Notulen Openbare Raadsvergadering 25 juni 2026
Tekst van het document
Begrijp ik het goed uit uw antwoord dat in de stukken die u noemde, de raad ook het budget beschikbaar heeft gesteld voor de ontwikkeling van dit gebied? De heer Jakobs (wethouder): Dat is correct. De heer Koops (D66): Ja, ik wil dan wel graag ook weten hoeveel dat dan is. De wethouder heeft de heer Kasteleijn uitgenodigd. Misschien zou het als service kunnen dat wij toch die stukken nog even onder ogen krijgen. 17 De heer Jakobs (wethouder): Wat mij betreft akkoord. Op het punt en de komma nauwkeurig weet ik niet exact hoeveel het budget is. Voordat ik hier de exacte bedragen ga noemen, kom ik daar nog even bij u op terug. Maar uiteraard wil ik met u die informatie delen. De voorzitter: Oké? Voldoende in de richting van het college? Dank u wel, wethouder. Voorstel is om even te schorsen. Sowieso wel even goed, denk ik. Een kwartier, zou mijn voorstel zijn. Is dat een goed voorstel? Vijf minuten? Nou, dan gaan wij kwart over elf de vergadering vervolgen. De vergadering is geschorst tot kwart over elf. Schorsing De voorzitter: De vergadering is heropend. Als iedereen zijn of haar plaats weer inneemt? Dank u wel. Ik zei al: we hebben nog een aantal andere agendapunten. Dus het zou mooi zijn als we dit agendapunt op niet al te lange termijn kunnen afronden.
We zijn bezig in de tweede termijn van de behandeling van de motie vreemd aan de orde van de dag van 50PLUS, in een iets gewijzigde versie ten opzichte van de versie van vorige week. Wie zou in tweede termijn hierover nog het woord willen voeren, alvorens we overgaan tot de besluitvorming? (…) Dat is niet het geval. Kijk! Dan werkt zo’n introotje ook! Dan stel ik voor om de motie in besluitvorming te brengen. Besluitvorming De voorzitter: Het gaat om de motie ‘Openbaar gebied DIEP en Rensenpark’ met vier bullets in het verzoek aan het college. Wie heeft er behoefte aan een stemverklaring? Dat is in ieder geval D66. Dan begin ik bij die fractie. Meneer Koops, een stemverklaring. De heer Koops (D66): Wij kunnen ons in principe wel vinden in de strekking van de motie. Maar wat ons betreft is die al beantwoord door de beantwoording van de wethouder en daarmee ook overbodig. En om die reden zullen wij tegen stemmen. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Normaal gesproken zijn wij groot voorstander van informatie richting de raad en zullen wij daar ook niet tegen stemmen. Echter, gelet op de beantwoording vanuit de indieners en mede gelet op het antwoord vanuit het college – waarbij aangegeven wordt dat alles al onderdeel is van het proces – zullen wij tegen deze motie stemmen.
De heer De Vries (PvdA): Gezien de beantwoording van de wethouder en hetgeen wat we in onze eerste termijn hebben gezegd, zullen wij tegen deze motie stemmen. De voorzitter: Oké. Dat waren de stemverklaringen? Dan is de stemming nu geopend. (…) Ik constateer dat ook de heer Otter heeft gestemd. De motie is weggestemd met 1 stem voor en 37 stemmen tegen. Aldus besloten. Al die nieuwe dingen... Al die nieuwe fratsen, al die knoppies hier: het is werkelijk... Ja. Voor de motie heeft gestemd de fractie van 50PLUS (1). Tegen de motie hebben gestemd de fracties van het CDA (4), de ChristenUnie (1), D66 (2), Forum voor Democratie (4), GroenLinks (1), Hart voor Emmen (1), de Partij van de Arbeid (4), de PVV (2), de SP (1), Veilig Emmen (2), de VVD (2) en Wakker Emmen (13). 5.B. Jaarstukken en Jaarrekening 2025 De voorzitter: Dan zijn wij bij agendapunt ‘Jaarstukken en Jaarrekening’, daarna nog de Bestuursrapportage. Het idee is om die in ieder geval nog voor de lunch te kunnen afronden. Dat zou mooi zijn, zodat we na de lunch verder kunnen gaan met de Kaderbrief. Ik begin met de Jaarstukken en de Jaarrekening 2025. Ook hier maar even in principe twee termijnen. Maar nogmaals: het hoeft moet in twee termijnen.
Wie zou in eerste termijn het woord willen voeren 18 over de Jaarstukken en de Jaarrekening 2025? Dat is in ieder geval de heer Otter – tenminste, als hij het knoppie dit keer kan vinden – en... Nou, zo te zien denk ik wel zo’n beetje alle fracties. Oké, hartstkke mooi. Dan begin ik bij de heer Otter. En hebt u ook een pasje mee? Want dit is ook allemaal weer techniek hier. Het is werkelijk echt... Vroeger! Vroeger kon je gewoon op een knopje drukken. Maar tegenwoordig, met pasjes en gedoe: dat is wel... Wat zegt u? Nou, sinds kort moet je ook nog op een ander knopje drukken. Ja. (…) Tot zover. Aan u het woord. Eerste termijn De heer Otter (Wakker Emmen): Goed. Nou, in het kader van een beetje tempo maken, voorzitter, heb ik een heel korte bijdrage. Tijdens de commissievergadering is al uitgebreid gesproken over de Jaarrekening. Zo kwamen aan de orde de financiële positie, de zorgen over Wildlands, de zorgen over oplopende kosten jeugdzorg, de correcties op het laatste moment en het verbeteren van de inzichtelijkheid van de jaarcijfers. Voor Wakker Emmen was de reactie van het college duidelijk en voldoende en Wakker Emmen is akkoord met de Jaarrekening 2025. De voorzitter: Dank u wel. Dat was zeker voor uw doen heel kort. Ja. Dan gaan we naar het CDA. O, u hoeft geen bijdrage? Goed, dan gaan we naar de PvdA, de heer De Vries.
De heer De Vries (PvdA): Dank aan iedereen die heeft bijgedragen aan de samenstelling van deze Jaarstukken en ook heel mooi op tijd. Dat is weleens wat spannender geweest, dus ook heel fijn! Nou, het resultaat over 2025 laat een beperkte afwijking zien. Maar we zien wel een trendbreuk na een aantal jaren met heel positieve resultaten. Geen directe reden voor paniek, voorzitter, maar wel wat scherpte van ons raad. Kijkend naar de oorzaken. De heer Otter noemde dat ook al: we zien daar ook de wethouderpensioenen bij het ABP, een grote storting. Maar dat is allemaal goed uitgelegd en de accountant en de Auditcommissie hebben dat ook bevestigd. Wat vraagt dan wel structureel aandacht van ons als raad? Dat zijn meerdere dingen: de jeugdzorg springt er wel uit. Dat zal vandaag vast vaker aan de orde komen of volgende week. De wethouder zei nog in de commissie dat in Emmen het gebruik van jeugdzorg wat minder was geweest dan landelijk, maar de kosten blijven desondanks wel toenemen. En dat roept voor ons wel een fundamentele vraag op. Want waar kunnen wij als gemeente op sturen en waar worden wij vooral geconfronteerd met ontwikkelingen van buitenaf? De onrechtmatigheden bij de aanbestedingen is een terugkerend aandachtspunt. Dat moet toch ook echt beter, vinden wij. En Wildlands: dat noemde ook de heer Otter al.
De uitgangspunten zijn te positief en daar verwachten wij wel wat duidelijkheid. Het college heeft ook toegezegd in de commissie dit met prioriteit op te pakken. Dat is prima. Tegenover de zorgen staat iets belangrijks: een goede weerstandsratio met 4,0. Wij kunnen dus tegen een stootje. Maar deze buffer is natuurlijk geen oplossing voor structurele problemen. En daar komen wij toch wel in de buurt van het punt dat voor ons, de Partij van de Arbeid Emmen, belangrijk is. Want er zit een grote druk op het sociaal domein en laat dat nou juist het domein zijn waar het niet alleen om cijfers gaat. Voor ons als Partij van de Arheid Emmen zijn dit niet gewone kostenposten, maar het zijn investeringen in mensen. Het zijn investeringen die volgens ons problemen voorkomen, perspectief bieden en uiteindelijk ook juist hogere kosten voorkomen. Maar we zien ook dat gemeenten steeds vaker taken krijgen zonder dat de middelen volledig volgen. En dat brengt ons bij de vraag die wel boven de Jaarstukken hangt: hoe houden we onze keuzes financieel verstandig, zonder de mens uit het oog te verliezen voor wie we het doen? De cijfers van vandaag geven wel een duidelijk signaal: het wordt minder vanzelfsprekend.
