Notulen Openbare Raadsvergadering 2 juli 2026
Tekst van het document
Achter elke motie zit een signaal, zit een inwoner en ook de minderheid van het aantal zetels hier wordt vertegenwoordigd door inwoners. Ook de minderheid vertegenwoordigt dus een significant aantal inwoners. Daarom wil ik de 16 raad oproepen om dit signaal en de moties serieus te blijven beoordelen op de inhoud en niet alleen op bijvoorbeeld de vraag of iets gedeeltelijk al in uitvoering is. En zeker niet op basis van wie de motie heeft ingediend. Maar genoeg daarover. Voorzitter, dan nu inhoudelijk. PVV Emmen heeft de opmerking van het college serieus genomen. Mevrouw Louwes (PvdA): Hoor ik u nu net zeggen dat u aangeeft dat de beoordeling afhankelijk zou zijn van degene die het indient? Want dat vind ik wel een veronderstelling die ik in ieder geval verre van mij af zou willen werpen. De heer Knol (PVV): Nou, ik heb zo het idee dat dat soms het geval is, ja, in dit huis. Ja. Mevrouw Louwes (PvdA): Dat vind ik nogal een aantijging. Waar baseert u dat dan op? De heer Knol (PVV): Dat baseer ik op mijn ervaring in deze paar maanden dat ik hier zit. Ja. Mevrouw Louwes (PvdA): Nou, dat vind ik echt een enorme uitspraak. En ik denk dat we het daar maar eens over moeten hebben, meneer Knol, als dit inderdaad uw uitspraak is. De heer Knol (PVV): Daar moeten we het zeker over hebben.
Wij hebben als PVV Emmen de opmerking van het college serieus genomen en verschillende moties aangepast aan financiële, juridische en technische bezwaren. Bij de motie over monitoring van het sociaal domein hebben we juist geprobeerd om ervoor te zorgen dat wat we inderdaad in 2023 al in een amendement hebben besloten, ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Het college gaf aan dat men nog bezig was met de Uitvoeringsagenda en dat dit nog niet van de grond is gekomen. Dan lijkt het mij niet meer dan logisch om dit nogmaals onder de aandacht te brengen. Onze motie vraagt dan niet om een nieuw systeem, maar om verdere uitvoering te geven aan de in 2023 vastgestelde Uitvoeringsagenda en indicatoren, de raad daar periodiek over te informeren en stapsgewijs toe te werken aan een betere monitoring. Juist dat periodiek informeren en ook de raad actief meenemen in de doorontwikkeling, zijn nieuwe elementen die niet in het aangenomen amendement staan. Misschien lijkt het logisch, maar uit de bespreking in de eerste termijn bleek dat we inmiddels al drie jaar verder zijn en er concreet nog niks ligt. Daarom zien we deze motie ook als een extra stimulans om dit echt van de grond te krijgen. Onze motie over keuzemogelijkheden voor een sluitende Begroting hebben wij eveneens aangepast. Het college gaf aan dat de oorspronkelijke uitwerking veel ambtelijke capaciteit vraagt.
Daarom hebben we dit ook teruggebracht naar een beknopte toelichting per maatregel en heeft het daarmee geen grote financiële gevolgen. Volgens mij helpt zo’n overzicht de gehele raad en ook het college om een weloverwogen en breedgedragen keuze te maken. Sterker nog, meerdere fracties hebben tijdens het debat aangegeven hier eigenlijk wel baat bij te hebben, om inzichtelijk te krijgen aan welke knoppen ze kunnen draaien als het gaat om bezuinigingen en heroverwegingen. Alleen met zulke overzichten kunnen wij als raad goede overwegingen maken. Wat PVV Emmen betreft passen wij dit al toe tijdens de werksessie begin september, maar dit zal waarschijnlijk te kort dag zijn. Des te meer reden om deze motie te steunen om de raad hiermee echt in positie te brengen. Ook de motie over de gemeenschappelijke regelingen hebben wij aangepast. Ja, er zijn Drentse afspraken. Ja, er is een zienswijzestructuur. Maar onze boodschap blijft dat de gemeenschappelijke regelingen de rekening bij deelnemende gemeenten moeten neerleggen. Zeker als er een negatieve financiële tendens intergemeentelijk. PVV Emmen wil expliciet uitspreken dat zij GR’en ook kritisch naar hun eigen financiële opgaven en takenpakket en de prioriteiten moeten kijken, zeker zoals ook wij dat moeten. Wij vinden het wenselijk dat de raad beter inzicht in krijgt en bij voorkeur meer grip op krijgt.
Voorzitter, dan de motie over voorrang voor inwoners van Emmen bij sociale huur en betaalbare koopwoningen. Wij hebben de juridische bezwaren verwerkt. De motie sluit nu beter aan op de huidige wetgeving en de wens van het college om hiermee aan de slag te gaan. Echter staat het nog nergens beschreven. Daarom zien we deze motie niet als overbodig, maar juist als een extra zetje in de goede richting. Een bevestiging vanuit de raad dat dit onderzoek daadwerkelijk moet worden uitgevoerd. En als het juridisch mogelijk blijkt, ook tot een concreet voorstel te komen. 17 Voorzitter, voor de motie ‘Dak- en thuisloosheid’ willen wij het college tegemoetkomen, als het college bereid is toe te zeggen dat de raad voor de begrotingsbehandeling wordt geïnformeerd over de actuele stand van zaken, de opvangcapaciteit, de doorstroom en de eventuele knelpunten, dan zijn wij bereid om de motie in te trekken. Dat wordt immers hetzelfde doel bereikt. Ook de motie over jongerenparticipatie hebben wij aangepast. PVV Emmen wil geen nieuw onderzoek, het onderzoek loopt immers al.
We willen juist richting meegeven aan de evaluatie: welke initiatieven zijn er? Welke initiatieven werken echt? Welke bereiken jongeren daadwerkelijk? En welke verdienen een structurele plek? Wij vragen daarom ook die evaluatie zo snel mogelijk aan de raad voor te leggen en dat wij bij de Begroting daar dan ook daadwerkelijk iets mee kunnen. Anders moeten we weer een jaar wachten. Al is dat geen ramp. Dat mag ook per toezegging, maar belangrijker is het punt van onze motie, dat we vragen om structurele financiële borging van succesvolle projecten. Dit kan binnen het huidige budget gerealiseerd worden en is dus budgetneutraal. Wat ons betreft mag dit ook per toezegging geschieden. Van Forum voor Democratie begrijp ik dat ze tegen gaan stemmen. Ik wil hen er ook op wijzen dat er een motie bij het Drentse parlement geweest waar zij mede-indiener van waren. Tot slot Wildlands. Ik begrijp dat het college niet wil spreken over verzelfstandiging, omdat Wildlands al een zelfstandige onderneming is met een eigen exploitatie. We vragen ons dan ook af in hoeverre er sprake is van autonomie en zelfstandigheid, wanneer de gemeente 100 procent aandeelhouder is. Maar goed, we blijven vinden dat de raad ook op langere termijn het gesprek moet voeren over alle mogelijke toekomstscenario’s, inclusief de vraag of de gemeente op termijn aandeelhouder wil blijven.
Dat is vandaag geen besluit tot verkoop, dat is een verzoek om alle opties eerlijk in kaart te brengen, zodat de raad daar ook op een later moment, wanneer het relevant worden, een afgewogen beslissing daarover kan nemen. Voorzitter, ik hoop dat het college en de raad de aangepaste moties willen beoordelen zoals ze nu voorliggen. Niet vanuit wie het heeft ingediend, maar vanuit de vraag of ze bijdragen aan beter bestuur, betere informatievoorziening en uiteindelijk betere besluiten voor een mooier Emmen. Dank u wel. Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, ik ben er nog niet over uit. Het zit me nog helemaal dwars. Dus ik moet daar toch nog even wat van zeggen. Misschien is dit iets te voorbarig. Zou u eerst eens kunnen wachten hoe de stemming uiteindelijk uitpakt, om dan vervolgens een conclusie te trekken? Want deze conclusie is wel... Ik heb er echt moeite mee als u dat soort dingen in deze raad zegt. De heer Knol (PVV): Daar heb ik alle begrip, voor, daar verschillen we dan in van mening. En dat gaan we nog op een later moment bespreken met elkaar. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Waar ik een beetje mee worstel, is dat de PVV nu van ons vraagt: kijk naar die moties zoals ze nu voorliggen. Prima. En dan zie ik ook moties over de monitoring van het sociaal domein, over de keuzemogelijkheden van de Begroting.
