Notulen openbare vergadering van de commissie BME 16 oktober 2025

Beknopt verslag gezamenlijke commissie Bestuur, Middelen & Economie en Samenleving van de gemeenteraad Emmen op donderdag 16 oktober 2025 vanaf 19.30 uur Aanwezig: Voorzitter Commissiegriffier Collegeleden

: : :

De commissieleden

:

Verslaglegging

:

de heer H.A. Bos de heer D. Bouwman de heer J. Bos, de heer A.J. Jakobs, mevrouw D.S. Keen, de heer H.F. van Oosterhout, de heer G.P. Rink, de heer P.M. Schrik, de heer R. Wanders de heer R.S. de Jong (Hart voor Emmen), de heer K. Bosma (Hart voor Emmen), mevrouw A.W. Scheper (VVD), de heer J. de Boer (VVD), de heer R.R. Pruisscher (ChristenUnie), de heer M.M. Tuik (CDA), de heer D.H. van Dijken (CDA), mevrouw V.S.L.R. Spang (PvdA), de heer A. de Vries (PvdA), de heer B.J. Mulder (PvdA), de heer R. Woltman (Wakker Emmen), de heer M. Klaver (Wakker Emmen), mevrouw A.K. Velzing (Wakker Emmen), mevrouw M. Kuipers-Hekhuis (Wakker Emmen), de heer R. van der Weide (Wakker Emmen), mevrouw B. van der Woude (GroenLinks), de heer M.P. Hornis (50PLUS), de heer J.H. Koops (D66), mevrouw C.P.M. Ester-Schokker (SP), de heer W.L.H. Moinat (SP), de heer D.P. Drolenga (Notuleerservice Mooi Werk)

1. Opening en vaststelling agenda Voorzitter H.A. Bos opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen welkom. Wakker Emmen verzoekt agendapunt 6D naar voren te schuiven op de agenda, voorafgaand aan punt 6A. De agenda wordt met deze volgordewijziging vastgesteld. 2. Actuele mededelingen college/presidium Burgemeester Van Oosterhout meldt dat volgens de politie het opgelopen aantal inbraken in het oude centrum van Emmen te wijten is aan een kleine groep veiligelanders die op de route EmmenNieuw-Weerdinge-Ter Apel pendelt. Al gedraagt een grote meerderheid van de asielzoekers in Ter Apel zich prima, de veiligelanders zorgen voor onevenredig grote overlast. Samen met collega Velema in Westerwolde probeerde de burgemeester de winkeliers en het COA, maar vooral ook de minister erbij te betrekken omdat de structurele oplossing aan het Rijk is. Dat laatste overleg is helemaal vastgelopen, ondanks pogingen sinds de zomer van de VNG en bestuurlijk en hoogambtelijk vanuit Emmen en Westerwolde om de gezamenlijke aanpak te benadrukken. Tot hun grote teleurstelling weet de minister geen tijd vrij te maken voor overleg. De extra handhaving en beveiliging vanwege de veiligelanders kost veel extra geld. Dit is in de Begroting tot 1 januari geregeld, maar ondanks pogingen vanaf het voorjaar om budget voor 2026 vrij te maken, heeft de minister die extra middelen nog niet gecontinueerd.

Ook een jaar lang drukken door de VNG op effectuering van de Spreidingswet vindt geen gehoor in Den Haag. De PBL (procesbeschikbaarheidslocatie) voor overlastgevende veiligelanders is nog steeds niet van de grond gekomen. Samen met het bestuur en de Commissie Asiel & Migratie van de VNG doen Emmen en Westerwolde weer een dringend beroep op de minister om in overleg te treden over de aanpak van de laatste twee jaren steeds verder vastlopende asielopvang en –overlast. Die oproep geldt ook voor de Emmense fracties van de landelijke partijen om er bij hun Haagse collega’s nog een keer extra druk op te zetten. Wethouder Wanders deelt mee dat de minister onlangs het COA opdracht gaf, de nareizigers door te sturen naar de gemeenten. Het zou gaan om een enkele nareiziger per gemeente; de ervaring is echter dat dit in de praktijk in de gemeenten tot grote problemen leidt en hen voor onwenselijke en

1

onacceptabele situaties stelt. De woonsituatie van de ‘referent’ wordt buiten beschouwing gelaten, waardoor een doorstroomwoning in Emmen met negen bewoners werd geconfronteerd. Bovendien stuurde de minister een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer met een verbod op voorrang aan statushouders, terwijl zij zelf de grootste voorrangsactie initieert. Dit wordt 17 oktober verder besproken in de VNG, alsmede of de minister wel wettelijk bevoegd is tot haar opdracht inzake de nareizigers. Immers, de wet schrijft een opvangplicht voor het COA voor, plus adequate huisvesting én toestemming van de gemeenten. Mogelijk heeft dit te maken met het politieke seizoen, maar alles op de gemeenten afwentelen gaat het college te ver. B&W roepen de minister expliciet op, gebruik te maken van haar bestaande bevoegdheid om de Spreidingswet te handhaven. Wethouder Schrik meldt dat Pure Energie nog in april het windinitiatief aan de N34 van vijf molens haalbaar achtte. Vervolgens heeft de gemeente de Nota Detailniveau en Reikwijdte opgesteld, maar eerder deze dag ontvingen B&W het bericht dat Pure Energie stopt met dit initiatief vanwege marktomstandigheden, financiële overwegingen, de plafondhoogte voor de turbines in de Structuurvisie Windenergie, de verhoogde aansluitkosten op het net, de onzekerheid op de energiemarkt en de negatieve energieprijzen.

Het college beraadt zich hier verder op en zal de raad tezijnertijd informeren over de uitkomst. Wethouder Rink geeft aan dat het programma van eisen voor de verhuizing van Facet is vastgesteld. Binnenkort start de aanbesteding voor de selectie van de architect, de installatieadviseur en de constructeur. Voorts is 6 oktober een startdocument getekend door de staatssecretaris over de MIRT voor de Nedersaksenlijn, die tijdens die bijeenkomst nogmaals toezegde dat deze lijn er komt. Het college werkt intussen aan het startbesluit voor de gebiedsontwikkeling inclusief sociaaleconomi-sche impact. Deze wordt na gereedkoming met de raad gedeeld. Waarschijnlijk volgt eind januari een informatiebijeenkomst over de Nedersaksenlijn om meer inhoud te geven aan beide startdocumenten. Wethouder J. Bos meldt dat de eerste fase Dordestraat medio oktober is afgerond, de tweede fase is aanbesteed. Op de acht inschrijvingen is een voorlopige gunning afgegeven; het is nu wachten op het verstrijken van de wettelijke termijn. De verwachte start van de uitvoering is Q1 2026. Samen met de klankbordgroep wordt gewerkt aan het ontwerp van project Weerdingerstraat. Plan is om voor de zomer 2026 het ontwerp klaar te hebben, waarna de werkzaamheden kunnen starten. Beide projecten worden ingezet op een interactieve projectatlas waar iedereen de knelpunten zoals bereikbaarheid, planning e.d. kan volgen.

Inwoners kunnen ook zelf aandachtspunten toevoegen. De subsidieaanvraag Woningbouw op Korte Termijn is ingediend; uitsluitsel volgt eind november. Wethouder Jakobs vertelt dat de verf van het Hospeshuis is verwijderd, waardoor de fraaie originele gele bakstenen weer zichtbaar zijn; eind dit jaar is de oplevering. Er wordt onderzocht of een combinatie mogelijk is van de kinderboerderij met Momma’s Restaurant, aan de rand van de savanne. Binnenkort is er een marktconsultatie naar de haalbaarheid van dit concept. Op de verbouw van De Drommedaar zijn drie inschrijvingen binnengekomen: deze worden beoordeeld en geselecteerd. Tezijnertijd wordt de uitkomst met de raad gedeeld. De aannemer is gestart met het herstelwerk aan het Biochron; verwachte oplevering is eind Q1 2026. Het college blijft met de aannemer en DIEP de planning nauw volgen; wellicht is een parallelle planning mogelijk om sneller tot de opening van DIEP te komen. Het onderbrengen van het Filmhuis in de giraffestal wordt verkend. In Q1 2026 ontvangt de raad het Programmacontract Wonen. Daarnaast zijn enkele woningbouwprojecten opgestart in de gemeente, met onder meer verkennende gesprekken met EOP Zwartemeer. Wethouder Keen wilde het jongerencentrum aan de Kolhoopstraat (Emmen) Up to Us (v/h Jimmy’s) in stand houden via een overname door Sedna. In maart-april kwamen ontevreden geluiden van de jongeren i.c.

