Notulen Openbare Raadsvergadering 25 juni 2026
Tekst van het document
We zien dat de inwoners over het algemeen tevreden zijn over de bereikbaarheid van de dienstverlening, terwijl tegelijkertijd wordt gewerkt aan duidelijke taal- en digitale toegankelijkheid. Dat vinden wij belangrijk, omdat de overheid voor iedere inwoner toegankelijk moet zijn. En als laatste vinden we dat de aandacht voor maatschappelijke weerbaarheid, crisisvoorbereiding en de aanpak van ondermijning positief is. In een tijd van toenemende onzekerheid is het belangrijk dat inwoners kunnen rekenen op een weerbare en veilige gemeente. Dan als laatste nog één vraag over woningbouw. En die vraag is ook al door een van de andere fracties gesteld. In de rapportage wordt gesproken over de noodzaak van prioritering. Hoe zorgt het college ervoor dat starters en senioren daadwerkelijk voorrang krijgen bij de programmering van nieuwe woningbouwprojecten, zowel in Emmen als in onze dorpen? Tot zover/. De heer Otter (Wakker Emmen): Ja, voorzitter, er is al heel veel gezegd. Ik heb het daarom hier en daar een beetje ingekort. Bij de behandeling van de Jaarrekening 2025 werd duidelijk dat we financieel gezien op een omslagpunt zitten. De resultaten worden negatiever, de onzekerheden groter en tegelijkertijd worden de ambities ook groter. Scherpere keuzes maken en ‘niet alles kan’ is het devies.
Wakker Emmen is het hiermee eens, maar welke keuzes en wat kan dan niet meer? Op bladzijde 4 van de Berap staat zo’n heel mooie zin, voorzitter. ‘De Bestuursrapportage maakt verdere afwegingen en keuzes richting de Berap-II en de Begroting 2027 noodzakelijk.’ En mijn vraag is dan ook: kan het college aangeven hoe dit traject van afwegingen en keuzes eruitziet? Krijgen we vóór de Begroting 2027 nog een moment om ons uit te spreken over keuzes en afwegingen, bijvoorbeeld voor het jaar 2026? Voorzitter, het financiële beeld is niet best: van een plus 3,5 miljoen gaan we naar een min van 5 miljoen en de belangrijkste oorzaken zijn het sociaal domein en gladheidsbestrijding. We hebben ook nog weer een brief gekregen dat het in feite nog slechter wordt en dat we naar de min 7, min 8 miljoen gaan. Voorzitter, ik wil een paar woorden wijden. We hebben het al heel veel gehad over het sociaal domein. Als het gaat om dat sociaal domein, hebben we te maken met een veelheid van aanbieders. Deze leveren diensten met bijbehorende tarieven en tariefstijgingen. En wij als gemeente moeten maar zien hoe we die rekening moeten voldoen. Dat doet ons pijn en gaat ten koste van allerlei andere gemeentelijke taken. Voorzitter, ik heb een jaarrekening 2025 gelezen van een grote zorgaanbieder.
En wat mij opviel, was de verdere groei van hun resultaat, een forse omzetgroei met slechts een paar extra fte’s in dienst en nergens wordt gesproken over bezuinigingen, moeilijke tijden of druk op de resultaten. Men gaat er schijnbaar van uit dat de rekening gewoon altijd maar door de gemeente zal worden voldaan. Dan kom ik ook een beetje op mijn vraag, voorzitter. Worden die jaarrekeningen van alle zorgpartijen ook geanalyseerd? En hebben wij ook zicht op hun financiële resultaten? Want het zou een beetje zonde zijn dat daar het geld blijft liggen dat wij heel moeizaam bij elkaar moeten schrapen. Dan, voorzitter, is de zorg ook gewoon business. En de gemeente en grote zorgaanbieders zijn in feite tot elkaar veroordeeld. Dat kan er ook toe leiden dat er minder scherp wordt onderhandeld. Kortom, voorzitter, zijn wij hard en zakelijk genoeg als gemeente? Hoe kijkt het college hiernaar? Tot zover. De heer Koops (D66): Ter bevestiging, want ik ben het heel erg eens, zeker met het laatste betoog van de heer Otter. U had het over zorgpartijen. Rekent u daar ook Stichting De Toegang onder? Wilt u daar met dezelfde strenge blik naar kijken? De heer Otter (Wakker Emmen): Ja. Want ik ga er sowieso van uit dat het natuurlijk niet helemaal...
Ja, in feite is het de toegang van onszelf als gemeente en die regelt een hele hoop zaken en je moet er 32 met dezelfde kritische blik naar kijken of dit efficiënter kan en of dit zoveel geld moet kosten. Maar goed, op het totaal gaat daar niet het meeste geld naartoe. Maar ja, wij moeten op alles even scherp blijven en heel efficiënt daarmee omgaan. De voorzitter: Oké. Dank u wel. Dat waren de bijdragen in eerste termijn? Dan gaan we over naar de beantwoording door het college in eerste termijn. Waarbij ik tegelijkertijd wel aangeef: er zit wat overlap in het type thema’s met het middaggedeelte. Dus het kan zijn dat een aantal dingen wat blijft liggen, ook gelet op de tijd. Schroom dan niet om daar straks bij de bespreking van de Kaderbrief dat nog wel even terug te halen. Dat maakt nu de beantwoording iets compacter, gerelateerd aan de Bestuursrapportage. Maar zeker de vragen die gaan over: ‘hoe gaat het dan verder?’, ‘wat betekent dit nou voor het proces?’: daar zal de wethouder straks bij de behandeling van de Kaderbrief ook wel een eerste aftrap van geven plus een doorkijkje naar het proces, op basis waarvan we dan bij de behandeling van de Kaderbrief kunnen kijken of dat inderdaad alle thema’s zijn.
Dus in die zin zou dat de suggestie zijn: om niet alle opmerkingen die nu gemaakt zijn voor de vaststelling van de Bestuursrapportage, in dit stadium aan de orde te hebben, maar die ook even wat vast te houden voor de middag en de avond. Wethouder. Reactie college Mevrouw Kuipers (wethouder): Dank u allen voor uw inbreng. Ik heb, zoals de burgemeester al zei, al heel wat vragen gehoord en ik ga mijn best doen om ze allemaal zo volledig mogelijk te beantwoorden. Laat ik beginnen met te zeggen dat de Berap een terugkijkend document is. De eerste maanden van het jaar kijken we dus terug en vergelijken we dat met de Begroting, die door uw raad is vastgesteld. Het is daarmee geen voorspelling van hoe 2026 uiteindelijk zal eindigen, maar wel een belangrijk moment om te zien of we op koers liggen. En de conclusie is dat het financiële beeld minder positief is dan bij de Begroting werd verwacht. Met name binnen het sociaal domein zien we hogere kosten dan voorzien. Dat zorgt ervoor dat we op dit moment uitkomen op een verwacht tekort voor 2026. Het college realiseert zich dat dit een zorgelijk beeld is. Tegelijkertijd vinden wij het belangrijk om deze ontwikkelingen juist nu met uw raad te delen. En daar is ook de Bestuursrapportage voor bedoeld. Ik heb veel terechte vragen en zorgen gehoord, voor zover wij daar de antwoorden op hebben, zal ik die zeker geven.
Hart voor Emmen: hoe gaan we structurele kosten beheersen met incidenteel geld? Nou, in zijn algemeenheid veel vragen over het incidenteel inzetten van de reserves. We mogen dit ook niet structureel doen. Onze structurele lasten moeten we dekken met structurele baten. We mogen daarom ook niet structureel dekken uit de reserves en bij de Berap is er nu voor gekozen om te dekken uit de bestemmingsreserve, omdat dit incidentele posten betroffen. Die bestemmingsreserve kwam naar aard ook overeen met de post. Er wordt dus niet zomaar gedekt uit de bestemmingsreserve. Maar de zorgen die u uit, zijn terecht. We gebruiken ze nu dus als een overbrugging en betrekken de structurele oplossing bij de komende Begroting, zodat we toekomstige financiële problemen gaan voorkomen. En er was nog een vraag: waarom gaan we van een positief saldo naar een tekort? Nou, de belangrijkste oorzaak ligt in een beperkt aantal grote afwijkingen, met name binnen het sociaal domein. Vooral de jeugdzorg, beschermd wonen en maatschappelijk opvang zorgen voor hogere kosten dan waarmee we in de Begroting rekening hebben gehouden. En dan ook nog de vraag: hebben we dit zien aankomen? Nou, we wisten dat op een aantal onderdelen financiële druk aanwezig was. Wat in de eerste maanden van 2026 duidelijk zichtbaar is geworden, is de omvang van die afwijkingen ten opzichte van de Begroting.
