Notulen openbare vergadering van de commissie Samenleving van 3 december 2024

Is de toevoeging in artikel 2.3.2, lid 5 – over eerder gebruik van toegekende voorzieningen – te interpreteren als in de praktijk ondervonden wachttijden bij een beschikking, terwijl er wel acute zorg nodig is? Kunnen zorgverleners zonder al te veel risico’s beginnen met het verlenen van zorg vóór afgifte van de beschikking? De nieuwe verordening is een goede uitwerking van de doelstellingen, die de GroenLinks-fractie tot tevredenheid stemmen. 50PLUS ziet een verkeerde ingangsdatum staan in raadsvoorstel en raadsbesluit. Het woord ‘treed’ daarbij moet ‘treedt’ zijn. Goed dat de suggestie van de fractie is overgenomen om kwartaaloverzichten van niet-uitgevoerde uren bij te houden, een belangrijke stap in het bewaken van de effectiviteit en het voorkomen van verspilling. Zijn deze data beschikbaar voor de raad, inclusief een toelichting over de implementatie ervan? Dit is cruciaal voor een transparante evaluatie en waar nodig bijstelling. PGB-fraudes komen regelmatig in het nieuws, die niet alleen de gemeente financieel schaden, maar met name ook ten koste gaan van inwoners die van ondersteuning afhankelijk zijn. Neemt de gemeente aanvullende maatregelen om fraude te voorkomen? Hoe vaak worden signalen over oneigenlijk gebruik ook echt onderzocht? Dit kan het vertrouwen in dit systeem vergroten. Graag een update van bestaande controles en mogelijke aanscherping van de aanpak.

Soms is het noodzakelijk om de ondersteuning te herzien, maar het is onacceptabel als dat abrupt en zonder redelijke overgangstermijn gebeurt. Zeker na langjarige ondersteuning kan dit zeer ontwrichtend zijn voor (kwetsbare) mensen. 50PLUS pleit voor een overgangstermijn bij vermindering van uren van minimaal zes maanden, zodat cliënten voldoende tijd hebben om zich aan te passen en alternatieven te zoeken. Het is essentieel dat het Wmo-beleid rechtvaardig, uitvoerbaar en transparant blijft, met het oog op de kwetsbare inwoners. 50PLUS ziet graag een reactie van het college tegemoet. Reactie college Wethouder Rink bevestigt de vele wijzigingen; gelukkig is de verordening zelf maar 21 pagina’s. De transponeringstabellen werken wel heel verhelderend, met de complimenten aan de ambtelijke voorbereiding. Het woord ‘maatwerk’ komt dertig keer, en dus vrij prominent, voor in de verorde-

15

ning: één keer als ‘maatwerk’ en 29 keer als ‘maatwerkvoorziening’. Bureau Visible adviseert de uitsluitingsgronden voor toezicht en handhaving daadwerkelijk in de verordening te plaatsen; de gronden bestonden dus al wel. Bij elke beschikking (per post) voor een maatwerkvoorziening wordt de inwoner informatie verstrekt over oneigenlijk of onrechtmatig gebruik of fraude, inclusief de precieze gevolgen zoals een gesprek met aanvrager. Wel of geen opzet hangt af van de aard en omvang van het feit. Bij PGB’s is de cliënt wel zelf verantwoordelijk voor het budget en waar men dat wil besteden. Met de PGB-Oké-test zijn de eigen vaardigheden van de inwoner te toetsen of hij dat zelf kan doen. Zo niet, dan is er zorg in natura beschikbaar om die cliënt via een contractant te ontzorgen. Het gaat om 50-100 signaleringen per jaar van (mogelijk) oneigenlijk gebruik of fraude. Indien nodig wordt opgeschakeld naar de Officier van Justitie of sociale recherche. Soms is er onvoldoende capaciteit voor een rechtszaak: dan wordt er (voorwaardelijk) geschikt. De VNG heeft ook vaak naar de methode in dezen gevraagd. De sociale recherche is gevraagd die te laten presenteren voor de VNG. Tegelijk gaat de nieuwe aanbesteding beschermd wonen vergezeld van een keurmerk om bedrijven op een positieve lijst te kunnen zetten.

Fijn te constateren dat de commissie ziet dat de communicatie met de adviesraden beter gaat dan in 2019. Met de Wmo-raad is gesproken over wat extra tijd voor om haar advies op te stellen. Bovendien zijn nieuwe afspraken gemaakt voor de toekomst. Heeft een inwoner behoefte aan ondersteuning, dan meldt hij/zij zich bij De Toegang. Op basis van een intakegesprek worden behoeften en rechten geïnventariseerd. De Toegang adviseert de gemeente hierover naar aanleiding van de aanvraag. De gemeente nam eerder dat niet zomaar over, inmiddels zijn de samenwerking en kwaliteit onderling verbeterd met meer kwaliteitsmedewerkers. In 93 procent van de gevallen wordt het advies overgenomen, maar de gemeente kan ook anders besluiten. Dat kan weer leiden tot bezwaar bij de inwoner. Dus het is niet automatisch zo dat De Toegang in alle gevallen bepaalt. Namens collega Wanders de toezegging om terug te komen op de lopende voortgang in de DOE-agenda’s. Starten met zorgverlening voorafgaand aan een beschikking lijkt niet wenselijk, omdat die nodig is om een PGB te verzilveren. Elke verbonden partij met een aanvraag is zich ook heel bewust van de (medische) urgentie als dat nodig is en dus in staat een noodverband aan te leggen. Voor meer details komt de wethouder schriftelijk terug op de vraag van GroenLinks.