De wethouder heeft in overleg met hen besloten dat 25 geïnteresseerde jongeren een nieuw toekomstplan gaan maken aan de hand van enkele kaders (budget, locatie, weten regelgeving) en wel op 31 oktober. Zo blijven zij aan het stuur over de toekomst van hun eigen centrum. De uitkomsten worden t.z.t. met de raadscommissie gedeeld.

2

3. Rondvraag ChristenUnie ziet op steeds meer plekken graffiti in Emmen verschijnen, vooral in bepaalde wijken, onder bruggen en op verkeersborden. Handhaving is alleen op heterdaad mogelijk. Zijn er acties ondernomen om de graffiti onder het mom van ‘vuil trekt vuil aan’ te verwijderen? Wethouder J. Bos erkent dat de graffiti als overlast en verloedering wordt ervaren. Handhaving op heterdaad is lastig, want boa’s zijn ’s nachts niet inzetbaar, juist wanneer de graffiti vaak wordt aangebracht. Daar dit meestal op private eigendommen gebeurt, heeft de gemeente geen rol in de verwijdering. Over de gemeentelijke eigendommen lopen afspraken met Area, die de graffiti aan de hand van meldingen verwijdert. Afhankelijk van de urgentie kan dit ook met spoed gebeuren. Hart voor Emmen verzoekt dan de veel voorkomende graffitileuzen ‘ACAB’ en ‘1312’ met spoed te verwijderen, omdat de fractie deze zeer storend vindt. Wethouder J. Bos is bereid om hiernaar te kijken. Hart voor Emmen refereert aan het dodelijke ongeval op 29 september op de N391 (Emmen-Ter Apel). In 2019 wees ANWB-onderzoek deze weg al aan als een van de onveiligste in Drenthe. Inmiddels zijn er maatregelen genomen zoals de verbreding bij Roswinkel en het nieuwe viaduct bij Pottendijk. De vraag is of dit voldoende is om de veiligheid te garanderen.

Daar deze provinciale weg dwars door de gemeente Emmen loopt en veel wordt gebruikt door Emmenaren, vindt Hart voor Emnen dat B&W hier een actieve rol in moeten nemen. Delen zij dit standpunt? Hoeveel ongevallen waren er de afgelopen jaren en is de N391 daarmee een onveilige weg? Zijn B&W bereid bij de provincie aan te dringen op aanvullende veiligheidsmaatregelen? Wethouder J. Bos erkent dat genoemd tragisch ongeval op de N391 zorgen oproept bij raad en inwoners. Het werd veroorzaakt door een technisch defect van het voertuig, niet door de weginrichting. 90 procent van ongevallen wordt veroorzaakt door menselijk falen (afleiding, snelheid), 5 procent door technisch falen en 5 procent door infrastructuur. In het geactualiseerde ANWB-onderzoek uit 2019 komt N391 niet expliciet naar voren als onveilig, wel zijn de afgelopen jaar daar meerdere ongevallen gebeurd, heel verschillend van aard en verspreid over het tracé. De gemeente werkt binnen Emmen Bereikbaar nauw samen met de provincie voor een betere bereikbaarheid en dito verkeersveiligheid. B&W nemen de oproep ter harte, zeker als extra maatregelen de verkeersveiligheid op de N391 kunnen vergroten. 4. Spreekrecht niet-geagendeerde onderwerpen De heer Bloemsma (bestuurslid Uitvaartvereniging Emmer-Compascuum) spreekt in namens 20.000 leden van alle Emmense uitvaartverenigingen.

Deze namen 35 jaar geleden het vastgoed over van de gemeente. Zij voelen zich er verantwoordelijk voor met vrijwillige inzet. Tot 2021 betaalden zij geen OZB, maar in 2022 viel onaangekondigd een forse aanslag op de mat. Opa hun bezwaar was er een gesprek met de toenmalig wethouder en twee ambtenaren, die excuses maakten. In samenspraak met de wethouder is een wijziging voorgesteld in de gemeentebelastingen eind 2020, als gevolg van landelijke maatregelen. De raad was hiermee akkoord gegaan zonder de gevolgen te overzien. De verenigingen draaien ook op voor de vaste lasten. Als zij stoppen met beheer en/of gebruik van de gebouwen, heeft de gemeente contractueel het recht op eerste koop. Het verloop steekt enorm: een crematorium betaalt geen OZB, maar de Shell schrijft windmolens af in 16 jaar en betaalt ieder jaar 6% minder OZB. Dringend verzoek aan college en raad: draai de in 2021 gemaakte keuze terug met terugwerkende kracht. Uitvaartverenigingen zorgen voor sociale cohesie in de dorpen, een gemeentelijk speerpunt, dus de gemeente mag hun niet op extra kosten jagen voor gebouwen die toch al volledig zijn afgeschreven. De hoge jaarlijkse OZB-nota’s zijn een probleem en de jaarlijkse kosten en begroting zijn niet voor rekening van de gemeente. PvdA herinnert zich dat een paar raadsleden enkele jaren terug langs zijn geweest bij de vereniging.

Daarna zou een gesprek met de wethouder plaatsvinden. Wat was de uitkomst? De heer Bloemsma heeft dat gesprek gehad met de wethouder, maar hier is nooit op teruggekomen.

3

De heer Slim (inwoner) refereert aan de vrijheid van meningsuiting in schrift en in het openbaar voor burgers sinds 1798 in conform artikel 7 Grondwet en artikel 10 EVRM. Hieronder vallen aankondigingen van festivals, sportwedstrijden, politieke partijen of een dichter. Naast de grote verkiezingsborden zijn er commercieel beheerde reclamezuilen. Het verbod om je eigen poster op te plakken zorgt ervoor dat kleine regiofestivals zelf gaan plakken op bomen en stroomhuisjes, wat een verrommeld beeld geeft. Inspreker gunt als liefhebber van cultuur die verenigingen een goede plek voor hun aankondigingen. Gemeenten moeten zelf voorzien in legale plakmogelijkheden. Assen heeft een plakbord per 5.000 en Groningen per 10.000 inwoners. In maart jl. ging het in de raadscommissie over overlast van wildplakken: vrijwel alle partijen wilden een oplossing, maar toonden geen urgentie. Er is alleen een onderzoek aangekondigd. Handhaven is dus niet mogelijk zolang de gemeente Emmen zelf de Grondwet niet respecteert. De heer Slim hoopt dat zijn oproep die oplossing wél kan brengen: er zijn genoeg goede voorbeelden in andere gemeenten. Er moet een raadsvoorstel komen voor één of twee legale plakzuilen of –borden per wijk of dorp, circa vijftien in totaal. Commerciële aanbieders kunnen desgewenst zorgen voor het beheer. De EOP’s of festivalorganisaties kunnen betrokken worden bij de plaklocaties.

Optimaal bereik c.q. toezicht is haalbaar door ze in elk winkelcentrum te plaatsen. CDA wijst op de grote hoeveelheid festivals in Emmen. Hoe reguleren andere gemeenten dat? Anders dreigen festivalorganisatoren hun uitingen over elkaar heen te plakken. De heer Slim weet dat niet hoe dat elders wordt opgelost. Maar met een paar simpele gedragsregels moet dat mogelijk zijn en plakken over promotie van een oud festival is sowieso mogelijk. Hart voor Emmen gaf in de maartcommissie aan, juist voorstander te zijn van grote plakzuilen om wildplakken te voorkomen. Bij de combi met festivals en verkiezingen valt te denken aan borden, maar plakzuilen blijven permanent staan. Waar gaat de voorkeur van inspreker naar uit? De heer Slim kent zelf heel mooie voorbeelden van plakzuilen op (stedelijke) knooppunten. D66 vindt openbare bekendmakingen, zeker van kleine culturele verenigingen, ook belangrijk, maar wist niet dat zij ook voor plakzuilen opteerden voor hun promotie. Namens wie spreekt inspreker? De heer Slim heeft ruggespraak gehouden met Forum voor Democratie. Zij wilden graag op een goede en nette manier hun uitingen doen bij de raadsverkiezingen, vandaar dit inspreken. D66 geeft aan dat Forum voor Democratie nog niet is komen opdagen bij lijsttrekkersbijeenkomsten voor de verkiezingen in maart 2026 en nodigt die vertegenwoordigers van harte hiertoe uit.