Juist daarom moeten we wat de Partij van de Arbeid Emmen betreft bij de keuzes die voor ons liggen, niet alleen kijken naar het resultaat op korte termijn, maar we vooral blijven kijken wat die keuzes betekenen voor onze inwoners. Laten we dus slim blijven investeren in onze mensen. Tijdens de Kaderbrief-behandeling zal onze fractievoorzitter hier ook op terugkomen: niet eerst de cijfers, maar eerst de mensen. 19 Mevrouw Poppen (FvD): De Jaarstukken 2025 laten een financieel gezonde gemeente zien. Maar Forum voor Democratie kijkt niet alleen naar woorden als ‘robuust’ en ‘sterk’, we kijken ook naar de feiten. De feiten laten zien dat na drie jaar positieve resultaten Emmen nu afsluit met een tekort van ruim drie ton. Het wordt gebagatelliseerd als een klein minnetje door het overhevelen van het wethouderspensioen, maar het blijft een tekort. Bovendien zien we dat de belangrijkste oorzaken liggen bij de stijgende jeugdzorginstellingen, wat overigens kan stijgen omdat niet alle declaraties binnen zijn. Hoe gaan wij kostenstijgingen voorkomen? Voorzitter, in Emmen gaat inmiddels verreweg de grootste gemeenschappelijke uitgaven naar het sociaal domein, volgens de begrotingscijfers 257 miljoen, zes keer zo veel als wordt uitgegeven aan de economie en twintig keer zo veel als aan de veiligheid. Toch blijven de kosten in het sociaal domein stijgen.
Dat vraagt om een fundamentele discussie over effectiviteit, doelmatigheid en controle. Daarbij komt dat het aantal jongeren in de jeugdzorg in Emmen opnieuw is gestegen. Als de uitgaven toenemen en het aantal cliënten eveneens blijft groeien, mogen wij als gemeenteraad de vraag stellen of het huidige beleid daadwerkelijk de gewenste resultaten oplevert. Meer geld uitgeven is niet automatisch een beter beleid. Voorzitter, daarnaast zien wij dat het college trots wijst op projecten als de Greenwise Campus, de Nedersaksenlijn en allerlei gebiedsontwikkelingen. Maar wat levert dit concreet voor de inwoners van Emmen op? Inwoners hebben vooral behoefte aan veilige buurten, betaalbare woningen, goed onderhoud van wegen en lagere lasten. De gemeente moet zich gaan concentreren op de kerntaken. Voorzitter, de positie van Emmen is op dit moment nog sterk – dat erkennen wij. Maar juist daarom moeten we waakzaam zijn. Nu tevreden achterover leunen kan niet, omdat we dan later harde maatregelen moeten nemen. De vraag is niet of er te veel geld is uitgegeven, de vraag is of het verstándig is uitgegeven. Dank u wel. De heer Vries (PvdA): U noemde: de gemeente moet zich concentreren op de kerntaken. U zei ook iets over het sociaal domein, dat de kosten daar blijven toenemen.
Wat zijn dan volgens u de kerntaken precies? En als tweede – ja, ik doe twee vragen in één, voor de snelheid: juist de investering die we doen in het sociaal domein is ook bedoeld om later extra kosten te voorkomen. Ziet u dat ook zo? Mevrouw Poppen (FvD): Ja, dat zie ik wel zo. We moeten inderdaad wel investeren, ook in de jeugd. Die jeugdzorg, die is gewoon een zorgkindje – dat weten wij ook. Maar we moeten wel kijken of we dat goed en efficiënt kunnen gaan inzetten. De kerntaken: ah, ik wou zeggen: er was nóg een vraag. Ja, de kerntaken zijn voor ons inderdaad de zorg, de veiligheid en betaalbare woningen. De heer Meijer (VVD): In de commissie hebben we het uitgebreid gehad over de Jaarstukken. Het antwoord van het college was duidelijk: je hoeft er niet overal mee eens te zijn, natuurlijk. Maar in ieder geval hebben we een goede discussie gehad. Eén punt dat nog open bleef staan wat ons betreft, was het gebied van de verkeersveiligheid. Er staat een alinea in de Jaarstukken over de verslechtering van de verkeersveiligheid en een stijging van het aantal ongevallen met fietsers, zowel dodelijk als met gewonden. We vinden dat wel erg zorgelijk en we zijn benieuwd of de gemeente hier ook actie op gaat ondernemen. Als we kijken naar het onderzoek van fietsen en lopen op het Raadhuisplein en de oplossing met stickers, stelt ons dat nog niet helemaal gerust.
We zijn eigenlijk benieuwd of ook plannen en maatregelen komen voor de verkeersveiligheid van fietsers. De heer Knol (PVV): Voorzitter, PVV Emmen kijkt altijd met één simpele vraag naar de Jaarrekening: is er zorgvuldig omgegaan met het geld van de inwoners van Emmen? Op papier lijkt het allemaal keurig, de accountant heeft een goedkeurende verklaring en de financiële positie van de gemeente wordt als gezond beoordeeld. De algemene reserve bedraagt inmiddels ongeveer 90 miljoen euro en de weerstandsratio ligt ruim boven de norm. Dat is een mooi gegeven, zou ik alvast willen meegeven. 20 Maar, voorzitter, als je verder kijkt dan deze mooie samenvatting, dan zien we ook zaken die ons zorgen baren. Allereerst Wildlands. Al jarenlang is dit een dossier waar financiële vraagtekens boven hangen. Ook nu waarschuwt de accountant dat het huidige waarderingsmodel kwetsbaar is en de risico’s rond de leningen blijven, terwijl de inwoners van Emmen rechthebben op duidelijkheid. Hoeveel risico loopt de gemeente nou eigenlijk? En wanneer komt er nou eindelijk een structurele oplossing in plaats van weer een nieuwe waarschuwing in het accountantsrapport? We hebben hierover een motie voorbereid, maar die zal ik zo bij de Kaderbrief in gaan dienen. Voorzitter, dan de jeugdzorg.
Opnieuw blijkt dat voor bijna 3 miljoen euro aan zorgkosten niet volledig kan worden vastgesteld of de prestaties daadwerkelijk geleverd zijn. Dat lezen we niet voor het eerst. Jaar na jaar krijgen we eigenlijk dezelfde boodschap. PVV Emmen vindt dat onacceptabel. Als een inwoner een uitkering aanvraagt, dan wordt alles gecontroleerd tot achter de komma. Maar als miljoenen euro’s richting zorgaanbieders gaan, moeten we kennelijk genoegen nemen met onzekerheden en dat vinden wij niet uit te leggen. Daarnaast lopen de kosten voor de jeugdzorg, beschermd wonen en andere onderdelen van het sociaal domein opnieuw verder op. Dat is een ontwikkeling die we serieus moeten nemen. Want uiteindelijk komt iedere euro die extra wordt uitgegeven, uit de portemonnee van onze inwoners. Voorzitter, wat de PVV ook opvalt, is dat er voor bijna 12 miljoen euro aan onrechtmatigheden zijn geconstateerd. Dat is boven de grens die de raad zelf heeft vastgesteld. Dan kan het college zeggen dat het een technisch verklaarbaar dingetje is, maar voor de inwoners klinkt dat gewoon als ‘regels zijn niet volledig nageleefd’. En dat moet beter. En dan het resultaat. We begonnen met verwachtingen van een positief saldo, maar uiteindelijk eindigen we met een tekort. Gelukkig is het tekort beperkt, maar dat laat wel zien hoe snel de financiële tegenvallers kunnen ontstaan.