De gemeente prognosticeert op basis van de overzichten met daadwerkelijk uitgevoerde uren de lumpsumbudgetten voor de volgende periode. 50PLUS wil toch graag een overzicht van de geprognosticeerde en uitgevoerde uren om daar een eigen berekening op los te laten. Wethouder Rink vraagt of 50PLUS het idee heeft dat de gemeente niet-geleverde uren betaalt. 50PLUS ontkent dat, maar wil de effectiviteit van de ingezette uren bekijken. Wethouder Rink is bereid de cijfers van de gerealiseerde uren te delen. De budgetten – en daarmee de prognoses – staan in de Begroting 2025. De inwoner heeft altijd recht op rechtsbescherming bij een aanvraag via cliëntondersteuning: De Toegang informeert daar al bij de intake standaard over. Meer inzet kan de gemeente niet plegen: een cliëntondersteuner is een optie c.q. een recht, niet een verplichting. De gemeente wijst daar in elke communicatie-uiting wel op. GroenLinks wijst erop dat er zonder aanvraag ook geen grond is voor bezwaar bij De Toegang. Wethouder Rink gaat ervan uit dat bij de intake een inschatting van de kansrijkheid van een aanvraag wordt gedaan met advies. Het besluit is uiteindelijk aan de cliënt zelf, maar de wethouder zal dit intern nog even checken. Als een PGB is toegewezen, dan vraagt 50PLUS of de gebruiker dat persoonlijk moet verantwoorden.

Of kan men ook een familielid of deskundige inschakelen? Wethouder Rink antwoordt dat bij een aanvraag een PGB-vaardigheidstest wordt gehouden. Een derde (voogd) kan dat overnemen, maar niet de dienstverlenende partij. De leesbaarheid van de verordening is niet getoetst bij inwoners, dat is beperkt tot de adviesraden. ‘PGB’s moeten verantwoord worden’: los van of dit wettelijk mag, vinden B&W dit niet wenselijk. In de regel gaat dit heel goed en de gemeente handelt liever vanuit vertrouwen. Om fraude te voorkomen zijn er al instrumenten zoals aan de voorkant zorg in natura, het keurmerk beschermd wonen en de PGB-vaardigheidstoets. Zorgfraude en ondermijning betreffen vaak Wlz-instanties en de gemeente werkt in

16

het Wmo-domein vanuit zoveel mogelijk gesprekken met partners. Na verzilvering van een PGB bij de dienstverlenende instantie checkt de gemeente dit op basis van signaleringen, wat sec leidt tot 50-100 gevallen per jaar. Tweede termijn Wakker Emmen blijft er moeite mee houden dat de voorzitter bij dit agendapunt heel strak de spreektijd aanhoudt, terwijl de commissie Samenleving dit jaar al heel vaak niet is doorgegaan. In hoofdstuk 4 staat dat verhogen van een verlet niet onder de Wmo 2015 valt en niet wordt vergoed; de kosten zijn voor verhuurder. Zijn er situaties bekend waarbij een bouwkundige aanpassing, die niet door de Wmo wordt vergoed en waar een verhuurder niet aan mee wil werken, wel in het kader van veilige en gezonde omgeving belangrijk zijn? 50PLUS wil graag de ingangsdatum weten bij de inkomensgrenzen. Reactie college Wethouder Rink zet uiteen dat de gemeente niet verplicht is een algemene voorziening aan te schaffen. Een verhoogde toiletpot is aan de verhuurder, niet aan de gemeente. 50PLUS wijst erop dat een toiletpot aard- en nagelvast aan de woning zit. Maar is een elektrische rolstoel die na een jaar weer wordt ingeleverd, nog voor andere cliënten te gebruiken? Wethouder Rink ziet een verhoogde inzet van hergebruikte middelen. Want inderdaad, een tijdelijke voorziening die niet meer nodig is, kan nog wel heel goed bruikbaar zijn voor een andere client.

Dat voorkomt extra aanschafkosten. Na verkoop van het oude depot is er inmiddels een andere middelenleverancier gevonden. Voorzitter De Jonge stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 8.

Bespreken A-stukken: n.v.t.

9.

Onderwerpen ter bespreking: n.v.t.

10.

Vaststellen verslag vorige vergadering: n.v.t.

11. Ingekomen stukken vanuit het college/presidium Er zijn geen agenderingsverzoeken. 12.

Overige ingekomen stukken: n.v.t.

13. Sluiting Voorzitter De Jonge sluit de vergadering om 22.54 uur onder dankzegging.

17