Wakker Emmen informeert in hoeverre plakzuilen in andere gemeenten hebben geleid tot minder wildplakken. Volgens welke jurisprudentie concludeert inspreker dat het verbod op wildplakken niet conform de Grondwet is? Of is de handhaving in een gemeente wellicht niet goed geweest? De heer Slim is niet bekend met de gevolgen voor wildplakken elders na introductie van plakzuilen. In vergelijkbare situaties zijn minimaal twee andere gemeenten door de rechter in het ongelijk werden gesteld vanwege het feit dat zij geen legale mogelijkheid voor plakken hadden geboden. Vandaar de verwijzing naar de Grondwet. 5.

Bespreken C-stukken: n.v.t.

6. Bespreken B-stukken 6D. Oprichting GR Jeugdhulpregio Drenthe Inleiding college Wethouder Keen verexcuseert zich voor de foutieve bijlage 2 (conceptbegroting) op iBabs, een interne notitie die niets toevoegt aan (de besluitvorming over) het voorstel. De begroting wordt pas begin 2026 voorgelegd. Een tweede fout was dat de teksten van de zienswijze en de raadsbrieven niet overeenkomen: de leden in artikel 8.3 GR (unanimiteit) moeten niet de aangegeven b, c en d zijn, maar a, b, c en h. Aanleiding voor dit voorstel was het onderzoek ‘Omarm de complexiteit’ (2022) naar de moeizame verlopende Drentse samenwerking rond jeugdhulp, gevolgd door de Hervormingsagenda en de onlangs aangenomen Wet beschikbare jeugdzorg. De regio’s moeten beter samenwerken en robuuster worden om specialistische jeugdzorg bereikbaar en beschikbaar te

4

houden. Deze GR komt niet alleen voort uit de wet, maar ook zeker vanuit de intrinsieke motivatie bij de Drentse bestuurders. Eerste termijn Wakker Emmen ziet dat er de laatste tijd veel te doen is rondom jeugdzorg, zeker rond de ontwikkelingen bij Jeugdbescherming Noord. Voor een goede bescherming van de jeugd zijn de juiste mensen en middelen nodig. De GR is een positieve ontwikkeling: hier is veel tijd in gestoken. Worden de raden voldoende geïnformeerd en betrokken? De zienswijze moet voor heel Drenthe unaniem zijn, maar B&W Emmen zien daarin beperkingen voor de voortgang. Wakker Emmen is het hiermee eens. Het voorstel verwijst naar bijlage 3 (begroting), die er niet bij zit. Hoe is het mogelijk om in te stemmen met een GR als de financiële gevolgen niet bekend zijn en evenmin wat dit gaat doen met de capaciteit? De raden kunnen geen andere optie kiezen, zodat zij eigenlijk alleen nog maar tegen kunnen stemmen. Wakker Emmen wil ook weten wat de Drentse jeugd en gezinnen aan deze GR hebben. Worden zij straks eerder en beter geholpen? ChristenUnie leest wel dat als bijdrage uitgegaan wordt van 1,6 miljoen voor Emmen, maar dat dit bedrag binnen de huidige gemeentebegroting valt. Hetzelfde lijkt ook te gelden voor de personele formatie. Dus hoe leest Wakker Emmen deze teksten dan? Wakker Emmen had meer informatie gewild daarover.

De meerjarige gevolgen zijn nu niet te overzien. PvdA noemt de jeugdzorg een complex, gevoelig en belangrijk onderwerp, dat alle fracties aan het hart gaat. De GR past in de recent aangenomen Wet verbetering beschikbaarheid jeugd om versnippering tegen te gaan en meer samen te werken. De PvdA vindt dit beter dan op aparte eilandjes werken. Wel moet er weer van alles worden opgetuigd, met alle kosten van dien. Waarom niet gebruikmaken van een bestaande GR, zoals de GGD? Dit zou geen logische partner zijn om de jeugdhulp onder te hangen. Graag meer duiding van de argumenten. Is hier onderzoek naar uitgevoerd? Is de regio-indeling met de diverse jeugdhulpvormen (inclusief bovenregionale afstemming) al zo duidelijk dat de GR Drenthe nu al kan worden ingericht? D66 hoort graag welke voordelen de PvdA ziet van het opgaan in de GR-GGD. PvdA antwoordt dat de GGD al (be)staat met een governancestructuur: mogelijk is hierdoor te besparen op overhead- en inrichtingskosten. De fractie kan zich vinden in het wijzigingsvoorstel in de zienswijze rond het vetorecht bij de GR. Dat de raad wordt geïnformeerd over de definitieve begroting lijkt een no-brainer, want er is best veel geld mee gemoeid.

Dat groter en meer inkopen van jeugdzorg direct tot meer besparingen leidt, daarvan is de PvdA niet overtuigd: jeugdzorg is immers is niet te vergelijken met een knakworstjesfabriek waar met snelle ingrepen een-op-een is te besparen op productiekosten en personeelsinzet. CDA is over het algemeen positief over de vorming van de Drentse GR. Een sterke regionale samenwerking is nodig om de jeugdhulp in Drenthe toegankelijker en toekomstbestendiger te maken. Tegelijk is het belangrijk dat de besluitvorming in de GR werkbaar blijft en de zorg op peil blijft. De zienswijze stelt voor, de unanimiteit te vervangen door ‘een versterkte meerderheid’: dat maakt de GR inderdaad wendbaarder en voorkomt dat één gemeente de voortgang kan blokkeren. Wel is dit punt wat verwarrend geformuleerd. De fractie kijkt uit naar de verdere uitwerking van de GR en ziet graag de begroting tegemoet. VVD kan zich vinden in de bestuurlijke uitgangspunten in het voorstel, met name in punt 6: het zo effectief en efficiënt mogelijk inrichten van de samenwerking. De eerste ruwe begrotingsversie doet vermoeden dat nadere efficiency te behalen moet zijn met 6,5 miljoen aan organisatie-uitgaven en een formatie van ruim 30 fte inclusief directeur, manager en financiële organisatie. Dit lijkt een vrij woeste omvang voor deze GR, die feitelijk een inkoopcombinatie is.

De fractie geeft in overweging, ter beperking van overheadkosten toch aansluiting te zoeken bij de GR-GGD of een der

5

partnergemeenten. Daar Emmen ruim een kwart van de GR-kosten voor zijn rekening moet nemen, is het verstandig om voor de Begroting en Jaarrekening het feitelijk vetorecht te handhaven. Het is voor de fractie onwenselijk als de overige gemeenten in meerderheid zouden besluiten tot uitzetting van lasten en Emmen hier zonder meer ruim een kwart van zou moeten betalen. SP gaat het om iets wezenlijks: goede, toegankelijke en betaalbare hulp voor jeugd en gezinnen in Drenthe. De noodzaak tot betere samenwerking is begrijpelijk. Immers, de huidige organisatie is te kwetsbaar gebleken met te veel losse samenwerkingsverbanden, elkaar niet kunnen vinden, te weinig overzicht en te veel geld en tijd voor overleg en organisatie in plaats van voor de hulp zelf. Als één organisatie de gezamenlijke inkoop, coördinatie en kwaliteitsbewaking regelt, kan dat bijdragen aan meer samenhang, minder bureaucratie en betere jeugdzorg. Kritisch is de SP op het bestuursniveau in de GR, dat de afstand tussen gemeenten en inwoners vergroot, met minder invloed van gemeenteraden op besluiten over geld, beleid of uitvoering. Daarom moet Emmen juist in deze fase een zienswijze meegeven. De SP steunt deze en onderstreept die met name op een werkbaar en democratisch besluitvormingsproces. Unanimiteit bij belangrijke besluiten maakt de GR kwetsbaar door een blokkade van één gemeente.