Daarom moet de raad kritisch blijven en niet achterover leunen omdat er de reserves momenteel goed gevuld zijn. Voorzitter, de PVV zal de Jaarstukken niet beoordelen op mooie woorden of ambitieuze visies, maar op daadwerkelijke feiten. En de feiten laten zien dat Wildlands nog steeds financiële risico’s kent, de controle op de miljoenen aan zorguitgaven onvoldoende is, de kosten van het sociaal domein blijven stijgen en de rechtmatigheid nog steeds verbetering behoeft. Daarom roepen wij het college op om minder bezig te zijn met nieuwe plannen, met meer grip op financiën, grip op risico’s en grip op uitvoering. Want uiteindelijk gaat het niet om het geld van het college, maar het gaat om het geld van de inwoners van Emmen. Realiseert u zich dat. Dank u wel. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Ja, bij het lezen van de Jaarstukken valt het Veilig Emmen op dat dezelfde dossiers jaarlijks terugkeren en dat verwachte overschotten eigenlijk omslaan in tekorten. Wij vragen ons dan ook af hoe betrouwbaar onze financiële prognoses nog zijn als deze binnen korte tijd toch moeten worden bijgesteld. Daarnaast zien we dat de accountant, de Auditcommissie en het college opnieuw wijzen op diezelfde risicodossiers. Neem bijvoorbeeld Wildlands. De Auditcommissie noemt dit zelfs het belangrijkste aandachtspunt.
De accountant geeft aan dat het huidige waarderingsmodel kwetsbaar wordt en dat er risico’s bestaan rondom de waardering van de gemeentelijke leningen. Ook het college erkent dat deze situatie aandacht vraagt. Veilig Emmen vraagt zich af wanneer het college komt met een structurele oplossing voor het Wildlands-dossier. Want wat is nou het maximale financiële risico dat de gemeente loopt wanneer de verwachtingen rondom Wildlands niet worden gerealiseerd? En wanneer verwacht het college dat de raad een concreet voorstel ontvangt om deze kwetsbaarheid weg te nemen? Ook jeugdzorg blijft een terugkerend probleem. De heer Knol heeft het ook al aangehaald: de kosten lopen niet alleen opnieuw fors op, maar ook uit het accountantsverslag blijkt dat er voor bijna 3 miljoen euro aan jeugdzorguitgaven niet volledig kan worden vastgesteld of de prestatie daadwerkelijk geleverd is. En die onzekerheid neemt zelfs verder toe. Veilig Emmen vraagt zich dan wel af hoe de raad effectief kan sturen op jeugdzorg wanneer deze onzekerheden blijven bestaan. En waarom lukt het de gemeente niet om volledige en tijdige verantwoording van de zorgaanbieders af te dwingen? Dus welke concrete maatregelen worden genomen richting de aanbieders die structureel tekortschieten in de verantwoording? Ook op het gebied van rechtmatigheid zien wij aandachtspunten.
De gemeente rapporteert ruim 11,9 miljoen euro aan onrechtmatigheden waaronder ook overtredingen van de aanbestedingsregels en 21 begrotingsoverschrijdingen. Daarom vragen wij ons wel af welke lessen het college hieruit trekt en wat het college concreet anders gaat doen om herhaling te voorkomen. Voorzitter, Veilig Emmen begrijpt dat niet alle ontwikkelingen voorspelbaar zijn. Maar wij verwachten wel dat structurele problemen uiteindelijk leiden tot structurele oplossingen. Daarom sluiten wij eigenlijk af met één vraag aan het college: welke problemen die vandaag in deze stukken worden genoemd, hoeven wij volgend jaar niet meer opnieuw terug te lezen in de Jaarrekening? Dank u wel. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Voorzitter, de accountant schrijft dat het huidige waarderingsmodel op de middellange termijn kwetsbaar wordt. De Auditcommissie onderschrijft die zorg. Voorzitter, de accountant zegt niet dat Wildlands vandaag het probleem is, hij zegt dat het huidige model op termijn niet houdbaar meer is. Dan is de vraag aan het college: op welk moment vindt het college zelf dat de raad scenario’s moet krijgen? Pas als het probleem zich voordoet of nu we nog kunnen sturen? Het college zelf geeft aan dat dit dossier met prioriteit moet worden opgepakt.
Dan is voor onze fractie de logische conclusie: als iets op de middellange termijn onhoudbaar dreigt te worden, moet je op de korte termijn handelen. Goed bestuur betekent niet wachten tot een risico zich daadwerkelijk voordoet. Goed bestuur betekent vooruitkijken en tijdig bijsturen. En daarom hebben wij een concrete vraag aan de wethouder, mede omdat de antwoorden op de vragen vanuit de commissie voor onze fractie toch enigszins teleurstellend waren. Kan de wethouder toezeggen dat de raad voortaan bij ieder raadsvoorstel met substantiële financiële gevolgen voor Wildlands een scenarioanalyse ontvangt, waarin ten minste wordt aangegeven wat de gevolgen zijn voor de al uitstaande leningen en vorderingen? Want als wij als raad financiële risico’s moeten gaan dragen, moeten wij die risico’s vooraf ook kunnen beoordelen. Dat lijkt ons geen overbodige luxe bij een dossier waar tientallen miljoenen aan publiek geld mee zijn gemoeid. Tot zover in de eerste termijn. Raadslid Sampimon (GroenLinks): GroenLinks kan instemmen met de Jaarstukken. De zorgen rond Wildlands delen we met veel andere fracties – daar ga ik hier niet verder op in. Over de rechtmatigheid van de kosten die in de jeugdzorg worden gemaakt, maken we ons minder zorgen. Volgens ons hebben de zorgaanbieders namelijk drie jaar de tijd om hun kosten te declareren.
Kan de wethouder dit bevestigen? Daarnaast willen we nog één punt benoemen, namelijk de afschaling van de programma’s voor Bargeres en Angelslo. Het antwoord van de wethouder in de commissie roept bij ons vooral nieuwe vragen op. Want laten we eerlijk zijn: dit is een bezuiniging. Dat zegt de wethouder ook. Maar vervolgens wordt gesteld dat er niet wordt bezuinigd op de leefbaarheid. Dat vinden wij moeilijk te rijmen. Bewoners van Bargeres zien al jaren voorzieningen verdwijnen. Het station verdwijnt, het openbaar vervoer wordt minder en sociale huurwoningen worden gesloopt of verkocht. Tegelijkertijd zijn er jarenlang plannen en programma’s gemaakt. Als daar nu zonder problemen op kan worden afgeschaald, waar hebben die programma’s dan eigenlijk toe geleid? Ook in Angelslo erkent het college dat de opgaven groot zijn. Juist dan verwacht je extra inzet en niet minder. Daarom wil GroenLinks weten welke plannen verdwijnen, welke resultaten worden behaald en vooral hoe bewoners gaan merken dat deze afschaling niet leidt tot een verslechtering van hun wijk. Dit mag schriftelijk wat ons betreft. Bewoners van Bargeres en Angelslo verdienen niet opnieuw een mooi verhaal over plannen, maar zichtbare verbeteringen. Dank u wel. De heer Kuiper (SP): Voorzitter, vandaag kijken we terug op 2025, een jaar waarin veel werk is verzet en waarin op tal van terreinen resultaten zijn geboekt.
Van woningbouw, infrastructuur tot ontwikkelingen van de regio Emmen, de Greenwise Campus en investeringen in de sociale basis. Daar mogen we best waardering voor uitspreken. Tegelijkertijd zijn de Jaarstukken niet alleen bedoeld om terug te kijken, maar ook om er lessen uit te trekken voor de toekomst. Allereerst de financiële positie. Positief is dat de accountant een goedkeurende verklaring heeft afgegeven en aangeeft dat de Jaarrekening een betrouwbaar beeld geeft van de financiële situatie van de gemeente. Ook de financiële buffers zijn nog steeds stevig. De 22 algemene reserve bedraagt ongeveer 90 miljoen euro en de weerstandsratio wordt als uitstekend beoordeeld. Maar achter die gezonde basis zien we ook signalen die aandacht vragen. Het jaar sluit af met een beperkt tekort van ruim drie ton, terwijl er eerder nog werd uitgegaan van een positief resultaat van 4,7 miljoen euro. Een belangrijk deel daarvan wordt veroorzaakt door een eenmalige storting voor de wethouderspensioenen, maar ook stijgen de kosten in de jeugdhulp en het sociaal domein laat opnieuw zien hoe kwetsbaar de gemeentelijke financiën op dit punt zijn. Daarnaast baart het ons zorgen dat er opnieuw onzekerheid bestaat over de verantwoording van een deel van de jeugdzorguitgaven. Het gaat om een bedrag van bijna 3 miljoen waarvoor niet alle informatie tijdig beschikbaar was.
