Notulen openbare vergadering van de commissie Samenleving van 3 december 2024

Beknopt verslag commissie Samenleving van de gemeenteraad Emmen op dinsdag 3 december 2024 vanaf 19.30 uur Aanwezig: Voorzitter Commissiegriffier Collegeleden

: : :

De commissieleden

:

Verslaglegging

:

de heer P.M. de Jonge mevrouw C. de Widt de heer A.J. Jakobs, mevrouw D.S. Keen, de heer G.P. Rink, de heer R. Wanders de heer K. Bosma (PVV), mevrouw A.K. Velzing (Wakker Emmen), de heer M. Katerbarg (Wakker Emmen), de heer D. Dekker (Wakker Emmen), de heer D.E. de Vries (Wakker Emmen), de heer W.A.A.H. Tabak (GroenLinks), mevrouw C.P.M. EsterSchokker (SP), de heer W.L.H. Moinat (SP), de heer D.H. van Dijken (CDA), de heer M.M. Tuik (CDA), de heer A. de Vries (PvdA), de heer R. Zuiderveld (PvdA), mevrouw M. Stulp (D66), de heer R.R. Pruisscher (ChristenUnie), de heer H. Huttinga (ChristenUnie), de heer M.P. Hornis (50PLUS), de heer J. de Boer (VVD), mevrouw A.W. Scheper (VVD) de heer D.P. Drolenga (Notuleerservice Mooi Werk)

1. Opening en vaststelling agenda Voorzitter De Jonge opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen welkom. In verband met de elf insprekers voor de Cultuurnota wordt agendapunt 7B als eerste B-stuk behandeld. De agenda wordt met deze volgordewijziging vastgesteld. 2. Actuele mededelingen college/presidium Wethouder Wanders deelt mee dat voor 2025 de normvergoeding voor gemeentelijke opvang van Oekraïners wordt verlaagd van 61 euro naar 44 euro per opvangplek per nacht. Voor zover gemeenten hier niet mee uitkomen, kunnen zij de werkelijke kosten per gerealiseerde opvangplek declareren. Ondanks dat de Begroting al is vastgesteld, is er geen reden voor een wijzigingsvoorstel. 3.

Presentatie: n.v.t.

4.

Spreekrecht niet-geagendeerde onderwerpen: n.v.t.

5.

Rondvraag: n.v.t.

6.

Bespreken C-stukken: n.v.t.

7. Bespreken B-stukken 7B. Cultuurnota 2025-2028 ‘Het verhaal van Emmen’ Eerste termijn insprekers De heer Feldhaus (Muziekfabriek MM) zegt dat muziek maken centraal staat in Muziekfabriek MM voor repetities, concerten en muzieklessen en bezoekers en gebruikers die elkaar kunnen inspireren. Men juicht de uitbreiding van ondersteuning van de amateurmuziek toe. Een logisch vervolg op Muziek In De Klas en cultuurcoaches is dat kinderen en jongeren verdergaan met muziek. Helaas komen deze initiatieven niet terug in de Cultuurnota. Muziekdocenten zitten op plekken zonder meerwaarde zoals op een industrieterrein of aan huis. De muzikale infrastructuur is zeer verarmd in Emmen, logisch in een regio waar muziek maken uitsterft. Toch is het tij aan het keren met nieuwe initiatieven en energie. De Muziekfabriek wil die ondersteunen en stimuleren. Men wil geen nieuwe

1

muziekschool oprichten, maar musici zichtbaar, laagdrempelig en toegankelijk faciliteren om latente passie en talent te ontwikkelen. Vandaar het verzoek de Muziekfabriek als beleidspunt op te nemen in de nota en te ondersteunen. Begrijpelijk is dat het college de plannen nog niet concreet genoeg vindt om er budget voor vrij te maken. Dat klopt, de stichting is nog op zoek naar een pand. De nota loopt wel tot en met 2028. Het toekomstplan wordt via de griffie ter beschikking gesteld van de raad. ChristenUnie leest ook dat de ideeën van Muziekfabriek MM te vers zijn om op te nemen in de nota. Hoe ziet inspreker het toekomstplan voor zich zonder financiële bijdrage? De heer Feldhaus denkt dat die heel erg afhangt van het pand en de inrichting. Daar valt nu nog niets over te zeggen. Het is wel essentieel dat de Cultuurnota de Muziekfabriek als pionier ondersteunt, zodat de gemeente hen kan ondersteunen bij het zoeken naar een geschikt pand. De heer Ruigers (Industrieel Smalspoor Museum (ISM), Erica) weet dat deze regio minder kansen biedt, maar ook dat met werklust en samenwerken veel te bereiken valt. ISM bestaat mede daardoor al 40 jaar. De samenwerkende musea hebben een notitie met bouwstenen opgesteld voor de Cultuurnota met vier actiepunten, die daarin niet terugkomen. Dit moet alsnog gebeuren.

Eén actiepunt is dat kinderen al vroeg leren waar hun oorsprong (#HierKomIkWeg) en kansen vandaan komen aan de hand van historische voorbeelden. Ook voorbeelden die de nota niet benoemt zoals Museum Janning en het Oorlogsmuseum ‘40-‘45. Men pleit daarom voor gratis toegang voor kinderen tot 12 jaar, waar (groot)ouders aan kunnen bijdragen met hun streekverhalen: een vrij goedkope stimulans om museumbezoeken te stimuleren. Dekking hiervoor is niet aan ISM, zeker daar de gemeente 114 euro per bezoeker over heeft voor DIEP en 525 euro voor de musea. ISM vraagt de gemeente alsnog dekking te vinden buiten de erfgoedsector om. 50PLUS vraagt naar de namen van de samenwerkende musea die de heer Ruiters aanhaalt. De heer Ruigers noemt – naast ISM – het Van Gogh Huis, Collectie Brands, het Veenpark, de Zandstrooiboerderij en Museum Janning en nog twee andere musea. Mevrouw Vedelaar (Van Gogh Huis Drenthe) werd vanaf de eerste stap in Van Goghs kamer gegrepen door de prachtige erfgoedlocatie, net als steeds meer mensen in en buiten de regio. Sinds de zomer zet zij zich als vrijwilliger in voor het Van Gogh Huis in Nieuw-Amsterdam/Veenoord. Het is inspirerend om de regio door de ogen van Van Gogh te bekijken en te lezen over zijn zoektocht naar mentaal welzijn.

De bezoekersaantallen stegen fors van 3.700 naar 8.530, 633 schoolkinderen bezochten het huis en er ontstonden initiatieven als De Mooiste Fietsroute van 2024, de expositie ‘Van Gogh voor iedereen’ en een aquarel en het Van Gogh-beeld zijn naar deze regio gehaald. De raad nam in 2023 een motie aan voor proactieve inzet voor de doorgroei en professionalisering op lange termijn. Mevrouw Fedelaar is blij met de erkenning en kansen die de Cultuurnota het Van Gogh Huis geeft, maar ook het ondernemerschap te versterken: regionaal en (inter)nationaal. Men blijft zich inzetten op nieuwe kansen in de programmering, herhaalbezoeken en de link met schoolkinderen – vanaf 2025 ook met het voortgezet onderwijs. Het Van Gogh Huis is trots mee te mogen werken aan het levend houden van dit cultureel erfgoed en ‘Het verhaal van Emmen’. Mevrouw De Boer (Loods13, Emmen) toont met haar bruidsjurk dat ze getrouwd is met Loods13 en scheiden is geen optie. Op school ervaart zij vaak prestatiedruk. Dat is belangrijk voor de toekomst, maar die druk kan ook naar het hoofd stijgen. Hierdoor vond zij het lastig de verbinding met zichzelf te maken. Bij Loods13 werd ze echt gezien, zij werd naar haar eigen mening gevraagd en ervoer vrijheid. Er waren geen hokjes of goed of fout, alleen mevrouw De Boer zelf en haar nieuwsgierigheid.