En op basis van de meest actuele inzichten leggen wij deze bijstelling dan ook nu ook aan uw raad voor. Ja, en dan terecht de vraag: wat gaan wij als college doen om de kosten beheersbaar te houden? Nou, uiteraard kijken wij continu naar de mogelijkheden binnen de wettelijke kaders en bestaande contracten om de groei van de kosten te beperken. Ook blijven we daarnaast aandacht vragen voor een passende financiering vanuit het Rijk, want die is ook niet onbelangrijk. Een terechte vraag: komt er nog meer aan? Maar dit is wat we nu weten en ja, bij de tweede Berap komen we terug met een nieuw beeld. 33 D66 gaf nog aan: moeten we de p&c-cyclus aanpassen? Moeten er meer overlegmomenten komen? Ja, dat is aan uw raad zelf, hoe u daar zelf tegenaan kijkt. Mevrouw Stulp D66): Ja, dat antwoord begrijp ik, dat het aan de raad is. Maar ik ben wel benieuwd naar de visie van de wethouder hierop. Mevrouw Kuipers (wethouder): Ja, ik denk dat de cyclus op dit moment goed is ingeregeld en dat daar genoeg en voldoende overlegmomenten bij zijn. Maar op het moment dat er vanuit uw raad toch andere momenten of informatiebijeenkomsten gewenst zijn, ja, dan staat het u zeker vrij dat we daarover in gesprek gaan. Maar meldt u dat dan ook. De bijdrage van Wakker Emmen. U begint met de constatering dat we financieel gezien op een omslagpunt zitten. Die constatering herkent het college.
Bij de behandeling van de Jaarrekening hebben we hier dan ook stilgestaan en we zien dat de financiële ruimte afneemt, terwijl de opgaven waarvoor gemeenten staan, niet kleiner worden. Dit betekent inderdaad dat we de komende periode scherper moeten kijken naar prioriteiten en naar wat we wel en niet kunnen doen. Hoeveel tijd heb ik eigenlijk, voorzitter? Want ik heb nog een heel verhaal. De voorzitter: Nou, ‘een heel verhaal’? Maakt u vooral uw keuzes en dan met name even de punten die de essentie raken. Dus u hoeft niet het boodschappenlijstje af te werken – dat zei ik in het begin al even. Dus pak de kern even eruit, alstublieft. Mevrouw Kuipers (wethouder): Oké. Als laatste punt, voorzitter: ten aanzien van het sociaal domein herkennen wij de zorg die Wakker Emmen uitspreekt. Bij het aangaan van de nieuwe contracten worden de jaarrekeningen van zorgaanbieders bekeken. Dit is vooral om de financiële gezondheid en continuïteit van de aanbieders te beoordelen. En verder worden de jaarrekeningen ook periodieke en worden bij twijfel zeker vragen gesteld. Tot zover. De voorzitter: Nou, u had nog wel wat spreektijd, hoor! ‘Ik gaf geen antwoord op uw vraag’, hoor ik nu? Ja. Maar als u zegt: ik wil nog wat toevoegen, kan dat. Het hoeft niet, het mag wel. Er is in ieder geval nog een vraag van de heer Otter. Dit gaat niet af van uw spreektijd.
De heer Otter (Wakker Emmen): Ja, voorzitter, ik snap dit allemaal. Maar ik had ook eigenlijk een beetje gevraagd naar wat er zo mooi in de Berap-I staat, dat we ook richting de Berap-II dus wat keuzes en afwegingen gaan maken. Nou, ik neem aan dat die Berap al een poosje ligt en dat het college daar al volop mee bezig is. Hoe worden wij als raad daarover geïnformeerd? Of moeten wij – en dan is het jaar eigenlijk om – bij de Berap-II lezen wat wel of niet gebeurd is? Mevrouw Kuipers (wethouder): Meneer Otter, ik heb uw vraag gehoord. En nou ja, daar heb ik ook een mooi antwoord op. Maar ik dacht dat mijn tijd al voorbij was. We vinden het nog wel wat vroeg om vandaag al aan te geven welke concrete activiteiten, projecten of ambities zouden moeten vervallen. Dat is precies het gesprek dat we richting de Berap-II, de Kaderbrief en de Begroting met uw raad moeten voeren. Daarbij hoort ook de vraag: welke ambities willen we overeind houden, welke we misschien later kunnen doen en waar mogelijk andere keuzes nodig zijn. En u vraagt ook hoe het proces eruit gaat zien. De eerste stap is dat we de ontwikkelingen die we nu zien, verder analyseren en verwerken in de voorbereiding voor de Begroting 2027. Daarbij zal de raad via de gebruikelijke p&c-momenten nadrukkelijk worden betrokken.
Het is uiteindelijk een keuze voor de raad om bij de begrotingsbehandeling de afweging en de keuzes te maken. Tot zover, voorzitter. De heer Otter (Wakker Emmen): Ja, voorzitter, maar dan hebben we het over 2027. Ik wou het eigenlijk nog wel hebben over wat we voor 2026 doen om dit beeld bij te draaien. Ik hoef nu niet te weten wat precies, maar ik had eigenlijk het even zo gevraagd, waarbij ik er een beetje van uitging dat 34 we ergens na de zomer nog een keer bijgepraat worden en dat u met wat voorstellen komt: ‘Dit gaan we in 2026 nog anders doen.’ Mevrouw Kuipers (wethouder): Ja, ik begrijp dat u dat wenst en ik kan u toezeggen dat wij daar na de zomer op een moment bij u op terugkomen. De heer Wanders (wethouder): Heel kort. De heer Pruisscher vergat het vraagteken uit te spreken. Maar ik denk: ik ga hem toch even bedienen. Want hij had over kosten die we niet zouden hebben gemaakt. Die hebben we wel gemaakt. U hebt 250.000 euro beschikbaar gesteld voor vroegsignalering. Uiteindelijk is dat niet volledig nodig gebleken. Tegelijkertijd ziet u op de állerlaatste pagina dat, mocht er een positief resultaat zijn geweest, wij een resultaatbestemmingsvoorstel hadden gedaan in verband met de ingezette lijn. En zo is dit tot dit lagere bedrag gekomen dan u ooit hebt toegekend als raad. Maar tegelijkertijd is dit wel noodzakelijk geweest.
De heer De Jonge (wethouder): Ik moest rustig lopen, werd gezegd. Maar het is hier koel, dus dat scheelt. Voorzitter, twee vragen. Als eerste over Veiligheidszorg: nar de stijging van 33 procent werd gevraagd. Daar waren wij ook verrast door, door die verhoging van 33 procent. Momenteel zijn er gesprekken met de Stichting Veiligheidszorg Drenthe. Momenteel lopen er ook diverse onderzoeken en wij volgen deze ontwikkelingen dan ook nauwgezet. Maar we wachten wel eerst even de uitkomsten daarvan af. En de tweede vraag ging over het AVE-model en dat is Aanpak Voorkomen Escalatie. De afgelopen periode is binnen Emmen gewerkt aan een lokale inrichting van het AVE-model. Daarbij is er een stuurgroep betrokken geweest en in deze fase is waardevolle input verzameld vanuit de professionals die dagelijks werken met complexe casuïstiek op het snijvlak van zorg en veiligheid. Tegelijkertijd blijkt dat er nog geen consensus bestaat over enkele belangrijke onderdelen van de inrichting van AVE in Emmen. Met name de kwestie van positionering van de casusregie vormt hierbij een belangrijk discussiepunt. Hierdoor is dus het traject momenteel wat gestagneerd. Om tot een gedragen en uitvoerbare inrichting van AVE te komen, is er een vervolgfase nodig waarin bestaande inzichten worden samengebracht en vertaald naar een model dat past binnen de lokale context van Emmen.