De begroting eerst aan alle gemeenten voorleggen vóór vaststelling geeft duidelijkheid en voorkomt financiële verrassingen. Essentieel is dat de GR niet leidt tot minder lokale zeggenschap, minder maatwerk of verdere uitholling van de jeugdzorg. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor uitvoering van de Jeugdwet en dat mag nooit verschuiven naar een anonieme regionale organisatie. De fractie vraagt B&W daarom te blijven bewaken dat de stem van de Emmenaren hoorbaar blijft in deze nieuwe constructie. Immers, het gaat ook straks nog steeds over de Emmense jeugd. ChristenUnie memoreert dat vroeger de jeugdzorg op Drents niveau was geregeld: dat moest en zou bij de decentralisatie in 2015 naar de gemeenten toe, die dichter bij hun inwoners staan. Toch is er deze nieuwe GR als uiting van het bekende jojobeleid of ‘historisch beleidsbesef’. Dit voelt als een wettelijke verplichting vanuit de Hervormingsagenda, maar is ook terecht vanuit doelmatig- en doeltreffendheid en het bundelen van expertise, informatie en capaciteit. De GR kan zelf contracten aangaan en personeel aannemen om de professionaliteit en uitvoering te borgen, maar heeft de wethouder een beeld van (de grenzen aan) de omvang van de organisatie? In essentie gaat het om taken van verblijf, pleegzorg, specialistische jeugdhulp en gezondheidszorg.

Maar helpt de GR wel echt om dat beter te doen voor de kinderdoelgroep? Daar heeft de fractie nog geen antwoord op. Assen stemde in september unaniem in met een amendement voor beter toezicht op de GR via een intergemeentelijke raadswerkgroep. Heeft de wethouder met haar collega’s hierover gesproken? Wat vinden andere Emmense fracties hiervan? Het gaat om meer grip op de jeugdzorg en ook op deze nieuwe organisatie. D66 ziet een voorstel, ingegeven door noodzaak vanuit de nieuwe wet én de praktijk, onderstreept door meerdere informatiebijeenkomsten en een C-discussie. De fractie staat positief tegenover de oprichting van een Drentse GR gezien de voordelen van schaalvergroting van inkoop en kwaliteit en de voldoende waarborgen voor financiële betrokkenheid van de raden. Echter, de zorg mag hierdoor niet op meer afstand van de inwoners komen te staan en het systeem niet zo onpersoonlijk of groot worden dat de jeugd te snel een label krijgen en daarmee te lichte of juist te zware zorg. Natuurlijk is de jeugdzorg belangrijk, maar er moet ook meer gericht worden op preventie. Deze zorgen moeten straks in de praktijk worden beantwoord. D66 hoort graag of het college deze spanning deelt en denkt hoe hiermee op te gaan. De fractie vreest dat de zorg met deze GR alleen maar logger en onpersoonlijker kan worden.

GroenLinks kent meer gemeenschappelijke regelingen met een goede samenwerking. Wel baart het vetorecht grote zorgen: kan de wethouder deze wegnemen?

6

Hart voor Emmen ziet het belang van goede snelle jeugdhulp en is voor het doel om ieder kind en gezin passende, nabije, tijdige en gerichte hulp en steun te geven. De fractie is geen voorstander van schaalvergroting om de schaal zelf: te vaak leidt vergroting van organisaties tot meer lagen, meer papier en minder menselijkheid. Daar worden Emmense gezinnen niet mee geholpen. Wat merken zij concreet van de beloofde betere kwaliteit en samenwerking en meer toekomstbestendigheid? Zorgt de GR daadwerkelijk voor snellere hulp, kortere wachtlijsten en snellere begeleiding van ouders? De verwijderde conceptbegroting was vrij vaag opgesteld. Wanneer mag de raad de definitieve versie inzien? Wat als de GR nog meer geld dan nu gepland gaat vragen? Daar maakt Hart voor Emmen zich zorgen over, net als over de zeggenschap van de raden. Het aangenomen voorstel in Assen is een goed idee, want in hoeverre houdt de Emmense raad nog goed toezicht op de GR? De fractie gaat ervan uit dat deze samenwerking goed gaat. Maar wat als dat niet zo is? Kan Emmen eventueel uit deze GR stappen zonder zijn jongeren in problemen te laten komen en/of zonder hulp te laten zitten? Zijn de financiële gevolgen dan te overzien? Hart voor Emmen wil grip en lokale ruimte houden en zeker weten dat deze samenwerking er voor de mensen is, niet voor de structuur.

De fractie is tegen schaalvergroting zonder meerwaarde, maar staat bij een goede beantwoording open voor verdere bespreking. Maar zonder concrete winst voor gezinnen of zuinig bestuur kan de fractie de GR niet zomaar steunen. Zij blijft dit de komende jaren hoe dan ook kritisch volgen. 50PLUS vindt het frappant dat de GR wordt opgestart na de recente problematiek bij Jeugdbescherming Noord. In hoeverre is die koppeling er? Krijgt de GR wel meer grip op de uitvoering? Want dat is hard nodig. Graag in de beantwoording de raadsbrief over JBN bij punt 10E meenemen. 50PLUS neemt aan dat de GR-teksten identiek zijn voor alle andere Drentse gemeenten. Kan Emmen hier nog wijzigingen in aanbrengen? Reactie college Wethouder Keen zegt dat de GR in eerste instantie het organisatorisch samenvoegen is van de inkoop- en jeugdhulpregio’s tot één robuuste organisatie, met als doel de specialistische hulp effectiever en efficiënter in te zetten met minder bureaucratie. Daardoor is er meer tijd over om op de werkvloer jeugdzorg te verlenen als beoogde winst. Dat GR-voordeel is niet direct te merken voor elk kind of gezin, het is wel de bedoeling dat dit op termijn wel het geval is. SP betoogt dat het centrale aanbod tot een groter pakket leidt.

Kunnen de aanbieders het aan om meerdere gezinnen tegelijk te moeten helpen? Wethouder Keen denkt niet dat de GR tot een grotere caseload leidt, maar het regelwerk wordt de aanbieders makkelijker gemaakt. Daarnaast is dan de wettelijk voorgeschreven, uniforme werkwijze mogelijk, zodat wachtlijsten en vraag en aanbod beter zijn te monitoren of bij te sturen. Moet Hart voor Emmen dit duiden als meer maatwerk, of een one-size-fits-all-aanpak? Wethouder Keen vindt het laatste juist niet van toepassing. Het gaat om meer maatwerk bij de echt specialistische zorgvormen (zware kinderbeschermingsmaatregelen: interventies 6 tot 8), die dankzij regionale inkoop beter beschikbaar is. De gemeenten houden zelf directe invloed op de lichtere hulp. Hoe beter zij daarin slagen, des te minder kinderen specialistische zorg nodig hebben. ChristenUnie houdt voor dat als de gemeentebijdrage vastligt in specialistische zorg, de gemeenten dat geld niet kunnen inzetten voor lichtere zorg. Dat beperkt toch de lokale keuzes? Wethouder Keen licht toe dat de GR per 2027 van kracht moet zijn en haar begroting in de loop van 2026 naar de raden gaat. Daar kan elke raad een zienswijze erop indienen. Er zullen vanwege de samenvoeging van organisaties wat frictiekosten ontstaan, maar in principe is de voorgestelde gemeentebijdrage het budgetplafond voor 2026 – buiten indexeringen en beleidswijzigingen om.

Er komt de komende maanden nog een regiovisie naar de raden als onderlegger voor de organisatie van de inkoop van GR, met de mogelijkheid voor een zienswijze. Bij de omvorming van de GRGGD is ook de aansluiting van de jeugdzorg oprecht verkend, maar de thema’s zijn als te verschillend beoordeeld: publieke gezondheid en preventie versus de Jeugdwet. De angst die bij de

7

bestuurders bestond, was dat de jeugdhulp te veel zou verzanden in de brede GR-GGD. De uitgaven voor jeugdhulp staan daar niet in verhouding mee. Bovendien was de omvorming van de GR-GGD al veel verder gevorderd dan die bij de jeugdhulp. PvdA informeert of dit ook met de GGD zelf is besproken. Wethouder Keen weet dat daar binnen de GGD inderdaad over gesproken is. De ChristenUnie wees op het repeterende karakter van dit soort ontwikkelingen, maar het college gelooft in deze GR en de nieuwe wet schrijft deze aanpak ook voor. B&W blijven dit kritisch volgen vanuit het besef van het boemerangbeleid: gemeenten blijven hetzelfde doen in een andere taal met het verkeerde resultaat. Vandaar de zienswijze die het college van plan is in te dienen; tegelijk wil men wel gaan voor de met de GR beoogde verbeteringen in de jeugdzorg. ChristenUnie steunt de keuze om verder te gaan met de GR, al is de garantie op succes er niet. Zou dat er ook niet voor pleiten dat de gemeente kritisch volgt of de GR echt de problemen oplost? Dit kan volgens de fractie beter door de grondslagen voor de monitoring te bepalen en te volgen dan een vinkje zetten als een begroting tijdig is vastgesteld. Een intergemeentelijke werkgroep kan daarbij helpen, maar ook de colleges van B&W zelf. Wethouder Keen lijkt het laatste ook zeer verstandig en het college gaat de voortgang nauwlettend volgen.