Het is vaak niet vanzelfsprekend dat Emmense jongeren zichzelf kunnen zijn, maar midden in de oude dierentuin voelde zij zich veilig. Op elk niveau kun je daar leren met elkaar. Loods13 is de enige plek voor zelfexpressie, een sport- of muziekvereniging gaat niet verder dan lessen als hoge drempel. Inspreekster kon altijd terecht bij Loods13 en ook nu ze gestopt is met de lessen, komt ze er nog om bij te praten met de vrienden die ze daar heeft gemaakt en met docen-

2

ten die altijd bereid zijn te helpen. Zonder Loods13 verliezen Emmense jongeren een thuis en een stem. Mevrouw De Boer is Loods13 voor altijd dankbaar. 50PLUS hoorde inspreekster zich zorgen maakte over de toekomst. Hoe ervaart zij die nu? Mevrouw De Boer voelt veel minder zorgen en zelfs fijner richting de toekomst, omdat zij bij Loods13 heeft geleerd zich vrij te voelen. Mevrouw Tubben (Loods13, Emmen) toont met haar bruidsjurk dat ze getrouwd is met Loods13 en scheiden is geen optie. Elf jaar geleden kwam zij er als puber voor het eerst, in een heel onzekere fase vanwege pesterijen omdat dat zij anders was. Dit werd bij Loods13 wel geaccepteerd en daar kon en kan zij nog steeds zichzelf zijn en op begrip rekenen. Loods13 denkt niet in hokjes of labels. Dat is fijn, zeker in deze tijd waarin mensen die anders zijn, anders behandeld worden. Mevrouw Tubben is blij om terug te zijn bij Loods13, wat een tijdlang niet te combineren was met school. Net als in haar jeugd betekent Loods13 nog steeds veel voor haar. Het is meer dan een theaterschool of productiehuis: een ontmoetingsplek met mensen die je passie delen en waar je je even niet alleen voelt. Loods13 heeft al die jaren mensen leren zichzelf te ontplooien en de beste en creatiefste versie van zichzelf te uiten. Dit is met subsidie misschien lastig te bewerkstelligen, maar het is zo’n mooi doel.

Het zou doodzonde zijn als de gemeente dit niet steunt. Hopelijk doet de raad ook mee. Mevrouw Zwart (Loods13, Emmen) toont met haar bruidsjurk dat ze getrouwd is met Loods13 en scheiden is geen optie. Als moeder van een voormalig leerling weet hoe belangrijk deze plek is. Haar dochter hield niet zoals de meesten van sport, maar van muziek, zang en toneel. Helaas ging de muziekschool dicht. Gelukkig was er Loods13, waar ze zichzelf kon ontdekken en haar creativiteit uiten. Dat ‘gekke meisje’ is inmiddels afgestudeerd aan het conservatorium voor muziektheater en leeft haar droom. Zonder Loods13 was ze niet zo ver gekomen: daar kreeg ze zelfvertrouwen, ruimte en uitdaging om te groeien, ook zonder wiskunde of sport. Loods13 is naast een theaterschool een inspirerende plek voor jongeren met of zonder talent waar ze op ontdekkingsreis kunnen op een plek waar ze zichzelf kunnen zijn. Een veilige haven zonder oordeel of pesterijen, in tegenstelling tot veel scholen en sportclubs. Mevrouw Zwart ziet als vrijwilliger dezelfde magie gebeuren bij andere jongeren die niet in de traditionele hokjes passen maar bruisen van creativiteit en talent. Loods13 voelt voor hen soms als tweede thuis, ze zijn er ook graag buiten de lesuren. Hier ontstaan vriendschappen voor het leven. Zij zullen zeker niet in de statistieken voor probleemjongeren belanden.

Investeren in Loods13 is investeren in de jeugd en dus in de toekomst van Emmen. Het gezin van mevrouw Bryan (Loods13, Emmen) is al tien jaar getrouwd met Loods13. Haar dochter mocht er zichzelf leren ontdekken en de uitdaging vinden die ze elders niet vond: de magische wereld van het theater. Haar zoon is ook al vijf jaar lid van Lood13 en mevrouw Bryan zelf ook. Dat Loods13 als uitdagende, spannende en leerzame uitlaatklep dreigt te verdwijnen, is heel verdrietig. Zeker daar haar zoon zijn tweede huis kwijtraakt en voor andere jongeren die er hun plek hadden kunnen vinden. Waar ze volledig en onvoorwaardelijk zichzelf hadden kunnen zijn, die zich op de sportclub niet thuisvoelen, die niet passen in mainstream en standaard, die moeite hebben hun plek te vinden in de maatschappij. Inspreekster weet niet veel van gemeentefinanciën en politiek, maar ziet wel het belang van Loods13 als culturele ontmoetingsplek voor kwetsbare jongeren. Zij verzoekt de gemeente een ultieme poging te doen om Loods13 te redden – als productiehuis of theaterschool, maar liever beide – om met een realistische financiering de club financieel gezond te houden. Haar dochter volgt een scienceprogram in Maastricht, maar heeft toneel nog altijd als hobby. De zoon gaat de studie theatertechniek beginnen. Zijn vriendin, die hij leerde kennen bij Loods13, volgt een acteeropleiding in Zwolle.

Zo krijgen deze drie een culturele toekomst die ze zonder Loods13 nooit hadden gevonden: een onbetaalbaar waardevolle plek. Maar zoals altijd blijkt wat van waarde is, weerloos te zijn. 50PLUS vraagt waar de opleiding theatertechniek wordt gegeven. Volgens mevrouw Bryan is deze MBO-opleiding bij een ROC in Zwolle of Groningen.

3

Mevrouw Jansen (Loods13, Emmen) noemt Loods13 een waardevolle plek in het Rensenpark. Dat het mogelijk moet sluiten, raakt haar als vrijwilliger diep. Loods13 is meer dan een theaterschool: een welkome plek voor iedereen, met of zonder talenten, die de kans krijgt om zichzelf te ontdekken en ontwikkelen in acteren, muziek of regisseren. Talloze jongeren bouwden hier eigenwaarde en zelfvertrouwen op en leerden zichzelf te accepteren. Nog mooier is het leren zichzelf uiten. Dit proces van talentontwikkeling is van onschatbare waarde voor deelnemers en de samenleving. Emmen profileerde zichzelf als stad vol kansen op Koningsdag. Loods13 droeg hieraan bij met een prachtige voorstelling op het Raadhuisplein. Tegelijk wil de gemeente fors investeren in het Rensenpark (9 miljoen): positief, maar het park heeft naast bankjes en paden activiteiten nodig waar mensen samenkomen, leren en beleven. Loods13 vervult die rol en heeft in de jaren een vaste plek verworven in de culturele infrastructuur van Zuidoost-Drenthe. Door de jaren heen kwamen en gingen verschillende parkinitiatieven, maar Loods13 is stabiel gebleken waar cultuur tot bloei komt. Hoe jammer zou het zijn dat deze waardevolle plek door de vingers van de gemeente glipt.

Vandaar de oproep de deur niet te sluiten en het belang van Loods13 voor Emmen en de regio te heroverwegen als broedplaats voor creativiteit, persoonlijke groei en verbinding, die een toekomst verdient in het belang van alle inwoners. Mevrouw Croesen (Loods13, Emmen) laat met haar bruidsjurk zien dat ze getrouwd is met Loods13 en scheiden is geen optie. Als leerling en oud-coördinator was het liefde op het eerste gezicht in het beschadigde pand aan de Flintstraat, dat als warm welkom en veilig voelde. Kinderen, jongeren en volwassenen vonden er hun thuis: zo veel meer dan een productiehuis of theaterschool. Je leert er dat jezelf zijn goed genoeg is, je je stem kunt laten horen en het is een uitdagende stimulans tot zelfontplooiing en inspirerende communityprojecten. De theatermakers van morgen komen er vandaan: Isa Swart, Jules, Judith Haan, hoofdletterF (Femke Torensma) en Job van Duinen. Met ‘Moederliefde’ maakten alleenstaande moeders niet alleen een ontroerend toneelstuk, ook durfden ze weer te dromen en ze vonden werk en eigenwaarde. De makers en docenten van Loods13 verdienen een plek binnen de cultuurvoorzieningen in de gemeente, waar hun harde, baanbrekende werk wordt geprezen en beloond. Qua cultuurgelden komt Drenthe er bekaaid af door Den Haag.

