CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Notulen Openbare Raadsvergadering 25 juni 2026

Raadsvergadering 24 september 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Notulen openbare raadsvergadering van 25 juni en 2 juli 202669.079 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 8

Maar wie nu de gemeentebegroting openslaat, ziet dat de kosten voor al die verschillende dorpshuizen verspreid staan over talloze verschillende posten. Er is dus geen eenvoudig openbaar overzicht van wat elk wijkcentrum in de gemeente nou precies kost aan energie, onderhoud, subsidies en hoeveel vierkante meters het beslaat. Immers, dat is voor de gemeente het uitgangspunt. 50PLUS vindt dat de gemeenteraad haar werk als controleur van het geld alleen goed kan doen als alle cijfers heel overzichtelijk bij elkaar staan. Ook de inwoners hebben het recht om te weten welk budget er nou exact aan de leefbaarheid van een specifiek gebied gaat.

Motie 26 ‘Duidelijkheid over de kosten van wijkcentra en dorpshuizen’ (ingediend door de fractie van 50PLUS) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • de gemeente plannen maakt voor nieuwe wijkcentra in Emmerhout en de Rietlanden, waarbij de berekening van de jaarlijkse lasten met name gebaseerd zal worden op het aantal vierkante meters; • de kosten voor alle verschillende wijkcentra en dorpshuizen in de gemeentebegroting nu verspreid staan over heel veel verschillende posten; • er daardoor geen simpel en openbaar overzicht is van wat elk wijkcentrum of dorpshuis de gemeente nou precies per jaar kost; Overwegende dat • de gemeenteraad haar werk als controleur van het geld alleen goed kan doen als alle cijfers netjes en overzichtelijk op een rij staan; • inwoners het recht hebben om precies te weten hoeveel geld de gemeente uitgeeft aan de leefbaarheid in hun eigen wijk of dorp; Vraagt het college van burgemeester en wethouders om 78 • bij de Begroting 2027 een duidelijke en eenvoudige lijst te maken van alle wijkcentra en dorpshuizen in onze gemeente; • in die lijst per gebouw helder op te schrijven wat de totale jaarlijkse kosten zijn (zoals energie, onderhoud en subsidies); • deze lijst naast de totale kosten ook het aantal vierkante meters wordt vermeld; • dit overzicht

jaarlijks bij de Begroting te voegen, zodat we direct zien wat de jaarlijkse lasten per wijkcentrum zijn; En gaat over tot de orde van de dag.’ De voorzitter: Zou u tot een afronding kunnen komen? De heer Kasteleijn (50PLUS): Nu al? O? De voorzitter: Ik snap 50PLUS, maar dat is niet in minuten! Gelijke monniken, gelijke kappen. Maar gelukkig, u wordt onderbroken door meneer Knol en dan staat de tijd stil. De heer Knol (PVV): Ik wil de heer Kasteleijn wel even helpen. Wat is de achterliggende gedachte bij deze motie? De heer Kasteleijn (50PLUS): De achterliggende gedachte – dank u wel, meneer Knol – is dat we in Emmerhout en in de Rietlanden, maar zeker in Emmerhout, dolgraag daar een buurthuis willen. Daar wordt uitgegaan van de vierkante meters, iets wat een feit is. En dan moeten we ook de vierkante meters van de andere buurthuizen weten om op die manier te kunnen gaan kijken wat we nou daar kunnen gaan investeren. De heer Knol (PVV): Plausibel verhaal, voorzitter. Mevrouw Louwes (PvdA): Ik ben vooral even op zoek naar wat deze gegevens nou gaan bijdragen. Want ik hoor meneer Kasteleijn eigenlijk zeggen dat het aantal vierkante meters dat daar dan uit blijkt, mogelijkerwijs nodig is om te kijken bij de bouw van een nieuw buurthuis. Ja, ik zal het woord ‘error’ niet gebruiken, maar dat ontstaat wel.

Want ik begrijp écht niet wat de toegevoegde waarde van deze motie is in het wel of niet verwezenlijken van twee nieuwe buurthuizen. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, wat is de toegevoegde waarde? Ik was ook heel verbaasd dat je op basis van het aantal vierkante meters gaat bepalen of daar wel of niet een buurthuis kan komen. Toen bleek ineens dat van alle buurthuizen in Emmen er helemaal geen duidelijk beeld was. Als het duidelijk is hoe alle buurthuizen en dergelijke qua kosten in elkaar zitten maar ook qua vierkante meters en als we dat weten, dan kunnen we daarvan uitgaan en weten we hoe omgaan met die nieuwe buurthuizen en ook hoeveel ze kosten, zodat we daar een gemiddelde van krijgen. Mevrouw Louwes (PvdA): Nou, mijn error is niet opgelost. Want volgens mij neem je niet een besluit voor een nieuw buurthuis op basis van een mogelijk aantal vierkante meters van het buurthuis dat in Erica staat of in Zwartemeer staat – ik noen maar even wat. Volgens mij is dat een politieke keuze die we hier maken en heeft dat helemaal niks te maken met de vierkante meters. Dus ik ben echt even zoekende wat deze motie daar nu in kan bijdragen. Ik heb ook niet het idee dat ik mijn controlerende taak beter uit kan voeren op het moment dat ik weet wat de cijfers die hier in dit lijstje staan. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, dat kan zijn.

Wij vinden het in ieder geval belangrijk om dat te weten en dat is goed. De voorzitter: Meneer Kasteleijn, even een punt van orde. Want u bent echt door uw spreektijd heen. 79 De heer Kasteleijn (50PLUS): Precies, Ja, dat begrijp ik. Ik heb dus nog een andere motie, dat gaat over de krantenkloof. Dat gaat dus over laaggeletterdheid en dat wij het Dagblad van het Noorden graag zouden willen uitreiken aan mensen die absolute minima zijn. En tot zover gaat mijn inbreng. Dan hebben we het gehad. Motie 27 ‘Bestrijden van de krantenkloof, laaggeletterdheid en sociale achterstand in Emmen’ (ingediend door de fractie van 50PLUS) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • toegang tot betrouwbare en onafhankelijke regionale journalistiek, zoals het Dagblad van het Noorden (DvhN) van groot belang is voor de lokale betrokkenheid, de democratie en de taalontwikkeling in onze gemeente; • een abonnement op een dagblad voor inwoners die moeten rondkomen van een minimuminkomen vaak onbetaalbaar is, waardoor er een ‘krantenkloof’ of informatieachterstand ontstaat; • een recent artikel in het VNG Magazine de succesvolle resultaten belicht van gemeenten die gratis krantenabonnementen inzetten als beleidsinstrument om deze maatschappelijke kloof te dichten; • de hoofdredacteur van het DvhN, E.

van Dijk, tijdens ‘Het Broodje Cultuur’ heeft aangegeven niet onwelwillend tegenover een pilot te staan; Overwegende dat • onafhankelijk onderzoek van de Radboud Universiteit naar een soortgelijke pilot heeft aangetoond dat een gratis regionale krant voor minima leidt tot aanzienlijk meer zelfvertrouwen om mee te praten over de actualiteit, een grotere maatschappelijke betrokkenheid en een hoger vertrouwen in de democratie; • het lezen van een regionale krant een beproefd, laagdrempelig hulpmiddel is om laaggeletterdheid te bestrijden en de taalvaardigheid binnen gezinnen met een sociale achterstand te stimuleren; • onze Emmer buurthuizen, wijkcentra en dorpshuizen de spil vormen van onze lokale samenleving, waar een fysieke krant op de leestafel kan fungeren als katalysator voor ontmoeting, gesprek en het doorbreken van sociaal isolement; • dit initiatief naadloos aansluit bij de ambities van de gemeente Emmen op het gebied van armoedebestrijding, de aanpak van de eenzaamheid en laaggeletterdheid, en het versterken van de sociale cohesie in de wijken en dorpen; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om • in overleg te treden met Mediahuis Noord, de uitgever van het Dagblad van het Noorden, om de mogelijkheden, tarieven en vormgeving te verkennen voor een gerichte pilot in de gemeente Emmen; • deze pilot driedelig op te zetten: o voor huishoudens: het beschikbaar