Dan denk ik: ja, volgens mij is dat een beetje de conclusie van wat we vorige week met elkaar zo bedebatteerd hebben. Dat dat de lijn is die we allemaal wel een beetje dragen. Dan zegt u: het is belangrijk om dat nu vast te leggen met elkaar. En dan hebt u ook een motie over dak- en thuislozen, wat eigenlijk precies hetzelfde is. En dan zegt u: ‘Als ik daar een toezegging op krijg, dan is dat voldoende en dan trek ik hem terug.’ Wat is nou uw eigen consequentie? Dat u van de een zegt: ‘O, maar dat is goed bedebatteerd en dat kan wel weer weg. Maar dat andere is goed bedebatteerd, maar dat wil ik toch graag laten staan.’? De heer Knol (PVV): In het geval van dak- en thuislozen heb ik besproken met de wethouder dat ik het bij een toezegging wil laten. Dat heeft vooral met punt 3 van het dictum te maken, dat dat eigenlijk te veel geld kost. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja, voorzitter, wat betreft dan die andere moties hebben wij als collectief dat ook voldoende met wethouder besproken en hebben we daar juist geprobeerd met elkaar tot een soort conclusie te komen hoe we nou verdergaan met elkaar. Ja, dan is het misschien flauw om te zeggen, maar dan maakt het dus kennelijk toch uit wie de motie indient. Want u dient hem wel in en 18 komt niet tot een andere conclusie dat we dus met elkaar een debat hebben gevoerd en dat het daarmee voldoende is.
De heer Knol (PVV): Nou, ‘een debat voeren en dat het voldoende is’? Ik heb aan de voorkant, vóór de eerste termijn, nog verzocht aan de partijen om te reageren op moties. Dat is ook niet gebeurd. Dus ik heb wel degelijk een poging daartoe gedaan. En ook na die eerste termijn heb ik een mail verstuurd aan alle fractievoorzitters. En daar is ook bijna geen reactie op gekomen. Dus ik doe wel degelijk moeite om het debat te voeren, ook buiten de vergadering om. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Dat stellen we op prijs, dat meneer Knol dat doet, inderdaad buiten de vergadering om. Ik meen me te herinneren dat wij elkaar vanmorgen hebben gesproken. Dus het voelt voor mij heel vreemd dat ik nu even te horen krijg dat wij niet openstaan voor suggesties. We hebben de moties allemaal nog even doorgelopen, toch? De heer Knol (PVV): Met u heb ik die inderdaad gesproken, maar dat geldt niet voor iedereen helaas. De heer Koops (D66): Ik heb gisteren een bijeenkomst van de kindergemeenteraad begeleid. Ik heb verteld over wat wij doen en over onze mooie raadszaal. We hebben samen een quiz gedaan en er zijn veel foto’s gemaakt. De kinderen hebben mee mogen kijken met een heuse drone en wethouder Keen heeft de belofte met ze geoefend. Naast al die activiteiten was er natuurlijk ook ruimte voor vragen.
En iedereen die ooit met kinderen heeft gewerkt, weet dat je je niet kunt voorbereiden op die vragen. Vragen over je favoriete eten, je middelbare school en je katten: dat lukt allemaal wel. Maar laat het aan een kind over om bijvoorbeeld ook een vraag te stellen als: waarom ben je eigen gemeenteraadslid? Het zijn het type vragen waar we denk ik niet vaak genoeg bij stilstaan, maar die wel een mooie basis bieden voor reflectie. Ik heb gisteren geantwoord dat ik mij al heel jong druk maakte over dingen die ik niet eerlijk vond, zoals pesten, armoede en ongelijkheid. Ik heb ook geantwoord dat ik, zo gauw ik mocht stemmen, lid ben geworden van een politieke partij en dat ik vlak daarna eens ben uitgenodigd om bij een lokale activiteit aan te sluiten. En dat ik tijdens die bijeenkomst voor het eerst mee mocht stemmen, wat zoveel impact op mij heeft gemaakt dat het daarna vrij snel gedaan was met mijn vrije tijd. Ik ben uiteindelijk gemeenteraadslid geworden omdat ik mij nog steeds heel druk maak over al die dingen waarvan ik denk dat ze beter kunnen en omdat dit een van de mooiste plekken is om ook echt tastbare verandering teweeg te brengen.
Maar zoals ik in de eerste termijn ook heb betoogd, is verandering allesbehalve vanzelfsprekend en vereist het maken van keuzes, zeker moeilijke keuzes, dat je samenwerkt, dat je bereid bent om je eigen grens op te zoeken, dat je over alle informatie beschikt en dat je ook de ruimte krijgt én biedt voor alle geluiden. Ik was in eerste instantie ook zeker niet ontevreden over afgelopen donderdag. Zowel het Coalitieakkoord als de Kaderbrief is sober opgesteld en laat daarmee veel ruimte voor invulling, ook door de gemeenteraad. En vrijwel alle partijen, ook de nieuwe partijen in deze raad, hebben die handschoen goed opgepakt. Het debat is weleens spannender geweest, maar de bijdragen waren inhoudelijk en de vele moties gaven een duidelijk antwoord op de vraag van het college naar sturing en een richtinggevend kader. Dat vervolgens vrijwel elke motie is ontraden en dat er nauwelijks inhoudelijk is gereageerd op de vele bijdragen, was dan ook ontzettend teleurstellend. Daarom ben ik – en denk ik de meesten in deze raad dat zijn – geen gemeenteraadslid geworden. Mevrouw Louwes (PvdA): Dat er nauwelijks op de bijdragen is gereageerd, hoor ik meneer Koops net zeggen. Bedoelt meneer Koops dat dan door de collega-raadsleden of bedoelt hij door het college? De heer Koops (D66): Ja, dat is een terechte vraag, denk ik.
Daarmee bedoel ik het college, waarbij ik meteen wel erken dat u en andere partijen die voor mij zijn geweest, zeker ook wel hebben gereflecteerd op onze bijdrage in de eerste termijn. 19 Mevrouw Louwes (PvdA): Maar wij hebben met elkaar met de nieuwe vorm van de Kaderbrief afgesproken dat het een vergadering is tussen de raadsleden en dat het college eigenlijk alleen ter verduidelijking erbij zit om af en toe te reageren op een motie. Dat er een algehele reflectie gegeven wordt door de wethouder financiën, die ook kort en bondig moet zijn. Dus die uitgebreide reflectie waar u op duidt, ja, dan moeten we denk ik onze afspraken die we met elkaar hebben gemaakt in deze raadszaal, gaan aanpassen. Want dat is niet helemaal conform hoe we het met elkaar hebben afgesproken zoals u het nu schetst. De heer Koops (D66): Ja, ik begrijp uw input. Maar wat deze Kaderbrief anders maakt dan andere kaderbrieven, is dat die ontzettend beleidsarm is en dat die echt heel nadrukkelijk de vraag bevat: geef ons kaders mee, geef ons sturing, geef een antwoord op die vraag hoe we die moeilijke opgaven voor de komende jaren aan moeten vliegen. Dan verwacht ik juist ook dat er – wanneer er in een bijdrage bijvoorbeeld suggesties worden gedaan over hoe we de Begroting opstellen, hoe we samenwerken, de keuzes die gemaakt moeten worden – dat ook terugkomt in die bijdragen.
