte? D66 heeft deze vraag al vaker opgeworpen, zoals bij de discussie over de Parallelweg en de Delftlanden, een duidelijk antwoord kwam er toen niet. De fractie is erg benieuwd hoe de andere partijen de aansluiting op de ambities in de Woonvisie beoordelen. Reactie college Wethouder Jakobs zegt dat er overeenstemming lijkt te komen met de kopende partij. B&W wilden eerst met deze grondexploitatie komen om de financiële kaders te bestendigen.

Het plan wijkt af van de Gebiedsvisie omdat het woongebied vergroot is ten opzichte van de Visiekaart POost. Dan hoeft de gemeente geen dure gronden aan te kopen, waarbij het particuliere bosje in stand blijft. De eigenaar wilde het bosje bij de bouwplannen betrekken. Gezien het voortraject naar de omwonenden en voormalige grondeigenaren is dat niet logisch en rechtmatig, dus dit scenario is niet uitgewerkt. De huidige eigenaar wist wat hij indertijd kocht. De opruimkosten van het tankstation zijn voor rekening van initiatiefnemer. Dit ontwikkeltraject loopt tot aan de zomer, parallel aan het omgevingsplan. Het college verwacht aankomend voorjaar met de plannen naar buiten te treden en medio 2025 de wijziging van het omgevingsplan op te starten, waarna de realisatie in najaar 2026 kan starten. Het gaat om 10 vrijstaande en 22 half vrijstaande woningen. Elke toegevoegde woning zorgt ook voor doorstroming bij twee bestaande woningen elders. Dit plan is dus wel degelijk in lijn met de Woonvisie. Sociale huur had ook op deze locatie gekund, maar er wordt voor alle doelgroepen gebouwd, zoals de drie woontorens aan de Stationsstraat waarvan één tot twee geschikt voor sociale huur. Die locaties vullen dus wel degelijk de behoefte aan stedelijke verdichting in.