stellen van een gratis proefabonnement (fysiek of digitaal) aan een geselecteerde groep Emmenaren die moeten rondkomen van het absolute minimum, met specifieke aandacht voor gezinnen waar taalvaardigheid en sociale achterstand een rol spelen; o voor de ontmoetingsplekken: het kosteloos leveren van de fysieke krant (DvhN) aan de leestafels van buurthuizen, dorpshuizen en wijkcentra in kwetsbare wijken en dorpen in Emmen, zodat deze laagdrempelig voor alle inwoners beschikbaar is; o voor de digitale krant: te onderzoeken of dit een reële kans van slagen is voor deze doelgroep; • de raad te informeren over de opzet, de dekking (bijvoorbeeld vanuit bestaande middelen voor armoedebeleid of de aanpak van laaggeletterdheid) en de wijze van monitoring van deze pilot, en eventuele kosten mee te nemen in de Begroting 2027; En gaat over tot de orde van de dag.’ 80 De heer De Jong (Hart voor Emmen): Ja, even over de laatste motie van 50PLUS met betrekking tot het aanbieden van een krant. Volgens mij is iedereen hier in de raad het met u eens dat we een aanpak moeten doen tegen de laaggeletterdheid. Daar zult u niemand over horen. Ik heb wel een vraag: waarom specifiek alleen Dagblad van het Noorden in dezen en niet alle andere kranten die eventueel beschikbaar zijn? Ik gun de heer Kort zijn baan en zijn brood, dat is niet mijn issue.

Maar gaat mij het er met name om waarom u specifiek het Dagblad van het Noorden noemt en u niet zegt een scala aan kranten aan te bieden. De heer Kasteleijn (50PLUS): Het is zo dat het Dagblad van het Noorden de enige is die hier in deze regio dagelijks nieuws brengt over Emmen en omgeving. En aan de andere kant is het zo dat ik van de hoofdredacteur heb gehoord dat hij best van zins is om daarin tegemoet te komen. Het is zelfs zo dat bijvoorbeeld in de Cocon er een afspraak is dat ze twee jaar lang gratis als sociaal uitgangspunt van het Dagblad bereid zijn om dat gratis daar uit te geven. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Kijk, dat het Dagblad iets aan wil bieden in de Cocon, dat vind ik allemaal prima. Ik kan me daar ondernemerstechnisch nog wel iets bij voorstellen, want de Cocon is een ANBI-stichting. Dus daar snap ik ook nog wel het een en ander van, maar dat is de keuze van het Dagblad. Dus ik vind het heel mooi dat het Dagblad dat wenst te doen. Maar waarom moet de gemeente daarbij aan de zet zijn als wij al beschikken over schaarse middelen? De heer Kasteleijn (50PLUS): ‘Waarom moet de gemeente aan zet zijn?’ Ik denk dat de gemeente zeker een verantwoordelijkheid heeft om te proberen die laaggeletterdheid van de bevolking beter te maken, zodat de mensen zich beter kunnen positioneren in deze maatschappij. En daar helpt zeker zo’n dagblad aan mee.

De heer De Jong (Hart voor Emmen): Ja, ik snap dat u zegt dat het Dagblad eraan mee kan helpen. Maar volgens mij hebben wij een protocol rondom laaggeletterdheid, waarbij we gebruikmaken van de diensten van Facet, dat dat in die zin ook allemaal heel goed doet en zich daar volop voor inzet. Volgens mij ligt er in de bibliotheek ook altijd een scala aan kranten die te lezen zijn. Ik zie niet wat deze motie dan verder toevoegt om specifiek die krant aan te gaan bieden. De heer Kasteleijn (50PLUS): De mensen over wie ik het heb, komen niet dagelijks in die bibliotheek en zeker niet in Facet. Je haalt ze juist daardoor over een drempel heen die eigenlijk op dit moment te groot is om die stap te zetten. De heer Wittendorp (CDA): Ik heb het vermoeden dat dit toch wel geld gaat kosten. Ik kan me niet voorstellen dat dit gedekt wordt uit bestaande middelen. Ik vraag de heer Kasteleijn of hij ook enige inschatting heeft van wat het dan zal gaan kosten en als hij dat niet weet, hoeveel geld hij ervoor over zou hebben. De heer Kasteleijn (50PLUS): Dank, meneer Wittendorp voor de vraag. In de onderhandelingen kan er gesproken worden over een digitaal Dagblad van het Noorden, dat beduidend goedkoper is.

En ik heb dat ook opgezocht: 50PLUS stelt voor om naar een subsidie uit rijksmiddelen: het Gezond en Actief Leven Akkoord, het GALA-akkoord, te kijken of naar subsidies uit het Actieprogramma Tel Mee Met Taal. Daarnaast kan de gemeente zoals aangegeven met het Mediahuis daarover in gesprek gaan. De voorzitter: Dat is een dekkingsvoorstel, maar dat is nog niet het antwoord op de vraag wat het kost. De heer Wittendorp (CDA): Ja, ik ben wel op zoek naar dat antwoord. Maar ik heb niet de indruk dat als ik een vervolgvraag stel, ik dan wel een antwoord krijg. De heer Kasteleijn (50PLUS): 45.000 euro zal het ongeveer gaan kosten. 81 De voorzitter: O! Nou, dat kwam in één keer eruit! De heer Wittendorp (CDA): Kijk, het werkt wel! Dank u wel. De voorzitter: 45.000 euro en er is wat richting gegeven voor de dekking. Mevrouw Louwes? Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, ik zat me even iets af te vragen. We hebben ook een aantal minimaregelingen. We hebben een webshop waar mensen gebruik van kunnen maken. Kijk, u schetst nu dit beeld van wat inderdaad best misschien veel gaat kosten. Maar misschien is het best een idee om zoiets onder te brengen bij een minimaregeling. En misschien is dat er ook al wel. Dus dat is een suggestie die ik wil meegeven. De heer Kasteleijn (50PLUS): Super! Ja.

Fantastisch! Mevrouw Velzing (Wakker Emmen): Collega Wittendorp is normaal ook altijd fanatiek pleitbezorger voor de gratis weekkrant die al dan niet bij de mensen thuis bezorgd worden. Daar hebben we het al een keer eerder in de raad over gehad. Maar ik vroeg mij af: wat maakt dat de heer Kasteleijn denkt dat dagelijks nieuws tot je kunnen komen, meer bijdraagt aan de bestrijding van laaggeletterdheid dan de kranten die mensen al gratis in de bus krijgen? De heer Kasteleijn (50PLUS): Helaas worden de gratis kranten – en dan doelt u op de weekkranten, denk ik – zeker niet goed bezorgd. Daar hebben wij het al eerder in deze raad over gesproken. Die moet men misschien dan bij het wijkcentrum halen en dat is dan één keer in de week. Dagelijks zou er een afspraak gemaakt kunnen worden over het digitale Dagblad van het Noorden. Daar zit daar toch al een heel ander prijskaartje aan. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Aan het begin van deze nieuwe bestuursperiode, met een nieuwe gemeenteraad en met een kersvers college, wil ik deze Algemene Beschouwing met wijsheid of verstandigheid: een van de kardinale deugden. De oude raadsleden weten wel dat ik daar wel vaker over begin.

Die deugden, hoe ouderwets misschien ook, kunnen ons wel helpen bij de vraag: wanneer doen we nu goed? Wanneer zijn we nou een goed bestuur, ook als gemeenteraad? Dan gaat het niet over goed bedoelingen of een toevallig goede uitkomst, maar het proces daartussen. De overheid is betrouwbaar en de politiek geloofwaardig naar de mate waarin zij deugdzaam handelt. Dus wijsheid of verstandigheid. Dat houdt het midden tussen twee ondeugden: gedachteloosheid en besluiteloosheid. Het zonder gedachten nemen van besluiten is niet toekomstgericht. We wegen onze belangen niet goed af, we doen gewoon maar wat of we doen wat omdat we gewoon zijn. Of er zijn politici zonder visie die met gedachteloos pragmatisme denken overal behendig mee weg te kunnen komen. Aan de andere kant zit besluiteloosheid: hoeveel meer onderzoeken moeten we laten doen en rapporten laten opstellen of zaken vervatten in protocollen, verordeningen en regels, alles om eigenlijk maar het besluit, die noodzakelijke afweging van waarden, voor ons uit te schuiven of verantwoordelijkheden van ons af te leggen? Nee, wijsheid helpt ons dan met het vermogen om steeds in veranderende situaties te kunnen beoordelen en daarbij passende maatregelen te kunnen nemen. Om juist dat goede leven te bevorderen door nadenkend tot een afgewogen oordeel te komen. Bedachtzaam te kunnen anticiperen op wat op ons afkomt.