Er is inmiddels een project voor gevonden, dus wij verwachten daar stappen in te zetten. Tot zover. De heer Jakobs (wethouder): Ik heb een aantal vragen gehoord over de woningbouw. Dat is eigenlijk ook wel een beetje weer een doorkijk naar vanmiddag. Maar ja, voor wie bouwen nu eigenlijk? Dat was onder andere een vraag van de PVV en het CDA. Nou, de Wet regie volkshuisvesting komt eraan, die wordt 1 juli vastgesteld. Daarin wordt ook aangegeven dat dat 40 procent betaalbare koop moet zijn en 30 procent sociale huur en 30 procent mag daarboven zitten. Dat krijgt ook vorm in het Volkshuisvestingsprogramma dat we zelf aan uw raad gaan voorleggen. Welke mogelijkheden heb je dan – want dat was dan ook de vraag – om de inwoner van Emmen van de Wet regie volkshuisvesting te laten profiteren? Nou ja, de huidige wetgeving biedt de gemeente ruimte om onder voorwaarden tot 50 procent van de sociale huurwoningen en een deel van betaalbare koopwoningen met voorrang toe te wijzen aan woningzoekenden met een lokale maatschappelijke en economische binding. Dit kan alleen als sprake is van schaarste en verdringing. Wij zijn voornemens om dit te onderzoeken. Dan netcongestie, want dat is natuurlijk ook een vraag. Hoe doe je dat dan? Stikstof is genoemd. Nou, de grootschalige netwerkversterking komt eraan: een nieuw hoogspanningsstation op Boerdijk.
Dat duurt nog een aantal jaren, dus je kijkt nu wat je vooral nú kunt doen. Dat is de buurtaanpak van onder andere Enexis, snelheid maken gebeurt ook op wijkniveau, een grootschalige buurtaanpak waarbij aannemers in Emmen bestaande elektriciteitsstations vernieuwen, extra transformatorhuisjes plaatsen en ondergrondse kabels vervangen. Dan hebben we nog project ORTESE: daar kan mijn collega, meneer Schrik, nog wat meer over zeggen. En daarnaast kijken we naar smartenergyhubs: alles om maar die woningbouw op gang te krijgen. 35 Daarnaast werd over de grondexploitatie ook nog iets genoemd. Nou, op het moment dat je veel bouwt, dan zie je soms een onevenwichtige grondexploitatie. We hebben dat vorig jaar gezien met een aantal grondexploitaties waar er aan de raad gevraagd werd om daarmee akkoord te gaan en wat we dan uit de reserves haalden, omdat daar een tekort op kwam. Vervolgens hebben we uiteraard ook grondexploitaties die wél in de plus zitten. Nou, uiteraard kijken we zo goed mogelijk naar dat evenwicht en kijken we scherp naar de programmering van onze woningbouw om die grondexploitaties scherp in de gaten te houden. Dat is ook gewoon een opdracht voor ons de komende jaren. Tot zover. Dank u wel, voorzitter. De heer P.M. Schrik (wethouder): Ja, de ChristenUnie vroeg nog even naar het Warmteprogramma en het wat de stand van zaken is.
Op dit moment is het Warmteprogramma in de maak en in november staat er ook een informatiebijeenkomst voor uw raad gepland. Dan wordt u bijgepraat over het Warmteprogramma. Gelijktijdig zullen we daarin ook het ORTESE-verhaal meenemen met de laatste stand van zaken rondom ORTESE. De voorzitter: Een cliffhanger. Ja. Heel goed. Dat waren de bijdragen naar aanleiding van de eerste termijn van de raad en het college. Ik kijk even rond. Is er dan nog behoefte aan een tweede termijn? In ieder geval de heer Otter, D66 en de PVV. Die drie partijen? Ja? Oké. Dan kan wel even vanaf uw stoel. Ja. Tweede termijn De heer Otter (Wakker Emmen): Bedankt voor alle reacties. Kijk, wat ik toch nog een beetje miste, is het punt dat wilde aanreiken, namelijk wat er in feite wordt verdiend in de zorg. Want wij zitten hier altijd in de positie dat we het allemaal een beetje bij elkaar moeten schrapen. Kijk, in onze GR’en worden allemaal begrotingen vastgesteld. Dan hebben wij ook een soort sturing op deze instellingen. Nou zijn er natuurlijk allerlei zorginstellingen die geen GR’en zijn, maar in feite zijn ze net zo afhankelijk van de gemeenten in het algemeen als een GR. Dus ik vind dat we ons best wel een beetje actiever daarmee mogen bemoeien om te kijken hoe die bedrijfsvoering plaatsvindt. Dan moet je ook goed naar de jaarrekening kijken.
Nou, van die jaarrekening die ik bestudeerd heb, schrik ik. Dan denk ik: dat is allemaal ‘de zon schijnt hier’ en wij moeten het hier allemaal bij elkaar schrapen. Dus ik vind dat we ons daar best wel wat actiever in op mogen stellen. En niet alleen maar de jaarrekening bekijken bij een nieuw contract, maar laten we gewoon bezien wat er in al die zorginstellingen achterblijft aan geld. En wordt de boel allemaal wel op een goede efficiënte manier gerund? Nou, en misschien zit daar best een stuk besparing in. We hoeven geen 30 procent besparen. Ik denk dat als we 5 procent besparen op al die uitgaven, ons begrotingsprobleem dan bijna getackeld is. Mevrouw Stulp (D66): Bedankt voor de beantwoording en de poging van de wethouder om dat zo snel mogelijk te doen. De beantwoording blijft wat ons betreft daarom wel wat oppervlakkig, niet concreet – of de wethouder weet het antwoord nog niet. Onze zorgen of er echt inzicht is in het begrotingstekort en grip op de toekomstige aanpak, blijven daarom nog wel bestaan. We komen daar in de bespreking bij de Kaderbrief op terug. Afsluitend wilde ik nog wel zeggen dat ik de bijdrage van de heer Otter van Wakker Emmen goed kan ondersteunen en ook daar zullen we vanmiddag op terugkomen. Tot zover.
De heer Knol (PVV): Ik zou willen zeggen dat ik blij ben met de beantwoording van de wethouder en ook de toezegging eigenlijk die de wethouder gaf om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om voorrang te verlenen voor mensen uit Emmen en omgeving. Dank u. De voorzitter: Dat waren de bijdragen in tweede termijn? Ik kijk nog even naar het college: is daar nog behoefte aan een reactie? Ik zie u ‘nee’ schudden. 36 Dan gaan we wat mij betreft over naar de besluitvorming. Besluitvorming De voorzitter: We hebben het over de Bestuursrapportage, de eerste van 2026, met de daarin gerapporteerde afwijkingen en een aantal voorstellen 3,3 miljoen ten laste van de bestemmingsreserve vast te stellen, een begrotingswijziging te maken en uiteindelijk het Meerjarenperspectief Grondexploitaties vast te stellen. Is er behoefte aan een stemverklaring? Dat is niet het geval. Dan gaan we over tot de besluitvorming. De stemming is geopend. (…) Daarmee is dit voorstel unaniem aangenomen met 38 stemmen voor en nul stemmen tegen. Voor dit raadsvoorstel hebben gestemd de fracties van 50PLUS (1), het CDA (4), de ChristenUnie (1), D66 (2), Forum voor Democratie (4), GroenLinks (1), Hart voor Emmen (1), de Partij van de Arbeid (4), de PVV (2), de SP (1), Veilig Emmen (2), de VVD (2) en Wakker Emmen (13). Het is tien voor één. Over bijna twaalf uur – iets later – speelt het Nederlands elftal.
Dus we hebben nog twaalf uur de tijd. Dus het wordt steeds spannender of we dat gaan halen, maar het zou zomaar kunnen. Want eigenlijk hebben we nog maar één agendapunt en dat is de Kaderbrief in dezen. Dat doen we niet nadat we even rustig gaan pauzeren. Er is voor alle aanwezigen hier een lunch geserveerd beneden in de bedrijfskantine. Het is tien voor één. Als we nou eens – laten we zeggen – kwart voor twee hier weer in de zaal zijn? Kwart voor twee open ik hier weer de raadsvergadering. De vergadering is geschorst. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering. Dank voor de discipline om allemaal hier weer aanwezig te zijn. Dank ook voor de discipline vóór de pauze. Dat ging volgens mij heel goed. We hebben al een heel aantal dingen besproken. 5.D. Kaderbrief 2027 De voorzitter: Dan zijn we nu, wat elders in de ochtend gezegd werd, bij het hoofdmenu van deze vergadering, in wat verschillende delen daarvan. Het gaat over de Kaderbrief. Voor de buitenstaanders: het gaat over de hoofdlijnen voor de komende Begroting.