Natuurlijk zijn het Algemene Beschouwingen en natuurlijk is dat het debat tussen ons. Maar zeker in dit geval had ik wel iets van reflectie op verwacht. Mevrouw Louwes (PvdA): Maar dan hadden we dat toch met elkaar bij de vaststelling van de agenda moeten afspreken? Dat hebben wij uiteindelijk niet gedaan. De heer Koops (D66): Ja, volgens mij is dat een soort impliciete afspraak en was dat niet nodig om dat te verduidelijken. Maar wellicht is dat een les voor een volgende keer. Om verder te gaan met mijn betoog. Het moet en het kan echt beter, zeker gelet op de grote opgaven van de komende jaren. In dat kader wil ik graag benoemen dat ik sinds afgelopen donderdag goed contact over de gang van zaken heb gehad met vele leden uit de raad, de ambtenaren, de griffie, maar ook wethouders Jakobs en Keen. Naar aanleiding van dat contact hebben wij onder andere twee van onze drie ingediende moties gewijzigd, zoals ik ook aan het begin van de avond heb toegelicht. Onze motie genaamd ‘Bezuinigingen mogen geen geld kosten’ brengen wij ongewijzigd in stemming. Het was geruststellend dat de wethouder kon beamen dat deze motie in feite al wordt uitgevoerd. Maar wij zien er daarom juiste waarde in om dat uitgangspunt met deze motie nog eens te onderstrepen, zeker gelet op het financiële perspectief.
Onder druk kan veel vloeibaar worden, maar aan deze uitgangspunten mag wat ons betreft niet getornd worden. Om terug te komen op het begin van mijn betoog en dat als motivering, wil ik op hoofdlijnen reageren op moties van andere partijen die rechtstreeks ingaan tegen ons rechtvaardigheidsgevoel. D66 Emmen zal nooit onderscheid maken tussen de inwoners van Emmen op basis van hun afkomst, geloof, liefde, geslacht of welke grond dan ook en zeker ook niet het zand of het veen onder hun geboortegrond. Iedereen die in Emmen woont, verdient een betaalbare en duurzame woning. En dat dit goed genoeg lukt, komt zeker niet door statushouders, maar omdat er simpelweg niet genoeg gebouwd is. Daarmee vinden wij niet dat statushouders altijd voorrang moeten krijgen, maar werpen wij ons wel verre van het idee dat de statushouders in Emmen de reden zouden zijn voor de wachttijden bij de sociale huur en dat zij op enige manier minder Emmenaar zouden zijn dan personen die in deze gemeente geboren zijn. Het voorstel om helemaal geen uitgaven meer te doen op het gebied van klimaat-, energie- en milieubeleid, voor zover die niet verplicht zijn, stuit ons eveneens tegen de borst. Klimaatverandering raakt al onze inwoners, ook als je onterecht in twijfel trekt wat de invloed van mensen daarop is.
Zaken als wateroverlast, bodemdaling, energierekeningen, groen, biodiversiteit, de hittebestendigheid van onze dorpen en wijken: alles hangt samen met de keuzes die wij als gemeenteraad maken op dit vlak. En natuurlijk is niet elke klimaatmaatregel automatisch goed en kunnen we ons geld maar één keer uitgeven. Maar dit voorstel ontneemt de gemeenteraad zelfs de kans om daarover goede afwegingen te maken. Wat D66 betreft blijven wij in ieder geval altijd investeren in onze toekomst en blijven ons vol inzetten voor een leefbaar Emmen. Voorzitter, ik kom tot een afronding. Tijdens de afgelopen kindertop is minister-president Rob Jetten naar Emmen gekomen en is er door veel oude en nieuwe leden van de kinderraden, de kindergemeenteraden en de kinderburgemeesters, verteld hoe leuk en belangrijk hun werk is. Na afloop heeft hij benadrukt dat hoe we het hier in Emmen doen, precies is hoe de democratie bedoeld is: 20 samen zoeken naar oplossingen die je niet in je eentje kunt oplossen. Laten we dat voorbeeld ook vooral in dit huis goed met elkaar blijven vasthouden. Tot zover. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Allereerst danken wij het college in ieder geval voor de beantwoording in de eerste termijn. En dan ook aan alle fracties voor de vragen, opmerkingen en het meedenken. Wat ons vooral wel is opgevallen, is dat toch veel doelstellingen van moties niet altijd ter discussie staan.
Vrijwel iedereen onderschrijft wel het belang van woningen, de jeugdzorg. verkeersveiligheid, transparantie en een sterke gemeentelijke organisatie. De discussie ging vooral om de formulering, de uitvoerbaarheid en de vraag of bepaalde onderwerpen eigenlijk al onderdeel zijn van het bestaande beleid. En daar hebben wij naar geluisterd. Veilig Emmen vindt dat de raad niet alleen kritisch moet zijn, maar ook constructief. Daarom hebben wij onze moties ook aangepast naar aanleiding van de opmerkingen van het college en de vragen vanuit de raad. Niet omdat wij onze ambities hebben losgelaten, maar juist omdat wij vinden dat de inhoud centraal moet staan. Wij hopen daarom dat de raad de aangepaste moties ook op hun inhoud zal beoordelen. Dan wil ik eventjes terugkomen op onze motie 21: dat gaat over de vroegsignalering en preventie in de jeugdzorg. Voor Veilig Emmen blijft staan dat preventie vaak op school begint. Schoolverzuim is wat ons betreft niet alleen een administratieve registratie of een overtreding van de Leerplichtwet. Het is toch vaak een eerste signaal dat een jongere ergens in vastloopt. Achter schoolverzuim kunnen psychische problemen, schulden, onveiligheid thuis, verslaving of andere complexe situaties schuilgaan.
Daarom vragen wij dus niet echt om nieuwe loketten of extra bureaucratie, wij vragen juist om de bestaande samenwerking tussen onderwijs, leerplicht, jeugdhulp, wijkteams en veiligheidspartners verder te versterken. Want iedere jongere die we eerder kunnen helpen, voorkomt mogelijk zwaardere jeugdzorg, langdurige uitval en hogere maatschappelijke kosten. Voorzitter, dan over motie 22 ‘Verkeersveiligheid en toegankelijkheid’. Daarover is gesproken in relatie tot het IBOR. Laat helder zijn: onze motie is geen alternatief voor het IBOR en ook geen verzoek om nieuw beleid te ontwikkelen. Integendeel, wij sluiten juist aan bij de uitgangspunten die de raad zelf eerder heeft vastgesteld. Onze motie vraagt slechts eigenlijk om één ding. Want laten we er nou samen voor zorgen dat de verkeersveiligheid en toegankelijkheid ook in de uitvoering zichtbare prioriteit blijven houden en dat de raad via de bestaande verantwoordingsmomenten kan volgen hoe deze belangen worden meegewogen. Daarnaast willen wij benadrukken dat verkeersveiligheid en toegankelijkheid er niet alleen zijn voor de gemiddelde weggebruiker. Onze openbare ruimte moet veilig en toegankelijk zijn voor iedereen. Dat betekent ook aandacht voor ouderen, mensen met een beperking, gebruikers van rolstoelen, rollators, scootmobielen en laten we de groep ouders met kinderwagens niet vergeten.
Losliggende stoeptegels, slecht begaanbare voetpaden of fietspaden en onveilige overgangen kunnen voor deze groepen een groot verschil maken tussen zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving of juist niet. En daarom vinden wij dat toegankelijkheid een vanzelfsprekend onderdeel moet zijn en blijven van iedere afweging die wij maken in de openbare ruimte. Dit is geen extra administratie, dit is gewoon een invulling geven aan onze controlerende taak als gemeenteraad. Ook over Wildlands, motie 23, hebben wij goed geluisterd naar de reactie van het college. Wij vragen geen nieuwe verantwoordingsstructuur en ook geen extra papierwerk. Wij vragen uitsluitend dat de raad tijdig wordt geïnformeerd wanneer zich relevantie financiële ontwikkelingen of risico’s voordoen, die van invloed kunnen zijn op de financiële positie van de gemeente. En dat is niet gebaseerd op wantrouwen, dat is gebaseerd op transparantie. En transparantie is wat ons betreft een van de belangrijkste voorwaarden voor een goed bestuur. Dan hebben we nog motie nummer 24. Onze motie gaat over externe inhuur. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Voordat we bij motie 24 terechtkomen, over motie 23 nog. Want ik zie het inderdaad: u hebt heel veel veranderd, ook in lijn met het debat van vorige week.