Maar het is ook een kip-eiverhaal: blijft Emmen onder het maaiveld, dan komt het culturele potentieel nooit tot volle wasdom. Met de kennis, expertise en het grote warme hart van Loods13 heeft Emmen goud in handen. Maar hier moet in geïnvesteerd worden om het te laten shinen. Hopelijk draagt de raad met lef en een warm hart bij zodat ook Den Haag weer oog krijgt voor Drenthe, waar theater en cultuur het verschil maken. Dat verdienen alle Drenten. De heer Bryan (Loods13, Emmen) laat met zijn bruidsjurk zien dat hij getrouwd is met Loods13 en scheiden is geen optie. Hij is boos en verdrietig dat de enige plek in Emmen waar jongeren zo direct in aanraking komen met cultuur, dreigt te verdwijnen. Tegelijk is hij ook trots op Loods13 als zijn tweede thuis. Het is de enige plek buiten thuis waar hij volledig zichzelf kan zijn en waardoor veel vrienden nu een toneelopleiding volgen. Waar het oké is om homo, autistisch of minder sociaal vaardig te zijn en waar pronouns geen probleem zijn. Waar je naast de lessen nog tot laat in de avond bordspelletjes kunt doen met vrienden of kunt koken voor docenten en vrienden. De heer Bryan heeft er zichzelf, zijn vrienden en zijn vriendin gevonden. Met boosheid, verdriet of trots bereik je niks.

Het enige wat resteert is de gemeenteraad vragen om Loods13 te redden, zodat alle jongeren die het zo hard nodig hebben, vrienden, liefde, inspiratie, culturele en levenservaringen en een plek om zichzelf te zijn, kunnen vinden Loods13 betekent heel veel voor de heer Boerema (Loods13, Emmen), die er al zes jaar komt. Laatst heeft hij er zijn achttiende verjaardag gevierd. Het voelt als een thuis waar hij altijd met open armen wordt ontvangen. Het zou zo zonde zijn als het verdwijnt. Mensen die heel onzeker zijn,

4

niets ambieerden of durfden, wordt dan hun veilige plek afgenomen. Bij Loods13 kun je zijn wie je bent. Je maakt er vrienden, je gaat van ze houden en zij geven ook om jou. Inleiding college Wethouder Keen begrijpt dat de berichtgeving rond de Cultuurnota vooral gaat om de verdeling van de gelden. Maar de inhoud van de Cultuurnota verdient in de volle breedte aandacht, met een inzicht in het rijke cultuuraanbod in de gemeente en de samenhang. Ook qua amateurkunst en initiatieven in buurten en wijken is er voor eenieder iets te vinden. Cultuur moet bereikbaar zijn voor iedereen. De gemeente wil via de nota zorgen voor een nog steviger netwerk en meer samenwerking om een optimaal bod te realiseren voor inwoners en bezoekers. Daar hoort ook zeker de jeugdtheaterschool Loods13 bij, net als toonaangevende instellingen als het Van Gogh Huis, het Veenpark, DIEP en Facet met bovenregionale uitstraling. De wethouder is heel benieuwd naar de visie van de raadscommissie hierop. Eerste termijn raadscommissie Wakker Emmen vindt cultuur breder dan smaak of beschaving, het vertegenwoordigt wat de samenleving voortbrengt: muziek, taal, kunst en traditie. De insprekers tonen aan dat cultuur leeft. De intrinsieke waarde is lastig te vervatten in een beleidskader. Het is een goede keuze dat de acht kernwaarden dezelfde zijn als in de vorige Cultuurnota.

In het voortraject is gesproken met veel culturele partners en er waren informatieavonden. Met deze input en op de meeste zienswijzen zijn aanpassingen doorgevoerd. Met deze zorgvuldigheid is de wethouder aan zoveel mogelijk wensen tegemoet gekomen. Cultuur moet voor iedereen toegankelijk zijn, ook lage inkomens, en goed verspreid zijn over de gemeente. De buitendorpen mogen niet achtergesteld worden bij Emmencentrum. Zeer positief dat Industrieel Smalspoor Museum een structurele subsidie krijgt. Na een aanvankelijke korting is de subsidie voor Collectie Brands toch gehandhaafd: meer dan terecht. Hoe wordt besloten welke organisatie welke subsidie ontvangt? Aansluiting bij de ‘beleidsvoornemens’ is als toetsingscriterium lastig te definiëren. Waarom als subsidiegrondslag niet werken met indicatoren als bezoekersaantallen, tevredenheidscijfers en aantal activiteiten per categorie? Dit maakt een betere en meer objectieve discussie mogelijk over de verdeling van subsidies en zo is beter te toetsen of instellingen aan de gewenste ontwikkelingen voldoen. Zij weten dan ook beter waar zij aan toe zijn. ChristenUnie vindt objectieve criteria best een interessant idee, maar dat schuurt met juist die intrinsieke waarde. Kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) slaan de beoordeling heel erg plat.

Wakker Emmen wil hiermee de cultuursector niet vereconomiseren, want de intrinsieke waarde laat zich inderdaad niet in KPI’s vastleggen. Maar ook daarvoor is een modus te vinden, bijvoorbeeld via de gulden middenweg. PvdA vindt kunst en cultuur tot de essentie van de mensheid behoren en een belangrijke pijler van de samenleving met diverse uitingsvormen. Het zorgt voor ontspanning, verbinding en het delen van emoties. Volgens de nieuwe, heldere Cultuurnota denkt het college daar ook zo over. Kunst en cultuur bevorderen het woonplezier, de economische ontwikkeling, het vestigingsklimaat en de mentale gezondheid. Daarom moeten kunst en cultuur voor iedereen toegankelijk zijn. Veel Emmenaren waarderen het, maar tijd en interesse ontbreken soms. Weet de wethouder daar een oplossing voor? De PvdA hoopt verder dat er een breed historisch verhaal wordt verteld en heeft veel respect voor de enthousiaste inzet van professionals en vrijwilligers die fantastisch werk doen. Die inzet is niet altijd vanzelfsprekend gezien de harde klappen door corona. Ook nu liggen kunst en cultuur politiek en financieel onder druk: Drenthe krijgt in relatie tot de Randstad veel minder geld. Gelukkig is de aangekondigde btw-verhoging van tafel, maar de onzekerheid blijft.

Goed dat de wethouder diverse instellingen heeft gesproken en hun zienswijzen serieus heeft genomen, onder meer door de subsidie aan Collectie Brands te handhaven. Graag een update van de laatste ontwikkelingen rond Loods13. De vier nieuwe culturele vrijwilligersorganisaties, het ontwikkelbudget voor musea en

5

verhoging van het budget voor amateurkunst zijn goede zaken. Hopelijk zorgt het initiatievenbudget voor nog meer reuring in dorpen, wijken en het Rensenpark. Graag een toelichting op de inzet van dit budget. Is het een optie om de instellingen te vragen om te werken aan een gezamenlijke korting die het aantrekkelijker maakt om meerdere instellingen te kunnen bezoeken? Kunst en cultuur zijn niet weg te denken uit het onderwijs: ook in deze nota is ruimte voor cultuureducatie tijdens en na schooltijd. Tot slot: wat zijn het bereik en de opbrengst van de cultuurcoaches? Wakker Emmen vraagt wat de PvdA bedoelt met een ontwikkelbudget gebruiken voor een korting. PvdA antwoordt dat men met die korting bijvoorbeeld meer dan één museum kan bezoeken. Wellicht is het ontwikkelbudget daarvoor te besteden, zonder extra plus voor de gemeente. CDA zag aan de insprekers wat cultuur voor hen betekent. Goed dat de Cultuurnota de waarde van cultuur een prominente plek laat houden in de gemeente, met extra ruimte voor versterking van de sector. Goed dat de wethouder ook landelijk laat horen dat er onvoldoende geld is voor de noordelijke cultuur: het komt inderdaad onterecht te veel op de gemeenten aan.

Het CDA draagt veel organisaties en thema’s in de nota een warm hart toe, zoals het verhoogde budget voor amateurkunst als belangrijk onderdeel in de samenleving, waarmee beter wordt ingespeeld op de behoefte en zichtbaarheid. Uit de zienswijzen en inspraakreacties klinkt de wens door naar een centrale muziekplek in Emmen. Denkt de wethouder hierin mee? Het Filmhuis zoekt een locatie in het Rensenpark, wat daar een mooie aanvulling zou zijn. Zoekt de gemeente actief mee? Goed dat er geluisterd is naar de zienswijze van Collectie Brands, het Veenpark en het Van Gogh Huis en dat er ruimte is voor industrieel erfgoed. Bij Brands en de Grote Kerk worden de budgetten niet geïndexeerd. Graag een toelichting. Een nieuw ontwikkelbudget moet de kwaliteit en zichtbaarheid van musea versterken. Opvallend dat er (nog) geen heldere kaders zijn. Hoe kan een museum hier een beroep op doen? Welke KPI’s gelden hier c.q. hoe is willekeur te voorkomen? Is het mogelijk de raad later bij te praten over de budgetinvulling? In de nota staat een p.m.-post bij Loods 13. Het CDA onderschrijft het belang van een theaterschool c.a. Daarom is in het verleden geïnvesteerd in de huidige locatie. Hopelijk wordt voor Loods13 als belangrijke partner een oplossing gevonden om zijn activiteiten te behouden. De nota is erg gericht op jeugd.