In de bijbelse context is wijsheid een vrouw. ‘Haar stem klinkt overal: boven op de heuvels, langs de wegen, bij de poorten van de stad’, volgens het bijbelboek Spreuken. Maar luisteren we dan? Horen we haar op al die verschillende plekken in onze gemeente? ‘Rijkdom en eer heb ik te bieden, blijvende weelde en voorspoed’, zegt Vrouwe Wijsheid. Geen gek aanbod met deze Kaderbrief in de hand, maar zij geeft, is kostbaarder dan het zuiverste goud. Dus laten we, voorzitter, juist met wijsheid het goede leven van onze inwoners bevorderen. Voorzitter, de realiteit van deze Kaderbrief lijkt op de rijkdom en weelde die Vrouwe Wijsheid ons voorhoudt. Die is anders. Onze financiële ruimte staat structureel onder druk. Wat we nu doen, kunnen we eigenlijk niet volhouden en grote investeringen kunnen niet – niet zonder ingrijpen in ieder geval. De Kaderbrief zet een soort dualiteit neer. We hebben een gezonde financiële positie door behoedzaam 82 begroten en het vullen van reserves én tegelijk wordt alles duurder. Het lijkt ons een beetje te overkomen. En we leggen ook die verantwoordelijkheid een beetje van ons af.

Maar is dat ook zo? Is het ook niet een gevolg van onze eigen keuzes over het uitstellen daarvan? Al veel langer stel ik namens de ChristenUnie dat de beleidsvrijheid en het budgetrecht van de gemeenteraad worden beperkt wanneer we beleid structureel laten doorlopen en ook op geld zetten. We hebben de gewoonte om door te gaan met wat we doen en met alles wat we al deden, blijven we ook doorgaan. Dat moeten we ook kritisch durven bevragen. Wat doen wij eigenlijk? Wat financieren we allemaal? En welke doelen bereiken we daarmee? In brede zin: draagt dat ook nog bij aan onze strategische ambities? Want juist als het financieel moeilijk wordt, is het belangrijk om koers te houden, juist ook voor de lange termijn. Dat is moeilijk, maar wel verstandig. Beleid moet in onze ogen dus veel vaker geëvalueerd worden en voor een wat beperktere tijd weggezet worden. Laten we zeggen: vier jaar. Vervolgens kunnen we dan weer een nieuwe politieke afweging maken. De heer Koops had het daar ook over; volgens mij noemde hij dat zerobased begroten. Ik weet niet waar de heer Koops nu is, maar dat vragen we hem straks nog wel een keer. De Kaderbrief erkent dat ook wel: ‘Bij voortzetting van het huidige beleid ontstaan aanzienlijke tekorten. Nieuw beleid vervangt oud beleid en bij ongewijzigd beleid loopt het tekort op.’ Dat is dus niet vol te houden. We moeten dus stoppen met beleid.

Maar de vraag is hoe we dat dan de komende periode met elkaar beoordelen. Eerder vandaag bij de Berap vroeg de heer Otter daarnaar, het CDA vroeg daar ook al naar. Ik heb gevraagd: hoe gaan we de komende maanden dat afwegingskader met elkaar vormen, maar ook toetsen? Want we moeten stoppen met dingen. Ik moet het ook nog hebben over de autonome ontwikkelingen. Ook vorig jaar heb ik mijn ongenoegen daarover geuit. Het lijkt een soort wonderdoekje waarmee we allerlei posten kunnen wegwuiven of onder de Begroting kunnen zetten en dan extra geld krijgen. En die term snap ik op zich nog wel. Er komen zaken op ons af, ontwikkelingen, waar we weinig invloed op hebben, wettelijke verplichtingen of exceptionele prijsstijgingen bij derden. Dat gaat inderdaad autonoom. Maar de vervolgstap is dat het bij ons automatisch leidt tot uitzetting van de Begroting. En volgens mij is dat niet langer vol te houden. Uit de Bestuursrapportage haal ik het voorbeeld van Sedna. We hielden rekening met 0,5 procent verhoging, maar dat blijkt 4 procent te zijn. En zonder blikken of blozen, hebben we besloten, krijgt Sedna daarom 240.000 euro extra subsidie. De vraag is of die methodiek lang is vol te houden. Ik denk het niet. Autonome ontwikkelingen kunnen niet langer leiden tot automatische groei van budgetten, simpelweg omdat we het geld niet hebben.

En ook dat zit verstopt in de Kaderbrief: ‘Waar mogelijk is dit opgevangen binnen bestaande budgetten.’ Ja, hoe kan dat dan, dat we de ene keer wel opgevangen wordt binnen het budget, maar de andere keer niet? Dat wij dan het verlies maar goed moeten nemen. Dat maakt het voor ons bijzonder ondoorzichtig. Gelet op de financiële ontwikkeling vinden wij het niet verstandig dat heilige huisjes blijven staan. Wat ons betreft is er een heel belangrijk heilig huisje, namelijk wat er al jaren staat: de OZB. Hoewel het altijd in verkiezingstijd heel goed doet om beloftes te maken, moet je nu ook naar de consequenties op lange termijn kijken. We zien daarin een soort uitstelgedrag van het onvermijdelijke. Keer op keer zeggen: daar komen we niet aan. Maar we zullen het een keer moeten bijtrekken met de inflatie. De vraag is: doen we dat stapsgewijs of is er sprake van een zondvloed? Het lijkt ons verstandig om volgend halfjaar met die afwegingskaders over de bezuinigingen ook te kijken naar wat we nou aan deze kant van de inkomsten doen en de systematiek van onze belastingen. Want dat is ook noodzakelijk voor gezond financieel beleid. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja kijk, het klinkt wel even aardig, hè, van meneer Pruisscher, die zegt: in tijden van verkiezingen wordt het gemakkelijk gezegd.

Het zit ook een beetje in het DNA van Wakker Emmen en van ook de coalitiepartijen waar we nu mee samengaan, om de lasten niet bij de inwoners neer te leggen. Wij hebben dat al een paar benadrukt. We willen gaan kijken naar de inkomsten, we willen gaan kijken naar de uitgaven. Maar het is ons te gemakkelijk om dan te zeggen: we leggen de rekening maar bij de inwoners neer. We hebben heel goede stappen gemaakt de afgelopen jaren. We zijn een van de goedkopere gemeenten geworden langzamerhand en dat is voor onze inwoners van belang. Dus ik denk echt dat wij moeten bezuinigen en goed op moeten 83 letten. Maar u vindt dus dat we gewoon de rekening maar voor een gedeelte toch maar weer bij die inwoners moeten neerleggen? De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja, voorzitter, bezuinigen is niet anders dan ook de rekening neerleggen bij onze inwoners. In principe wordt daarmee de rekening ook verlegd. En dat is bij ons altijd wel de vraag: waar komt die in? We zoeken met elkaar denk ik het komende halfjaar heel erg naar waar dat kan. Maar de andere kant van die medaille is dat we dus ook de inkomstenkant bekijken. En ik zeg helemaal niet dat we daarmee dus de OZB moeten verhogen. Maar het categorisch uitsluiten van die discussie vind ik niet verstandig. Want we moeten ook daarvan – dat is namelijk ook een politieke keuze – de financiële consequenties serieus nemen.