Maar wij hebben vorige week ook de Jaarrekening goedgekeurd en daarbij zat ook het accountantsverslag en de reactie van het college op dat verslag. Daarin wordt Wildlands wel degelijk genoemd en worden die gegevens ook gedeeld. Het college zegt ook dat we daar iets meer structureel naar moeten kijken met elkaar. Dat hebben we net vorige week vastgesteld. 21 Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Klopt. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Dus ik zoek een beetje naar wat er anders moet ten opzichte van vorige week. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Nou, wat wij belangrijk vinden – en dat heb ik vanavond ook wel eerder gehoord: wellicht is het een idee om moties ook te ondersteunen om de juiste weg, die we al ingeslagen zijn, te blijven handhaven. De heer Otter (Wakker Emmen): Ja, voorzitter, ik zit die motie te lezen en wij hebben natuurlijk toen bij de verstrekte leningen in 2019-2020 uitgebreide protocollen en afspraken gemaakt met betrekking tot het informeren van de raad. Ik vroeg mij eigenlijk af of Veilig Emmen daar kennis van heeft genomen. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Wij hebben nog niet van alle documenten kennisgenomen. Maar nogmaals, wat ik ook tegen de heer Pruisscher zei: voor ons is het gewoon belangrijk dat wat er ook al in gang is gezet, voortgezet blijft worden. De heer Otter (Wakker Emmen): Ja, voorzitter, dat klinkt heel logisch.
Maar ja, je hebt iets afgesproken, er is volgens mij geen aanleiding afgelopen vijf, zes jaar dat het college zich niet gehouden heeft aan die afspraken. Dan kun je wel zeggen: ja, maar ik ga het nog een keer even beklemtonen. Maar dan kunnen we heel veel beklemtonen in deze raad. Dus ik denk dat dit eigenlijk allemaal ingeregeld is. Misschien moet u daar eerst kennis van nemen. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Dank u wel, dat neem ik mee. Dan ga ik verder met onze motie over de externe inhuur, motie 24. De arbeidsmarktkrapte wordt ook terecht benoemd als een belangrijke uitdaging. Maar die uitdaging is niet nieuw. Niet alleen gemeenten maar ook andere organisaties hebben hier al sinds ongeveer 2018-2019 mee te maken. En juist daarom vinden wij dat zeven, acht jaar later we niet alleen moeten spreken over de oorzaak, maar ook over het effect van de gekozen aanpak. Het college geeft aan dat er wordt geïnvesteerd in opleiding, kennisontwikkeling en interne doorgroeimogelijkheden. Dat is een ontwikkeling die Veilig Emmen van harte ondersteunt. Want uiteindelijk geloven wij dat een sterke organisatie begint bij goed opgeleide eigen medewerkers. Maar als raad hebben we ook een controlerende taak. We moeten niet alleen kijken naar de inspanningen die worden geleverd, maar ook de resultaten die daarvan zichtbaar worden.
De cijfers voor externe inhuur laten zien dat de uitgaven in 2023 11,8 miljoen zijn. En in 2024 en 2025 12,9 miljoen. Dat betekent wel dat de stijging is gestopt en dat is positief. Maar tegelijkertijd zien wij op basis van deze cijfers geen dalende trend. Laat ook helder zijn: Veilig Emmen begrijpt echt wel dat een gemeente altijd voor een deel afhankelijk zal blijven van externe inhuur. Specialistische kennis of tijdelijke capaciteit zal soms noodzakelijk zijn: daar hebben wij begrip voor. Maar 12,9 miljoen euro aan externe inhuur blijft een fors bedrag. Als raad hebben wij de verantwoordelijkheid om zorgvuldig met gemeenschapsgeld om te gaan. Inwoners mogen ook van ons verwachten dat we kritisch kijken naar dergelijke uitgaven en ons steeds afvragen of die afhankelijkheid op termijn verder kan worden verminderd. En juist daar zit voor ons de kern. Het college geeft aan dat er wordt geïnvesteerd in de eigen organisatie. Dat waarderen wij. Maar wanneer gaan we die structurele versterking daadwerkelijk terugzien in de cijfers? Wanneer zien we dan dat de afhankelijkheid van de externe inhuur daadwerkelijk begint af te nemen? Laten we helder zijn: dit is geen kritiek op de inzet van vandaag, maar een vraag naar het effect van beleid op lange termijn. Juist daarom vragen wij blijvend te investeren in opleiding, kennisbehoud en goede interne doorgroeimogelijkheden.
Want iedere medewerker van wie we de kennis en ervaring duurzaam binnen de gemeentelijke organisatie kunnen behouden, maakt Emmen sterker, minder afhankelijk van externe capaciteit en het zorgt ervoor dat gemeenschapsgeld steeds doelmatiger wordt ingezet. En dat is precies de richting die Veilig Emmen met deze motie wil ondersteunen. Want uiteindelijk gaat het niet 22 alleen om de inspanning die we willen leveren, maar om het resultaat dat we willen proberen te behalen. En dat resultaat willen wij de komende jaren ook terugzien in de cijfers. Voorzitter, Veilig Emmen heeft deze moties niet ingediend om het college extra werk te bezorgen. Wij hebben deze moties ingediend omdat wij geloven dat de raad richting moet geven aan de onderwerpen die voor onze inwoners belangrijk zijn. We hebben goed geluisterd naar het debat, we hebben onze moties aangepast, we hebben de bezwaren over de formulering weggenomen en nu vragen wij de raad om vooral naar de inhoud te kijken. Want uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: een gemeente die problemen eerder voorkomt dan achteraf oplost, zorgvuldig met gemeenschapsgeld omgaat, transparant bestuurt en investeert in haar eigen inwoners en medewerkers. Daarom hopen wij op uw steun voor deze moties. Dank u wel. De heer Wittendorp (CDA): Ik krijg even de indruk dat externe inhuur een onzorgvuldige besteding van geld is.
Daar zou ik wel een toelichting op geven. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Ik zeg niet dat het onzorgvuldig is. Ik zeg dat het veel is. Wij hebben vorige week het daar natuurlijk over gehad. Soms is het noodzakelijk inderdaad om externe inhuur te hebben. Vorige week gaf de wethouder ook aan dat wij een daling hebben. Maar wij zien die daling nog niet. De heer Wittendorp (CDA): Ik herhaal letterlijk wat mevrouw Croezen zegt en dan zegt ze dat ze dat niet heeft gezegd. Daar blijf ik me over verbazen. Dan krijgen we ook geen goed debat, denk ik. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Ik begrijp niet helemaal wat u bedoelt. Heb ik iets gemist? De heer Wittendorp (CDA): U zei dat externe inhuur onzorgvuldig is. Ik vraag naar een toelichting en vervolgens zegt u dat u dat niet hebt gezegd. Ja, dan begrijp ik het niet meer. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Nou kijk, 12,9 miljoen aan externe inhuur is een significant deel. De voorzitter: Ja, maar dat is een herhaling van zetten. Maar de vraag ging even dat over het woord ‘onzorgvuldig’. Mevrouw Croezen (Veilig Emmen): Nou ja, eigenlijk wel. Want er werd vorige week genoemd dat onze externe inhuur minder wordt en we al meer op training en ontwikkeling van eigen mensen inzetten. Maar als ik dan de cijfers van 2024-2025 bekijk, zie ik daar nog geen verschil in. Want dan zou de externe inhuur ook minder moeten worden.
De voorzitter: Ja, dit komt niet echt dichterbij. De vraag was anders, maar goed. Voldoende voor dit moment? Oké, dank u wel. Dan gaan we naar de fractie van 50PLUS, de heer Kasteleijn. De heer Kasteleijn (50PLUS): In de eerste termijn zijn er maar liefst 34 moties ingediend. 34 voorstellen vanuit verschillende fracties om accenten te verleggen of zaken anders aan te pakken. En hoe reageert het college daarop? Het overgrote deel is door het college ontraden. Een drietal moties behoefte blijkbaar nog een tekstuele aanpassing en er is welgeteld één motie – die van de PvdA, die hem ook mede indiende – die door het college omarmd is. Voorzitter, laat ik namens 50PLUS volstrekt helder zijn: wij begrijpen heel goed dat er politieke keuzes gemaakt moeten worden en dat het college de financiën heel goed in de gaten moet houden. We hebben daar de wethouder ook over gehoord. Juist daarom wringt de schoen. Want lang niet alle ingediende moties kosten geld. Er liggen tal van voorstellen tussen die budgettair neutraal zijn, maar die desondanks toch een resoluut ‘nee’ hebben gekregen van de wethouders. Als het college bij het overgrote deel van de initiatieven uiteraard de deur dichtgooit, ook als het de gemeente geen geld kost, dan vinden wij dat geen rechtdoen aan het politieke speelveld.