Vanuit de Strategienota prima, maar hoe blijft het culturele aanbod bereikbaar voor ouderen en minder draagkrachtigen? Zijn hier subsidiemogelijkheden voor? VVD kan zich goed vinden in de focus van de Cultuurnota op versterking van de musea, erfgoed en hogere bezoekersaantallen, met nadruk op marketing en een groter bereik. Complimenten voor het succesvolle Van Gogh Jaar als inspirerend voorbeeld van focus en samenwerking met economische waarde. Wel jammer dat er weinig nieuwkomers actief zijn in de Emmense culturele sector. Het waren vooral de gebruikelijke instellingen die op de bijeenkomst in de Grote Kerk hun onvrede uitten over de verdeling van subsidies. Inwoners met frisse ideeën waren er nauwelijks: een gemiste kans, want een breder en divers publiek had waardevolle input kunnen leveren. Hoe heeft de wethouder dit ervaren? Het Atlas Theater is een belangrijke speler, met zakelijke evenementen die op topniveau bijdragen aan een betere exploitatie als mooie ambitie. Graag ziet de VVD meer van dit soort ambities. Minder passend zijn de sociaal-maatschappelijke activiteiten voor sociale vraagstukken: al stelt de fractie die betrokkenheid op prijs, ze horen thuis in het sociaal domein, niet in deze nota. Bij DIEP is als strategisch uitgangspunt toe te voegen: de intentie om samenwerkingen aan te gaan met gerenommeerde organisaties zoals het Drents Museum.

DIEP moet zich richten op optimaal benutten van zijn nieuwe onderkomen dat door de gemeente is gefaciliteerd. Experimenteren met nieuwe presentatievormen op andere locaties leidt te veel tot versnippering en gaat ten koste van focus en middelen. Emmen is een van de weinige gemeenten waar DIEP een gemeentelijke instelling is. Na de verhuizing ziet de VVD graag als vervolgstap de transitie naar een stichting. Hoewel Facet een waardevolle partner is, zijn er kansen om andere organisaties en bedrijven te betrekken om innovaties te stimuleren, samenwerkingen te versterken en lokale ondernemers erbij te betrekken. Het Uitfestival en de Cultuurprijs zijn goede voorbeelden van de aanjagersrol van Facet, maar deze hadden een breder bereik respectievelijk meer betrokkenheid van inwoners (als jurylid)

6

kunnen hebben. Gezien de financiële situatie van Loods13 is beëindiging van de theaterschool en het theatertussenjaar begrijpelijk, om door te gaan als onafhankelijk productiehuis. Met succes zocht Collectie Brands de media om zijn onvrede over de subsidieafbouw te uiten. De VVD begrijpt de heroverweging van de wethouder, maar staat achter de argumenten in de conceptnota. Hopelijk focust Brands zich nu op het vermarkten en aantrekken van meer bezoekers in plaats van op de uitbreidingsplannen. Cultuursubsidies moeten in het algemeen niet vanzelfsprekend structureel zijn, liever moet er een extra prikkel komen voor financiële onafhankelijkheid. SP ziet deze nota cultuur niet als iets elitairs, maar een krachtig middel om ongelijkheid te verkleinen en de gemeenschap te versterken. Met subsidies is ruimte te maken voor ieders verhaal, ongeacht achtergrond, inkomen of opleiding. Cultuur schept niet alleen sociale waarde, maar ook banen en economische kansen. Toch worden de medewerkers in die sector vaak onderbetaald en/of leven zij in onzekerheid. Deze nota zet hopelijk een stap naar eerlijkere arbeidsvoorwaarden en duurzame ondersteuning van kunst en cultuur. De subsidies blijven grotendeels in de eigen gemeenschap door bij te dragen aan lokale werkgelegenheid en samenleving. Dat jongeren en kwetsbare groepen ook mee kunnen doen, ziet de SP als belangrijke pijler.

Ook zij moeten de kans krijgen hun creativiteit te ontwikkelen, hun stem te laten horen en verbinding te vinden in het belang van persoonlijke ontwikkeling en sociale rechtvaardigheid. Gelet op de indrukwekkende toespraken vanuit Loods13 is het niet goed hen in onzekerheid te laten. De gemeente moet daar echt iets mee doen. De samenleving verandert: mensen voelen zich steeds meer losgekoppeld van elkaar en de omgeving. Cultuur biedt een krachtig antwoord daarop: zij brengt mensen samen, bouwt bruggen en creëert gemeenschapszin. Inwoners, culturele organisaties en maatschappelijke partners dragen hier samen aan bij. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeenteraad deze collectie energie te ondersteunen en koesteren. Kunst en cultuur zijn de spiegel van onze samenleving door verhalen te delen, dromen waar te maken en de onderlinge solidariteit te versterken. In deze Cultuurnota staat volgens de SP niet de markt, maar de mens centraal. Iedereen kan meedoen en de kracht van de samenleving komt volop tot bloei. De nota is de kans om Emmen nog rechtvaardiger, inclusiever en menselijker te maken. PVV vindt het mooi te zien hoe mensen zich inzetten voor kunst en cultuur. Vooral de vele vrijwilligers verdienen waardering voor de tijd en energie die zij erin steken. Kunst en cultuur moeten in de meeste gevallen zichzelf redden, zonder hulp van de overheid.

De meeste subsidies in de nota zijn daarom niet nodig. De PVV vindt historie en erfgoed belangrijker dan moderne kunst. Historie helpt om het verleden te begrijpen en ervan te leren. Het gemeenschapsgeld kan beter worden ingezet voor behoud van het cultureel verleden en het delen van kennis met volgende generaties. Subsidieslurper Atlas Theater ontvangt jaarlijks meer dan 4 miljoen euro (77.000 euro per week). Ondanks zijn waarde voor Emmen wegen de voordelen niet op tegen de torenhoge kosten. De belangstelling om boeken af te nemen neemt af onder jongeren, wat logisch is in deze TikTok-tijd. Deze kerntaak van bibliotheken lijkt steeds meer naar de achtergrond te verdwijnen, terwijl er in Facet wel steeds meer bijeenkomsten worden georganiseerd, zoals Regenboogcafés voor jongeren vanaf 12 jaar. De PVV vindt het laatste niet kunnen voor deze jonge leeftijd, helemaal niet met gemeenschapsgeld. Hoe denkt de wethouder hierover? De lokale horeca in Emmen maakt zich terecht zorgen over de openingstijden van Facet, want het is onwenselijk dat door de verhuizing de andere horeca in de problemen komt, met meer leegstand in het centrum tot gevolg. Het is verstandig dat Facet terugkeert naar de kerntaak van bibliotheken: het uitlenen van boeken. Dit zou kosten besparen; immers, de gemeente steekt hier al 4 miljoen per jaar in.

D66 memoreert dat Facet tijdens de informatiebijeenkomst uitvoerig zijn overige jeugdactiviteiten heeft toegelicht, waaronder het Regenboogcafé. Los van de inhoud van die bijeenkomsten, dragen deze activiteiten voor de PVV dan niet bij aan de ontwikkeling van de jeugd? PVV vindt dat de bibliotheek er is om boeken uit te lenen, niet voor andere functies. Dit bespaart bovendien kosten. Zijn fysieke bibliotheken überhaupt nog wel van deze tijd? In Nederland zijn al diverse vestigingen gesloten voor alternatieve vormen als zelfbedieningspunten en Bibliobussen. Er

7

is duidelijk onrust binnen Loods13. De PVV meent dat een stabiele basis een noodzakelijke voorwaarde is om in aanmerking te komen voor subsidie. Die zou gezien de instabiliteit niet naar Loods13 moeten gaan. In de Cultuurnota staan veel organisaties genoemd waar de PVV en velen met hen nog nooit van hadden gehoord. Mooi dat mensen hun passie en hobby daarin kunnen uitvoeren, maar wat de PVV betreft dan wel zonder subsidie. Het is beter dat de gemeente zich richt op de essentiële voorzieningen, niet op allerlei kunsthobby’s. Wakker Emmen beluistert dat volgens de PVV bibliotheken alleen bestaan om boeken uit te lenen. Maar vergeet die fractie niet dat zij klassiek gezien zich ook altijd hebben bezig gehouden met bewaren en onderzoeken, waar veel historici als bron gebruik van hebben gemaakt? In ‘Burning the books’ wordt heel duidelijk gemaakt wat het sluiten van bibliotheken doet met een samenleving. PVV vindt de kernfunctie van de bibliotheek het uitlenen van boeken. Het wordt allemaal wel anders met internet, e-readers en social media. Dat maakt de discussie over de noodzaak en het handhaven van Facet wel gerechtvaardigd, zeker ook omdat het heel veel geld kost. Prima dat men ook iets eromheen organiseert, maar de PVV vindt activiteiten als Regenboogcafés helemaal niks. ChristenUnie vraagt zich af waarom de PVV kostenbesparingen zo hoog op de agenda zet.