Er is geen exitstrategie: de gemeente Emmen zit in de GR en blijft daarin. B&W geloven dat de GR met een robuustere organisatie, uniforme afspraken en betere samenwerking gaat zorgen voor meer grip en sturing op de uitvoering. Nu is het geheel te versnipperd. Tweede termijn Wakker Emmen leest in de collegebrief d.d. 8 oktober met de update over JBN iets over ‘Jeugdhulpregio Drenthe’. Om welke organisatie gaat het en hoe verhoudt zich die tot de GR? PvdA beluistert bij de wethouder en bij D66 dat de GGD nogal groot en log en dus minder wendbaar zou zijn, maar de coronatijd heeft voor de fractie het tegendeel bewezen. D66 zei iets anders: men duidde op het risico dat de organisatie bij aansluiting bij de GGD te groot kan worden. De fractie staat juist positief tegenover de GGD-organisatie. PvdA had het dan verkeerd begrepen en neemt haar eerdere uitspraak terug. Bij de intergemeentelijke raadswerkgroep doemt bij de fractie het beeld op dat zich vaker bij nieuwe GR’s voordoet: allerlei aparte werkgroepen en commissies op om de organisatie te sturen en te beïnvloeden. VVD begrijpt dat de GR in feite een inkooporganisatie is en de verantwoordelijkheid voor uitvoering bij de gemeenten blijft. Zo ja, dan is het zaak om dat zo efficiënt mogelijk te doen, door de overheadkosten te delen met de GGD of andere (grote) gemeenten. Daar hoort de fractie niets over terug.

Hoe ziet het intergemeentelijke raadstoezicht eruit? Dit lijkt een interessante gedachte. ChristenUnie denkt dat het ingewikkeld wordt als Assen wel een intergemeentelijke raadswerkgroep wil en de overige gemeenten niet. Heeft de wethouder dit met haar collega’s besproken? De raad kan ook zelf zo’n werkgroep vormgeven; de ChristenUnie-fractie wil hier richting de raadsvergadering verder over nadenken. Hart voor Emmen vindt het heel fijn dat de GR moet zorgen voor meer maatwerkoplossingen, want daar heeft met name de jeugdzorg behoefte aan. Reactie college Wethouder Keen wijst er richting de VVD op dat er nu al overheadkosten zijn van de twee inkooporganisaties: daar wordt juist een efficiencyslag in verwacht. Dit geldt niet sec voor het aansluiten bij de GR. Er wordt iemand aangesteld om dit aspect nader te onderzoeken. Er is nog geen gelegenheid geweest voor de Drentse wethouders jeugdzorg om alle input van de raden en

8

zienswijzen van colleges door te akkeren: dit gebeurt de komende maanden, na instemming met dit voorstel. Wakker Emmen informeert of de raad geïnformeerd wordt over hoe de andere raden denken over de intergemeentelijke raadswerkgroep, de voor- en nadelen etc. Wethouder Keen lijkt het zeker handig om over de werkgroep meer informatie te verschaffen aan de raad. Uiteindelijk worden alle zienswijzen verzameld en aangeboden samen met dit voorstel. De Jeugdhulpregio Drenthe is een netwerkorganisatie die allerlei beleidszaken in de regio behandelt: transformeren in de regio, plaatsing, verblijf e.d. Ook de inkoopregio’s vallen hieronder, net als het AB-Jeugd met alle jeugdwethouders in Drenthe. Het huidige construct werkt heel vertragend op gewenste ontwikkelingen, omdat elke wethouder een voorstel in het eigen college moet bespreken voor instemming. Deze netwerkorganisatie wordt opgenomen in de GR om de organisatie ook hierop slagvaardiger te maken. Voorzitter H.A. Bos stelt vast dat dit raadsvoorstel als B-stuk naar de raad gaat. Schorsing 6A. Lening voor verbouw en nieuwbouw Innovatiecentrum Inleiding college Wethouder J. Bos memoreert de opmerking in de commissie W&R van 13 oktober dat de motivering voor de opgelegde geheimhouding ontbreekt. Deze volgt vóór de komende raadsvergadering.

Eerste termijn 50PLUS vindt dit een heel goed plan en staat helemaal achter de strekking van deze noodzakelijke lening als overbruggingsfinanciering richting de komende JTF-subsidieaanvraag. GroenLinks ziet de Greenwise Campus naast de Nedersaksenlijn als heel belangrijke pijler voor de gemeente Emmen. Daarom zal de fractie dit voorstel steunen. D66 draagt de Greenwise Campus een warm hart toe, met het Innovatiecentrum als belangrijke spil in het geheel. De gemeente moet hierin ook haar verantwoordelijkheid pakken, maar de fractie wordt niet erg enthousiast van dit voorstel. Er is nog een aantal onzekerheden onvoldoende geadresseerd. De businesscase is vrij wankel. De gemeentelijke rentekorting lijkt mooi, maar voorkomen moet worden dat gemeente eventuele andere toekomstige gaten moet dichten. De lening wordt structureel gemonitord, maar hoe kan de raad iets beoordelen wat nu nog niet bestaat? Bij staatssteun voelt ook D66 twijfel en onzekerheid. De DAEP-vrijstelling is nog niet uitgewerkt en evenmin afgestemd met provincie en SNN. Het advies om de stichting te compenseren voor de netto-uitvoeringskosten voor de vrijstelling blijft te vaag. Waarom is dit voorstel niet uitgesteld om in december te behandelen samen met het aanwijzingsbesluit? ChristenUnie noemt de Greenwise Campus als belangrijke prioriteit gezien de impact op en het perspectief voor de gemeente.

Het Innovatiecentrum is daar het kloppende fysieke hart van en noodzakelijk om het hele proces in gang te brengen. Zonder overheidsfinanciering komt het niet van de grond. Daarom is de ‘dienst van algemeen economisch belang’ (DAEP) goed te onderbouwen voor de EU-vrijstelling van staatssteun. De fractie de uitgebreide motivering hiervan graag terug in december. De fractie heeft al eerder aangegeven dat de gemeenten geen vastgoedontwikkelaar moet worden, maar nu ligt er weer een miljoenenlening voor. Volgend jaar ziet de fractie daarom met belangstelling de Nota Vastgoed tegemoet.

9

Hart voor Emmen vindt de komst van het Innovatiecentrum belangrijk voor Emmen en als kans voor de regio. De campus kan onderwijs, kennis en ondernemerschap versterken en de regio aantrekkelijker maken voor de Emmense jeugd. Tegelijk baart de lening van 12 miljoen met een looptijd van 40 jaar, 10 jaar aflossingvrij en een rentekorting zorgen, die risicovol is voor (de schuldquote van) de gemeente – en dus ook voor de inwoners. Dit beperkt andere, urgentere investeringen. Commerciële banken willen niet werken met dergelijke gunstige leningvoorwaarden: dat zegt iets over het risicoprofiel. Daarom moet de gemeente heel goed weten waar ze aan begint met al deze onzekerheden. De JTF-subsidie en de DAEB-vrijstelling zijn immers nog niet goedgekeurd. Dit maakt de op aannames gebaseerde businesscase kwetsbaar. Ook het juridisch advies waarschuwt voor het risico van staatssteun. Een goed idee mag niet uitmonden in een financieel risico waar de belastingbetaler voor opdraait.