Waar staan we nou? Waar moeten we rekening mee houden? Dat zal een beetje in de bespreking van de Jaarrekening en Bestuursrapportage, daar eens even boven gaan hangen halverwege het jaar: waar staan we nu en wat moeten we gaan doen in de richting van de Begroting? Voorheen waren dat inderdaad heel uitvoerige stukken en nu is dat eigenlijk meer een brief waarin men de kern te pakken heeft. Het is ook niet een raadsvoorstel, u kunt het ook niet echt amenderen. U kunt er wel uw reflectie op geven, u kunt natuurlijk zeggen wat u ervan vindt. Het kan ook zijn dat er moties worden ingediend. Ik heb begrepen dat er al wel een paar liggen – om het voorzichtig te zeggen. En ik zeg er nu maar even bij... [Op de schermen in de raadszaal verschijnt ineens de dictumtekst van een nog in te dienen PVV-motie.] (…) O, er komt in één keer al een motie voorbij. Ja. De PVV zit hier achter de knoppen, begrijp ik? Er is één motie nu ingediend en die gaat over Wildl... Nee, houd er rekening mee dat het in de kern om politieke keuzes en prioriteiten gaat. De verleiding is ongetwijfeld groot om links en rechts heel uitvoering de diepte in te gaan. Dat zou er niet recht aan doen. En een ander advies dat ik u meegeef: blijf een beetje bij vragen in de richting van het college. Dat mag natuurlijk allemaal, het is allemaal niet verboden, dat snap ik ook wel.
En tegelijkertijd is het vooral het gesprek van de raad. Het college heeft een voorzet gegeven, ik zal zometeen de wethouder financiën vragen om nog even een eerste aftrap te doen. Daarna moet het vooral aan de raad zijn in dezen. We zullen dan de middag benutten voor de bijdragen vanuit de raad. We kijken even hoe ver we rond de klok van half zes, zes uur zijn. Zeker als er allerlei interrupties zijn – en dat kan gerust – kan het zijn dat we nog een deeltje van de avond nodig hebben voor de afronding van de bijdragen vanuit de 37 raad. En dan zal het college reageren op alles wat is ingebracht. Dan gaan we schorsen en dan gaan we op weg naar de tweede termijn. Even voor de goede orde: de spreekvolgorde doen we op basis van grootte. Dat is een gewoonterecht. Uw spreektijd bedraagt tien minuten en dat geldt voor iedere fractie. En de moties komen gaandeweg de rit wel voorbij. Volgens mij heb ik dan de kern te pakken in dezen. Zullen we het zo doen met elkaar? Nog opmerkingen vooraf? Verder niet? Wethouder, zou u een aftrapje kunnen geven voor de bespreking van de Kaderbrief en dat vanuit het perspectief van het college. Inleiding college Mevrouw Kuipers (wethouder): Vandaag spreken we over de Kaderbrief 2027. Deze is anders dan andere jaren, al is de Kaderbrief in deze vorm er eigenlijk nog maar één jaar.
We staan aan het begin van een nieuwe bestuursperiode met een nieuwe raad en een nieuw college. Daarom heeft het college bewust gekozen voor een beleidsarme Kaderbrief. Niet omdat er geen ambities zijn, maar omdat wij vinden dat het gesprek over die ambities eerst hier gevoerd moet worden. Deze Kaderbrief laat daarom vooral zien hoe we er financieel voor staan en vanuit welke uitgangspositie we beginnen aan de Begroting 2027. Laat ik beginnen met waar we staan. De gemeente staat nu financieel nog steeds op een stevige basis. De afgelopen jaren is er een zorgvuldig financieel beleid gevoerd. Daarom beschikken we over gezonde reserves en een goed weerstandsvermogen. Maar tegelijkertijd zien we de financiële ruimte kleiner worden. Gemeenten krijgen te maken met stijgende kosten, onzekerheid over inkomsten vanuit het Rijk en oplopende uitgaven, met name binnen het sociaal domein. En sinds het verschijnen van de Kaderbrief hebben we nieuwe informatie ontvangen via de Meicirculaire. Die nemen we uiteraard mee in de verdere uitwerking van de Begroting. Maar de kern van het verhaal verandert daar niet door. De financiële opgave blijft groot en vraagt om keuzes. En dat vraagt om realisme. Niet omdat onze ambities minder belangrijk zijn geworden: we willen blijven investeren in woningen, leefbaarheid, voorzieningen en de toekomst van Emmen.
Maar we moeten ook heel eerlijk zijn: gezien de financiële opgave zullen we keuzes moeten maken in wat we nu doen, wat we later doen en wat we mogelijk niet meer gaan doen. Daarom gaat deze Kaderbrief uiteindelijk niet alleen over cijfers. Deze Kaderbrief gaat over keuzes. Keuzes die niet alleen door het college gemaakt worden, maar die beginnen bij uw raad. Want juist u als raad bepaalt de politieke koers van de gemeente en dat gesprek moet natuurlijk plaatsvinden tussen raad en college. maar deze Kaderbrief nodigt u ook uit tot een gesprek binnen de raad zelf. Welke opgaven vindt u het belangrijkst? Waar wilt u extra op inzetten? En wat kan later? En misschien ook: waar zien we mogelijkheden om ruimte te maken voor nieuwe keuzes? Het college is benieuwd naar uw afwegingen. Niet alleen over wat we willen behouden of versterken, maar ook welke richting u ons mee wilt geven als het gaat om keuzes maken binnen de beperkte financiële ruimte die we hebben. In de aanloop naar de begrotingsvergadering nemen wij u graag mee in dit proces. Vandaag horen wij daarom graag welke prioriteiten u ziet en welke kaders u ons als college mee wilt geven voor het opstellen van de Begroting 2027. En met die richting van uw raad gaan wij vervolgens aan de slag bij de verdere uitwerking van de Begroting. We kijken uit naar uw debat.
Eerste termijn De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ik ben heel erg blij met de nieuwe raadszaal met de airco die we hebben. Dus dat doet me deugd. Normaal ben ik graag buiten, maar vandaag vind ik ook helemaal prima om hier te zijn. De Kaderbrief 2027: een document dat misschien minder tot de verbeelding spreekt dan een Begroting, maar wel bepalend is voor de koers van onze gemeente in de komende jaren. Het gaat over keuzes en richting. Natuurlijk gaat het niet alleen over cijfers en getallen, maar dat hebben we de hele dag zo’n beetje gehoord vandaag. Dit jaar hebben deze cijfers en getallen echt wel een heel grote invloed op onze wensen en kaders. We waarderen de openheid waarmee deze Kaderbrief is opgesteld. Er wordt geen rooskeurig beeld geschetst, geen financiële werkelijkheid verbloemd. Integendeel, er ligt een eerlijk verhaal dat laat zien dat wij als gemeente – dat hebben wij ook al heel vaak gehoord vandaag – voor stevige 38 uitdagingen staan. Het is natuurlijk een bijzondere periode, hè: nieuwe raad, nieuwe coalitie, nieuw college. Daar past wel visie, maar geen overmoed. Bovendien hebben we met de PvdA en de VVD natuurlijk in het Coalitieakkoord al vastgelegd waar wij als Wakker Emmen naartoe willen. Dan zou het heel vreemd als wij als Wakker Emmen nu nog met allerlei nieuwe wensen en beleidsvoornemens zouden komen.