PVV wil nu al anticiperen op het ‘ravijnjaar’ 2026, waar al langer over wordt gesproken. De fractie heeft er moeite mee dat er zoveel gemeenschapsgeld naar Facet gaat, zeker voor Regenboogcafés. ChristenUnie wijst erop dat het vaststellen van deze Cultuurnota leidt niet tot een groter gat in de onlangs reeds vastgestelde Begroting. Over ‘kunsthobby’s’: veel insprekers hebben vol overtuiging het belang ervan toegelicht: zelfontwikkeling en –ontplooiing, erachter komen wie ze zijn en een plek waar ze zichzelf kunnen zijn. In deze democratische rechtsstaat mag iedereen zichzelf zijn, al ziet de PVV dat anders. Het stoort de ChristenUnie dat de PVV daar geen ruimte voor wil bieden. PVV is niet tegen kunst of mensen die dat beoefenen. Iedereen mag zijn hobby hebben, maar bij sommige dingen hoeft er wat de fractie betreft geen geld naartoe. Prima dat de ChristenUnie daar anders in staat, maar die partij zal ook de keuze van de PVV moeten respecteren. ChristenUnie betoogt dat het niet om een hobby gaat, maar om kansen voor kinderen om zichzelf te ontplooien. Juist wanneer ze niet passen in hokjes of moeite hebben met wie ze zijn. Het geeft geen pas dat de PVV dat wegzet als ‘hobby’s’. GroenLinks hoort de PVV steeds het Regenboogcafé noemen als voorbeeld van een uitgave van Facet.

Maar er zijn veel meer activiteiten, zoals het helpen van ouderen met digitale vaardigheden, zoals bij belastingaangiftes. Het komt over alsof het Regenboogcafé als argument wordt gebruikt om er geen geld naartoe te laten gaan. Voor de PVV gaat het om het grondbeginsel van bibliotheken: het uitlenen van boeken en niet de dingen eromheen. Over ouderen helpen met belastingen zijn er ook slechte ervaringen. Maar daar zijn genoeg andere instanties voor, het is niet een taak voor Facet. CDA wijst op de monitor in de nota met het belang van cultuur voor de inwoners en het behoud van de jeugd voor Emmen. Hoeveel cultuur blijft erover als de gemeente stopt met de subsidies? PVV denkt dat de mensen in dat geval vindingrijk genoeg zijn. Dan moeten ze op zoek naar particuliere gelden zoals sponsoren. Hoe is 77.000 euro per week voor het Atlas Theater uit te leggen aan de inwoners? Daar mag toch de discussie wel over gaan? Dat is de taak van de raadscommissie. CDA vindt dat die discussie gevoerd mag worden, maar is het niet eens met de PVV hierover. ChristenUnie is zeer content met deze waardegedreven Cultuurnota de grote waarde van cultuur: ontwikkeling, ontmoeting, verbondenheid, verwondering en vernieuwing via de schaalsprong. De vier grote spelers in het veld krijgen ongeveer 90 procent van het budget. De basisinfrastructuur wordt zo wel heel kwetsbaar.

Verder zit DIEP midden in een verbouwing en gaat Facet verhuizen. Het ontbreekt aan een logische plek om activiteiten voor kinderen te ontwikkelen. Het is lastig muziekscholen en –docenten te krijgen, terwijl dat juist de taak van de gemeente is, evenals het faciliteren in huisvesting. Gezien de worsteling van B&W met de actuele ontwikkelingen blijft de fractie zorgen houden over Loods13. Met al de mooie verhalen van de insprekers zou het doodzonde zijn als deze activiteiten voor Emmen verloren gaan. Hoe is met name de theaterschool te behouden? De

8

uitbreiding met Zookeeper, amateurkunstenaars, Taalpodium en Filosofiecafé is echt goed: dit zorgt voor een mooi, rijk aanbod. Veel cultuurpartijen draaien op vrijwilligers, maar kunstenaars hebben wel recht op een eerlijke beloning. Wanneer gaat de wethouder in overleg met de sector over de fair practice code? Museum Brands heeft een mooie collectie om te houden, maar verdere professionalisering is goed. Aan de gemeente om dat te steunen. Het verhaal-Van Gogh moet beter voor het voetlicht komen, tegelijk is er wel te veel de hang naar ‘oud Drenthe’. De fractie waardeert ten slotte de amateurkunst en de jeugdprogrammering. PVV hoort dat kunstenaars betaald moeten worden. Hoe ziet de ChristenUnie dat voor zich? ChristenUnie noemde dat organisaties naast vrijwilligers ook kunstenaars inzetten bij producties. Die hebben recht op een eerlijke beloning. Het is van belang de komende periode met de sector zelf het gesprek te voeren over de fair practice code. PVV ziet daar helemaal niets in. D66 ziet kunst en cultuur als uiting van levenslessen en de meest waardevolle spiegel. Naast aandacht voor laaggeletterdheid, onderwijs en kansengelijkheid zijn kunst en cultuur een groot goed in Emmen. D66 maakt zich grote zorgen over knelpunten als gevolg van het huidige kabinetsbeleid en de onevenredige geldstromen voor cultuur, waardoor Emmen en per inwoner weinig te besteden heeft.

Toch laat Emmen op veel gebieden zien wat het qua cultuur in huis heeft, zoals op Koningsdag, festivals en tal van musea die mede dankzij de Cultuurnota overeind kunnen blijven. De ambitie van zichtbaarheid blijkt daaruit, met veel vooroverleg met het veld en de kinderraad. De Cultuurmonitor kijkt breed naar de cultuurbeleving, een mooie basis. De nota heeft een heldere visie en stevige kernwaarden. 10 miljoen in totaal is wel bedroevend weinig gelet op de totale Begroting. Na de 9 miljoen voor het Atlas Theater en Facet blijft er erg weinig over voor de kleine aanbieders. Dit terwijl cultuur een bewezen meerwaarde heeft. Eigenlijk zou elke gemeente een gesubsidieerde muziek- en theaterschool én poppodium moeten hebben. De fractie is verheugd over de heroverweging van de subsidie voor Collectie Brands. De meningen over de subsidie voor Loods13 lopen uiteen. Het groeide in sneltreinvaart tot een organisatie met groot maatschappelijk belang. met kansen en talentontwikkeling voor 130 kinderen. Het vraagt relatief veel geld, maar vergeleken met DIEP valt het ook wel weer mee. Bovendien werken hier veel gekwalificeerde docenten die dat werk absoluut niet onbetaald mogen doen. Hopelijk wordt de p.m.-begrotingspost met een groot bedrag ingevuld om de activiteiten zo goed mogelijk door te laten gaan.

Dan krijgen de medewerkers de kans om door te groeien en de jeugd om ervan te profiteren. De wethouder heeft Loods13 vaak bezocht en sprak zich onlangs nog stevig uit voor het belang van het behoud ervan. D66 vertrouwt op een goed afgewogen besluit. De Muziekfabriek heeft nog geen nieuw onderkomen. De gemeente zou dit moeten omarmen, want muziek komt nog te weinig voor in de nota. Zijn B&W mee te denken als de plannen concreter worden? Het wereldberoemde kunstwerk Spiral Hill is niet toegankelijk en staat op privégrond. Wat is het doel hiermee? Liggen hier nog mogelijkheden? Naast positieve punten heeft GroenLinks ook kanttekeningen. Men onderschrijft de waarde die Loods13 voor de insprekers heeft (gehad). Het zou erg jammer zijn als de theaterschool moet stoppen. Waarom kan deze met de huidige middelen geen doorgang vinden? Verschillende musea en andere instellingen gaven aan dat hun input in het proces nauwelijks zichtbaar is in de nota. Hoe representatief is deze dan? GroenLinks betwijfelt of een solide nota in een paar maanden wel is op te stellen. In het verleden ontbraken belangrijke elementen als industrieel erfgoed zoals het Smalspoor Museum – dat met ruim 80 vrijwilligers cultureel waardevol is, ook voor het onderhoud in het Amsterdamscheveld – vraagt voor het eerst subsidie aan. De nota moet hier meer aandacht aan geven.