Waarom kiezen B&W voor zo’n lange leninglooptijd? Kan deze niet korter met gedeelde risico’s met provincie of Rijk? Welk plan B is er als de JTF-subsidie niet wordt goedgekeurd? Hoe houdt de raad grip op het project qua informatiepositie, zeker als het misgaat? Hart voor Emmen wil duidelijke afspraken over risicobeheersing en de verantwoording richting de raad: strakke monitoring van de voortgang, jaarrapportages voor de raad en een herbeoordeling van de lening zodra de exploitatie niet sluitend blijkt of de risico’s toenemen. Alleen onder deze voorwaarden kan de fractie met meer vertrouwen instemmen met dit voorstel. SP ziet het Innovatiecentrum als motor voor kennis, innovatie en samenwerking in de regio, waar onderwijs en ondernemerschap samenkomen. Dat is belangrijk voor de economische toekomst van Emmen, dat de jongeren voor de gemeente wil behouden. De lening van 12 miljoen met een heel lange looptijd, een rentekorting en gedeeltelijke risico-overname betekent een stevige financiële stap voor de gemeente. De JTF-subsidie moet nog goedgekeurd en de staatssteun afgedekt worden. De SP steunt deze ambitie, maar wil scherp blijven op de financiële risico’s en maatschappelijke meerwaarde. Daarom zijn de herzieningsmomenten en de risicoreserve verstandig. Het college moet de raad goed moet blijven informeren over de voortgang in de financiële positie van de stichting.

Voor de VVD is het Innovatiecentrum een grote stap met risico’s, maar de aantrekkingskracht op studenten, talenten, professionals en ondernemers heeft ook een groot economisch en maatschappelijk belang. Daarom waardering voor de bedrijven en onderwijsinstellingen die hun commitment al hebben gegeven. Tegelijk mist de koppeling met meerdere grote spelers die een enorme aantrekkingskracht hebben op hbo- en universitaire studenten en ontwikkelingen kunnen aanjagen. B&W moeten actief inzetten op het betrekken van meerdere grote partijen bij het Innovatiecentrum. D66 vraagt welke partijen nog ontbreekt bij de al bestaande grote spelers in dit project. VVD denkt hierbij aan grote bedrijven in de productie, productontwikkeling en dienstverlening. Als het gebruik van het pand in de toekomst verandert, moet het makkelijk aan te passen zijn om de investering duurzaam en toekomstbestendig te houden. De staatssteun is nog niet helemaal uitgesloten; de DAEB-vrijstelling biedt een mogelijke oplossing. Het finale advies hierover wordt in december voorgelegd aan de raad. Is er een scenario waarin de vrijstelling niet wordt verleend? Wat zijn dan de gevolgen en mogelijke oplossingen? Is rekening gehouden met het scenario dat de JTF-subsidie voor een lager bedrag dan 8 miljoen wordt verleend? Dan zullen de financieringslasten fors hoger zijn.

Hoe groot is deze kans? De VVD benadrukt dat er in Emmen veel grote projecten in de planning staan en dit vraagt om prioriteiten. Regelmatig is te zien dat de kosten hoger uitvallen dan verwacht, dus alertheid is geboden. Het is aan de raad om realistisch te zijn over risico’s en alternatieven. Samen met het college moet zij ervoor zorgen dat dit project een succes wordt. CDA hecht een groot belang aan de Greenwise Campus en geeft deze belangrijke ontwikkeling voor (de aantrekkingskracht van) Emmen prioriteit. De fractie is erg blij met het commitment van

10

NHL Stenden, de RUG en het Drenthe College. Het CDA sluit zich aan bij de gestelde vragen over staatssteun. De lening ad 12 miljoen is gesplitst in 7 miljoen langlopend en 5 miljoen liquiditeit (in drie jaar terug te betalen). Waarom die 5 miljoen niet uit de bestemmingsreserve Greenwise halen? PvdA ziet op de High Tech Campus in Eindhoven een vergelijkbare ontwikkeling: het voelt daar aan als een broedplaats. Eerst leek zoiets te hoog gegrepen voor Emmen, maar nu zit de Greenwise Campus met het Innovatiecentrum eraan te komen. De financiële constructie riep eerst wat twijfel op; anderzijds kent elke businesscase aannames en risico’s. De JTF-subsidie volgt pas achteraf, maar het gaat wel om de toekomst van Emmen. Alleen met kennisontwikkeling, ondernemerschap en het aanjagen van innovatief vermogen is een vliegwieleffect te bereiken en de kosten gaan voor de baten uit. Hoe hard zijn alle intenties van betrokken partijen? Hier staat of valt dit project bij. Mooi dus dat er al partijen waren op de informatieavond die met aanstekelijk enthousiasme hun commitment aan Greenwise uitspraken. Dat is ook echt nodig voor succes. Chinese bedrijven dreigden de campus in Eindhoven over te nemen. Die poging strandde door een goed tegenbod van Philips.

Een investeerder uit Singapore kocht in 2022 de campus voor 1 miljard euro, na vergeefs pogingen van gemeente en campusbedrijven om dit tegen te houden. Nu zitten daar acht Chinese bedrijven met hun neus op Nederlandse innovaties en intellectual property, niet de meest wenselijke richting. Goed dus dat de gemeente Emmen de regie wil houden op de ontwikkeling van de campus én het Innovatiecentrum. Maar hoe ver moet deze rol gaan volgens de wethouder? Wakker Emmen is enthousiast over de projectinhoud, maar dit voorstel is alleen toekomstbestendig bij een stevige financiële en contractuele basis. De businesscase oogt dun en kent veel aannames, wat het voorstel zelf erkent. Terwijl het Innovatiecentrum nog niet eens in gebruik is, wordt al gesproken over uitbreiding. Hoe stevig is de businesscase? Zijn alle risico’s afgedekt? De huurgarantie voor vijf jaar voor onderwijsinstellingen is vrij kort bij een investering voor 40 jaar. Huurcontracten van 10 jaar met optie op verlenging zijn gebruikelijk in het onderwijs en geven meer zekerheid en continuïteit. Wat betekent dit voor de financiële houdbaarheid van het project? Zijn er al getekende huurovereenkomsten of zijn dit alleen nog intentie- of garantieverklaringen? Het Innovatiecentrum wordt deels verhuurd aan bedrijven, wat samenwerking en kennisdeling versterkt tussen onderwijs en bedrijfsleven.

Hoe is de status van deze contracten? Die duidelijkheid is van belang vanwege de financiële zekerheid van de exploitatie. Hoe zijn de bouwkosten geraamd? De lening verhoogt de schuldenlast en verslechtert de financiële kengetallen van de gemeente, en dat bij de nodige aannames in de businesscase. De eerste tien jaar wordt er niet afgelost, pas daarna wordt duidelijk of de exploitatie echt sluitend is. De eerste drie jaar houdt de gemeente een risicoreserve aan van 1 miljoen, maar dat vangnet is een tijdelijke geruststelling. Ook de staatssteunproblematiek kan financiële gevolgen hebben. Los van de ambities blijft het geheel financieel broos. Dit vraagt om een duidelijk evaluatiemoment om voorwaarden te herzien of aanvullende maatregelen te nemen. Dan blijft de raad toeschouwer in plaats van toezichthouder. Reactie college Wethouder J. Bos verbaast zich niet over de vele vragen over de risico’s gezien het grote leningbedrag. Er is sprake van staatssteun, maar de vraag is of die ongeoorloofd is. Toestemming vragen bij de EU duurt te lang, vandaar het inzetten op de aanwijzing door de raad als dienst van algemeen economisch belang (DAEB). Dit laatste maakt een nauwgezette boekhouding verplicht, door de raad periodiek te monitoren. Zij kan meteen ingrijpen als zaken niet goed gaan.

De onderpandwaarde voor de (hypothecaire) is marktconform gebaseerd op reguliere huurwaarde van 1 miljoen maal de factor 15. Zelfs als de executiewaarde slechts 7,5 miljoen (de helft) zou zijn, komt die nog altijd boven de leningwaarde (7 miljoen) uit, wat voldoende zekerheid biedt. De raad houdt dus zelf grip en regie en geen andere partij kan het vastgoed zonder instemming overnemen. D66 leest dat aan DAEB-diensten staatssteun mag worden verstrekt voor het uitvoeren van de dienst. Dat is toch nog wel wat anders dan geld voor bouw en inrichting van het pand.