De richting hebben we immers in het Coalitieakkoord al aangegeven, maar we snappen ook dat deze Kaderbrief ook beleidsarm is. We moeten ons dus niet vergissen in de ernst van de boodschap die tussen de regels door klinkt. Want de cijfers liegen niet. Waar we vorig jaar nog uitgingen van een positief saldo, zien we nu een beeld dat structureel verslechtert: een tekort van 6,5 miljoen in 2027, oplopend tot richting 13 miljoen. Dat is een aardig getal, 13 miljoen, in 2027. En dan hebben we nog niet eens over de jeugdzorg. Dat zal vandaag ook nog vaak aan de orde komen, we hebben dat vandaag ook vaak gehoord. Daarvan zijn de tekorten voorlopig slechts als p.m.-post opgenomen en daar worden we altijd een beetje zenuwachtig van. Als p.m. opgenomen, omdat de omvang nog onvoldoende voorspelbaar is. Ik wil toch alvast even stilstaan bij deze grootste financiële én maatschappelijke uitdaging in deze Kaderbrief: de jeugdzorg. Want hier raken dus die cijfers en de menselijkheid elkaar. Zorgelijk vinden wij die onzekerheid. Want laten we wel wezen: als tekorten kunnen oplopen van circa 13 miljoen in 2027 naar mogelijk 33 miljoen in 2030, dan praten we niet meer over een incidenteel risico. Dat praten we over een structurele – ja, je zou het kunnen noemen ‘ontwrichting’ van de gemeente Begroting. Ik zou bijna willen zeggen: dan kunnen we net zo goed stoppen met begroten.
Bij tekorten kun je twee dingen doen. Je kunt of de inkomsten verhogen of de uitgaven beperken. Want als wij worstelen alle gemeente met de kosten van de jeugdzorg. En om niet onder te gaan, zal het Rijk over de brug moeten komen. Hier ligt echt een stevige verantwoordelijkheid bij het Rijk. Gemeenten kunnen niet eindeloos verantwoordelijkheden krijgen opgelegd zonder structureel voldoende middelen. Dat is financieel onverantwoord en bestuurlijk onhoudbaar. Onze partij verwacht daarom van het college een stevige lobby richting Den Haag, samen met andere gemeente en regio’s. Niet afwachten, maar de druk opvoeren. En hopelijk laten de partijen met landelijke invloed hun stem ook horen. Want het kan niet zo zijn dat gemeenten moeten kiezen tussen een sluitende begroting en passende zorg voor kinderen. De heer Koops (D66): Laat ik dan meteen die handschoen oppakken. Want ik begrijp dit betoog natuurlijk wel: het Rijk moet tot op zekere hoogte de gemeenten goed compenseren voor de taken die het ons oplegt. Maar ik hoop toch ook dat Wakker Emmen het met onze fractie eens is dat het niet alleen maar de uitdaging van het Rijk is om het jeugdzorgstelsel te hervormen. Dat ook juist de gemeente aan zet is om onze jeugd goed in beeld te hebben, om goede doorverwijzingen te maken, om goede afspraken te maken met lokale jeugdzorgaanbieders.
Dit is niet alleen maar een uitdaging van het Rijk en ik hoop dat u dat ook onderschrijft. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): U geeft een mooie voorzet voor mijn volgende alinea. Dat was de inkomstenkant. Want we hebben natuurlijk allerlei ontwikkelingen: mevrouw Stellaard met die Hervormingsagenda Jeugdzorg en zo. Dus er gebeurt van alles nog en wat. Maar dat is de inkomstenkant voor een gedeelte, waar we het net over hadden. Maar we zijn als Wakker Emmen er echter niet voor om alleen maar de hand op te houden. Wat kunnen dan zelf in Emmen doen om de kosten van de jeugdzorg te beperken? Ook wij hebben hier de verplichting om de kosten binnen de perken te houden – daar waar mogelijk. En toch nog een vraag aan de wethouder. Ik hoop dat de wethouder over beide aspecten, inkomsten en uitgaven, iets kan zeggen. Ik begrijp ook tegelijk dat het niet het einde is van de hele discussie die we daarover gaan voeren de komende jaren. Dus we willen voorkomen als fractie dat dit debat uitsluitend financieel wordt gevoerd. We kunnen onze jongeren nu niet zomaar in de steek laten in enkel rigoureus bezuinigen in afwachting van besluiten van het Rijk. Dus: scherp met het geld omgaan, de rijksoverheid aanspreken en, als het moet, eerst het geld – toch al een gedeelte van de oplossing – maar dan uit de reserves en de jaren daarop de jeugdzorg wel op p.m.
We gunnen de jeugdzorg en ons de broodnodige tijd om er een goede oplossing voor te zoeken. En ook als richting de Begroting over een uitgave onze vraag: gaat het college ook intern en binnen de organisatie aan de slag met besparingsmogelijkheden? We horen graag van de wethouder welke 39 stappen er worden gezet om de organisatie scherper te maken en wat het kan opleveren als kostenbesparing. Maar is het nou allemaal kommer en kwel? Nee, zeker niet. Want we staan er niet slecht voor. De afgelopen jaren is er verstandig financieel beleid gevoerd, er is behoedzaam begroot en we beschikken over een gezonde reservepositie. Wie door Emmen loopt, ziet een gemeente die niet heeft stilgezeten. Wie in onze dorpen en wijken komt, ziet inzet op leefbaarheid. Wie kijkt naar de Economische Agenda, ziet perspectief via innovatie, onderwijs en samenwerking. Er ligt een fundament waarop verder gebouwd kan worden. Maar daar zit de kern van onze boodschap vandaag: een stevig fundament betekent niet dat alles tegelijk kan. Voorzitter, de tijd van stapelen lijkt voorbij. We zullen keuzes moeten maken, niet omdat de ambities minder belangrijk zijn geworden, maar juist omdat ze belangrijk genoeg zijn om ze realistisch te maken. Bij de Begroting willen we dan ook een concretisering hoe we deze doelen gaan halen. In het Coalitieakkoord hebt u al kunnen zien wat Wakker Emmen belangrijk vindt.
En dat is natuurlijk onder andere de woningbouw: die blijft noodzakelijk. Iedereen is het erover eens dat er meer woningen moeten komen. Meer nieuwe uitbreidingslocaties vragen vaak veel tijd. Wakker Emmen en de hele raad vragen telkens bij Kaderbrieven en Begrotingen extra aandacht voor woningbouwversnelling. Dit is voor ons een belangrijk thema, nu en de komende jaren. We denken daarom dat onze motie ‘Warme gronden’ zeker kan helpen. Want als we weten dat onze gemeente bestaande gebouwen en locaties heeft die mogelijk sneller kunnen worden benut voor woningbouw, laten we ze dan creatief en praktisch gebruiken. Denk aan leegstaande scholen, verouderde sporthallen en andere panden of gronden die wachten op een nieuwe bestemming. Daarom dienen we de motie ‘Warme gronden’ in en dat doen we samen met de VVD, de PvdA, de PVV en Hart voor Emmen.