23 Kijk bijvoorbeeld naar onze eigen motie over de duidelijkheid van de kosten van de wijkcentra en de dorpshuizen. De wethouder antwoordde dat de gegevens online te vinden zijn. De heer Knol (PVV): Ik had eigenlijk een verduidelijkende vraag over deze motie. Het is prima als een raadslid informatie wil. Dat ondersteunen wij. Maar de vraag is of dat ook niet via gewoon schriftelijke vragen kan. Waarom is daar een motie voor nodig? Dank u wel. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, je kunt er soms voor kiezen omdat dat een wat politiek kantje heeft. Vanwege dat feit en de ambities die er zijn om in Emmerhout en de Rietlanden een wijkcentrum op te richten, is dit in het verlengde daarvan. Het is wel zo – en dan ga ik verder... Is dat akkoord? Ja? O. Een interruptie. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ik zit nog even na te denken over de woorden van de heer Kasteleijn, die zei dat het ontraden is door het college. Nou ja, dat is op het einde. Goed nieuws: dat is niet zo. Want we gaan er als raad over, dus we kunnen er dadelijk over beslissen of er moties worden aangenomen. Natuurlijk gaan we rekening houden met de mening van het college, maar we houden vooral rekening met de woorden die hier in de raad worden gesproken en de moties zoals ze worden ingediend. Daarmee wil ik nog geen valse verwachtingen wekken, hoor...
Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, we wippen wat van het een naar het ander, maar ik wil nog even terug naar de motie en de technische vragen. De heer Knol gaf het zonet ook al aan: waarom doet u dat niet in de vorm van technische vragen? Kijk, meneer Kasteleijn houdt er dan wel een heel warm pleidooi bij dat het eigenlijk gaat om het nieuwe dorpshuis in Emmerhout. En u wilt daar politieke duiding aan geven – dat is eigenlijk wat u net aangaf. Dan dient u een motie in waarin u vraagt om dat wijkcentrum te realiseren. Maar dat doet u niet: in uw motie hebt u vier vragen die eigenlijk gewoon technische vragen zijn. Dat komt de kwaliteit van uw motie niet ten goede en dat komt de kwaliteit van het debat ook niet ten goede. Ik vind het wel jammer dat u er dan toch alsnog voor kiest om met een motie te komen en niet te komen met gewoon concreet wat u nou eigenlijk wilt. Want dat is niet wat u doet: u komt niet met wat u wilt. De heer Kasteleijn (50PLUS): Dat ben ik niet met u eens. Ik ga even verder, omdat hier een korte uitleg bij is. Ja? De wethouder antwoordde dus dat de gegevens online te vinden zijn. Nou, voorzitter, het is mij met behulp van de griffie inderdaad uiteindelijk gelukt om de subsidielijst van 2025 te bemachtigen. Want daar gaat deze motie over.
Ik heb er informatie over gevonden in de hoofdstukken ‘Energie en verduurzaming’, ‘Kunst en cultuur’, ‘Subsidies sociaal-cultureel werk, ‘Subsidies vrijwilligersorganisaties’ en in het investeringskrediet. In al deze onderdelen van het subsidielijst wordt het wijkcentrum genoemd. De informatie staat dus overal en nergens verspreid. Maar het is ons niet gelukt om één helder overzicht zelf te maken van de totale jaarlijkse exploitatiekosten van de buurthuizen en de wijkcentra. Ik hoop dat dat een beetje antwoord is op uw vraag, mevrouw Louwes. Mevrouw Louwes (PvdA): Nee, dat is eigenlijk geen antwoord op mijn vraag. Want wat ik de heer Kasteleijn nu hoor zeggen, is een antwoord op de technische vragen die gesteld worden in de motie. Wat ik probeerde aan te geven, was dat ik het jammer vind dat er niet in de motie opgeschreven is wat uw uiteindelijke doel is. U schrijft nu op wat uw weg is om naar een bepaald doel toe te komen, maar ik lees niet wat u nou precies wilt. Dat legt u enigszins uit in uw betoog, maar dat komt er ook niet helemaal uit de verf en dat vind ik gewoon jaar. De heer Kasteleijn (50PLUS): Mmm, dat is uw mening. Ja. Dat kan. Ja.
Als wij dit als raad al niet kunnen overzien, hoe moeten onze inwoners dan zien wat er echt wordt geïnvesteerd in de leefbaarheid van hun wijk of dorp? Hoe kunnen we aanspraak maken op die landelijke subsidiepot van 120 miljoen als we onze cijfers niet eens feilloos onder elkaar hebben staan? Dit kost geen extra structureel geld, dit is puur een kwestie van goed bestuur en transparantie. Dat geldt ook voor ons tweede punt: de kranten voor de minima. Het voorstel van de wethouder om dit digitaal toe te voegen aan de keuzemogelijkheden, is een heel mooie stap en die waarderen wij zeer. 24 Dit zorgt voor een extra mogelijkheid om op de hoogte te blijven van het actuele nieuws. Toch zien wij een enorme meerwaarde in het aanbieden van een plaatselijk dagblad in papieren vorm aan een aantal kwetsbare gezinnen. Dat is bewezen effectief tegen laaggeletterdheid, het stimuleert sociale contacten en het bestrijdt de eenzaamheid aan de keukentafel. Ook dat zijn keuzes die we nu moeten durven maken. Voorzitter, als raad zijn wij het hoogste bestuursorgaan. Wij brengen hier de signalen, de wensen en de creativiteit van de inwoners van Emmen naar voren. Dat vraagt vanavond om een duidelijk politiek signaal van onze kant richting het college. Als directe reactie op deze brede en in onze ogen onnodige ontradingen en overbodigverklaringen, zal 50PLUS vanavond alle moties steunen.
Wij kiezen ervoor om hiermee een streep te trekken. Als het college de voorstellen uit deze raad niet omarmt, dan laten wij als raad vanavond zelf zien dat we de ingebrachte ideeën van alle fracties uiterst serieus nemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan zie ik de heer Koops. (…) Er is enige commotie in de zaal. De heer Kasteleijn (50PLUS): Dat begrijp ik. De voorzitter: Dat begrijpt u? Dat helpt. Ja. Meneer Koops. De heer Koops (D66): Ja, ik voel me dan toch geroepen om te reageren, vooral op die laatste opmerking dat 50PLUS door het steunen van alle moties ze serieus neemt. Ik hoop van harte dat partijen die het oneens zijn met de moties van D66, op inhoudelijke gronden daartegen stemmen. Dan neemt u mijn moties serieus. Dus ik vind het sympathiek wat u bedoelt, maar ik vraag me echt af of u door maar voor alles te stemmen, daadwerkelijk bereikt wat u wenst en zojuist hebt uitgesproken. De voorzitter: Meneer Kasteleijn. Zo gauw het woord ‘sympathiek’ valt, moet u altijd opletten! De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, precies. Dat is... Nou, het is duidelijk dat ik heel duidelijk naar het college toe aan wil geven dat het hier in onze visie om het volgende gaat. Laten die moties die wij inbrengen, serieus bekeken worden. Ik heb het al van meerdere kanten vanavond gehoord: ja goed, het zijn er wel heel erg veel.