Wij horen graag van het college welke concrete stappen worden gezet om deze afhankelijkheid van zorgaanbieders te verminderen en de grip op jeugdzorg te versterken. Ook het dossier-Wildlands blijft nadrukkelijk onze aandacht vragen. Zowel de accountant als de Auditcommissie wijzen op de risico’s rondom de waardering en de financiële positie. Het is goed dat het college aangeeft dit met prioriteit op te pakken, maar de raad zal dit dossier kritisch moeten blijven volgen. Voorzitter, de SP ziet in deze Jaarstukken een gemeente die veel ambitie heeft waargemaakt, maar ook een gemeente die voor een stevige financiële uitdaging staat. De oplopende druk in het sociaal domein, de onzekerheid rond jeugdzorg en de financiële risico’s van verbonden partijen blijven vragen om scherp financieel beleid. Daarom steunen wij het vaststellen van de Jaarstukken, maar verbinden daaraan wel de oproep om juist nu te blijven investeren in grip, transparantie en tijdige sturing. Want een gezonde financiële positie is geen doel op zich, maar een middel om onze inwoners in de toekomst de voorzieningen en ondersteuning te bieden die zij nodig hebben. Dank u wel. Reactie college Mevrouw Kuipers (wethouder): Voorzitter, dank u allen voor uw inbreng, zowel tijdens de commissie als vandaag. De Jaarrekening laat zien dat 2025 nu financieel gezond is.
We sluiten het jaar af met een beperkt negatief resultaat en kunnen constateren dat onze financiële basis op orde is. In de commissie zijn al heel veel vragen gesteld en ook beantwoord. Er blijven nog wel een paar vragen over, maar ik proef wel dat er een goed beeld bestaat van waar we als gemeente financieel staan. Van Veilig Emmen heb ik de vraag ontvangen: wat om de herhaling van de onrechtmatigheid te voorkomen? Aan het einde van het jaar hebben we altijd de eindejaarswijzigingen. Hier willen we goed gebruik van maken door hier ook goed op bij te sturen, zodat we dit hier kunnen voorkomen. En welke problemen zien wij volgend jaar niet meer terug in de Jaarrekening? Nou ja, uiteindelijk willen we zorgen dat alles een zo goed mogelijk beeld geeft zodat we eigenlijk nergens uit de pas lopen. Maar om nu al op voorhand aan te geven wat we niet meer terug gaan zien, dat kan ik u niet toezeggen. Hart voor Emmen had nog wat lastige vragen waar ik nog even wat meer tijd voor nodig heb. Hier kom ik in de tweede termijn bij u op terug. De aanbevelingen van de accountant en de Auditcommissie zien wij niet als een eindpunt, maar als juist als een hulpmiddel om de financiële sturing verder te verbeteren. De toezeggingen die wij hierover tijdens de commissiebehandeling hebben gedaan, zullen wij de komende periode uitvoeren.
Tijdens de behandeling van de moties bij de Kaderbrief komen wij verder op Wildlands terug. En verder heb ik verder geen vragen meer gehoord. Maar als dat wel zo is, dan hoor ik dat graag, voorzitter. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Dan heb ik toch een vraag aan de wethouder in dezen. Ik heb nu niet heel veel vragen meer gesteld. Ik heb louter gevraagd om een toezegging en wel of de wethouder wil toezeggen dat de raad bij ieder raadsvoorstel met substantiële financiële gevolgen voor Wildlands een scenarioanalyse ontvangt, waarin in ieder geval de gevolgen voor de uitstaande leningen en vorderingen worden opgenomen. Dat is het enige wat ik beantwoord wenst te krijgen. Als de wethouder daar nu over na moet gaan denken, dan is mijn voorstel om te gaan schorsen. Want zonder die toezegging kan ik niet aangeven of ik voor of tegen de Jaarstukken ga stemmen. Mevrouw Kuipers (wethouder): Dat snap ik, voorzitter. 23 De voorzitter: De vraag is nu wat geconcretiseerd. Ja. Mevrouw Kuipers (wethouder): Ja. Het lijkt me wel lastig om toe te zeggen dat er bij elk voorstel een scenarioanalyse ligt. Wij zullen als college er wel zorg voor dragen, om hier in de raad in te kennen en jullie hierin serieus te nemen bij de besluitvorming, dat wij zorgvuldig zullen zijn en waar nodig met een scenarioanalyse zullen komen.
Om op voorhand op elk punt al te zeggen dat wij met een analyse komen, vind ik wel lastig. De voorzitter: U zegt: op zich bij elk voorstel kunnen we inderdaad wel de financiële risico’s in beeld brengen, ook met inachtneming van de positie van de raad. Maar heel specifiek een toezegging in relatie tot elk financieel besluit met een scenarioanalyse, gaat een stap te ver. Vat ik het zo goed samen? Mevrouw Kuipers (wethouder): Dat klopt, voorzitter. De voorzitter: Ja? Oké. Dat is het antwoord op uw vraag, meneer De Jong. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Dank aan de wethouder voor dit antwoord. Dan begrijp ik hieruit dat bij raadsvoorstellen wij in ieder geval een financieel overzicht krijgen. En op het moment dat het echt nodig is, we dan ook een financiële analyse krijgen met daarin een scenario hoe dit dan tot uitwerking heeft op overige uitstaande leningen en vorderingen. Is dat correct? Mevrouw Kuipers (wethouder): Dat klopt. Mevrouw Keen (wethouder): Tijdens de commissie heb ik ook al wat vragen beantwoord als het gaat over de jeugdhulp en ook de zorgen die er zijn. Volgens mij hebben we daar ook tijdens de bespreking van onze Regiovisie uitgebreid bij stilgestaan.
Dus op de vraag van volgens mij mevrouw Poppen of het beleid dan wel effectief is: nou, volgens mij hebben we al met elkaar geconstateerd dat dat zeker niet het geval is en dat dat ook maakt dat wij aan de vooravond staan van een grote beweging rondom jeugdzorg en ik denk wel binnen het sociaal domein breed. Daarin moeten we echt anders gaan doen om die grip ook te behouden. Dus dat is waar we de komende jaren met elkaar voor staan. Dat is ook wat maakt dat ik heb gezegd: laten we daar als raad gezamenlijk in optrekken en daarom ook een raadswerkgroep instellen om daar met elkaar mee aan de slag te gaan. Met betrekking tot die 3 miljoen. Ik wil het even helder hebben dat het niet gaat om het feit dat het dan onzeker is dat er geen hulp is geboden. Het is echt een proces van accountantscontrole. De accountant kan dan niet met zekerheid dat de bedragen juist zijn, omdat de aanbieders dan verantwoordingsformulieren niet hebben ingeleverd. Dus het is een boekhoudkundig verhaal, het gaat niet over het feit dat we niet weten of er voor 3 miljoen wel of geen zorg is geleverd. Want in 99 procent van de gevallen gaat het gewoon hartstikke goed. Het is dus een boekhoudkundig onzekerheidje dat maakt dat die 3 miljoen erin staat. Dus het gaat niet over de inhoud van de zorg. De heer Jakobs (wethouder): Ik heb een vraag gehoord van de VVD over de fietsveiligheid.
Nou, ten eerste hoe ziet fietsveiligheid eruit en hoe kijken we daar dan naar? Fietsveiligheid rust juridisch en infrastructureel op drie pijlers: dat is weginrichting, wetgeving en gedragsbeïnvloeding. Bij de inrichting van de openbare ruimte hanteert Emmen via het IBOR en de Mobiliteitsvisie het STOMP- principe. Wat betekent dat dan concreet? Dit betekent concreet dat bredere fietspaden die berekend zijn op de hogere snelheden van onder andere bijvoorbeeld e-bikes. Omdat het IBOR integraal werkt, worden bijvoorbeeld budgetten voor rioolvervanging, vergroening en verkeer gecombineerd. Als een straat in Emmen open moet voor de vervanging van leidingen, verplicht het IBOR de gemeente om direct te kijken of de straat heringericht kan worden naar een veiligere weginrichting voor onder anderen fietsers, bijvoorbeeld voor een 50-kilometerperuurweg of om een overzichtelijke 30- kilometerzone te maken. Dan heb ik nog een vraag gehoord van GroenLinks met onder andere Bargeres en Angelslo. U geeft daarbij aan: is dat dan een bezuiniging? Ik zou het niet zozeer een bezuiniging willen noemen. Wat wij 24 doen om dat op te vangen: wij hebben onder andere een nieuw wijkcentrum in Angelslo dat ook in november opengaat. Wat ik daar verder aan doe, is dat we een samenwerking zijn aangegaan met onze sociale partners.