Met deze motie vragen wij het college om die kansen systematisch in beeld te brengen en te bekijken welke locaties al op korte termijn kunnen bijdragen aan extra woningen voor onze inwoners: Motie 1 ‘Warme gronden’ (ingediend door de fracties van Wakker Emmen, PvdA, VVD, PVV en Hart voor Emmen) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • de druk op de woningmarkt in de gemeente Emmen onverminderd hoog blijft en de vraag naar betaalbare woningen voor diverse doelgroepen groot is; • traditionele woningbouwlocaties vaak lange doorlooptijden kennen als gevolg van planologische procedures, infrastructurele opgaven en andere ruimtelijke ontwikkelingen; • er binnen de gemeente gronden aanwezig zijn die op relatief korte termijn door functiewijziging of herontwikkeling kunnen worden ingezet voor woningbouw, zogenoemde ‘warme gronden’; • maatschappelijk en gemeentelijk vastgoed, zoals verouderde sporthallen, vrijkomende schoolgebouwen, voormalige zorglocaties en andere leegstaande panden, kansen biedt voor transformatie naar woningbouw; Overwegende dat • het herbestemmen en transformeren van bestaande gebouwen en het benutten van kansrijke ontwikkellocaties de doorlooptijd van woningbouwprojecten aanzienlijk kunnen verkorten; • inbreiding en transformatie bijdragen aan het vitaal houden van
wijken en dorpen, zonder dat dit direct ten koste gaat van waardevol buitengebied; • de gemeente Emmen de ambitie heeft om de woningbouwproductie te versnellen en daarbij optimaal gebruik te maken van bestaande bebouwde locaties en beschikbare ruimten binnen de kernen; • een actueel, integraal en transparant overzicht van dergelijke locaties op dit moment ontbreekt, waardoor kansen voor snelle woningbouwproductie mogelijk onbenut blijven; • snelheid geboden is om op korte termijn extra woningen te realiseren voor onze inwoners; Roept het college van burgemeester en wethouders op om • op korte termijn een integrale en volledige inventarisatie op te stellen van alle kansrijke ontwikkellocaties in bezit van de gemeente Emmen, waaronder gronden die door 40 functiewijziging geschikt kunnen worden gemaakt voor woningbouw en (potentieel) leegstaand maatschappelijk en gemeentelijk vastgoed, zoals verouderde sporthallen, scholen en voormalige zorglocaties; • bij deze inventarisatie specifiek te beoordelen welke locaties en panden geschikt zijn om op korte termijn (binnen één tot drie jaar) te worden getransformeerd of herontwikkeld ten behoeve van woningbouw; • de gemeenteraad uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 te informeren over de resultaten van deze inventarisatie, inclusief een concreet plan van aanpak, een prioritering van kansrijke locaties en een indicatie van de
verwachte woningbouwopbrengst en globale planning per locatie; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer Pruisscher (ChristenUnie): Mooie motie. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Fijn! De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja! Ja! Die hebt u weer binnen. Maar u roept inderdaad op om in het eerste kwartaal van 2027 te informeren. Wat is dan het kaderstellende doel richting de Begroting van 2027? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja, dat is inderdaad een goede vraag. Ja! Nou, ik zou hem kunnen veranderen met de zinsnede ‘laatste kwartaal van dit jaar bij de Begroting’. Maar goed, dan hebben we hem bij de Begroting, maar de opzet is duidelijk voor ons, denk ik. We willen graag een inventarisatie hebben. Ja, mocht het nog kunnen in het laatste kwartaal van dit jaar, dan zou ons dat enorm aanspreken. Maar wij zien ook een grote uitdaging misschien wel voor de ambtelijke organisatie. De heer Koops (D66): Naast inderdaad die systematiek hebben we het natuurlijk vandaag ook over een nijpend financieel perspectief. Ik begrijp van harte van uw motie. Volgens mij doen we dit ook al. Maar kan ik dit ook opvatten dat wat u en die mede-indieners dus ook extra budget beschikbaar kan komen voor de transformatie van deze panden naar woningen, zoals dat ook al beschikbaar is? En zo ja, waaruit dekken we dat dan? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja, ik denk dat dat nog een stap verder is.
Ik kreeg ook wel de opmerking links en rechts: ‘Kunnen we dat verder in gaan vullen?’ Het zou ons een groter goed zijn als we eerst in beeld hebben welke mogelijkheden er zijn. En de financiële kant, dat financiële plaatje, kunnen we er later misschien aan hangen. En dan kunnen we keuzes maken of we dat willen. Maar laten we eerst even zorgen dat we weten wat er mogelijk is. Verder niet? Oké. Voorzitter, er zijn natuurlijk veel belangrijke zaken. Denk aan bereikbaarheid, leefbaarheid en economische ontwikkeling. Ook investeringen in voorzieningen zoals sport, onderwijs en sterke wijken zijn nodig om Emmen aantrekkelijk en leefbaar te houden. Ze komen waarschijnlijk vandaag allemaal nog wel aan de orde. Wakker Emmen blijft hameren op de uitvoering: dus de hand aan de schop en de hamer in de hand. Ga voortvarend aan de slag met wat al in de planning zit en waar geld voor is, voordat we verdergaan met nieuwe plannenmakerij. Denk aan de verdubbeling van de N862, Emmen-Klazienaveen, het Rensenpark, de Greenwise Campus, diverse woningbouwprojecten en de centrumvernieuwing van de dorpen. Maar niet alles kan tegelijk en niet alles kan in hetzelfde tempo. Soms vraagt goed bestuur ook om het lef te temporiseren en misschien wel pas op de plaats te maken. Laat het college ook richting de Begroting rekening houden met haalbaarheid.
Niet alles wat op papier wenselijk is, blijft in de praktijk uitvoerbaar. We hebben te maken met personeelstekorten, marktdruk, stijgende kosten en beperkte capaciteit binnen organisaties en bij de aannemers. Dat betekent ook erkennen dat een organisatie niet onbeperkt kan leveren – dat snappen wij ook. Laten wij dus niet voor de muziek uit lopen en laten we het geld pas opnemen in de Begroting als zaken concreet en planbaar zijn. Onze fractie steunt het uitgangspunt dat we zorgvuldig moeten kijken naar wat haalbaar is, niet alleen financieel maar ook organisatorisch. Grote plannen zonder uitvoering leiden vaak tot frustratie, vertraging en uiteindelijk 41 verlies van vertrouwen. En dat moeten we vooral voorkomen. Dat is dan geen gebrek aan ambitie, voorzitter, maar dat is realistisch en dat past bij Wakker Emmen. En realistisch en ambitieus blijven wij, over het onderhoud van wegen, fietspaden en voetpaden. De inhaalslag die in de vorige bestuursperiode is ingezet, is nog altijd niet voltooid. Daarom blijven we aandringen om door te gaan met het wegwerken van achterstallig onderhoud in alle dorpen en wijken. Toch ook weer even het onderwerp veiligheid. Dat komt nadrukkelijk aan bod in de Kaderbrief. Terecht, want veiligheid is de kerntaak van de overheid en een belangrijk onderwerp voor onze inwoners. Ook in het Coalitieakkoord is hier uitgebreid aandacht aan besteed.
We zullen ook in de komende periode scherp zijn op de mogelijkheden die er zijn en denken dat er misschien bij de discussie over de APV later dit jaar nog extra stappen kunnen worden gemaakt om ook het veiligheidsgevoel nog beter te maken. Ik zie de griffie kijken naar mijn spreektijd? Of valt het mee? O, kijk aan. We willen ook nog iets zeggen over de reserves, zodat daar geen misverstand over bestaat. Soms klinkt het simpel: ‘We hebben toch op de bank? We hebben reserves.’ Gelukkig maar, daar zijn we blij mee. Maar – en dat doet mij eigenlijk wel deugd, want ik heb het al een aantal keren gehoord vandaag – reserves zijn geen structurele oplossing voor structurele problemen. Je kunt een spaarrekening niet blijven gebruiken om het tekort op je huishoudboekje op te lossen. En dat weten onze inwoners, en gelukkig ook veel raadsleden, als geen ander. Onze reserves zijn bedoeld voor de weerbaarheid. Op het moment dat we tegenvallers moeten opvangen. Juist in een tijd van onzekerheid moeten we daar zorgvuldig mee omgaan. Dat betekent wat ons betreft verstandig investeren, maar niet interen zonder perspectief. En, voorzitter, afrondend en samenvattend. Wat betekent dit alles nu richting de Begroting 2027? Voor onze fractie is er een aantal zaken helder. Ten eerste: we moeten blijven investeren in de toekomst van Emmen.
Stilstand is geen optie, een regiogemeente als Emmen moet blijven bouwen aan wonen, economie, bereikbaarheid en voorzieningen in alle dorpen en wijken. En ten tweede: wij kiezen als Wakker Emmen voor realisme boven wensdenken. Nieuwe ambities vragen om dekking en dus moeten we zorgen dat dit voor elkaar komt. Ten derde: als Wakker Emmen beschermen we de basis: goede voorzieningen in alle dorpen en wijken, veiligheid, leefbaarheid en ondersteuning van inwoners moeten overeind blijven. En dit alles onder de voorwaarde – en ik kan het niet genoeg herhalen – dat Wakker Emmen een geloofwaardig financieel pad van herstel bij de Begroting. Niet om dat toezicht dat vraagt, maar omdat een financieel gezonde gemeente ook een sterke gemeente is. Voorzitter... De voorzitter: Ter afronding. De slotzin... De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): ‘De slotzin’? Hoe raadt u het zo? ‘De slotzin’. Ja, de laatste zin: dan moet ik even nadenken. Waar was ik ook alweer? De werkelijkheid dat we niet alles kunnen afronden... De voorzitter: Nee, maar we gaan echt afronden nu. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja, maar de werkelijkheid is ook dat Emmen veel heeft om op voort te bouwen. We kunnen dus best veel. We hebben er dus vertrouwen in dat we de goede kant op zullen gaan.