Ja, zoals ik aangegeven heb, zijn er maar drie die dus – laten we zeggen – door kunnen gaan, waarvan er twee van de coalitiepartijen zijn. De voorzitter: Nee, maar dat had u allemaal al gemeld. Anders draaien we in een cirkel rond. Waar het om ging, is even het collectief ondersteunen. En daar reageerde meneer Koops op. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja. Ja. Nou, het is onze manier om protest aan te tekenen. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Dan is het wel fijn om te weten dat de heer Kasteleijn helderziende is. Die weet nu al welke moties het wel of niet gaan halen. De heer Kasteleijn (50PLUS): O, nee. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Nee? U zegt het net. Nou, ik ben overigens blij met de steun voor onze motie. Maar ik zou u willen vragen: kijkt u toch even inhoudelijk naar alle moties. Het zou nog kunnen dat u onze motie ook nog niet steunt. Dat zouden we ook goed vinden op het moment dat u hem op de inhoud beoordeelt. De voorzitter: Oké. Voldoende op dit punt? Dank u wel, meneer Kasteleijn. Dan gaan we naar de ChristenUnie, de heer Pruisscher. Die ook overweegt om alle moties te steunen, maar daar ongetwijfeld een wat genuanceerder betoog over naar voren brengt. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Nou, hoe we daar komen, voorzitter, dat zien we nog vanavond. Vorige week begon ik met wijsheid, een van die kardinale deugden en dat vanuit de bijbelse context.
In het liedboek staat daar een mooie berijming over en ik parafraseer daar een beetje uit: ‘De wijsheid 25 spreekt luid en dringend haar woord. Zij wacht waar de wegen zich scheiden.’ Dus waar het spannend wordt, staat de wijsheid op wacht. ‘Zij komt en klopt aan de poort. Zij roept op de pleinen der steden en alwie oren heeft, hoort.’ Een tekst van Jan de Wit. Ook in de tijd voor Kerstmis wordt vaak gezongen, natuurlijk, maar ook daar komt wijsheid ook terug. ‘De wijsheid moet tot ons komen als vruchtbare taal. Want op aarde voert waanzin het hoogste woord.’ Dus die wijsheid moet tot ons komen als een soort verlossing daarvan. De vraag aan Vrouwe Wijsheid is dan ook: wijs ons de weg van de voorzichtigheid. Wijsheid heeft dus alles te maken met taal, met het woord. Met voorzichtigheid van woorden. En dat onze taal vruchtbaar is. Dat het opbouwt en zorgt voor bloei. Dat was in ieder geval donderdagavond niet het geval. Taal was onvoorzichtig, onverstandig, niet altijd wijs. ‘En alwie oren heeft, hoort.’ Vorige week vroeg ik ook al: horen wij Vrouwe Wijsheid wel? Maar ja, zij staat dan ook buiten op het plein te roepen, hè? Dus misschien is dat het. Laten we in ieder geval beter luisteren en ook wat voorzichtiger zijn. Laten we ons ook wijzen op die weg van de voorzichtigheid.
Ik heb ook een aantal thema’s dat voor ons belangrijk is om als gemeente vast te houden: grip op het sociaal domein, het onderhoud van wegen en paden met de nieuwe beleidsnota, de Nedersaksenlijn en de verkenning van de sociale basis. Ik kreeg daarop de vraag in de schorsing: vinden jullie dan de Greenwise Campus niet belangrijk? Jazeker wel, voorzitter, en ik herhaal ook graag wat ik vorig jaar heb gezegd bij het kiezen van prioriteiten tussen twee campussen. Want ook de Sport- en Beweegcampus moet toch genoemd worden. Wij zien wel de meerwaarde van de Greenwise Campus daarboven. Want het onderwijs krijgt een enorme impuls en daarmee het toekomstperspectief van onze jongeren. En ja, ook wonen heeft prioriteit. We verwachten veel van dat Volkshuisvestingsprogramma. Ook veiligheid vraagt om blijvende aandacht. Maar ja, ik kan niet in tien minuten, en vandaag in acht, alles zeggen. Ik doel wel mijn best, maar dat lukt niet. Als partij houden we ook aan thema’s en initiatieven die we eerder hebben gedaan en zijn gestart. We moeten bewaken dat we daarop voortgang boeken en ook dat dat zichtbaar wordt. Dat onze inzet al die jaren door ook vruchtbaar is, ook op de lange termijn. Daarbij noem ik ook nog naast vorige week onze motie om de culturele infrastructuur te versterken, met name als het gaat om het muzikale netwerk van kinderen.
De verhuizing van Facet: wat een ontzettend gave beelden hebben we daarvan gezien van de architect en daarmee ook de impuls voor de binnenstad hier. De Gebedshuizenvisie die vandaag is gepresenteerd: hoe we het religieuze erfgoed in Emmen kunnen behouden en ook invulling kunnen blijven geven. We gaan dat deze zomer met interesse lezen. En ook na de zomer de bijeenkomst voor suïcidepreventiebeleid – een leuk woord voor galgje, maar dat is niet zo toepasselijk eigenlijk. Nee... Nee! Ja, Scrabble: dat is beter. Ja. Ja! Voorzitter, ook kom ik graag nog even terug op de financiën, want daar ligt voor ons de komende maanden en ook de jaren die daarop volgen, de grootste uitdaging. Voor de korte termijn snappen wij heel goed dat het college ook kijkt naar de inzet van de reserves. En zeker bestemmingsreserves moeten worden ingezet waarvoor ze zijn bedoeld. Dat geld ligt op de plank en dat moet daar niet blijven liggen, dat moet ingezet worden. En tegelijk onderschrijven we ook de opmerking die vorige week is geplaatst over die bestemmingsreserves: kijk daar nog eens naar wat daarvan noodzakelijk is. Maar de kanttekening is dat zorgvuldig opgebouwde reserves van het afgelopen jaar heel snel kantelen. Eenmaal die reserves ingezet en het geld is weg. En dan is het nu misschien het probleem wel opgelost en volgend jaar gaat dat ook nog wel.
Maar in 2028 staat hetzelfde probleem weer voor de deur. Dus we kopen alleen tijd en we schuiven daarmee weer de keuzes voor ons uit: de besluiteloosheid, waar ik het vorige week ook over had. Voor de lange termijn heb ik een aantal aandachtspunten meegegeven. Stop met dat constant doorzetten van beleid, maak kritische evaluaties en zorg dat de politiek daarover gaat. Durf zaken tegen het licht te houden. Stop ook met autonome ontwikkelingen die automatisch leiden tot uitzetting van de budgetten. Kom met een afwegingskader voor de bezuinigingen, hoe we na de zomer met jullie gezamenlijk die keuze kunnen maken. Dat het college zegt: we gaan echt met een groep van de raad in gesprek. Ja, dat aanbod nemen wij natuurlijk zeer serieus en gaan daar graag op in. Ik heb ook gezegd: wees eerlijk over de OZB. Elke keuze heeft financiële consequenties. Maak ook die inzichtelijk voor de gemeenteraad om daar een oordeel over te geven. Voorzitter, wijsheid kan ons de komende tijd daarin helpen. Zij roept, zij wijst ons een weg van voorzichtigheid. Maar ze baant ook een pad naar vrede, een tuin waarin mensen tot bloei kunnen 26 komen. Wie enigszins groene vingers heeft, weet dat je soms eerst moet snoeien om daarna iets tot bloei te kunnen zien komen. Laten we ook voor ogen houden dat snoeimaatregelen uiteindelijk ten doel hebben om onze inwoners en onze gemeenschappen te laten bloeien.
Want daar moet het ook in Emmen wel om draaien, voorzitter. Daarvoor bidden wij: voor het college, maar ook voor deze gemeenteraad om Gods wijsheid. Tot slot wil ik één opmerking maken. Want ik zie op het klokje van de griffier dat ik nog tijd heb. Over de moties: ik ga geen individuele moties bij langs. Maar de frustratie begrijp ik heel goed en zeker als dat gaat op thema’s en onderwerpen waarvan we zeggen: ja, dat is staand beleid. En eigenlijk vind ik dat kritiek die we wel serieus moeten nemen omdat dat bevestigt dat we de afgelopen drie maanden elkaar dus niet op goede vlieghoogte hebben gebracht wat er allemaal gebeurt. En dat is wel heel serieus te nemen, omdat we nu daar de lacunes van zien. Dat is ook kritiek waar het college denk ik op moet reflecteren, maar waar we ook de komende maanden moeten kijken hoe we alle beleidsterreinen die we als gemeente uitvoeren, beter inzichtelijk kunnen maken. Niet alleen voor nieuwe raadsleden, maar ook zittende raadsleden zoeken nog weleens. Maar zeker ook voor onze inwoners. Dank u wel, voorzitter. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Voorzitter, soms hoor je in een debat een argument zo vaak terugkomen dat je bijna zou denken dat het de oplossing is. ‘Daar zijn we al mee bezig’. ‘we doen dat al’ en ‘we proberen al zo goed mogelijk te doen’.