Dus hoe dan ook komen we op het punt dat de rekening ergens komt te liggen. En dat is, omdat wij publieke middelen hebben, altijd bij onze inwoners, of we nou bezuinigen of extra belasting vragen. Als je dat debat goed wil voeren, hoort daar denk ik dit verhaal ook bij. Voorzitter, dan de beleidsmatige punten, Grip op het sociaal domein vinden wij erg belangrijk. De noodzaak daartoe groeit eigenlijk alleen maar. Drie jaar geleden, op 29 juni 2023, hebben wij daarvoor een amendement aangenomen. De gemeenteraad zou de uitvoeringsagenda’s van het sociaal domein bespreken met daarin concrete en meetbare doelen, activiteiten en indicatoren voor goede monitoring. Unaniem aangenomen: nog niets van gezien. Voelt het college zich enigszins aangesproken als de gemeenteraad een besluit neemt? En voelt het college zich nu verantwoordelijk om daarmee aan de slag te gaan? Het wordt tijd, denk ik. Op 25 september vorig jaar hebben wij ook een amendement aangenomen bij het IBOR – dat kwam al ter sprake. Er moet een beleidsnota onderhoud wegen en paden komen met een afwegingskader voor prioriteiten en financiën. Dat klinkt verdacht veel als de problematiek die we richting de Begroting zien. Wanneer komt dan die beleidsnota? Het lijkt ons verstandig dat ook spoedig te doen. Voorzitter, geen beschouwing is compleet zonder het noemen van de Nedersaksenlijn – bij dezen.

Hoewel dat niet de meeste capaciteit van ons vraagt, blijft dat wat ons betreft absolute topprioriteit, omdat het alle andere ambities aanjaagt en als een vliegwiel fungeert voor onze gemeentelijke ontwikkeling. Voorzitter, als laatste inhoudelijke punt de sociale basis. Daar hebben we vorig jaar ook een motie over aangenomen. We kijken uit naar de verkenning daarvan. Dat hebben we ook verzocht door de gemeentelijke inzet daarop te bundelen, niet alleen vanuit het sociaal domein maar ook vanuit de Omgevingsvisie en de fysieke kant. Kunnen we bijdragen aan het versterken van gemeenschappen en de lokale samenhang in dorpen en wijken? En dat is misschien wel het belangrijkste kader dat wij willen meegeven richting de Begroting: blijf inzetten op de bloei van onze gemeenschappen. Volgens informatie uit de Jaarrekening volgt na de zomer die verkenning en zien we dus ook uit naar het debat met de gemeenteraad richting de Begroting, om de sociale basis een stevige positie te geven. Voorzitter, tot slot. Ik meende er verstandig aan te hebben gedaan om geen moties in te dienen, maar de keuzes van de ChristenUnie uiteen te zetten in deze beschouwing. Maar ik wens het college bijzonder veel wijsheid – om toch even bij mijn betoog te blijven – bij het beoordelen van al wat wél is ingediend. Succes! Dank u wel. De heer Meijer (VVD): ChristenUnie, bedankt voor de bijdrage.

U benoemt een aantal zaken dat u dan belangrijk vindt. Maar u zegt in het begin: ‘We moeten stoppen met dingen.’ Nou, dan ben ik wel benieuwd met wat voor dingen we dan moeten stoppen. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja, dat is een goede vraag. We hebben vorig jaar een soort vergelijkbare discussie gehad, ook tussen de VVD en de ChristenUnie. Dat ging met name over het sociaal domein toen, omdat u voorstelde dat het daar meteen wel vanaf kon. Daar ben ik niet zo’n voorstander van, omdat dat niet duidelijk gedefinieerd was. Maar daarin werd ook wel duidelijk – en misschien wel pijnlijk duidelijk – dat we als raad op dit moment helemaal geen inzicht hebben in wat er eigenlijk allemaal gebeurt. Wat er allemaal onder verschillende posten en begrotingen valt. En dat we ook de activiteiten niet goed kunnen beoordelen op wat er dan wel zinnig is of niet. Op dit moment hebben we die informatie te weinig. Dat heb ik ook vorig jaar bij de Begroting gezegd. Dus het is wel zaak dat we de komende maanden informatie krijgen over de effecten van de verschillende 84 maatregelen en de financiële gevolgen daarvan, om hier een goed oordeel over te kunnen geven. Want het is een bijzonder ingewikkeld verhaal. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Voorzitter, waar gaat deze Kaderbrief nu over? Dat is in ieder geval niet een technisch tussenstukje in de planning- en controlcyclus.

Het is niet een neutrale financiële bijlage. Deze Kaderbrief is een morele test. Hij stelt ons de vraag of we bereid zijn een rangorde aan te brengen, of we plichten durven te onderscheiden van verlangens en of we eerlijk durven te zijn tegen inwoners, dorpen, gezinnen, verenigingen en ondernemers. Laat ik beginnen met wat goed is. Deze Kaderbrief is niet blind voor de werkelijkheid. Het college schrijft op dat het financiële perspectief verslechtert: het tekort loopt op van ongeveer 6,5 miljoen in 2027 naar bijna 13 miljoen in 2030. En dan hebben we het verwachte tekort op de jeugdhulp nog niet eens verwerkt. Ook zegt het college terecht dat de algemene reserve geen structurele oplossing is. Nou, dat is winst, want een reserve is geen geldboom. Een reserve is een schild voor slechte tijden en geen verdoving tegen slechte keuzes. Maar goed, deze Kaderbrief spreekt dan in een taal van schaarste, maar niet in een taal van prioriteit. Er staat dat niet alles kan, maar bijna alles blijft wel op de lijst staan. Woningbouw, Greenwise, Sport- en Beweegcampus, bereikbaarheid, centrumontwikkeling, Rensenpark, Nedersaksenlijn, dorpen en wijken. Sommige van deze opgaven zijn belangrijk. Sommige zijn noodzakelijk. Maar het probleem is dat er in deze brief te weinig onderscheid gemaakt wordt tussen wat moet, wat nuttig is en wat bestuurlijk aantrekkelijk klinkt.

Voorzitter, wij zijn een gemeente waarin je van heel veel zaken iets kunt vinden en dat moeten we ook vooral doen. We zien problemen in het dagelijks beheer van onze leefomgeving. Ik gaf het zojuist al aan in mijn interruptie met de heer Slim: stilstand van water bijvoorbeeld, blauwalg die daaruit voortkomt, vervuiling en achterstallige aandacht voor de plekken waar inwoners wandelen, recreëren en deze warme dagen verkoeling zoeken. Dat zijn geen luxeonderwerpen, dat raakt aan gezondheid, uitstraling en leefbaarheid. En datzelfde geldt – en daarom gaf ik de heer Kasteleijn ook aan dat ik hem niet zou aanvallen op zijn openbare toiletten – voor openbare toiletten. Het klinkt misschien klein in vergelijking met miljoenenposten, maar voor ouderen, mensen met een beperking, gezinnen met jonge kinderen, bezoekers van het centrum en toeristen is het heel concreet. Denk ook eens aan die prachtige camperplaatsen die wij hebben. Als wij mensen willen ontvangen en als wij gastvrijheid serieus willen nemen, dan horen daar ook fatsoenlijke basisvoorzieningen bij. Beschaving zit soms niet in de grootste beleidswoorden, maar in de vraag of iemand gewoon veilig, schoon en waardig naar het toilet toe kan.

Maar juist omdat er zoveel zaken zijn waarvan je iets kunt vinden, moeten we vandaag terug naar de hoofdvraag: hoe voorkomen we dat alles belangrijk verklaard wordt en daardoor niet meer werkelijk voorrang krijgt? Voorzitter, de eerste deugd van goed bestuur is de waarheid. En de waarheid betekent hier niet alleen zeggen dat het moeilijk wordt, maar het ook zichtbaar maken. Daarom is wat onze fractie betreft een p.m.-post onacceptabel als eindpunt. Het college schrijft dat het tekort bij ongewijzigd beleid kan oplopen van circa 13 miljoen in 2027 naar 33 miljoen in 2030. Dat zijn geen kleine marges, dit is geen afrondingsverschil: dit is een financiële aardverschuiving onder onze Begroting. Een p.m.-post is geen beleid. Natuurlijk weten wij dat jeugdhulp een wettelijke taak is. En natuurlijk weten wij dat de gemeente niet alles zelf in de hand heeft. Maar juist daarom moet de raad volledig in positie worden gebracht als wij niet weten wat een realistisch scenario is, wat het tegenvallende scenario en wat een behoedzaam scenario is, dan sturen we niet. Dan hopen wij. En hoop is geen begrotingsinstrument.