Het budget is onvoldoende om een coördinator structureel te financieren, een gemiste kans. Kunnen B&W naar een passende oplossing zoeken? De extra middelen gaan vooral naar een paar grote spelers: Facet, het Atlas Theater en DIEP. Al is de waarde hiervan groot, graag een eerlijkere verdeling van de middelen. Facet is een belangrijke maatschappelijke voorziening die deels ook uit educatiegelden is te financieren. Wordt het volledige bedrag besteed aan culturele activiteiten? DIEP krijgt

9

een fors bedrag terwijl zijn aanbod gratis toegankelijk is, maar Facet en het Atlas nog meer. Waarom het grote verschil met de financiering van andere aanbieders? De Cultuurnota laat met acht kernwaarden en uitdragende partners enkele verbeteringen zien in de aandacht voor cultuur, maar een inclusieve toekomstvisie ontbreekt. Waar wil Emmen naartoe met cultuur? Hoe krijgen alle bevolkingslagen toegang tot kunst en cultuur? Gaan B&W zich hier nog op beraden? 50PLUS dankt de insprekers, want de achterban van de partij heeft behoefte aan kunst en cultuur, zo ook Loods13. Bij DIEP is er behoefte aan meer balans tussen ambitie en samenwerking. Na eerdere kritiek legt 50PLUS nu de nadruk op de realisatie van de programmatische inspanningen voor tentoonstellingen, educatie en workshops. Ze mogen niet onbedoeld concurrentie vormen voor de Amateur Kunstenaars Emmen (AKE), vandaar de roep om meer samenwerking. ZO!34 vervult een maatschappelijke rol die men nog onvoldoende benut. Een politiek café draagt niet alleen bij aan het debat, maar trekt ook nieuwe doelgroepen met meer interesse voor de politiek. PVV adviseert 50PLUS ook zelf eens een politiek café te organiseren, net als de PVV zelf. 50PLUS wil dat wel doen wanneer men voldoende middelen heeft als kleine partij.

Goed dat kleine instellingen als AKE, STEM en Filosofencafé nu structurele steun krijgen die hun continuïteit waarborgt, een belangrijke stap in de culturele basisinfrastructuur. Vervolgontwikkelingen in het Veenpark verdienen steun, mits de afspraken uit het masterplan worden nagekomen, zoals de Code Culturele Governance. De grote artistieke mogelijkheden van het Rensenpark worden nog niet voldoende benut. Grote expressies krijgen onvoldoende aandacht, terwijl ze goed kunnen bijdragen aan de aantrekkelijkheid van het park. Een duidelijkere profilering en positionering van de kunstenaars via Zookeeper is nodig om verwarring te voorkomen. Amateurkunst en buurtcultuur kunnen een positieve impuls krijgen dankzij het hogere budget. Verzoek aan B&W is om de beleidsregels rond amateurkunst met de raad te delen. Kunstwerk Broken Circle is een essentieel onderdeel van de culturele erfenis van Emmen. Wat betekent dat concreet? Graag een duidelijke toelichting. ErfgoedNetwerk Emmen, dat de lokale erfgoedgemeenschap versterkt en voor kennis en contacten zorgt, heeft structurele financiering nodig voor zijn continuïteit. Hopelijk gaat het netwerk onderzoek doen naar de door 50PLUS gewenste samenwerking met het Nabershof, Collectie Brands, ’t Aole Volk en de Historische Vereniging.

De Cultuurnota legt een sterke basis neer, maar samenwerking, duidelijke keuzes en ambitie blijven essentieel om ‘Het verhaal van Emmen’ tot een succes te maken. De gemeente moet de unieke Emmense cultuur koesteren en versterken. Reactie college Wethouder Keen dankt de commissie voor haar betogen, complimenten en vragen en de ambtelijke ondersteuning voor het vele werk de afgelopen tijd. Waardering ook voor de vele insprekers van Loods13. De wethouder is blij dat D66 ziet dat zij een warm hart heeft voor Loods13. Zij staat voor talentontwikkeling onder de jeugd, zoals Total Loss. Jongeren zijn merkbaar gegroeid in hun ontwikkeling en het is fantastisch dat dat in Emmen mogelijk is. Hun boodschap ondersteunt het gevoelen van het college. Echter, men mist bij dit culturele initiatief dat de basis op orde is. B&W willen verder overleggen met de directie om daarnaartoe te werken via een bestendig toekomstplan. Al geeft dat tijdelijk onzekerheid, voor nu betekent dat het college even op de rem moet trappen. ChristenUnie vraagt waar B&W op de rem trappen en wat dat betekent voor de theaterschool. Wethouder Keen ontving het plan van Loods13 om door te gaan als productiehuis, maar daar gaat het college nu niet mee akkoord. De insprekers ondersteunen juist het belang van de theaterschool.

B&W willen dit schooljaar de theaterschool blijven ondersteunen, maar in de tussentijd, in overleg met Loods13 en de provincie, tot een gezamenlijk plan komen om met de subsidie door te groeien naar stabiele organisatie. B&W wachten op een sluitende begroting van Loods13. VVD zag in het conceptnota Loods13 wel staan. Betekent dat dezelfde bedragen in de definitieve nota staan als in de conceptversie? Wethouder Keen bevestigt dat. Begrijpelijk is de spagaat van de meetbaarheid van de subsidieverdeling afgezet tegen het platslaan van de culturele waarde met regels en indicatoren. Over de opge-

10

nomen bedragen is goed nagedacht: deze zijn gebaseerd op de aanvragen en jarenlange relaties. De wethouder ziet wel kansen in verdere ontwikkeling van de vaststelling van de bedragen. Om cultuur voor een breder publiek toegankelijk te maken, met een kruising van cultuur en sport, is vooral de verrijkte schooldag in onder andere Emmermeer en Angelslo opgestart als initiatief van de gemeente, Sedna, Facet en FC Emmen Naoberschap, maar daarnaast is er ook de Angelslo Academy. Dit zou eigenlijk in ieder dorp en wijk mogelijk moeten worden met deze driejarige subsidie. ‘Het verhaal van Emmen’ is meer dan de grote lijnen van het Veenpark en het Van Gogh Huis, er is ook aandacht voor andere verhalen zoals die uit Emmerhout met ondersteuning via subsidie. ChristenUnie wil waken voor het rolbevestigend Drents zoals ‘de schaapjes op de hei’. Wat is dan het onderscheidende culturele element voor Emmen? Wethouder Keen beaamt dat, tegelijk geldt #HierKomIkWeg als oorsprong. Dat verhaal moet ook verteld worden. Juist het Veenpark en het Van Gogh Huis vertalen dat naar het hier en nu: omgaan met energie respectievelijk mentale klachten en de vraag ‘wie ben ik’. De oproep tot een gezamenlijke korting voor musea raakt de intentie van de nota om meer bezoekers te trekken.

Er is al een combikorting voor Museum Brands en het Van Gogh Huis, maar graag overlegt het college met andere partijen om dit verder vorm te geven. De wens van de Muziekfabriek uit meerdere overleggen is duidelijk, maar voor een subsidie is wel een gedegen (exploitatie)plan nodig. B&W zijn bereid mee te kijken naar geschikte huisvesting. ChristenUnie probeert ook de relatie te leggen met een impuls voor de basisinfrastructuur. Wethouder Keen begrijpt de behoefte bij de Muziekfabriek aan ontmoetingen met kruisbestuivingen via een nieuw onderkomen; de bereidheid om mee te denken is er. Op de inwonersavond waren ondanks de brede openbare oproep weinig inwoners aanwezig. Als de raad goede ideeën heeft, dan hoort het college die graag. VVD denkt dat citymarketing hierbij van groot belang is. Wethouder Keen bevestigt dat. Naast citymarketing wijzen jongerenenquêtes uit dat ze mogelijke deelname aan culturele activiteiten missen. B&W willen daar verder over nadenken. Een bibliotheek gaat wettelijk gezien veel verder dan het uitlenen van boeken: ook kennis en informatie, ontwikkel- en educatiemogelijkheden, het bevorderen van lezen en kennismaken met literatuur, kunst en cultuur en het organiseren van ontmoetingen en debatten. Dat DIEP een gemeenteafdeling is, maakt het anders dan andere culturele instellingen.