Maar, voorzitter, de gemeenteraad is niet gekozen om te controleren of het college zijn best doet. De gemeenteraad is gekozen om kaders te stellen, keuzes te maken en namens de inwoners zicht te houden op wat er gebeurt met hun geld, hun voorzieningen en hun toekomst. En precies daarom hebben wij de moties vorige week ingediend. Niet uit wantrouwen, niet omdat wij niet zien dat er geen werk verricht wordt, maar omdat goed bestuur meer vraagt dan goede bedoelingen. Goed bestuur vraagt om inzicht, om controleerbare informatie, om actuele regels en duidelijkheid richting onze inwoners. Neem bijvoorbeeld de jeugdzorg. We weten allemaal dat dit een van de grootste financiële risico’s van onze gemeente is. Niemand in deze zaal weet exact hoe de komende jaren eruit gaan zien en niemand weet precies wat Den Haag gaat doen. En niemand weet precies hoe de Hervormingsagenda Jeugd uiteindelijk financieel en praktisch zal uitpakken. En juist daarom kan de raad geen genoegen nemen met de geruststelling dat het college probeert zo realistisch mogelijk te ramen. Wanneer risico’s kunnen oplopen tot tientallen miljoenen euro’s, dan heeft de raad recht op meer dan alleen goede bedoelingen. Dan hebben wij recht op scenario’s. Dan heeft de raad recht op inzicht wat er gebeurt als het tegenvalt. Niet om pessimistisch te zijn, maar omdat verantwoord bestuur niet begint bij optimisme.
Verantwoord bestuur begint bij voorbereiding. Voorzitter, dan onze motie over de Verordening Jeugdhulp. Daar hebben wij, na een nieuwe sondering bij de wethouder, de termijn aangepast van Q4 2026 naar Q2 2027. Ook hebben wij uit het dictum gehaald wat volgens ons minimaal uit het onderzoek naar voren zou moeten komen. Niet omdat wij minder verwachten. Integendeel, wij hebben in de eerste termijn duidelijk gezegd dat wij een grondig onderzoek verwachten en juist daarom hebben wij ervoor gekozen het dictum minder dicht te timmeren. Maar de kern blijft overeind. De wereld van de jeugdzorg is sinds 2020 ingrijpend veranderd: nieuwe wetgeving, nieuwe jurisprudentie, nieuwe afspraken, nieuwe financiële risico’s, nieuwe druk op gezinnen, hulpverleners en ook het gemeentelijk budget. Wie zijn regels niet opnieuw tegen het licht houdt, bestuurt op aannames uit het verleden. Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, ik heb twee vragen over de motie. Want ik hoor meneer De Jong net zeggen dat hij de opsomming eruit heeft gehaald. Dan bedoelt hij de opsomming bij de eerste bullet, denk ik, hè? De heer De Jong (Hart voor Emmen): Dat is correct, mevrouw Louwes. Mevrouw Louwes (PvdA): Dan een vervolgvraag daarover. Kijk, ik heb natuurlijk de voorbereiding gedaan op basis van deze motie die voorligt. En dat is denk ik ook de achtergrond waarmee u deze motie hebt neergelegd bij ons als raad.
Ik zit mij even iets af te vragen. Want u hebt het over rechtmatigheid, over uitvoerbaarheid, over handhaafbaarheid, juridische kaders, risico’s: dat soort 27 dingen. Maar ik hoor eigenlijk in deze motie niet zo veel terugkomen over doelmatigheid. Hoe kijkt u daartegenaan? Want wat is het doel hiermee? De heer De Jong (Hart voor Emmen): Nou, het doel in die zin is als volgt. Wij hebben als fractie schriftelijke vragen gesteld aan de wethouder met betrekking tot de jeugdzorg en de jeugdhulpverlening en zaken die daarin misgaan. Op basis daarvan hebben wij met de wethouder gesproken over of er ook mogelijkheden zijn voor de gemeente om in te grijpen wanneer het dreigt mis te gaan. Nou, uit deze gesprekken, zowel met de wethouder als met mensen vanuit de ambtelijke organisatie, komt naar voren dat verordeningen niet meer voldoen en de gemeente te weinig juiste instrumentaria heeft. En vandaar dat wij bij de wethouder hebben gesondeerd: is het dan een idee om die verordening tegen het licht te gaan houden en op basis daarvan, op de zaken die er niet in staan, te gaan herijken en opnieuw in de verordening te zetten, zodat de gemeente juist ook bij de doelmatigheid kan ingrijpen wanneer dit noodzakelijk is? Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, dat kan ik wel volgen inderdaad. Alleen, waar het dan bij mij even misgaat, is dat we allemaal bezig zijn met nieuw beleid.
Er moet nieuw beleid opgesteld worden en nu wilt u een herijking van een verordening die eigenlijk oud is. Terwijl toch de normale procedure is dat je eerst nieuw beleid maakt, dat daar een nieuwe verordening uit komt die dan passend is bij het nieuw beleid dat je maakt. Hoe moet ik dat zien? De heer De Jong (Hart voor Emmen): Met de herijking bedoelen wij dat op het moment dat je alle zaken juist tegen het licht gehouden hebt, je kunt schrijven aan een nieuwe Verordening Jeugdhulp. Maar ook omdat dan een nieuwe Verordening Jeugdhulp is, is dat een herijking van de punten die we op dit moment hebben staan. Daar kunnen ook heel goede dingen in staan. Waarom zou je iets weggooien als het wel werkt? Dat hoeft niet per se direct weg. Maar dingen die niet werken of dingen die we missen in deze verordening, zullen wij opnieuw moeten schrijven. Mevrouw Louwes (PvdA): Oké, helder. Dank u wel. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Ik ga verder, voorzitter. Voorzitter, dan de Wet open overheid. Daar wil ik in deze tweede termijn nadrukkelijk bij stilstaan. Wij hebben een schriftelijke reactie op onze motie mogen ontvangen, minder dan acht uur voor aanvang van deze raadsvergadering. Dat is op zichzelf al ongelukkig en zeker bij een onderwerp dat juist gaat over openbaarheid, informatiepositie en een zorgvuldige controle door de raad. Maar belangrijker is de inhoud.
Want als wij de brief goed lezen, krijgen wij geen inhoudelijke weerlegging van de motie. Wij krijgen vooral een opsomming van wat er al gebeurt, een verwijzing naar schaarse capaciteit en enkele toezeggingen die zo ruim geformuleerd zijn dat de raad daar nauwelijks op kan controleren. Er wordt gezegd dat Emmen de passieve openbaarmaking goed op orde heeft. Nou, dat is mooi! En dat Woo-verzoeken tijdig worden afgehandeld. Nou, dat is dan positief! Maar, voorzitter, de Wet open overheid is meer dan het beantwoorden van Woo-verzoeken. De Woo gaat ook over actieve openbaarmaking, over de informatiehuishouding, over publicatiekanalen, over verantwoordingsinformatie, processen, mandaten, systemen, contractafspraken en de vraag of de organisatie aantoonbaar klaar is voor de verplichtingen die al gelden en de verplichtingen die de komende jaren gefaseerd op de gemeente afkomen. En juist op die punten blijft de brief vaag. Er wordt gezegd dat er verbetertrajecten lopen. Maar welke verplichtingen zijn al volledig geborgd? Welke informatiecategorieën zijn nog niet op orde? En welke juridische risico’s zijn er dan nog? Wat kost het om dit goed te gaan regelen? Welke planning ligt er? En hoe wordt de raad jaarlijks in positie gebracht? Op die vragen krijgen wij geen antwoord. Sterker nog, de brief bevestigt eigenlijk de kern van onze motie.