Derhalve dienen wij dan ook de motie in ‘Van p.m.-post naar eerlijk jeugdhulpkader’: Motie 28 ‘Van p.m.-post naar eerlijk jeugdhulpkader’ (ingediend door de fractie van Hart voor Emmen) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • de Kaderbrief 2027 een oplopend meerjarig tekort laat zien, terwijl het verwachte tekort op de jeugdhulp daarin nog niet financieel is verwerkt; • de Kaderbrief stelt dat het tekort op de jeugdhulp bij ongewijzigd beleid naar huidige inzichten kan oplopen van circa 13 miljoen euro in 2027 tot circa 33 miljoen euro in 2030; • | het college ervoor kiest deze verwachte tekorten voorlopig als p.m.-post op te nemen; • | de VNG in haar begrotingsadvies 2027-2030 adviseert om de laten voor jeugdzorg vanaf 2028 zo realistisch mogelijk te ramen en daarbij te werken met herkenbare stelposten; • | de VNG tevens adviseert om de risico’s rond rijkscompensatie en de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd zichtbaar op te nemen in de risicoparagraaf en te verwerken in het weerstandsvermogen; • | de provinciale toezichthouder terughoudend is met het accepteren van stelposten waarvoor nog geen harde rijksgarantie bestaat; Overwegende dat • | een p.m.-post bij een risico van deze omvang onvoldoende is om de raad werkelijk kaderstellend en controlerend in positie te

brengen; • | jeugdhulp een wettelijke taak is, maar de omvang, raming, beheersing en lokale sturing wel degelijk politieke en financiële keuzes vragen; • | goed bestuur vraagt dat risico’s zichtbaar worden gemaakt vóórdat zij onvermijdelijk worden; Spreekt uit dat • | het verwachte tekort op jeugdhulp in de Begroting 2027 en de Meerjarenraming 2028-2030 niet als vrijblijvende p.m.-post mag blijven staan; • | de raad recht heeft op een herkenbaar, realistisch en controleerbaar jeugdhulpkader, waarin lasten, mogelijke rijkscompensatie, lokale beheersmaatregelen, risico’s en gevolgen voor het weerstandsvermogen afzonderlijk zichtbaar zijn; • | gezinnen en jeugdigen die hulp werkelijk nodig hebben, niet geholpen zijn met een financieel stelsel dat pas achteraf zijn tekorten erkent; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om • | bij de Begroting 2027 en de Meerjarenraming 2028-2030 het verwachte tekort op jeugdhulp niet alleen als p.m.-post op te nemen, maar uit te werken in ten minste drie scenario’s: o | een optimistisch, een realistisch en een tegenvallend scenario; • | per scenario inzichtelijk te maken: o | het effect op het begrotingssaldo; o | het effect op de algemene reserve en het weerstandsvermogen; o | het effect op de ruimte voor investeringen en voorzieningen; o | welke kosten beïnvloedbaar en welke kosten beperkt beïnvloedbaar zijn; • | vanaf 2028,

conform de lijn van het VNG-begrotingsadvies, de lasten van jeugdhulp realistisch te ramen en eventuele stelposten afzonderlijk en herkenbaar op te nemen; • | voor vaststelling van de Begroting 2027 met de provinciale toezichthouder af te stemmen welke stelposten aanvaardbaar zijn en de uitkomsten daarvan schriftelijk aan de raad te melden; • | in de risicoparagraaf expliciet op te nemen wat het financiële risico is wanneer het Rijk het advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd niet of slechts gedeeltelijk opvolgt; • | geen structurele bezuinigingen op kerntaken, dorpsvoorzieningen, verenigingen, veiligheid, onderhoud | of | lastenverhogingen | voor | inwoners | voor | te | stellen, | uitsluitend | vanwege | het onzekere jeugdhulptekort, zonder de raad eerst bovengenoemde scenario’s en alternatieven voor te leggen; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer De Jong (Hart voor Emmen): Gezinnen die jeugdhulp echt nodig hebben, zijn niet geholpen met bestuurlijke mist. Maar dorpen, verenigingen en inwoners zijn evenmin geholpen wanneer jeugdhulptekorten later stilzwijgend worden afgewenteld op hun voorzieningen. Daarom kom ik dan ook bij een tweede motie. Die dien samen in met mevrouw Velzing van Wakker Emmen en dat is de motie ‘Onderzoek en herijking van de Verordening Jeugdhulp’.

De geldende verordening die wij hebben, dateert uit 2020 en sindsdien is het landelijk debat over de jeugdhulp veranderd. De Hervormingsagenda | Jeugd | is | er | gekomen, | er | wordt | gesproken | over | de | afbakening | van | de jeugdhulpplicht, stevige lokale teams, betere beschikbaarheid, scherpere sturing: dan kan Emmen niet volstaan met een financieel alarm zonder juridisch en beleidmatig onderhoud aan het instrumentarium. Een goede verordening is geen koude bezuinigingsmachine, een verordening is juist een bescherming. 85 86 Bescherming van kwetsbare kinderen, bescherming van gezinnen die werkelijk hulp nodig hebben en bescherming tegen willekeur, misbruik en onbeheersbare kosten. Schaarse middelen moet je richten op wie ze echt nodig heeft. Dat is geen hardheid, dat is rechtvaardigheid.

Motie 29 ‘Onderzoek en herijking Verordening Jeugdhulp Gemeente Emmen’ (ingediend door de fracties van Hart voor Emmen en Wakker Emmen) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • er zorgen zijn rondom de kwaliteit van jeugdhulp; • de geldende Verordening Jeugdhulp Gemeente Emmen dateert uit 2020 en daarmee voorafgaat aan de landelijk Hervormingsagenda Jeugd, de huidige lijn rond afbakening van de jeugdhulpplicht, de afspraken voor stevige lokale teams en de recente regels over verbetering van beschikbaarheid van jeugdzorg; • de Kaderbrief 2027 van Emmen een oplopend structureel begrotingstekort laat zien en meldt dat het verwachte tekort op jeugdhulp daarin nog niet is verwerkt, terwijl dat tekort naar huidige inzichten fors kan oplopen; Overwegende dat • een heldere, actuele en juridisch robuuste verordening noodzakelijk is om schaarse jeugdhulpmiddelen te richten op de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen, misbruik tegen te gaan en de raad in staat te stellen beter te sturen op kosten, volumes en resultaten; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om • een onderzoek te laten uitvoeren naar de toepassing en actualiteit van de Verordening Jeugdhulp Gemeente Emmen en eventueel daarop gebaseerde nadere regels en beleidsregels en in dat onderzoek in ieder geval te

laten opnemen: o de artikelsgewijze toets op rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid; o de vergelijking met recente landelijke kaders en relevante jurisprudentie; o de inventarisatie van sturingsinformatie, PGB-risico’s, afwijzingsgronden, regionale inkoop- en beschikbaarheidsverplichtingen en besparingsscenario’s; • na aanneming van de motie aan de raad aan te bieden voor uiterlijk Q4: o een rapport met bevindingen en aanbevelingen; o een voorstel voor herijking van de verordening en zonodig van nadere regels en beleidsregels; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer Pruisscher (ChristenUnie): Het zit mij hem in het verzoek om artikelsgewijs te toetsen op rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Dat lijkt bijna haast een onmogelijke taak. Ik denk ook niet dat elk artikel uitvoerbaar hoeft te zijn. Er zijn namelijk ook gewoon zaken als begripsbepalingen: nou, daar hoef je niet echt heel veel op te toetsen. Dus hoe ziet u dat nu precies? De heer De Jong (Hart voor Emmen): Dank aan de heer Pruisscher voor deze verduidelijkingsvraag. Waar het ons om gaat, is dat we de gehele verordening goed tegen het licht aanhouden en ook de hele begripsbepaling artikelsgewijs doorlopen of het klopt wat daar staat. Dat is meer wat er bedoeld wordt.