Dat betekent ook personele kosten in de Begroting, vandaar het hoge bedrag. Het klopt dat een samenwerking van DIEP met het Drents Museum mooi zou zijn en dat er onderzoek komt naar eventuele verzelfstandiging: B&W vinden dat een interessant idee. Het boekwerk ‘De kamer van de gemeente Emmen’, een initiatief van ErfgoedNetwerk, verhaalt over de geschiedenis van Emmen. Daarin is Broken Circle/Spiral Hill opgenomen omdat veel inwoners zich verbonden voelen met dit kunstwerk van mondiaal unieke waarde. Het college overlegt met de stichting over openstelling voor bezoekers, daar er mensen van heinde en verre komen om het te bekijken. Men denkt ook mee met het Filmhuis over diens locatiewens, de giraffenstal in het Rensenpark. De lijst van gegadigden daarvoor is heel groot. Gelet op de vele vrijkomende panden moet de gemeente werken volgens het Didam-arrest via openbaar aanbesteden. Dus dat is niet zomaar een-op-een te regelen met het Filmhuis. Wordt het aan een andere partij gegund, dan willen B&W meekijken naar een alternatieve locatie – hoe lastig dat ook zal worden. De indexering in de nota geschiedt op basis van individuele begrotingen van organisaties. Het ontwikkelbudget voor musea speelt in op de behoefte aan professionals; tegelijk zijn die schaars. Vandaar het potje voor alle musea om uit te putten. Over de ins en outs vindt vervolgoverleg plaats.

In VDGverband zijn afspraken gemaakt over de fair practice code. De uitwerking van het stappenplan komt in 2025-2026 naar de gemeenten om lokaal de gevolgen van de code in kaart te brengen. Tussentijds wil het college dit thema bespreken met de organisaties – zeker bij DIEP is dit een probleem. Ook wordt de fair practice code als eis gesteld bij sommige landelijke fondsen. De sociaal-maatschappelijke functie van Atlas Theater draagt bij aan de verbinding van cultuur met welzijn en jeugd, waar de gemeente zich voor moet inspannen. Daarom hoeft dit soort activiteiten niet beperkt te worden tot het sociaal domein. Voorbeelden van het initiatievenbudget zijn een zeer snel uitver-

11

kocht evenement van een muziekvereniging samen met het Smalspoor Museum, buurtcultuur (Gluren bij de Buren: muziek maken in huiskamers). De beleidsregels voor amateurkunstenaars worden gedeeld met de raad. Tweede termijn insprekers Mevrouw Bryan (Loods13, Emmen) hoort van het college dat de basis van Loods13 niet stabiel genoeg is. Mevrouw Bryan ziet dat keihard is gewerkt met beperkte middelen om jongerenactiviteiten door te laten gaan, heel vaak ten koste van de medewerkers. Vanwaar dan de eis van stabiliteit met beperkte middelen bij deze kleine partij ten opzichte van de 9 miljoen voor de grote partijen? Loods13 heeft dus juist extra financiële steun nodig: de raadscommissie moet dat proces nauw blijven volgen, want mevrouw Bryan heeft daar geen zicht op. Hoe kan de wethouder het grote bedrag voor de infrastructuur van het Rensenpark rijmen met het kleine bedrag dat naar de initiatieven in het park gaat? Verdwijnen die, dan verdwijnt ook het hart uit het park en dan zijn de middelen voor de infrastructuur gewoon weggegooid geld. 50PLUS zegt in reactie op inspreekster toe, het proces rond Loods13 zeker te blijven volgen. Tweede termijn raadscommissie Wakker Emmen denkt dat een discussie over cultuur nooit volledig objectief zal worden. Maar meer eenduidige kaders kunnen wel tot een betere discussie leiden.

Immers, met de intrinsieke waarde als uitgangspunt moet bij de subsidiëring van cultuur wel voorzichtig worden omgesprongen. Alle inwoners betalen indirect mee aan cultuur. Dat de politiek bepaalde culturele uitingen belangrijk vindt, hoeft niet voor alle inwoners te gelden. Puur economisch naar de sector kijken, gaat ook weer te ver. Wakker Emmen ziet bij de gewenste indicatoren dus graag een middenweg. De acht kernwaarden kunnen ook gelden als criteria, zoals een kruising tussen verdienen en verbinden/samenleven. Fijn dat de wethouder hier nog ruimte in ziet. Wakker Emmen ziet graag dat de bibliotheek fysiek behouden blijft, net als de dependances en servicepunten in de buitendorpen. Dan is het logisch dat men andere activiteiten organiseert om meer bezoekers te trekken, los van de waarde ervan. De cultuurcoaches worden ingezet op de twintig brede scholen, zodat heel veel kinderen worden bereikt. Nuance is dat het om 2 fte’s gaat in de hele gemeente: de coaches kunnen dus niet alle kinderen bereiken. Dit vergt uitbreiding en het moet inhoudelijk nog verder ingepast worden in de doorontwikkeling van de brede scholen. CDA blijft graag tussentijds op de hoogte van de voortgang in het overleg over amateurmuziek. VVD worstelt met alle acht een-op-een overgenomen kernwaarden. Innovatie, dynamiek en kwaliteit(sniveau) hadden ook in het beleid gepast.

Wat is het gemeentestandpunt (geweest) over de fair practice code? PVV is nog minder positief over ZO!34 dan 50PLUS. Die omroep ontvangt jaarlijks bijna 90.000 euro aan subsidie en profileert zich als belangrijk mediaportaal in de regio met de ambitie boeiend en inspirerend te zijn. De fractie constateert dat ZO!34 niet altijd even zichtbaar is, zoals bij raadsvergaderingen, maar wel bij evenementen als het Regenboogfestival. Welke prioriteiten stelt deze omroep? In hoeverre is ZO!34 betrokken bij gemeentezaken? De subsidie staat hier niet toe in verhouding. De PVV vindt het zinvol een C-discussie te voeren over de toekomst van ZO!34. SP wijst erop dat er wel degelijk een vertegenwoordiger van ZO!34 in de zaal is. 50PLUS is juist wél positief over ZO!34. Men ziet zelfs een extra (maatschappelijke) rol eraan toegevoegd worden. PVV heeft wel een fotograaf van ZO!34 in de raadszaal gezien, maar geen verslaggever. ChristenUnie benadrukt noodzaak en belang van diversiteit van de culturele sector. De gemeente moet niet alleen kijken naar de huidige opbrengsten, maar juist ook naar de schaalsprong voor de

12

toekomst om nieuwe inwoners aan Emmen te binden. Hoe houdt de raad zicht op Loods13 de komende tijd? De ChristenUnie waardeert de voortgezette ondersteuning het komend halfjaar van de theaterlessen, tegelijk moeten het college aan de gang met de organisatie. Hoe blijft de raad daarbij in stelling gebracht? D66 is blij met de vele vragen die vanuit de commissie zijn gesteld over de Cultuurnota. GroenLinks blijft de vraag moeilijk vinden of met deze verdeling van gelden wel de gehele cultuursector afdoende tegemoetkomt. De fractie overweegt daarom een motie of amendement in de raadsvergadering met extra budget voor een jongerenpas met gratis toegang tot de musea. Daarbij neemt de fractie de beantwoording van de wethouder mee. 50PLUS begreep dat overlegd werd over de naschoolse verrijkte schooldag met aandacht voor #HierKomIkWeg. Maar Emmen heeft zich de afgelopen 80 jaar ontwikkeld van een klein dorp waar vrijwel niets gebeurde tot een grote stad met veel industrie en techniek. Zou techniek ook niet in het cultuurveld zijn onder te brengen, bijvoorbeeld via het basisonderwijs? Reactie college Wethouder Keen zegt dat ZO!34 voornamelijk draait op vrijwilligers. Wel komen ze in aanmerking voor een landelijke subsidie om een professionaliseringsslag te maken en zo zichtbaarder te zijn.