11

Wethouder J. Bos zegt dat de gemeente i.c. feitelijk de dienst om een innovatiecentrum in te richten en te beheren, opdraagt aan Stichting Greenwise. Daarmee is een DAEB-vrijstelling mogelijk. De overleggen met de provincie en het SNN zijn opgestart en verlopen goed; in december volgt separaat het DAEB-voorstel. De raad kan dus dan nog ingrijpen. Het is wel zo dat de stichting elke cent moet terugbetalen tegen een bepaalde rente. Dat commerciële banken hier geen lening voor willen verstrekken, heeft te maken met de sector in kwestie. Andere banken vragen rentepercentages boven de draagkracht van de businesscase. D66 vraagt waarom eerst de lening voorligt en pas in december het DAEB-voorstel. Volgens wethouder J. Bos heeft dat te maken met de deadlines voor de aanbesteding: collega Wanders zal hier straks nader op ingaan. Wakker Emmen vraagt hoe is te voorkomen dat de raad tijdig op de hoogte is als het misgaat. Immers, als het pand moet worden verkocht, is het te laat. Wethouder J. Bos antwoordt dat de stichting verplicht is om de financiële ontwikkelingen periodiek aan de raad te rapporteren, vergezeld van een collegeadvies. Zo kan de raad de vinger tijdig aan de pols houden. De kans dat de JTF-subsidie lager uitvalt, is heel klein: deze is verleend voor de verbouwing. Wordt deze tijdig opgeleverd, dan wordt de subsidie uitgekeerd.

Het klopt dat de schuldquote en andere financiële kengetallen van de gemeente lager worden, maar de rentepercentage zal dit effect dempen. De gemeente heeft meer grote opgaven met financieel beslag, dus daar moeten signaalwaarden voor ontwikkeld worden. De leninglooptijd van 40 jaar geeft aan dat het een langetermijninvestering is en de gemeente al die tijd erbij betrokken wil zijn. Dit geeft een stuk rust bij de betrokken partijen. Wel is het mogelijk dat de stichting in de toekomst andere keuzes kan maken: vervroegde aflossing, andere subsidies aanvragen of nieuwe investeerders aantrekken. De aflossingsvrije periode van 10 jaar is een signaal dat het een ingroeimodel is, dus dat na oplevering van het Innovatiecentrum het niet meteen volledig operationeel is. Er is uit pragmatisme voor een lening gekozen en niet voor een greep uit de bestemmingsreserve, want die wordt veelal voor investeringen gebruikt. Daarnaast is er met 5 miljoen minder in die reserve geen handelingsvrijheid meer voor andere zaken en zou de gemeente de komende drie jaar vastzetten. Wethouder Wanders vult aan dat de gemeente invloed wil blijven uitoefenen via de (hypothecaire) lening als zekerheid; dit wordt ook als titel gebruikt voor de terugbetalingen.

Het college proeft bij de commissie de noodzaak van het Innovatiecentrum in het belang van regionale samenwerking in de triple helix van onderwijs, overheid en bedrijfsleven. Dit om werkgelegenheid te borgen, jonge mensen te behouden voor Emmen en goede opleidingen en innovaties aan te bieden voor Nederland – en misschien wel voor Europa en mondiaal. In Emmen zit heel veel MKB (maakindustrie, zorg en energietransitie) met veel innovatief vermogen, maar met minder investeringskracht en behoefte aan goede mensen. Vandaar dat de gemeente enkele jaren geleden de stap vooruit heeft gezet door de busremise aan te schaffen om dit innovatiecentrum te ontwikkelen. De uitwerking van de ideeën in doelstellingen leidde mede door de tijdsdruk van de JTF-subsidie tot verdere invulling dan de 4.700 m2, omdat hiermee niet de ontwikkeling was te bereiken die de regio in de toekomst nodig heeft. Dit zou óf de kennisinstellingen flink beperken, óf start-ups onmogelijk maken, óf de stichting moest elders bijhuren. Dit resulteerde in een aanvraag en een bouwvergunning voor 8.200 m2 met toegezegde c.q. verhuurde ruimten voor bedrijven, scholen, kennisinstellingen, mogelijk andere belangstellenden en de stichting. Tegelijk moeten er starters of scale-ups worden binnengehaald met laboratoria, evenementvoorzieningen etc. De aanbesteding is afgerond.

De RvT wijst een aannemer aan, die ook voorbereidingstijd nodig heeft om in het voorjaar van 2026 te starten met de bouw om de belangrijke JTF-deadlines te halen. Daarom is er nu al helderheid gegeven over het totale financieringsplaatje van de gemeente, anders kan de stichting niet verder met de voorbereidingen van de verbouwing. De gemeente overlegt tegelijkertijd met SNN en provincie om het proces te stroomlijnen en de regie te houden. D66 ziet in de raadsbrief de intentie om de lening in januari 2026 te verstrekken. Is dat dan niet mogelijk als de raad in december over dit voorstel te besluiten?

12

Wethouder Wanders antwoordt dat dat mogelijk is om de lening sec te verstrekken. Alleen, het nu al zicht hebben op het verkrijgen van de lening is nodig voor de juiste investeringsbeslissing richting de aannemer. Anders kan de stichting hem geen opdrachten verstrekken en worden de termijnen niet haalbaar. De gemeente wil de regie houden en zit nu in de raad van toezicht. Ook andere partners moeten hier zitting in krijgen. Tegelijk moet er grip blijven op het uitgerolde concept. Het college verwacht niet dat het pand sec een cashcow voor de gemeente wordt, wel gaat het Innovatiecentrum miljoeneninvesteringen van bedrijven aantrekken met veel werkgelegenheid. Zo is ook GETEC in gesprek met de stichting: dit is allemaal meerwaarde voor deze ontwikkeling. Over de huurcontracten: de scholen hebben een garantieverklaring afgegeven voor faciliteiten die nu naar het Innovatiecentrum gaan voor vijf jaar: die intentie is er dus duidelijk. Voorts gaat een groot bedrijf eind oktober een huurovereenkomst tekenen. Een andere belangstellende is in Emmen op zoek naar tijdelijke ruimte tot de oplevering van het Innovatiecentrum: ook dat geeft al het gevoel van commitment aan de regio. Het is niet de gemeente maar de Stichting Greenwise als exploitant die huurcontracten aangaat.

Het college is altijd bereid om binnen de RvT met de bestuurders van de kennisinstellingen te kijken wat mogelijk is om in te zetten op een huurtermijn van tien jaar. Maar dit hangt ook af van de voortgang in de ontwikkelingen van de beroepsonderwijscampus, daar de faciliteiten anders in een schoolgebouw zouden zitten. Daarmee is er feitelijk ook het commitment voor 30-40 jaar zoals in een reguliere school, daar de kennisinstellingen er alle belang bij hebben om deze ontwikkeling te doen slagen: ook voor hen zijn jonge leerlingen en studenten ‘het brood’ van hun organisatie. Als een Chinese partij zich op korte termijn komt melden, dan heeft Emmen óf goud in handen omdat er iets unieks komt op de campus, óf deze investering blijkt enorm succesvol voor de regio te zijn. Hoe dan ook verwachten B&W dat de bij de ontwikkeling betrokken partners heel goed blijven nadenken in hoeverre zij dat goud zomaar uit handen zullen geven of het in eigen hand willen houden. SP vraagt om een werkbezoek. Wethouder Wanders kent enkele heel mooie voorbeelden van campusprojecten die zijn geslaagd en projecten met leerpunten. Hij is bereid te kijken of er een werkbezoek mogelijk is. Wakker Emmen ziet liever een getekend huurcontract dan een garantieverklaring.

Hoe ziet het ruimtebeslag eruit voor de diverse gebruikers? Wethouder Wanders noemt 2.500 m2 voor de scholen (die al hebben getekend), 1.500 m2 voor kennisinstellingen, 750 m2 voor de stichting, 1.600 m2 voor faciliteitenverhuur (laboratoria, werkplaatsen, flexplekken en een eventruimte) en 900 m2 voor overige verhuur (hiervoor hebben zich al drie belangstellenden gemeld). Al met al voldoende potentie tegen een marktconforme huurprijs, maar de echte winst voor de regio wordt uiteraard buiten de muren behaald. Tweede termijn 50PLUS leest in de inleiding dat de Greenwise Campus een initiatief is van NHL Stenden, de RUG, DC Terra, gemeente en provincie. Maar al enkele jaren geleden heeft de fractie gepleit voor een dependance van de RUG in Emmen. Mede daarom vindt zij dit een goed plan en ziet zij de financiële zaken als een noodzakelijk kwaad. VVD kan zich vinden in het verzoek van D66 om de behandeling dit voorstel uit te stellen naar december: er zijn nog te veel open einden en risico’s. Heeft de locatie van de voormalige busremise een schonegrondverklaring? CDA begrijpt nu dat er een hypothecaire financiering voor maximaal 12 miljoen wordt verstrekt, die na drie jaar hoogstwaarschijnlijk naar 7 miljoen gaat.