De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja, voorzitter, ik hoor de heer Hoogenberg goede dingen zeggen over de reserves en hoe we structurele problemen ook structureel moeten oplossen. Maar we werken ook heel veel met bestemmingsreserves: daar hebben we het ook bij de Jaarrekening al een beetje over gehad. En boven de grens die we hebben afgesproken van de algemene reserve, zit ook nog een heel grote plus. Hoe kijkt u daar nou precies tegenaan? Want ik vond uw formulering wel heel breedsprakerig. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja. Ja. Wij hebben inderdaad enórme bestemmingsreserves. Volgens mij tot 147 miljoen, 160 miljoen ongeveer, tezamen met de algemene reserve van 77 miljoen. Dus daar zit best veel ruimte in. Dat gaan we ook met de fractie nog over overleggen, hoor. We hebben daar zelf nog niet zo’n vastomlijnd plan voor, moet ik zeggen. Het gevaar zit erin – en dan 42 denk ik altijd even aan mijn eigen huishouden – dat op het moment we een vakantiepotje hebben en we moeten dan nog misschien toch zomerkleren kopen, dan zeggen we: we pakken het maar uit het vakantiepotje, maar dan gaat de vakantie over voor de kleren. Dus ik denk: even voorzichtig met bestemmingsreserves: die zijn niet voor niks opgericht. Dus even kijken of we niet zomaar willekeurig wat gaan pakken uit de reserves die ergens voor bestemd zijn omdat ergens anders gemakkelijker is.
De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja, voorzitter, wij hebben volgens mij vorig jaar, of het jaar daarvóór, ook inderdaad zo’n exercitie gehad waarbij we die hebben opgeschoond. Dus ik ben wel heel benieuwd wat daar nu in twee jaar tijd nog meer aan winst uit valt te halen. Maar ik ben ook wel benieuwd, naast die incidentele middelen die u noemde, wat voor strúcturele middelen u dan ziet om de Begroting sluitend te krijgen. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Nou, zo gaat het weer dubbelop, moet ik zeggen, voorzitter. Ik denk dat het een gedeelte is dat we moeten zorgen dat de inkomsten omhoog moeten gaan. De VNG speelt daar een grote rol in, we moeten zorgen dat het inkomstengedeelte omhoog gaat. En we moeten ook zorgen dat we een goede vinger aan de pols houden, dus én de organisatie én bijvoorbeeld nog inderdaad bij de jeugdzorg – wat ik al vertelde – zorgen dat we op een goede manier voor de inkopen goede dingen regelen. Dat we proberen het anders te gaan inschatten, zodat zowel de inkomsten omhoog gaan en wij de uitgaven iets naar beneden kunnen brengen. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja, voorzitter, dat blijft nog een beetje vraag, ook omdat juist jeugdzorg niet in deze cijfers is meegenomen. Daar had u zelf ook kritiek op en die snap ik wel. Maar nu grijpt u dat dan als grootste argument aan hoe dat zich een beetje moet vereffenen.
Maar de vraag is: die cijfers die we zien, zijn niet structureel in evenwicht. Want voor concrete opties ziet u? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ik denk dat het op dit moment even voor ons te ver voert om te zeggen: dit en dit zien wij precies als oplossing voor die tekorten. Ik heb ook heel veel vertrouwen in het college, dat men daar met goede voorstellen voor komt en ons meeneemt in het hele proces om te laten zien waar besparingsmogelijkheden zijn. De heer Wittendorp (CDA): De strekking van deze Kaderbrief 2027 is voor ons helder: we hebben een beleidsarme Kaderbrief, wij hebben op dit moment een gezonde financiële positie én wij hebben te maken met aanhoudende financiële onzekerheid. Ja, en dat resulteert in een meerjarig oplopende tekort. Voor 2027 een algemeen tekort van 6,5 miljoen euro. En ik tel het jeugddeel er toch maar even bij op van 13 en dan komen we op 20 miljoen. Dat tekort loopt op tot 35 miljoen in 2030. Als je zo zegt, dan is het ook inderdaad heel veel. En daarom kan niet alles tegelijk of in hetzelfde tempo. Het is onvermijdelijk dat we scherpe keuzes moeten maken en prioriteiten moeten stellen. De prioritering van de negen grote opgaven, zoals vastgesteld in de Begroting 2026, is door het college gehandhaafd.
De Kaderbrief eindigt met de uitnodiging van het college om op basis van de Kaderbrief 2027 en het Coalitieakkoord kaders mee te geven voor de uitwerking van de Begroting 2027. Als eerste de opmerking dat wij het opmerkelijk vinden dat de Strategienota in zowel Kaderbrief als Coalitieakkoord niet is benoemd. Want dat is toch wel een heel belangrijk document. De ambities zijn dan wel overgenomen en wij hebben wel een herijking op stapel staan, maar wij zouden dat toch wel benoemen. In de p&c-cylus zoals we vandaag behandelen, kijken we natuurlijk terug naar 2025. Het vaststellen van de Jaarrekening hebben we gedaan. We kijken naar de Eerste Bestuursrapportage, Berap-I: hoe gaat het in het lopende jaar 2026? En we kijken vooruit met deze Kaderbrief en dat in aanloop naar de Begroting. Conclusie: in 2025 een verwaarloosbaar negatief resultaat, in Berap-I voor 2026 een tekort van 5 miljoen en in de Kaderbrief een tekort van 6,5 miljoen, even nog zonder de jeugdzorg dan nu weer. Wij zien een dalende resultaatlijn en wij zullen daar niet de enigen in zijn. We geven het college dan ook graag de kaders mee om scherpe keuzes te maken. En het CDA doet dat op basis van de CDA-uitgangspunten. Het CDA kiest voor waardegedreven politiek, want het is waarden die ons verbinden.
En ons politiek kompas is vastgelegd in vier uitgangspunten: publieke gerechtigheid, rentmeesterschap, solidariteit en gespreide verantwoordelijkheid. We zeggen dit niet voor het eerst, maar we vinden het wel belangrijk om dat te 43 benoemen. Want dat helpt ons bij het maken van die keuzes en dat is onvermijdelijk. Die uiteindelijke keuzes maken wij dan bij de Begroting, want dan hebben we ook de financiële achtergrond en de gevolgen van die eventuele keuzes. En wij vinden dat wij moeten prioriteren in onze prioriteiten. Het college zegt terecht dat niet alles tegelijk kan of in hetzelfde tempo. Daarom hebben wij van die negen prioriteiten toch even vijf eruit gehaald: die vinden wij gewoon erg belangrijk. Want als wij moeten kiezen, dan staan die voorop. Met stip op één blijft dan wonen staan. Wij willen gewoon betaalbare woningen in alle dorpen en wijken. Wij willen ruimte voor jong en oud. Wij willen mantelzorgwoningen, studentenwoningen en levensloopbestendige woningen. In het sociaal domein willen we ‘Verder Samen’, een enorme opgave – dat hebben we vorig jaar ook al gezegd – die langzamerhand vorm begint te krijgen en laat zien dat het in het sociaal domein anders kan met meer ruimte voor maatwerk. Zorg dat het overzichtelijk blijft en maak ook hierin keuzes met het belang van de jeugd voorop. Bij het CDA kennen we het uitgangspunt ‘solidariteit’.
Solidariteit gaat over omzien naar elkaar. In een fatsoenlijk land en een fatsoenlijke gemeente is er voor iedereen gezondheidszorg, onderwijs en een betaalbare woning. Mensen die kwetsbaar zijn, verdienen steun van een sterke samenleving en steun van een beschermende overheid. Daarom hebben wij nu drie moties, dus drie moties van het CDA. Om om te zien naar elkaar, is het belangrijk dat we elkaar kunnen ontmoeten. Elk dorp of elke wijk verdient zo’n ontmoetingsplek. Daar wordt natuurlijk flink voor gelobbyd: twee weken geleden bij de commissievergadering heeft Emmerhout nog ingesproken. Maar het is helder: niet alles kan gelijk. Wij als raad zullen op gegeven moment moeten kiezen waar wij budget voor beschikbaar stellen. Daarom vragen wij het college een inventarisatie te maken van wat er waar aanwezig is en welke hiaten en wensen er zijn.