Oproepmedewerkers zijn altijd welkom in de raadszaal, zoals dat al onderwerp van gesprek met hen is. ChristenUnie geleidt de vragen van mevrouw Bryan van Loods13 door naar de wethouder. Wethouder Keen vindt het essentieel om de raad tussentijds te informeren over het vervolgoverleg met Loods13 als belangrijke culturele partner. Tegelijkertijd doet de wethouders niets af aan de terechte oproep van inspreekster over de mooie effecten die de theaterschool voor de jeugd heeft. Daarnaast willen B&W wel graag dat Loods13 de komende jaren blijft bestaan. Daartoe moet men even ‘door de pijn heen’ om uiteindelijk te kunnen shinen. Het college neemt de suggestie van 50PLUS over de rol van de techniek in het cultuurveld mee. Voorzitter De Jonge stelt vast dat dit raadsvoorstel als B-stuk naar de raad gaat en schorst de vergadering voor een korte pauze. Schorsing Voorzitter De Jonge heropent de vergadering. 7A. Verordening Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2025 Inleiding college Wethouder Rink legt uit dat in de verordening van 2025 de regeling niet ingrijpend anders wordt. Wel zijn de regels begrijpelijker gemaakt voor inwoners en professionals en sluit het beter aan bij de gemeentelijke ambitie dat inwoners meer regie krijgen over hun eigen leven. De adviesraden zijn bij de totstandkoming meegenomen.

In bijlage 1 staat een foutje in de titel: het jaartal moet niet 2020 zijn, maar 2025. De inkomensgrenzen en indexeringen (3,55 procent) waren bij verzending nog niet bekend; die worden alsnog per elk van de vier huishoudencategorieën toegevoegd voor de raadsvergadering van 19 december. Eerste termijn Wakker Emmen vindt prettig dat vooral is gewerkt aan een bruik- en leesbaardere verordening. Wat goed is, moet je goed laten. Ook goed dat de adviesraden er positief over zijn, in tegenstelling tot 2019 toen de voorbereiding en communicatie met hen niet goed geregeld waren. Het woord

13

‘maatwerk’ ontbreekt in de verordening, belangrijk en soms noodzakelijk bij de Wmo. Maatwerk staat alleen genoemd in de paragraaf ‘Terugvordering’. Voorafgaand aan een aanvraag wordt eerst een onderzoek uitgevoerd, een informeel traject waarbij geen formele besluiten worden genomen. Een artikel Binnenlands Bestuur van begin 2024 is kritisch hierop. De aanvraagprocedure wordt vaak vervangen door een meldingsprocedure, zoals in de verordening. Voordelen zijn dat samen met inwoners gekeken wordt naar hun situatie en verdere juridisering onwenselijk is. Keerzijde is dat als de gemeente geen voorziening nodig acht, burgers neigen te blijven hangen in een keukentafelgesprek. Zonder besluiten kan men geen beroep doen op rechtsbescherming. Zijn de inwoners hiervan op de hoogte? Betekenen de aan de PGB-voorwaarden toegevoegde extra juridische uitsluitingsgronden dat die eerder al van toepassing waren? Zo ja, dan graag voorbeelden daarbij.

Hoe vaak informeert de gemeente een inwoner over oneigenlijk gebruik of fraude, alvorens over te gaan tot wijzigen van een voorziening? En hoe verloopt die communicatie? Kan het oneigenlijk gebruik dan worden hersteld? In welke situaties zijn onjuist of onvolledige gegevens verstrekt? Hoe vaak is ten opzichte van de vorige verordening oneigenlijk gebruik van een voorziening vastgesteld? Voorzitter De Jonge verzoekt Wakker Emmen om af te ronden in verband met de spreektijd. Wakker Emmen wijst erop dat dat niet kan, daar de voorzitter al de hele avond coulant is omgegaan met de tijd. De fractie heeft nog twee alinea’s spreektekst. Voorzitter De Jonge gaat over zijn eigen coulance. Gezien het late tijdstip gaat hij de spreektijd nu strakker handhaven. Hij verzoekt Wakker Emmen het slot dus kort en bondig te behandelen. Wakker Emmen vindt dat bijzonder. Dit is net als de Cultuurnota een belangrijk onderwerp; de fractie vindt het niet helemaal terecht dat zij nu strak aan de spreektijd wordt gehouden. PvdA ziet dat 90 procent van de cliënten tevreden was over de Wmo-verordening. Logisch dat deze niet helemaal herschreven is, op enkele aanpassingen na. De fractie is tevreden dat teksten zijn verduidelijkt. Gelukkig is er veel verbeterd in de communicatie richting adviesraden. Graag nog wel een reactie van de wethouder op de reactie van de Wmo-raad hierover.

CDA is blij met deze actualisatie. De leesbaarheid kan beter, gelet op de transponeringstabel over 53 pagina’s: waarom waren er nog zoveel wijzigingen? Goed te zien dat de adviesraden tevreden zijn. Een groter beroep op zelfredzaamheid is onoverkomelijk gezien de vergrijzing en krappe arbeidsmarkt. Wordt wel voldoende voorkomen dat kwetsbaren niet gezien of mantelzorgers te zwaar belast worden? Het is belangrijk goed te kijken naar maatwerk. Hoe is dit geborgd? VVD is op enkele plekken in de verordening onduidelijk wat precies de rolverdeling is tussen De Toegang en de gemeente. De Toegang moet advies geven over een melding. Onduidelijk is wie de aanvraag vervolgens in behandeling neemt. Is dat De Toegang, volgt de gemeente dan blind diens advies en verliest zij de controle? De VVD pleit bij de fraudegevoelige verantwoording van de PGB-besteding de tekst te wijzigen van ‘De gemeente moet (in plaats van ‘kan’) een inwoners vragen om een verantwoording.’ Hoe kunnen uitgekeerde middelen hergebruikt worden als een inwoners hier geen recht op heeft? Van de Jongerenraad en de Cliëntenraad is wederom geen advies bijgevoegd. Dit zijn toch belanghebbenden? Her en der staan redactionele fouten in de verordening, zoals afgebroken zinnen in de artikelen 3.2.2 en 9.1. SP vindt het goed dat de oude Wmo-verordening wordt geactualiseerd.

De tekstuele aanpassingen maken de regeling beter leesbaar en verduidelijken haar. Zo is zij ook voor de raad makkelijker te hanteren. De SP is zeer verheugd met het positieve advies van de Wmo- en Seniorenraad, waar veel waarde aan wordt gehecht. Begrijpelijk dat een aantal zaken onzeker is met het oog op de toekomst. Wel heeft de fractie zorgen over de zelfredzaamheid: er kan ook weer niet te veel worden verwacht van inwoners. Maatwerk blijft dus belangrijk.

14

ChristenUnie is blij met de opgefriste Wmo-verordening, met flink veel bladzijden aan transponeringstabellen vol wijzigingen. Tegelijk is te zien dat ook echt veel verbeterpunten waren. Bij het vastknopen aan het nieuwe Beleidskader Sociaal Domein ontbreekt de vooruitgang. Het college had destijds toegezegd de raad mee te zullen nemen in de nieuwe ontwikkelkaders. Want doel van het beleidskader was om toch zaken te verbeteren en/of anders aan te vliegen. Goed dat de belangrijkste adviesraden dit keer positief zijn over de verordening, want dat was eerder anders. D66 memoreert als een van de doelen van het Beleidskader Sociaal Domein dat de Wmo-verordening begrijpelijk moet zijn voor inwoners. Dat is gelukt, op enkele taalfoutjes na. De tekstredactie zou nog verzorgder kunnen zijn. De participatie bij de totstandkoming lijkt wat moeilijk zichtbaar. De inhoudelijke input van de adviesraden is weinig zichtbaar – of zij waren louter positief, uiteraard. De belangrijke cliëntervaringsonderzoeken Wmo en jeugd worden als ingekomen stukken apart gedeeld.

Hadden deze onderzoeken resultaten opgeleverd die van betekenis zijn voor de verordening? Waarom doet De Toegang zelf onderzoek naar de aanvraagprocedure? Is dat afgewogen met bijvoorbeeld onafhankelijk onderzoek door derden? Zijn deze wijzigingen voldoende voor het Beleidskader Sociaal Domein? Of moet het beleid hierna worden herzien? Hoe wordt het beleid met deze geactualiseerde verordening naar de praktijk vertaald? GroenLinks ziet als doel de Wmo-regeling te verduidelijken voor professionals en inwoners. Is er al een beeld omtrent de leesbaarheid bij laatstgenoemden of niet-betrokkenen? De Seniorenraad is positief over de leesbaarheid. Volgens de Wmo-raad is een communicatieprobleem ontstaan met de gemeente. Al zijn hierover afspraken gemaakt, adviesraden zijn een belangrijke informatievoorziening voor de raad, die ervaringen kunnen koppelen aan de verordening. Daarom moet het college waken voor een goede samenwerking en communicatie met de adviesraden.