De businesscase is dun en kan een hoger rentepercentage dan drie niet dragen: betreft dit de 7 miljoen of de 12 miljoen? PvdA weet dat er risico’s en onzekerheden zijn, maar weet ook zeker dat het Innovatiecentrum op de Greenwise Campus een heel grote rol gaat spelen in de gemeente Emmen.

13

Wakker Emmen is benieuwd wat de knoppen zijn om aan te draaien om tussentijds bij te kunnen sturen. De fractie deelt de ambitie en dit project is mooi en zeer belangrijk voor Emmen, maar de fractie blijft de uitvoering nauwlettend volgen. Reactie college Wethouder J. Bos bevestigt dat de schonegrondverklaring voor de busremiselocatie al is afgegeven. De hypothecaire lening betreft het totale gebouw, dus niet alleen het nieuwe gedeelte. De 3 procent betreft de totale lening. In de eerste drie jaar is 5 miljoen via rekening-courant te regelen, zodat dat geld bij de gemeente blijft staan. Over het opgenomen deel wordt de rente betaald. Wethouder Wanders memoreert dat de B.V. met de busremise erin medio 2023 is doorverkocht aan de Stichting Greenwise. Dit stond ook in de raadsbrief over de hypothecaire lening. Voorzitter H.A. Bos stelt vast dat dit raadsvoorstel als B-stuk naar de raad gaat. 6B. Verordening voor de behandeling van bezwaarschriften gemeente Emmen Eerste termijn Hart voor Emmen ziet onder de juridische uiteenzetting conform het VNG-model dat het in de kern gaat om iets veel fundamentelers: hoe gaat de gemeente ermee om als inwoners het oneens zijn met haar besluiten? Dat is de toetssteen van goed bestuur.

De fractie waardeert de erkenning dat de verordening niet langer een bureaucratische loopgraaf moet zijn: er komt ruimte voor informele (en menselijke) afdoening en een openbare hoorzitting, behalve als de privacy dat verhindert. Transparantie is het fundament onder vertrouwen. Andere verbeteringen zijn de versterking van de onafhankelijkheid van de commissieleden, een kortere zittingsduur en bredere onverenigbaarheden. Maar juist in een viertal schijnbaar kleine details verschuift de macht in rechtvaardigheid. 1) Ambtelijk horen is begrijpelijk, maar dit moet geen ‘kanon op een mug’ worden. Op welke gronden dit wordt ingezet, staat er niet bij. Dit geeft de gemeente de macht om te bepalen wie een onafhankelijk oordeel krijgt en wie niet. Daar groeit wantrouwen. Hart voor Emmen pleit dus voor objectieve criteria of ten minste openbare beleidsregels om de legitimiteit te beschermen. 2) Juist als de kwetsbare burger tegenover de overheid staat, is het essentieel dat hij gehoord kan worden door een onafhankelijke commissie: niet als gunst van de gemeente, maar als actief recht. Anders verliest de burger het vertrouwen in het systeem. 3) Soms kiest de gemeente voor ambtelijk horen, maar dan blijkt de casus lastiger of beladener dan gedacht. Dan zou er een vangnet moeten zijn om alsnog de onafhankelijke commissie in te schakelen. Voeg het toe: dat is verstandig bestuur.

4) De fractie ziet heel graag een uitbreiding op artikel 16 over het jaarverslag van de commissie: hierin ontbreekt de inzage in de gevallen die informeel zijn afgehandeld en waar mogelijk de aard ervan. Opmerkelijk, want dat zou wel conform de informele, minder juridische opzet van deze verordening zijn. Deze toevoeging is er niet om te controleren, maar om erván te leren. VVD kan zich prima vinden in deze verordening, die dankzij de actualisatie efficiënter en oplossingsgerichter is. Het is belangrijk dat het contact met de inwoner centraal staat. CDA ziet in de verordening een paar positieve wijzigingen als stap naar een meer inwonergerichte behandeling van klachten. Die zegt veel over de kwaliteit en betrouwbaarheid van de overheid. De fractie is benieuwd hoe inwoners deze nieuwe aanpak ervaren en ziet over een jaar graag een evaluatie tegemoet. PvdA vindt deze actualisatie nodig, daar de huidige verordening uit 2016 niet helemaal meer aansluit op de behoeften van de inwoners én wetgeving. Het is essentieel dat voor alle inwoners duidelijk is hoe zij hun bezwaren kunnen indienen en hoe dat proces verloopt. Goed dat de inwoner

14

centraal wordt gesteld in de nieuwe aanpak en dat er is gekeken hoe de bezwarenprocedure duidelijker, transparanter en toegankelijker gemaakt kan worden. Wakker Emmen vindt de mogelijkheid advies te vragen aan de aangestelde commissie een goede stap vooruit bij bezwaren met betrekking op het sociaal domein of de leerplicht. Goed dat de flexibiliteit en effectiviteit van de contacten met de inwoners centraal worden gesteld in de procedure. Er wordt meer burger- en oplossingsgericht gewerkt, maar hoe wordt dit vertaald naar de inwoners? Hoe wordt deze actualisatie na verloop van tijd gerapporteerd aan de raad en hoe wordt die gemeten? Wordt er gekeken naar doorlooptijd, tevredenheid en aantal bezwaren? Hoe wordt de procedure in duidelijke en begrijpelijke taal uitgelegd en hoe gaat deze verordening leiden tot minder formele bezwarenafhandelingen? De fractie onderschrijft het belang van de gemeente als benaderbaar bestuursorgaan en een mensgerichte bezwarenafhandeling. De rechtbescherming, onafhankelijkheid en transparantie van de procedure moeten behouden blijven. De overheid moet luisteren naar en rechtdoen aan de bezwaren van de inwoner. Een bezwaar is geen last, maar een kans om te leren. 50PLUS informeert of de onderhavige commissie bezwaar en beroep dezelfde is als bij het domein Bouwen & Wonen.

Hoeveel bezwarencommissies zijn er überhaupt en zit er samenhang tussen al de betrokken verordeningen? SP ziet op het eerste gezicht vooral een set technische aanpassingen voor zich, maar het gaat wel over iets wezenlijks: de manier waarop inwoners gehoord worden als zij het oneens zijn met een gemeentelijk besluit. Dat raakt aan de rechtsbescherming en het vertrouwen in de overheid. De vorige verordening stamt nog uit 2016, deze nieuwe versie sluit beter aan bij de ontwikkelingen en het VNG-model. De fractie is positief over deze nieuwe verordening. Vooral belangrijk is dat de burger meer centraal komt te staan, dat de gemeente meer keuzevrijheid krijgt in de manier van horen en dat bezwaren in het sociaal domein of rond de leerplicht via deze commissie zijn te behandelen. Juist in de laatste dossiers gaat het om persoonlijke en gevoelige situaties waarin zorgvuldigheid en privacy belangrijk zijn. De SP steunt de aanscherping van de onafhankelijkheidsregels door de maximale zittingsduur te verkorten van twaalf naar acht jaar en de restrictie dat de commissieleden niet namens de gemeente of andere procespartijen mogen optreden: dit voorkomt de schijn van belangenverstrengeling.

Het succes van de verordening hangt niet alleen af van de hierin opgenomen regels, maar vooral van de praktijk: de manier van horen, de mate van serieus nemen van de bezwaren en de wil om tot oplossingen te komen. Vandaar de vraag aan B&W om na verloopt tijd een evaluatie te houden. Worden bezwaarmakers inderdaad beter geholpen? Verlopen procedures sneller en menselijker? Reactie college Burgemeester Van Oosterhout beluistert een groot draagvlak in de commissie voor deze nieuwe verordening. De samenhang in de verordeningen is er wel, op wat inhoudelijke accenten na. Dat het conform VNG-model is, is als een soort kwaliteitskeurmerk te zien, daar dit type verordening in heel Nederland wordt ingevoerd – al of niet met kleine bijstellingen. In de kern houdt de actualisatie in: meer flexibiliteit in de manier van horen van bezwaarmakers, verbeteringen voor bezwaren rond het sociaal domein en de leerplicht en de onafhankelijkheid van de commissie. Het advies aan de raad zou zijn om de vinger aan de pols te houden, inderdaad via een uitvoerige evaluatie. B&W zijn daarbij ook in het bijzonder geïnteresseerd in hoe succesvol de afhandeling van de meer informele gevallen zal gaan en om wat voor type het daarbij gaat.