Ik snap wel dat er niet per se direct een juridische houdbaarheid aan zit, maar we zullen wel het volledige document moeten doorlopen. Voorzitter, dan in de brede financiële lijn. Het college wil blijven investeren in ambities en grote opgaven. Hart voor Emmen is niet tegen investeren. Wij willen ook bouwen, onderhouden, bereikbaar blijven en jongeren perspectief geven. Investeren is iets anders dan stapelen en visie is iets anders dan een verlanglijst met een ambtelijke projectstructuur eronder. Daarom vragen wij het college welke opgaven al volledig gedekt zijn. We draaien vooral op voorbereidingsgeld. Nou ja goed, we hebben het al vaker vandaag gehoord: hoe zit ons kostenpotje in elkaar? De gemeente is er voor inwoners en niet andersom. En elke euro die naar procesgeld gaat, kan niet naar een stoep, een dorpshuis, een sportvereniging, een handhaver, onderhoud van waterpartijen enzovoort, en zo verder. Dat is de 87 werkelijkheid van schaarste. Iedere politieke keuze heeft een schaduw. En wie alleen het licht benoemt, vertelt maar de helft van het verhaal. Dan veiligheid. De Kaderbrief omschrijft veiligheid breed: leefbaarheid, jeugd, zorg, wonen, maatschappelijke spanningen, digitale weerbaarheid – nou, ik kan nog wel even doorgaan. En dat hangt natuurlijk allemaal samen, maar veiligheid mag niet zo breed worden dat niemand meer verantwoordelijk is.

Voor inwoners begint veiligheid bij zichtbare orde, handhaving, gezag en aanpak van overlast en de bescherming van de publieke ruimte. Preventie is belangrijk, maar preventie vervangt geen gezag. Samenhang is nuttig, maar samenhang mag geen schuilplaats voor het gebrek aan handhaving. En ook op wonen moeten wij eerlijk zijn: Emmen heeft een wettelijke taakstelling voor statushouders en die móéten wij, zoals de wet het voorschrijft, uitvoeren. Maar dat betekent niet dat er automatisch voorrang op de sociale huur moet ontstaan zonder expliciet besluit van de raad. Starters, ouderen, gezinnen, jongeren, mantelzorgers en andere spoedzoekers staan ook in die rij. Rechtsgelijkheid betekent dat wij schaarste niet wegmoffelen in bestuurlijke formuleringen. Daarom dienen wij de motie in ‘Geen automatische voorrang voor statushouders op sociale huur’. Niet om de wet te ontwijken, maar om de wet eerlijk uit te voeren. Niet om mensen tegen elkaar op te zetten, maar om te voorkomen dat de politiek zich verschuilt achter de woorden ‘het moet van de wet’, terwijl er lokaal wel degelijk keuzes kunnen worden gemaakt. Gebruik alternatieve woonvormen, benut leegstand, tijdelijke huisvesting, flexwoningen en breng iedere keuze over urgentie en voorrang dan ook terug.

Motie 30 ‘Geen automatische voorrang voor statushouders op sociale huur’ (ingediend door de fractie van Hart voor Emmen) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • de gemeente Emmen, net als andere gemeenten, een wettelijke taakstelling heeft voor de huisvesting van statushouders; • het Coalitieakkoord stelt dat de gemeente ‘conform de Huisvestingswet’ statushouders met voorrang moet huisvesten; • in hetzelfde akkoord wordt gesteld dat statushouders zich moeten inschrijven als woningzoekenden en uiteindelijk op de wachtlijst staan zoals iedere andere woningzoekende; • het akkoord vervolgens ook stelt dat de gemeente de wettelijke opgave wil realiseren zonder specifieke doelgroepen voorrang te geven ten opzichte van andere spoedzoekers; • deze formuleringen bestuurlijk en juridisch onvoldoende helder zijn; Overwegende dat • de wettelijke taakstelling ziet op het huisvesten van statushouders, maar niet automatisch betekent dat statushouders voorrang moeten krijgen op sociale huurwoningen; • de keuze om urgentiecategorieën aan te wijzen in een huisvesteringsverordening een politieke keuze is waarover de gemeente expliciet moet kunnen besluiten; • schaarse op de woningmarkt vraagt om rechtsgelijkheid, openheid en bestuurlijke eerlijkheid; • verdringing op de sociale huurmarkt zo

veel mogelijk moet worden voorkomen; • het redelijk is dat statushouders zich, zodra zij aan Emmen worden gekoppeld, inschrijven als woningzoekenden en daarmee deelnemen aan het reguliere systeem; • de druk op sociale huurwoningen groot is en ook lokale starters, ouderen, mantelzorgers, jongeren en andere spoedzoekers afhankelijk zij van schaarse betaalbare woonruimte; • lokale woningzoekenden, starters, gezinnen, ouderen en andere spoedzoekers niet stilzwijgend mogen worden verdrongen door onduidelijke bestuurlijke formuleringen; Spreekt ui dat • de gemeente Emmen geen automatische of categoriale voorrang op sociale huur moet verlenen uitsluitend op grond van de status van statushouder; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om 88 • bij de voorbereiding van het Volkshuisvestingsprogramma en de Huisvestingsverordening expliciet aan de raad voor te leggen welke wettelijke verplichtingen bestaan en welke beleidsvrijheid de gemeente heeft bij de huisvesting van statushouders; • in de Huisvestingsverordening geen automatische urgentie of voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen op te nemen vanwege hun status, tenzij de raad daar afzonderlijk en expliciet toe besluit; • de taakstelling voor statushouders zo veel mogelijk te realiseren via alternatieve woonvormen, zoals flexwoningen, tijdelijke huisvesting, woningdelen, transformatie van leegstaand vastgoed,

leegstaande kantoren of andere passende oplossingen; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer De Jong (Hart voor Emmen): Voorzitter, ook dienen wij een motie in over de Wet open overheid. Dat klinkt misschien wat technisch, maar dat raakt aan het vertrouwen. Openbaarheid mag niet afhangen van losse wetpagina’s, toevallige werkprocessen of personen die toevallig weten waar iets wel of niet staat. Goed informatiebeheer is geen luxe, het voorkomt fouten, dubbele arbeid, juridisch gedoe en wantrouwen. En in een tijd van financiële druk moet de overheid niet alleen meer uitleggen, zij moet ook beter kunnen terugvinden wat zij heeft besloten.

Motie 31 ‘Wet open overheid in de gemeente Emmen’ (ingediend door de fractie van Hart voor Emmen) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • de Wet open overheid gemeenten reeds verplicht tot een deugdelijke informatiehuishouding, tot actieve en passieve openbaarmaking en tot organisatorische inrichting van onder meer Woo- contact, publicatiekanalen en verantwoordingsinformatie; • de publiek zichtbare Woo-inrichting van de gemeente Emmen basiselementen bevat, maar tevens lacunes laat zien in de voorbereiding op latere fasen van de verplichte actieve openbaarmaking; Overwegende dat • een doelmatige uitvoering van de Woo niet kan rusten op losse webpagina’s of persoonsafhankelijke werkwijzen, maar vraagt om een actueel samenstel van regels, mandaten, informatiebeheer, contractafspraken, systemen en werkprocessen; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om • de raad uiterlijk in het tweede kwartaal van 2027 een onderzoek en inventarisatie aan te bieden van alle voor de Woo relevante Emmense regelingen, besluiten, mandaten, werkprocessen, ICT- voorzieningen en contractuele afspraken met derden; • daarbij per Woo-verplichting en per informatiecategorie inzichtelijk te maken wat de huidige stand is, welke lacunes bestaan, welke risico’s en uitvoeringskosten daaraan zijn

verbonden en welke besparingsmogelijkheden voortvloeien uit standaardisatie, vroegtijdige actieve openbaarmaking en beter informatiebeheer; • de uitkomsten te vertalen in een voorstel tot herijking van de relevante verordeningen, besluiten en uitvoeringsregelingen, met een implementatieplanning richting 1 januari 2028; • de raad vervolgens jaarlijks via de openbaarheidsparagraaf in de Begroting en verantwoording te informeren over de voortgang; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer De Jong (Hart voor Emmen): Voorzitter, Hart voor Emmen kijkt naar deze Kaderbrief met ernst. Wij zien een college dat de financiële werkelijkheid benoemt en dat waarderen wij. Maar wij zien ook een bestuur dat nog veel ruimte laat aan abstracties. Onze lijn is eenvoudig. Eerst wettelijke plichten en kwetsbare mensen. Eerst veiligheid, onderhoud, dorpen, gezinnen en verenigingen. Eerst de basis op orde en dan pas de rest. Tot zover. 89 De heer Katerbarg (Wakker Emmen): Ik heb een vraag over de motie ‘Geen automatische voorrang voor statushouders’. Een opmerking en een vraag. Want in de constatering staat bij het derde punt dat wordt gesteld dat statushouders zich moeten inschrijven. Als ik in het Coalitieakkoord, staat het er toch net iets anders. Want daar staat dat in ieder geval de coalitie afspraken wil maken met het COA daarover.