Dan moet u denken aan de coöperaties en onder andere Sedna om te kijken hoe we dat sociaal gaan invullen. Dus het is meer een verplaatsing en een overleg dan een bezuiniging. Dank u wel, voorzitter. Raadslid Sampimon (GroenLinks): Ja, wat betreft Angelslo, voorzitter, is dat dan duidelijk. Ik vraag me af of de wethouder dan ook nog iets kan zeggen over Bargeres. De heer Jakobs (wethouder): Jazeker kan ik wat zeggen over Bargeres. Want u gaf ook aan: wat gebeurt daar dan? We zien sociale huurwoningen gesloopt worden enzovoort. Nou, dat heeft zeker invloed op de leefbaarheid. Ik zeg altijd: als je in het fysieke niets doet, heb je sociaal veel op te lossen. Dus fysiek gaat daar het een en ander gebeuren de komende jaren. Maar dat is één. In de tussentijd kunnen we daar natuurlijk niet op wachten. Maar juist in Bargeres hebben we een overleg en dat is om de zes week met onze sociale partners en onder andere een coöperatie neemt daar zitting in, om te kijken hoe we de sociale cohesie en de leefbaarheid in Bargeres kunnen op peil krijgen en vergroten. Dank u wel, voorzitter. De heer Meijer (VVD): Wethouder, bedankt voor het antwoord over de fietsveiligheid. Mijn vraag was ook: er is een verslechtering van de cijfers, er zijn meer ongelukken, zelfs meer dodelijke ongelukken.
Herkent de gemeente dat en gaat de gemeente daar ook concreet actie op ondernemen? De heer Jakobs (wethouder): De exacte cijfers ken ik niet. U hebt een aanname, maar die exacte cijfers ken ik niet. Ik heb u zojuist aangegeven dat wij scherp kijken binnen het IBOR, dat ook door u vastgesteld is als raad, om dan binnen die drie pijlers weginrichting, wetgeving en gedragsbeïnvloeding onze fietspaden en de verkeersveiligheid voor onze fietsers te verbeteren. De heer Meijer (VVD): De cijfers haal ik uit de Jaarstukken. Daar staat het in. De heer Jakobs (wethouder): Het is zeker een aandachtspunt. En wat ik bij u heb aangegeven: dat zijn die drie pijlers. Daar kijken we scherp naar en daar gaan we de komende jaren hard mee aan de slag. De voorzitter: Oké? Voldoende in de richting van de wethouder? Dank u wel. Dan zijn we bij de tweede termijn. Is er nog behoefte aan een tweede termijn? Ik kijk even rond. Wie wil nog wat inbrengen in de tweede termijn? (…) Dat is niet het geval. Dan gaan we over tot de besluitvorming. (…) Ik constateer dat de heer Pruisscher inmiddels de zaal heeft verlaten, maar zo’n ervaren raadslid... We zaten heel dicht tegen de besluitvorming, dus ik probeer het nog een beetje te vertragen. Is er nog behoefte aan een stemverklaring? Anders kom ik zelf met een stemverklaring om de heer Pruisscher te redden. Ja, ik denk: hé, hij loopt weg...
Ja, het is ook wel weer een afwezige. Ja, dat is ook weer zo wat. Ja. Ja. ‘Gewoon door’, hoor ik nu. Moeten we dat dan doen? Nee, dan stel ik toch voor om over te gaan tot de besluitvorming. Besluitvorming De voorzitter: Ook voor anderen even: op het moment dat u de zaal verlaat, dat geeft niets. Maar... Ja, meneer De Vries? O, u hebt een stemverklaring? Aaah! De heer De Vries (PvdA): Ja, dank u, voorzitter! Nee, want als we kijken naar de reactie van het college: dank voor de antwoorden. De voorzitter: Ja! Ja! Ja! 25 De heer De Vries (PvdA): U hebt al onze vragen beantwoord en voor zover onze stemverklaring. Wij zullen ervoor stemmen. De voorzitter: Nee, dat is een briljante stemverklaring! [De heer Pruisscher betreedt op dit moment weer de raadszaal.] Meneer Pruisscher, u bent gered door de bel. Ik zei: ‘Zo’n ervaren raadslid...’ Ik dacht al: als er niks voor de tweede termijn is, dan... Maar dat is een soort hoffelijkheid die we naar elkaar doen. Maar in algemene zin: als we richting besluitvorming gaan, is het handig om even te blijven zitten. Dat gezegd hebbende stel ik voor, als er verder geen stemverklaringen zijn – behalve die briljante stemverklaring van de heer De Vries – gaan wij over naar de stemmingen. De stemming is geopend ten aanzien van het vaststellen van de Jaarstukken en het nadelige rekeningsresultaat te onttrekken aan de algemene reserve.
(…) Daarmee is dit raadsvoorstel unaniem aangenomen met 38 stemmen voor en nul stemmen tegen. Voor dit raadsvoorstel hebben gestemd de fracties van 50PLUS (1), het CDA (4), de ChristenUnie (1), D66 (2), Forum voor Democratie (4), GroenLinks (1), Hart voor Emmen (1), de Partij van de Arbeid (4), de PVV (2), de SP (1), Veilig Emmen (2), de VVD (2) en Wakker Emmen (13). Dank u wel. 5.C. Bestuursrapportage I – 2026 De voorzitter: Voorstel is om nog vóór de lunch agendapunt ‘Bestuursrapportage’ te doen, dan gaan we lunchen en dan de Kaderbrief. Akkoord? Gaan we het zo doen. En mocht u ondertussen even nog een sanitaire stop willen doen, dan zou nu daar het moment voor zijn, meneer Pruisscher. Wie wil het woord voeren ten aanzien van de Bestuursrapportage? (…) Volgens mij elke fractie, hè? Ja. (…) Dan draaien we het even om. Beginnen we eens even met de SP, meneer Kuiper. Eerste termijn De heer Kuiper (SP): De Bestuursrapportage laat zien dat de financiële werkelijkheid sneller verandert dan we een half jaar geleden hadden verwacht. Waar bij de Begroting nog werd uitgegaan van een positief resultaat van ruim 3,4 miljoen euro, kijken we nu tegen een verwacht tekort van ruim 5 miljoen euro aan. Dat is een verslechtering van meer dan 8,5 miljoen euro. Voor de SP is dit nog geen reden voor paniek, maar wel een duidelijke waarschuwing.
We zien opnieuw dat vooral ontwikkelingen binnen het sociaal domein een grote druk leggen op de gemeentelijke financiën. Tegelijkertijd weten we dat juist daar de behoefte van de inwoners groot is. Een bezuiniging op ondersteuning, jeugdhulp of bestaanszekerheid lost dat probleem niet op, maar verplaatst het vaak naar later. We begrijpen de voorgestelde ontwikkeling uit verschillende reserves om noodzakelijke uitgaven mogelijk te maken. Dat kan soms verstandig zijn, maar de reserves zijn geen structurele oplossing voor structurele problemen. De vraag die voor ons boven de markt hangt, is hoe we voorkomen dat tijdelijke financiële oplossingen straks leiden tot grote problemen in de komende jaren. Positief vinden wij dat de rapportage vroegtijdig inzicht geeft in de financiële ontwikkeling en de raad hiermee haar budgetrecht kan uitoefenen. Tegelijkertijd zouden wij graag van het college horen welke maatregelen al worden genomen om de financiële druk met name binnen het sociaal domein beter beheersbaar te maken, zonder dat dit ten koste gaat van de inwoners. Voorzitter, deze Bestuursrapportage staat niet op zichzelf. Hij vormt ook een opmaat naar de Kaderbrief en de Begroting 2027. De keuzes die daar gemaakt worden, zullen niet eenvoudig zijn.