En doen wij met de motie ‘Ontmoetingsplekken als basisvoorziening’: Motie 2 ‘Ontmoetingsplekken als basisvoorzieningen’ (ingediend door de fractie van het CDA) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • ontmoeting tussen inwoners bijdraagt aan sociale cohesie, gezondheid en leefbaarheid; • dorpshuizen, wijkcentra, buurthuiskamers, bibliotheken en sportkantines hierin een belangrijke rol vervullen; • de druk op deze voorzieningen in veel gemeenten toeneemt door stijgende kosten en afnemende vrijwilligerscapaciteit; Overwegende dat • investeren in ontmoeting vaak duurderde zorg- en welzijnsvoorzieningen voorkomen; • sterke gemeenschappen een belangrijke voorwaarde zijn voor een veerkrachtige samenleving; • ontmoetingsplekken van grote betekenis zijn voor jong en oud; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om • een inventarisatie te maken van bestaande ontmoetingsplekken binnen de gemeente; • in kaart te brengen waar hiaten zij in dorpen en wijken en welke wensen hier leven; • vóór de Begroting 2027 voorstellen te doen om ontmoetingsplekken duurzaam te ontwikkelen, behouden en versterken; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer Wittendorp (CDA): Ook de Stimuleringsregeling Dorpen en Wijken draagt bij aan het omzien naar elkaar.
Als raad hebben we echter weinig zicht op wat goed gaat en wat minder goed en waar dorpen en wijken van elkaar kunnen leren. Als raad vinden we het belangrijk om te weten welke initiatieven worden gehonoreerd en welke niet. Zo kunnen wij inwoners ook helpen bij obstakels waar ze tegenaan lopen. En daarom de motie ‘Versterken sociale cohesie in dorpen en wijken’: Motie 3 ‘Versterken sociale cohesie in dorpen en wijken’ (ingediend door de fractie van het CDA) 44 ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • de gemeente Emmen via de Stimuleringsregeling Dorpen en Wijken subsidie beschikbaar stelt voor projecten die de leefbaarheid en de sociale positie van inwoners versterken; • sociale cohesie, ontmoeting en betrokkenheid van inwoners randvoorwaardelijk zijn voor leefbare dorpen en wijken; • inwonersinitiatieven vaak bijdragen aan onderlinge verbinding tussen generaties, verenigingen en buurtbewoners; Overwegende dat • investeringen in sociale cohesie kunnen bijdragen aan minder eenzaamheid, meer vrijwilligerswerk en een sterkere betrokkenheid bij de eigen leefomgeving; • de raad weinig zicht heeft op hoe de beschikbare wijk- en dorpsbudgetten worden benut en tegen welke obstakels inwoners bij het doen van een aanvraag aanlopen; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om
• jaarlijks inzichtelijk te maken voor welke initiatieven aanvragen van de Stimuleringsregeling Dorpen en Wijken zijn gehonoreerd en geweigerd en op welke gronden; • te onderzoeken of succesvolle projecten kunnen worden opgeschaald naar andere dorpen en wijken, waarin de gemeente de rol van facilitator op zich neemt; • de raad hierover vóór de behandeling van de Begroting te informeren; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer Wittendorp (CDA): En onze derde motie gaat over de ondersteuning van mantelzorgers. Zij leveren een onmiskenbare bijdrage aan de zorg en het welzijn van onze inwoners. Echter, druk en overbelasting kunnen leiden tot uitval en zwaardere zorgvragen, met natuurlijk de nodige financiële gevolgen. En daarom is het belangrijk in beeld te hebben wat hun behoefte is om goed bij de praktijk aan te kunnen sluiten.
Daarom de motie ‘Mantelzorgers in beeld’: Motie 4 ‘Mantelzorgers in beeld’ (ingediend door de fractie van het CDA) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 25 juni en op 2 juli 2026, Bij de behandeling van agendapunt 5.D, Constaterende dat • mantelzorgers een onmisbare bijdrage leveren aan de zorg en het welzijn van inwoners; • de druk op mantelzorgers door vergrijzing en personeelstekorten verder toeneemt; • overbelasting van mantelzorgers kan leiden tot uitval en zwaardere zorgvragen; Overwegende dat • het belangrijk is dat de behoefte aan mantelzorgers in beeld is om goed bij de praktijk aan te kunnen sluiten; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om • in kaart te brengen waar mantelzorgers binnen de gemeente tegenaan lopen; • te onderzoeken welke vormen van ondersteuning het meest effectief zijn; • de raad hierover vóór de behandeling van de Begroting te informeren; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer Wittendorp (CDA): Voorzitter, we gaan terug naar de belangrijke grote opgaven en onze derde dat is de Greenwise Campus: die willen wij gewoon overeind houden. Wij leggen de prioriteit bij de Greenwise Campus, zodat Emmen een aantrekkelijke studentstad kan worden waar jongeren kunnen studeren en daarna ook hier blijven werken. Dat is goed voor onze jongeren en die willen wij voorop zetten. Dan bereikbaarheid.
Mobiliteit en bereikbaarheid van Emmen zijn voor ons de sleutel tot een samenleving waar iedereen mee kan doen. De aanpak van de Rondweg, de weg van Klazienaveen naar Emmen en de belangrijke wegen rondom het centrumgebied van Emmen moeten zorgen voor een goede doorstroming en bereikbaarheid. Naast de doorfietsroutes zijn er fietsroutes die scholieren en 45 toeristen gebruiken, belangrijk. En goede busverbindingen, natuurlijk, naar Hoogeveen en Assen zijn cruciaal. Én natuurlijk het ontwikkelen van het spoor. De Nedersaksenlijn is cruciaal voor onze bereikbaarheid in het kader van werkgelegenheid, onderwijs en economische ontwikkelingen en kan ook die Greenwise Campus naar een hoger plan tillen. Het versterkt de positie van Emmen als regionale kennishub. Maar naast die vijf grote opgaven vinden wij dat duurzaamheid, energie en klimaat eigenlijk integraal onderdeel moeten zijn bij alle keuzes die we maken. Het CDA blijft werken aan een Emmen om door te geven. We blijven werken aan het verantwoord beheren van onze omgeving. Voor nu, maar ook voor later. Zeker voor later. Verantwoord omgaan met energie, grondstoffen, onze natuur en het landschap. En dat noemen we bij het CDA ‘rentmeesterschap’. Dan is er nog een ander integraal thema: dat is veiligheid – zoals we ook vorig jaar bij de Kaderbrief 2026 hebben aangegeven.
Veiligheid is misschien na wonen wel het belangrijkste thema voor veel van onze inwoners. Hoewel het CBS aangeeft dat de geweldscriminaliteit al jaren daalt, daalt toch het gevoel van veiligheid. Want als incidenten elkaar snel opvolgen, dan doet dat wat met ons. Wij zien een verhuftering en verharding van de samenleving, meer agressie, meer rotzooi en minder omgangsvormen. Meer individualisme en meer ‘ieder voor zich’. En dat is niet waar we naartoe moeten. Het CDA kiest voor een fatsoenlijke samenleving. Lokale handhaving blijft daarin natuurlijk belangrijk om onze gemeente veilig en leefbaar te houden. Wijkagenten moeten gewoon zichtbaar zijn en bereikbaar. Drugscriminaliteit hoort gewoon niet in onze gemeente. We moeten hard optreden tegen drugshandel, wietteelt en ondermijnende activiteiten. Drugsgebruik en drugshandel zijn niet normaal. Voorzitter, dan financieel. Het streven naar een meerjarig sluitend financieel kader kan als consequentie hebben dat ambities niet of nauwelijks kunnen worden gerealiseerd. Het uitblijven van die gewenste groei en benodigde groei is voor ons ook geen optie. Vorig jaar bij de behandeling van de Begroting hebben wij de motie ‘Bibob-toets als standaard’ ingediend en die motie is unaniem aangenomen. Die was om te kijken of een structurele besparing kan worden gevonden door criminele zorgbedrijven aan te pakken.