Dus of die afspraken zullen dan eerst gemaakt moeten worden. Maar ik ben ook wel even benieuwd naar het verzoek. Want u hebt het over transformatie van leegstand vastgoed, leegstaande kantoren, maar bijvoorbeeld ook flexwoningen. Maar ik ben wel benieuwd hoe u dat voor zich ziet. En ook een beetje wat de reactie zal zijn als we bijvoorbeeld in een dorp – ik noem maar wat: Emmer-Csompascumm – in één keer een leegstaand schoolgebouw en daar allemaal statushouders in gezet worden. Ik kan wel een beetje voorspellen wat de reactie dan gaat zijn als we dat overal gaan doen. Ik benieuwd hoe de heer De Jong ertegenaan kijkt. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Dank aan de heer Katerbarg voor deze verduidelijkingsvraag. Nou goed, als mijn constatering daarin niet juist is, dan is die niet juist geweest. Ik heb dit opgenomen en ook naar aanleiding van de bespreking van het Coalitieakkoord begrepen dat dit is wat men wil gaan doen en dat heb ik geconstateerd. Die is misschien te hard weggezet, mijn excuus daarvoor. Dat kan ik aanpassen, dat is een kleine aanpassing. Daarnaast is het zo dat ik inderdaad snap wat u zegt hoe mensen dit gaan opvatten op het moment dat we inderdaad gebruik gaan maken van een schoolgebouw, dat we gebruik gaan maken van flexwoningen, containerwoningen – noem het maar op.

Maar goed, die reactie is hetzelfde op het moment dat mensen voorrang krijgen op sociale huurwoningen. Het maakt niet uit in dat opzicht welke keuze je dan maakt. Alleen, de sociale woningen zijn heel beperkt aanwezig op dit moment. Daar lopen we gewoon een achterstand op en door gebruik te gaan maken van alternatieve mogelijkheden zoals de landelijke wetgeving ons ook voorschrijft, kunnen wij de problemen die we hebben, oplossen. Het biedt ook voor statushouders een mogelijkheid. Immers, als zij ingeschreven staan, zoals de coalitie dat dan beoogt, kunnen zij op dit moment daarna gewoon doorstromen naar een sociale huurwoning. Voldoen wij aan de wet en hebben zij een opvang anders dan het COA waar zij momenteel verblijven. Raadslid Sampimon (GroenLinks): Voorzitter, we hebben het vandaag over tekorten, meerjarenramingen en financiële scenario’s. Dat is terecht, want de financiële situatie van onze gemeente is serieus. GroenLinks ziet in deze Kaderbrief vooral de inwoners achter de cijfers. Terwijl wij hier in een lekker gekoelde raadszaal over miljoenen praten, proberen veel inwoners vandaag met veel moeite hun lijf en hun huis koel te houden terwijl de temperatuur richting de 30 graden gaat buiten – en misschoen binnen al vele malen hoger ligt.

Diezelfde inwoners zitten over een paar maanden weer met twee of drie truien over elkaar aan in de woonkamer, omdat de energierekening anders te hoog wordt. Wij hebben het over miljoenen, terwijl zij zich afvragen hoeveel maand ze deze keer aan het einde van hun geld overhouden. Of ze maken zich zorgen om hun kind dat al maanden geen vrolijke indruk meer maakt en eigenlijk eens met een professional zou moeten praten. Voor GroenLinks gaat deze Kaderbrief uiteindelijk over die inwoners. Iedere bezuiniging waarover we besluiten, raakt mensen. Iedere investering ook. Laten we niet vergeten voor wie we hier zitten. Net als de ChristenUnie vindt GroenLinks dat wij het in balans krijgen van de inkomsten en uitgaven niet bij voorbaat moeten uitsluiten dat de OZB verhoogd wordt. Juist in financieel moeilijke tijden laat de politiek zien waar de prioriteiten liggen. Kijken we alleen naar wat een maatregel volgend jaar oplevert? Of kijken we ook naar wat die maatregel betekent voor de jaren daarna en voor de mensen die ermee moeten leven? Voor GroenLinks is dat geen moeilijke keuze. Wij willen dat de rekening van deze moeilijke periode niet terechtkomt bij mensen die het al zwaar hebben. We moeten voorkomen dat kortetermijnbesparingen waar we nu voor kiezen, later leiden tot grotere problemen, hogere kosten en meer onzekerheid voor inwoners.

De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja, ik moest dit even laten bezinken, voorzitter. Ik hoorde u eerst zeggen: het gaat hier over miljoenen. Weet even dat van die ongeveer 540 miljoen ongeveer 300 miljoen naar het sociale domein gaat. Dus die miljoenen zijn inderdaad daarvoor bedoeld. Daarna hoor ik u zeggen: we moeten dan voorzichtig met het geld omgaan en daarna gaat u over op de OZB, wat weer diezelfde mensen raakt die weinig geld hebben volgens u en die meer moeten gaan betalen. En 90 dan wil ik nog even wijzen op isolatie en dat soort zaken. Er zijn allerlei regelingen die voor minima geschikt zijn. Die kunnen ook gebruikt worden. Dus er is een aantal zaken dat bij mij een beetje... – nou, de error is vandaag al vaker genoemd – maar die error heb ik hier ook een beetje bij. Dus we hebben het over miljoenen, dus het gaat over geld. En aan de andere kant zegt u: die OZB kan wel weer omhoog. En ik wijs even op die isolatiemogelijkheden en de subsidiemogelijkheden. En de vraag? Hoe moeten we dat gaan combineren, die drie elementen? Raadslid Sampimon (GroenLinks): Oké. Dat ga ik proberen. Ja, er zijn regelingen voor minima om steun te krijgen, zeker. Maar ik snap de vraag niet helemaal goed. Want wat heeft dat te maken met het niet-willen verhogen van de OZB? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Nou, die combinatie met het niet-verhogen van de OZB.

U geeft eerst aan: mensen hebben het hartstikke zwaar. Daarna zegt u: we kunnen de OZB wel gaan verhogen. Dat vind ik een heel rare combinatie. Of zie ik dat verkeerd? Raadslid Sampimon (GroenLinks): Nou, de OZB komt niet in de eerste plaats terecht bij de mensen over wie ik het heb en die in een slecht geïsoleerde woningen zitten, die moeite hebben om het koel of warm te houden. Natuurlijk zijn die er, zeker. Maar over het algemeen, de mensen over wie ik het heb, zitten in huurwoningen. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Maar ook die moeten betalen, toch? Die betalen de OZB. Dat komt niet bij die mensen terecht, dat komt bij de gemeente terecht. Dus ze betalen. En u wilt de rekening verhogen voor die mensen? Raadslid Sampimon (GroenLinks): Onroerendezaakbelasting is voor mensen die een koopwoning hebben, in mijn herinnering. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Volgens mij voor beiden: zowel voor eigenaren als ook huurders. Raadslid Sampimon (GroenLinks): Ja, over het algemeen hebben de mensen die het moeilijker hebben financieel, minder last van een verhoging van de OZB dan mensen die in bijvoorbeeld een heel royaal huis wonen. Ik wilde mijn eerste motie gaan indienen Die gaat over brede welvaart. Als de komende maanden één ding belangrijk wordt, dan is dat de vraag hoe we onze keuzes beoordelen.