Voor de SP staat daarbij één uitgangspunt voorop: financiële gezondheid is belangrijk, maar uiteindelijk gaat het erom dat de inwoners kunnen rekenen op goede voorzieningen, ondersteuning en een betrouwbare overheid. Raadslid Sampimon (GroenLinks): Als we de stukken lezen, dan zien we vooral een gemeente die voor grote keuzes staat. De druk op de woningmarkt blijft hoog. Daarom is het goed dat er gewerkt wordt aan nieuwe woningbouwlocaties en dat de gemeente haar regierol versterkt. Maar voor GroenLinks is groei nooit een doel op zich. De vraag is vooral: voor wie bouwen we? Want een 26 woningtekort los je niet op met alleen aantallen. We hebben betaalbare woningen nodig voor starters, jongeren, gezinnen en ouderen. En we moeten voorkomen dat publieke grond uiteindelijk vooral private winsten oplevert. Tegelijkertijd zien we forse financiële tegenvallers, vooral door hogere kosten in de jeugdzorg, beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Dat zijn precies de voorzieningen waarop inwoners moeten kunnen rekenen als het tegenzit. Voor GroenLinks zijn dit geen posten waarop je eenvoudig kunt bezuinigen. Dit zijn mensen die ondersteuning nodig hebben. Daarom vinden we juist dat we scherp moeten blijven op onze prioriteiten.
Wat GroenLinks betreft blijven betaalbaar wonen, bestaanszekerheid en goede zorg voor kwetsbare inwoners vooropstaan, ook als de financiële ruimte onder druk staat. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Voorzitter, een gezonde gemeente wordt niet beoordeeld op haar ambities, maar op haar vermogen om verantwoordelijkheid te nemen wanneer de werkelijkheid tegenvalt. En op het eerste gezicht lijkt deze Bestuursrapportage vooral een technisch document, maar achter de cijfers zit een duidelijke boodschap. Een verwacht overschot van ruim 3 miljoen verandert binnen enkele maanden in een tekort van ruim 5 miljoen euro. Dat komt niet door één incident, het komt door ontwikkelingen die we al langer zien: stijgende jeugdzorgkosten, oplopende lasten voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en de groeiende druk op alle gemeentelijke voorzieningen. Hart voor Emmen vindt het goed dat deze problemen eerlijk worden benoemd. Maar benoemen alleen is niet genoeg. De vraag is welke keuzes daaruit volgen. Hoelang kunnen we doorgaan met het opvangen van structurele tekorten met incidentele middelen? En hoe verantwoord is het om tegelijkertijd vast te houden aan omvangrijke groeiambities, terwijl de financiële ruimte steeds kleiner wordt? Wij vinden dat de gemeente zich eerst moet richten op haar kerntaken.
En om meneer De Vries dan direct van een antwoord te voorzien: volgens onze fractie zijn dat veiligheid, zorg voor kwetsbare inwoners, leefbare dorpen, sterke gezinnen en een betrouwbare openbare ruimte. Daarom zijn wij bereid deze rapportage vast te stellen voor zover dat nodig is voor de rechtmatigheid van het financiële beheer. Maar wij verwachten voor de volgende Bestuursrapportage dan ook een concreet plan waarmee het college laat zien hoe het de structurele tekorten gaat beheersen en hoe het de belangen van zijn inwoners boven bestuurlijk wensdromen blijft plaatsen. Want goed bestuur begint niet met nieuwe ambities, maar bij het nakomen van bestaande verantwoordelijkheden. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan naar de ChristenUnie, de heer Pruisscher. Die zowaar in ons midden is...! (…) De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja, voorzitter, dat het lenigen van hoge nood nou meteen leidt tot het verwijt van taakverwaarlozing, gaat wel heel hard, hoor. De voorzitter: U maakt het wel héél zwaar. Héél zwaar... Dat heb ik hélemaal niet gezegd. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Nee, maar dit signaal was duidelijk. De voorzitter: Ooooké. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja. Goed, voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang! De heer Pruisscher (ChristenUnie): Dank u wel. De Bestuursrapportage geeft ons de mogelijkheid om bij te sturen.
En voorgesteld wordt om met de tegenvallers en de mutaties in de reserves op te lossen. Dat is veel incidenteel van aard en zo luidt die bezweringsformule. Want structurele zaken komen bij de Kaderbrief straks of bij de Begroting aan de orde. Bij incidenteel denk je al: o, dat valt dan ook nog weer mee. Tot zover pagina 3. 27 Want pagina 4 die de veranderingen verklaart door een beperkt aantal grote financiële afwijkingen, waar we ook maar beperkte invloed op hebben, geeft aan dat er voor 6,25 miljoen uit het sociaal domein komt. Dan wordt die ene ‘o’ al ‘o-ooo!’. En vervolgens lezen we dat slechts de helft van het verwachte financiële risico binnen de jeugdzorg nu wordt verwerkt. Eigenlijk moet daar nog eens 4 miljoen bij op. Op pagina 27 lezen we dat de totale verwachte kostenstijgingen tot 10,5 miljoen bedragen dit jaar. Bij ‘O-oo-oooo!!’ zijn we inmiddels. En in de brief van 17 juni over de uitkomsten van de Meicirculaire lezen we dat er nog eens een bedrag van 2,5 miljoen in de min bij opkomt. Nou, gekscherend komen we dan op de vierde ‘o’. Maar belangrijker is de vraag hoe het college met die uitkomsten denkt om te gaan. Want werken met reservemutaties is één keer leuk, maar al deze getallen bij elkaar opgeteld geeft wel een enorme graai uit die reserves.
En dan is vraag: wat is dan de rol van de Bestuursrapportage als dat alleen maar een rapportage is hoe we met de reserves omgaan, in plaats van daadwerkelijk bijsturen? Voorzitter, dan nog twee punten, ook uit het sociaal domein. Het voorstel is om structureel geld weg te zetten voor vroegsignalering. We hebben daar eerder 250.000 euro beschikbaar voor gesteld. Maar dat blijkt helemaal niet nodig te zijn geweest. Dat hele bedrag was destijds niet nodig. Er zijn ook onderdelen uit het bestaande budget op die manier gefinancierd. En om toch nu te vragen om structurele dekking? Dat voelt enigszins vreemd. Zo van: ‘We hebben dat niet opgemaakt, maar we willen het wel structureel.’ Maar we hebben ook in brief van 2 juni gelezen dat het wel degelijk effect heeft en dat ook de Nationale Ombudsman de werkwijze van Emmen prijst. Dat de persoonlijke werkwijze en het contact houden met mensen echt cruciaal is. Dat is wel de manier waarop wij door willen gaan en waar het dus helpt om schulden te voorkomen. Dus hoewel de formulering een beetje vreemd is, is dat extra structurele budget wat ons betreft goed. De maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Ja, er ligt gewoon bij ons een taak als centrumgemeente om goed met dat geld om te gaan, ook voor andere gemeenten. Als ik de rapportage zo lees, hebben we er een beetje een potje van gemaakt.
Dan is de simpele maar noodzakelijke oproep: los het op en doe dat netjes. Met interesse lazen we ook in deze Bestuursrapportage over de energiecollectieven. Gemeenschappen die samen investeren en delen in de lasten en dat niet alleen: ook in de lusten van groene elektriciteit en warmte. Dat we op deze manier dus groene energie echt decentraal maken, lijkt ons een heel goede stap. We lezen dat het een plek krijgt in het Warmteprogramma. Nou, de rapportage stelt dan ook terecht dat wij daar dit jaar meer informatie over krijgen of we dat programma nog dit jaar mogen ontvangen. Dat horen wij graag, voorzitter. Dank u. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): De Bestuursrapportage laat zien dat de financiële situatie van de gemeente Emmen wel onder druk staat. Daar waar eerder sprake was van een positief resultaat, keken we nu tegen een verwacht tekort aan van ruim 5 miljoen euro. En ja, dat is wel een forse verslechtering in een relatief korte periode. Voor Veilig Emmen is wel de belangrijkste vraag niet alleen hoe dit tekort is ontstaan, maar vooral wat dit nou daadwerkelijk voor onze inwoners betekent. We zien dat grote financiële tegenvallers natuurlijk in de jeugdzorg zitten, beschermd wonen, maatschappelijke opvang. En dat zijn wel juist de voorzieningen waar inwoners op moeten kunnen rekenen wanneer ze hulp nodig hebben.