Kijken we alleen naar wat een voorstel oplevert voor de Begroting voor volgend jaar, of kijken we ook naar wat het betekent voor de gezondheid van inwoners, voor kansengelijkheid, voor leefbaarheid in onze dorpen en wijken en voor de kansen van volgende generaties. GroenLinks realiseert zich dat een bezuiniging op papier verstandig lijkt, in de praktijk soms een heel dure keuze kan zijn. Daarom vragen wij het college het volgende: Motie 32 ‘Brede welvaarts- en effecttoets op ombuigingen’ (ingediend door de fractie@s van GroenLinks) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • de Kaderbrief 2027 uitgaat van een meerjarig oplopend tekort bij voortzetting van bestaand beleid; • het college aangeeft dat scherpe keuzes en prioritering noodzakelijk zijn; • de financiële gevolgen van de jeugdhulp nog niet volledig zijn verwerkt; • ombuigingen maatschappelijke effecten kunnen hebben voor inwoners, wijken, dorpen en toekomstige generaties; Overwegende dat 91 • brede welvaart gaat over meer dan financiële ontwikkeling alleen, maar ook over gezondheid, bestaanszekerheid, leefomgeving, kansengelijkheid, sociale samenhang en de kwaliteit van natuur en klimaat; • financiële keuzes niet alleen op korte termijn, maar ook op maatschappelijke langetermijneffecten moeten worden beoordeeld; •

bezuinigingen op preventie, armoedebestrijding, zorg, jeugd, wijkvoorzieningen, duurzaamheid en klimaatadaptatie op termijn juist tot hogere kosten kunnen leiden; • de raad alleen verantwoord kan sturen wanneer de effecten van voorstellen op brede welvaart zichtbaar zijn; • een effecttoets het politieke debat over de Begroting concreter, transparanter en beter controleerbaar maakt; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om • bij de voorbereiding van de Begroting 2027 ieder ombuigingsvoorstel te voorzien van een brede welvaarts- en effecttoets; • daarbij onderscheid te maken tussen effecten op de korte termijn en de gevolgen voor toekomstige generaties; • de uitkomsten van deze toets herkenbaar op te nemen bij de Begroting 2027, zodat de raad voorstellen kan beoordelen op zowel financiële als maatschappelijke gevolgen; • de raad voorafgaand aan de begrotingsbehandeling te informeren over de gekozen werkwijze voor deze toets; En gaat over tot de orde van de dag.’ Raadslid Sampimon (GroenLinks): Onze tweede motie gaat over preventie. Want we kennen allemaal het spreekwoord ‘voorkomen is beter dan genezen’. Juist wanneer de financiële druk toeneemt, ontstaat het risico dat er wordt gekeken naar voorzieningen die relatief goedkoop lijken, van grote waarde zijn.

Het jongerenwerk dat problemen vroeg signaleert, de ondersteuning die voorkomt dat schulden uit de hand lopen, de hulp die ervoor zorgt dat gezinnen niet vastlopen voordat er zwaardere zorg nodig is. GroenLinks vindt dat we heel voorzichtig moeten zijn met het afbreken van voorzieningen die juist helpen om grotere problemen te voorkomen. Daarom vragen het college het volgende: Motie 33 ‘Bescherm preventie in het sociaal domein’ (ingediend door de fractie@s van GroenLinks) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • de kosten van jeugdhulp volgens de Kaderbrief sterk oplopen; • het college inzet op vernieuwing van de jeugdhulp, versterking van de pedagogische basis, informele ondersteuning, sturing en monitoring; • preventieve voorzieningen zoals jongerenwerk, wijkteams, schuldenpreventie, mantelzorgondersteuning, schoolmaaltijden en laagdrempelige hulp belangrijk zijn voor inwoners; • de financiële druk op het sociaal domein het risico vergroot dat juist lichte en preventieve ondersteuning onder druk komt te staan; Overwegende dat • preventieve voorzieningen bijdragen aan het voorkomen van zwaardere zorgvragen en daarmee aan het beheersen van maatschappelijke en financiële kosten; • bezuinigingen op lichte ondersteuning op korte termijn ruimte kunnen lijken te bieden, maar op

langere termijn kunnen leiden tot hogere kosten, meer druk op gezinnen en meer beroep op specialistische hulp; • een geloofwaardige financiële koers vraagt om scherpe keuzes die niet alleen op directe besparing, maar ook op langetermijneffecten worden beoordeeld; • juist in tijden van financiële druk het beschermen van effectieve preventie kan bijdragen aan het beheersen van toekomstige uitgaven in het sociaal domein; 92 • de raad bij de Begroting 2027 duidelijk moet kunnen zien welke preventieve maatregelen worden beschermd, versterkt of juist geraakt; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om • preventie in het sociaal domein bij de begrotingsuitwerking 2027 expliciet als prioriteit te behandelen; • voorstellen om te bezuinigen op jongerenwerk, wijkteams, schuldenpreventie, armoedebeleid, mantelzorgondersteuning, schoolmaaltijden en andere vormen van laagdrempelige preventieve ondersteuning, alleen aan de raad voor te leggen met een analyse van de verwachte maatschappelijke effecten, financiële risico’s en kosten op langere termijn; • bij de Begroting 2027 inzichtelijk te maken hoe preventieve inzet bijdraagt aan het beheersen van jeugdhulp en Wmo-kosten en welke preventieve voorzieningen in dorpen en wijken behouden, versterkt of anders georganiseerd worden; En gaat over tot de orde van de dag.’ Raadslid Sampimon (GroenLinks): En dan onze derde motie.

Die gaat letterlijk over isolatie voor de mensen naar wie in het begin van mijn bijdrage al verwees. Isoleren gaat over de vraag of je huis in alle seizoenen leefbaar blijft. GroenLinks vindt dat inwoners met een laag inkomen niet vast mogen zitten in een woning die te heet, te koud en te duur is. Daarom vragen wij het college het volgende: Motie 34 ‘Isolatieoffensief voor huishoudens met een laag inkomen’ (ingediend door de fractie@s van GroenLinks) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • veel huishoudens nog steeds te maken hebben met hoge energierekeningen en onzekerheid over toekomstige energieprijzen; • slecht geïsoleerde woningen leiden tot tocht, vocht, schimmel, gezondheidsproblemen en hoge energiekosten; • juist huishoudens met een inkomen tot 120 procent van de bijstandsnorm vaak wonen in woningen met de hoogste energielasten; • veel inwoners moeite hebben om hun woning op eigen kracht te verbeteren; Overwegende dat • goede isolatie direct kan zorgen voor een lagere energierekening’ • inwoners niet in de kou mogen komen te zitten door een slecht geïsoleerde woning; • investeren in isolatie kan bijdragen aan een gezond binnenklimaat en lagere woonlasten; • ondersteuning bij isolatie juist voor huishoudens met een laag inkomen het verschil kan maken; • de Begroting

2027 kansen biedt om middelen, regelingen en partnerschappen te bundelen; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om • bij de Begroting 2027 een voorstel voor een gerichte isolatieaanpak voor huishoudens met een inkomen tot 120 procent van de bijstandsnorm aan de raad voor te leggen; • daarbij samenwerking te zoeken met woningcorporaties, energiecorporaties, provincie, Rijk en lokale uitvoeringspartners; • in het voorstel ook aandacht te besteden aan energiezuinige apparaten, zonnepanelen waar passend en ontzorging van inwoners; • daarbij inzichtelijk te maken hoeveel huishoudens hierdoor geholpen kunnen worden met lagere energiekosten en een beter wooncomfort; En gaat over tot de orde van de dag.’ Raadslid Sampimon (GroenLinks): Voorzitter, ik ben niet de politiek ingegaan omdat ik dacht dat we hier makkelijke keuzes zouden maken. Net als volgens mij iedereen in deze raad weet ik dat de komende tijd moeilijke besluiten nodig zijn. GroenLinks vindt het belangrijk dat we ervoor zorgen dat de gevolgen van die keuzes eerlijk worden verdeel. Dat we daarbij verder moeten kijken van de cijfers van volgend jaar alleen. En dat we ervoor moeten zorgen dat de rekening niet terechtkomt bij de mensen die het het minste kunnen dragen. 93 Dank u wel. De heer Wittendorp (CDA): Ja, laat ik er ook maar een error ingooien.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/85ba2510-47e5-491b-aa16-779382cfc8a7?agendaItemId=3248e6cd-6a85-4897-97eb-51651e75c4c2