Tegelijkertijd lezen wij in het Meerjarenperspectief Grondexploitaties over forse woningbouwambities, groeiambities, grote investeringen voor de toekomst. Dat zijn op zich natuurlijk heel mooie plannen, maar Veilig Emmen vindt wel dat groei alleen verantwoord is wanneer de financiële basis stevig genoeg is. Wij hebben nog wel wat vragen aan het college. Want kan het college uiteindelijk ook aangeven waarom een verwacht positief resultaat in zo’n korte tijd omslaat naar een tekort? En wist het college dat deze ontwikkelingen eraan zaten te komen en is de raad daar wel tijdig over geïnformeerd? Welke financiële risico’s ziet het college nog, die op dit moment niet volledig in deze Bestuursrapportage zijn verwerkt? Misschien eigenlijk dan nu ook wel de belangrijkste vraag. Want als het tekort verder oploopt, welke keuzes gaat het college dan maken en welke voorzieningen voor inwoners blijven voor het college dan absoluut buiten schot? Voorzitter, als wij vandaag opnieuw vanaf nul een begroting zouden moeten maken voor Emmen, zou het college dan eigenlijk exact dezelfde keuzes gaan maken? Daar zijn we wel benieuwd naar. 28 Tot zover onze bijdrage. De voorzitter: Dank u wel. Het is uiteindelijk aan de raad om de keuzes vast te stellen. Mevrouw Stulp van D66, aan u het woord.
Mevrouw Stulp (D66): De Bestuursrapportage laat een verslechtering zien van ruim 8,5 miljoen euro ten opzichte van het beeld dat we enige tijd geleden nog niet zo hadden. Dat roept bij D66 Emmen de vraag op hoe dit kan. Hebben we deze ontwikkelingen in november onvoldoende in beeld gehad? Waren de signalen er al maar nog onvoldoende concreet? Hebben we de schone schijn opgehouden? Of zijn er in de afgelopen maanden daadwerkelijk alleen nieuwe tegenvallers ontstaan? We horen graag van het college hoe deze forse afwijking in zo’n relatief korte periode verklaard kan worden. Een tweede punt betreft de bestemmingsreserves. De voorgestelde onttrekkingen kunnen wij grotendeels volgen. Tegelijkertijd vinden wij dat de raad zicht moet houden op de ontwikkeling en besteding van deze reserves, die niet oneindig zijn. Op welk moment vindt het college dat niet langer reserves nodig zijn, maar beleidsmatige keuzes? Daarom vragen wij ons af of het niet verstandig is om de toekomstbestendigheid van de bestemmingsreserves en de onttrekkingen die we doen, eens breder te bespreken, bijvoorbeeld in de Auditcommissie. Ook zien we dat twee eerder geplande investeringen worden teruggedraaid.
Kan het college toelichten waarom juist deze investeringen zijn geschrapt? Welke afwegingen zijn daarbij gemaakt? En waarom blijven andere investeringen wél overeind? Waarom krijgen die prioriteit? Voorzitter, wij zien deze Bestuursrapportage als meer dan een financiële bijstelling. Wij zien dit als een waarschuwing en we zijn bezorgd. Vooral in het sociaal domein blijft de druk op de zorg toenemen. Gezien de omvang van de afwijkingen vragen wij ons af of twee Bestuursrapportages per jaar op dit moment nog voldoende is. Zou het niet verstandig zijn om de gehele planning- en controlcyclus eens tegen het licht te houden, bijvoorbeeld door vaker financieel te rapporteren met tussenrapportages? En vooral voor het sociaal domein – en in het bijzonder de jeugdzorg een specifieke rapportage te ontwikkelen? Voor D66 is één ding helder. Grip krijgen op de financiën mag nooit betekenen dat mensen later of minder goed geholpen worden. Juist investeren in preventie, in onderwijs, in zorg en kansen voor de jeugd voorkomt grotere en duurdere problemen in de toekomst. Daarom vragen wij het college niet alleen om cijfers, maar vooral om keuzes. Wat gaan we anders doen en hoe meten we of die keuzes gaan werken? Tot zover. De heer Knol (PVV): De Eerste Bestuursrapportage van 2026 laat direct zien dat de financiële werkelijkheid wederom weerbarstiger is dan de Begroting al deed vermoeden.
Andere sprekers hadden het hier ook al over: de cijfers ga ik hier niet herhalen. PVV Emmen is van mening dat de raad juist bij dit soort cijfers kritisch moet zijn. Want iedere keer als tekorten ontstaan, wordt snel gewezen naar de reserves: bestemmingsreserves of incidentele meevallers. Maar uiteindelijk zijn de reserves geen onuitputtelijke geldbomen. Ze zijn opgebouwd met belastinggeld van onze inwoners. We zien dan ook opnieuw dat miljoenen uit allerlei reserves worden gehaald om begrotingsproblemen op te vangen – of anders gezegd: het gat in de hand van dit college te dichten. En dat kan soms noodzakelijk zijn, maar het mag absoluut geen automatisme. Een structureel probleem los je vaak niet op met incidenteel geld. Voorzitter, positief is dat er wordt geïnvesteerd in woningbouw en wegen. Emmen bloeit en groeit en de woningen zijn ook hard nodig. Maar de PVV wil wel realisme zien. In de Omgevingsvisie wordt gesproken over de ambitie om naar 120.000 inwoners te groeien en uiteindelijk plusminus 10.000 woningen te realiseren.
Maar de vraag blijft – en ik hoorde GroenLinks daar ook al over: voor wie bouwen wij eigenlijk? Is dat voor Harm en Zwaantje, voor de statushouder die voorrang op een woning krijgt? Of voor mensen die jarenlang op een wachtlijst moeten staan? Of voor de westerling die landelijk wil gaan wonen? ‘We gaan rentenieren’, zeggen ze ook wel, terwijl onze jongeren wegtrekken en ook ouderen een passende plek zoeken. Tegelijkertijd zien we dat veel projecten nog in voorbereiding zitten en dat externe factoren zoals stikstof, netcongestie en regelgeving voor vertraging kunnen zorgen. Mooie ambities zijn prima, maar 29 inwoners hebben meer aan een woning die gebouwd wordt dan aan een woning die alleen maar op papier staat. Ook op de grondexploitaties blijven risico’s bestaan. Uit het MPG blijkt dat het totale contante waarderingssaldo uit de grondexploitaties bijna 12 miljoen euro negatief bijdraagt. Daarnaast zijn de voorzieningen voor verliesgevende projecten verder opgelopen tot ruim 22 miljoen euro. Dat zijn bedragen die niet genegeerd mogen worden. Voorzitter, de PVV maakt zich daarom ook zorgen over de snelheid waarmee financiële tegenvallers zich opstapelen. We zitten pas enkele maanden in het begrotingsjaar en nu al wordt een tekort van ruim 5 miljoen euro verwacht.
Dat roept de vraag op hoeveel financiële ruimte er straks nog overblijft wanneer zich later dit jaar nieuwe financiële tegenvallers voordoen. Daarom de volgende vragen aan dit college. Welke concrete maatregelen worden genomen om verdere verslechtering van het begrotingsresultaat te voorkomen? Welke risico’s kunnen in 2026 nog extra financiële gevolgen hebben? Hoe voorkomt het college dat de reserves steeds vaker worden ingezet als sluitpost van de Begroting? Voorzitter, afsluitend. PVV Emmen staat voor degelijk financieel bestuur: eerst zorgen dat de basis op orde is, eerst grip op de uitgaven en eerst verantwoordelijkheid nemen voor risico’s die we als gemeente lopen. Want uiteindelijk gaat het niet om gemeentelijk geld, het gaat om geld van de inwoners van Emmen. Dank u wel. Mevrouw Scheper (VVD): De Bestuursrapportage laat zien dat we financieel voor flinke uitdagingen staan en deze Berap biedt de raad de mogelijkheid om binnen de gestelde kaders bij te sturen. De fractie van de VVD vindt dan ook dat we dat moeten doen. Met name het sociaal domein en jeugdzorg lopen flink uit de koers en slokken inmiddels meer dan de helft van onze totale Begroting op. Blijven aandringen op passende compensatie vanuit het Rijk is een goede zaak, maar daarmee zijn wij nog niet gerustgesteld. We kunnen niet bouwen op financiële onzekerheid.
De huidige situatie brengt grote risico’s met zich mee en het is onze verantwoordelijkheid om de kosten onder controle te krijgen. Onze fractievoorzitter komt hierop terug tijdens de behandeling van de Kaderbrief. Voorzitter, de aanhoudende geopolitieke ontwikkelingen leiden tot uitzonderlijke en moeilijk voorspelbare prijsstijgingen die moeilijk op te vangen zijn en ervoor zorgen dat projecten vertraging oplopen. Vooraf passend begroten, actuele prijsontwikkelingen vanaf het begin onderdeel laten zijn van de prijsstelling en zorgvuldig afwegen is dan ook noodzakelijk. Dan wat betreft ‘Inwoners en bestuur’ vinden wij de aandacht voor participatie een goede ontwikkeling. Dat sluit aan bij waar wij als VVD al langer voor pleiten: ga naar de inwoners toe, luister naar wat er leeft en betrek hen vroegtijdig bij plannen en beleid en geef ook een terugkoppeling. Want echte participatie betekent samenwerken met inwoners in plaats van alleen informeren. Binnen het Programma ‘Economie en werkgelegenheid’ zien we veel aandacht voor innovatie, verduurzaming en economische ontwikkeling. Daarbij is het wel belangrijk dat de vele verschillende actieprogramma’s overzichtelijk, effectief en goed vindbaar zijn voor onze ondernemers, zodat zij er ook optimaal gebruik van kunnen maken.
Voorzitter, de VVD vindt het cruciaal dat veiligheid en leefbaarheid goed worden geborgd en overlast effectief wordt aangepakt. Het AVE-model moet hieraan bijdragen en tegelijk zien we dat de implementatie veel tijd kost, met escalaties en extra werkdruk voor het OV. Kan het college aangeven waarom de implementatie vertraagt, waar de knelpunten in de samenwerking met partners liggen en hoe dit proces kan worden versneld? In datzelfde kader lezen we dat de Stichting Veiligheidszorg Drenthe een tariefsverhoging van maar liefst 33 procent heeft doorgevoerd. Zoals u weet, hecht onze fractie grote waarde aan een veilige en leefbare openbare ruimte. De inzet van toezichthouders en boa’s is daarbij onmisbaar. Maar een tariefsverhoging van deze omvang roept bij onze fractie wel grote vragen op. Voorzitter, een verhoging van 33 procent is in het reguliere bedrijfsleven ondenkbaar en kan niet zomaar als een feit worden gepresenteerd. Is het college bereid kritisch te kijken naar de opbouw van deze kosten en te onderzoeken of deze veiligheidstaken in de toekomst misschien efficiënter kunnen worden? Bij het Programma ‘Bouwen, wonen en milieu’ willen we de urgentie van de aanpak van de netcongestie nogmaals benadrukken. Een betrouwbaar stroomnetwerk is het fundament voor onze ambities en de groei van onze lokale ondernemers.
Het is een goede zaak dat we in het 30 Versnellingsatelier samenwerken met Coevorden, de provincie en de netbeheerders. De VVD vraagt het college om hierin stevig de regie te pakken. Laten wij ervoor zorgen dat deze samenwerking dan ook snel leidt tot concrete resultaten. Vervolgens ‘Openbare ruimte, verkeer en vervoer’. VVD Emmen ziet grote kansen, nu officieel de volgende fase van de Nedersaksenlijn ingaat. Deze spoorverbinding biedt enorm economische groeikansen en kan een belangrijke aanjager voor onze regio worden. Onze fractie vindt daarom dat we nu al slim moeten voorsorteren op de kansen die deze ontwikkeling met zich meebrengt. Voorzitter, samenvattend ziet VVD Emmen kansen voor Emmen, maar die kansen vragen om scherpe keuzes, financieel realisme en een duidelijke focus op veiligheid, leefbaarheid en economische ontwikkeling. Tot slot complimenten voor de mooie foto op de voorzijde van de Bestuursrapportage. De molen is een visitekaartje bij het binnenrijden van Nieuw-Amsterdam en Veenoord. De VVD ziet hierin ook een kans om de leefbaarheid in de omgeving te versterken en dit verpauperde gebied een kwaliteitsimpuls te geven. Hier komen we graag op terug bij de behandeling van de Omgevingsvisie in oktober. Dank u wel, voorzitter.
De heer De Vries (PvdA): Voorzitter, waar de Jaarstukken nog een relatief stabiel beeld lieten zien, laat deze Bestuursrapportage, de Berap, toch wel een fors verslechterd beeld zien. Het is al een aantal keer genoemd hier: een tekort van ruim 5 miljoen euro. Een groot deel van deze ontwikkeling ligt buiten onze directe invloed. We zien daarbij een sociaal domein, maar ook al wat bredere ontwikkelingen die in heel Nederland spelen. Dan maakt de opgave voor ons natuurlijk niet kleiner. Ook in het Meerjarenperspectief Grondexploitaties zien wij die druk terug. We hebben grote ambities: woningbouw, economische ontwikkelingen, sterke wijken en dorpen. Maar de uitvoering daarvan staat wel onder druk door factoren – ze zijn al genoemd: stikstof, netcongestie, stijgende kosten en ook wel gebrek aan gekwalificeerd personeel. Dat betekent dat projecten vertragen, duurder worden of soms ook moeilijker uitvoerbaar zijn. De realiteit is dus ook dat niet alles tegelijk kan. En juist dan moeten wij als raad het gesprek voeren over keuzes en prioriteiten. Niet vanuit tegenstellingen, voorzitter, maar vanuit onze gezamenlijke verantwoordelijkheid als raad. Voor de Partij van de Arbeid Emmen is daarbij de kernvraag: wat betekenen deze ontwikkelingen voor onze inwoners? Want achter de cijfers zitten keuzes. Keuzes die direct invloed hebben op wonen, op voorzieningen en kansen.
Het zijn niet alleen cijfers, maar echte mensen die daarachter zitten. De Bestuursrapportage maakt duidelijk waar we staan. De volgende stap is om te bepalen wat wij belangrijk vinden. En die politieke afwegingen en prioritering komen straks ongetwijfeld aan de orde in het hoofdgerecht van vandaag – zoals ze dat zo mooi zeggen altijd: de Kaderbrief. Mevrouw Gommer (CDA): Allereerst onze complimenten voor deze Eerste Bestuursrapportage van dit jaar. De toelichting per programma is helder, goed leesbaar en de financiële ontwikkelingen zijn overzichtelijk weergegeven. Tegelijkertijd laat deze Bestuursrapportage ook een zorgelijk financieel beeld zien. Het begrotingsresultaat verslechtert met ruim 8,5 miljoen. De rapportage geeft wel een transparant overzicht van de oorzaken van deze ontwikkeling. Onze eerste vraag aan het college is daarom – dat hebben ook meerdere fracties al gevraagd: welke keuzes verwacht het college richting de Begroting 2027 te moeten maken? En welke voorzieningen of ambities acht het college daarbij kwetsbaar? Met name binnen het sociaal domein zien we forse financiële tegenvallers. Dan hebben we het over jeugdzorg, beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Samen gaat het om meer dan 6 miljoen aan extra lasten. Daarbij ontstaat dan de indruk dat het niet gaat om incidentele tegenvallers, maar om een ontwikkeling die zich de komende jaren zal voortzetten.
Daarom onze tweede vraag: welke concrete maatregelen neemt het college om de groei van deze kosten af te remmen, zonder dit ten koste gaat van de kwaliteit en beschikbaarheid van zorg? Daarnaast zien we dat externe ontwikkelingen, waarop de gemeente beperkte invloed heeft, de financiële druk verder vergroten. En ook dat maakt de Begroting kwetsbaar met beperkte ruimte voor nieuw beleid. Voorzitter, de Bestuursrapportage geeft gelukkig niet alleen maar financiële tegenvallers. We zien ook positieve ontwikkelingen. Ten eerste blijft de woningbouw op gang. Er zijn de afgelopen jaren bijna 31 2.000 woningen gerealiseerd en er wordt actief gewerkt aan verdere versnelling van de woningbouw voor starters en senioren. Dat sluit goed aan bij de CDA-prioriteit voor leefbare dorpen en wijken. En ten tweede zien we dat de Greenwise Campus en de regionale werkgelegenheid zich verder ontwikkelen. De bouw van het Innovatiecentrum is gestart en het Werkcentrum Drenthe is geopend. Dat draagt bij aan economische ontwikkeling, innovatie en werkgelegenheid in Zuidoost-Drenthe. Ten derde zien we dat de gemeente blijft investeren in toegankelijke dienstverlening. We hadden daar bij de bespreking van de Jaarrekening in de commissie ook al een vraag over gesteld.