Want het college zegt dat een brede inventarisatie teveel capaciteit vraagt. Dan is mijn vraag: hoe weet dit college dan zonder zo’n inventarisatie dat wij voldoende op koers liggen? Dat is precies het probleem. We vragen niet om een rapport om het rapport. Wij vragen niet om een extra bestuurlijke drukte. Wij vragen om een nuchtere nulmeting. Wat moet er volgens de wet? Wat doen we al? Wat ontbreekt nog? En wat is nodig om aantoonbaar en tijdig eraan te voldoen? Dat is geen luxe. Dat is de basis van goed bestuur. 28 De toezegging dat de raad ‘waar nodig’ actief zal worden geïnformeerd, vinden wij onvoldoende. Want wie bepaalt wat ‘waar nodig’ is? En daarmee blijft de raad dan ook afhankelijk van dezelfde organisatie die zij moet controleren. Ook de toezegging om nog eens kritisch naar de openbaarheidsparagraaf te kijken, is te mager. Dat is geen planning, geen norm, geen overzicht van lacunes, geen voorstel tot herijking en geen harde afspraak waarop de raad het college kan aanspreken. Voorzitter, wij zullen niet zeggen dat ambtenaren hun werk niet doen. En dat doen wij dan ook niet. Wij zullen ook niet zeggen dat er niets gebeurt. Wat wij wel zeggen, is dat deze brief niet aantoont dat de uitvoering van de Woo volledig op orde is en bij een openbaarheidswet is ‘niet aantoonbaar op orde’ bestuurlijk onvoldoende.
De heer Katerbarg (Wakker Emmen): Ja, voorzitter, ik heb nog even één vraag over de motie betreffende de Woo. Als ik me niet vergis – en ik vermoed dat de heer De Jong dat beter weet dan ik – worden de verschillende openbaarmakingen in de Woo in vier tranches ingevoerd. De vierde tranche, de laatste, gaat onder andere over de actieve openbaarmaking die dit jaar als het goed is overal in zou moeten gaan. Dus dan moeten alle overheden daarin ook volledig op uitvoeringskracht zijn. Is het dan niet verstandiger om te wachten totdat de Woo in zijn geheel is ingevoerd en dan te kijken naar waar er nog verbeteringen zijn en of de protocollen goed lopen? Want op dit moment is de invoering van de Woo, die vierde tranche, nog bezig. Ik ben benieuwd hoe de heer De Jong daartegenaan kijkt. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Ja, dat is een goed punt dat de heer Katerbarg naar voren brengt met betrekking tot fasering waarin de Woo inderdaad wordt ingevoerd. Dat heb ik ook aangehaald. Wat u aangeeft: ja, dat zouden we kunnen doen. We kunnen wachten tot de wet is ingevoerd, dat wij eraan moeten voldoen en dat we dán gaan kijken waar de lacunes. Of we gaan nu zeggen: we gaan nú kijken waar lacunes, we gaan ingrijpen en we zorgen ervoor dat bij de invoering van de verplichte onderdelen wij volledig op orde zijn. Dus zo kijken wij ernaar, meneer Katerbarg.
Ik hoop dat ik u daarmee voldoende geïnformeerd heb. Voorzitter, dan ga ik verder naar onze motie over de statushouders. Laat ik volstrekt helder zijn: deze motie gaat niet over de vraag of statushouders gehuisvest moeten worden. Die wettelijke taak staat niet ter discussie. Maar dat is iets anders dan de vraag of statushouders lokaal voorrang krijgen bij de toewijzing van sociale huurwoningen. Tot 1 juli 2017 waren vergunninghouders een verplichte urgentiecategorie. Toen lag die keuze dus niet bij de gemeenteraad. Sinds 1 juli 2017 is die verplichte urgentie geschrapt en sindsdien is het dan ook aan gemeenten al dan niet om voorrang te verlenen. En dat onderscheid is cruciaal. De Raad van State heeft recent – met ‘recent’ bedoel ik 29 juni – opnieuw kritisch geoordeeld over een landelijk verbod op voorrang op statushouders. De kern daarvan is niet dat iedere gemeente verplicht zou zijn om voorrang af te geven. De kern is dat Den Haag niet zomaar de mogelijkheid aan gemeenten mag opleggen om die afweging lokaal te maken. Met andere woorden: de keuze ligt hier bij de gemeenteraad. En een keuze om het niet te doen, is ook een keuze. Een politieke keuze. Juist daarom vragen wij om die helderheid.
In een tijd waarin starters wachten, gezinnen wachten, ouders wachten, mantelzorgers wachten, mag de raad weten welke keuzes wettelijk verplicht zijn en welke keuzes lokaal gemaakt mogen worden. Dat is geen radicale vraag, dat is de essentie van democratische controle. Voorzitter, wanneer inwoners niet meer begrijpen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt, ontstaat er wantrouwen. En wantrouwen groeit altijd in de schaduw van onduidelijkheid. Transparantie is daarom geen bedreiging voor draagvlak. Transparantie is een voorwaarde voor dat draagvlak. Voorzitter, Hart voor Emmen kiest voor nuchter bestuur, voor een eerlijk bestuur en voor een bestuur dat niet wegduikte achter de zin ‘daar zijn we al mee bezig’. Tot zover in tweede termijn. De heer Wittendorp (CDA): Die laatste motie: ik hoorde een vlammend betoog en daar kan ik best wel een stukje in meegaan. Maar er staat nog een derde punt in het dictum dat eigenlijk heel wat anders vraagt dan deze lijn. Als die eruit is en ik u de mogelijkheid bied om die eruit te halen, maakt dat de motie niet sterker en eenduidiger? 29 De heer De Jong (Hart voor Emmen): Nu heb ik de motie zo niet paraat. Zou de heer Wittendorp zo vriendelijk willen zijn om het derde punt uit het dictum voor te lezen. De voorzitter: Dan leest het CDA een motie voor van...
De heer De Jong (Hart voor Emmen): En niet uit eigen werk! De voorzitter: ‘Niet uit eigen werk’. Ja... De heer Wittendorp citeert slechts. De heer Wittendorp (CDA): Niet uit eigen werk. Ik citeer: ‘De taakstelling voor statushouders zo veel mogelijk te reduceren via alternatieve woonvormen zoals flexwoningen, tijdelijke huisvesting, woningdelen (…).’ Enzovoort, u weet dan waarschijnlijk wel wat ik bedoel. De heer De Jong (Hart voor Emmen): Ja, ook dat derde punt kunnen wij er wel uithalen. Dat is namelijk gewoon wat de wet voorschrijft om te gaan doen. Als je niet overgaat tot voorrang, is dit wat je daarna moet gaan doen. Dus derhalve staat dat erin. Ik snap wat u zegt. Het kan er gewoon uit, dat is geen enkel issue. Raadslid Sampimon (GroenLinks): Voorzitter, ik moet eerlijk zeggen dat mijn mond vorige week nog net niet openviel bij de reacties van het college op de ingediende moties. Aan het begin van dit traject kregen wij als raad mee dat deze Kaderbrief bedoeld is om ons in staat te stellen kaders mee te geven voor de Begroting van 2027. Als nieuweling in deze raad heb ik dat opgevat als een oprechte uitnodiging om mee te denken. En dat meedenken is ook gebeurd. Van de 34 ingediende moties kwamen er 32 vanuit de oppositie. Dat laat zien dat de oppositie die uitnodiging serieus heeft genomen.
Er is veel tijd gestoken in het uitwerken van voorstellen, het aandragen van alternatieven en het maken van politieke keuzes. Maar op een enkele uitzondering na, werden alle moties ontraden. Daardoor ontstaat toch het beeld dat de uitnodiging om mee te denken vooral geldt zolang de ideeën overeenkomen met wat het college zelf al van plan was. En dat vind ik oprecht jammer. Juist een Kaderbrief zou hét moment moeten zijn waarop verschillende politieke opvattingen naast elkaar kunnen bestaan en besproken worden. Niet omdat iedere motie moet worden overgenomen, maar omdat de raad op dit moment richting geeft aan de Begroting. Laat ik het eerst even over onze eigen moties hebben. Motie 34 over het isolatieoffensief hebben we dus ingetrokken. Motie 32 over de bredewelvaartstoets en motie 33 over het beschermen van preventie handhaven we wél. Als reactie op motie 32 zei de wethouder samengevat: ‘Wij denken hierover al na, dus de motie is niet nodig.’ Maar dat is niet waar onze motie over gaat. Wij vragen niet óf het college maatschappelijke, financiële en beleidsmatige effecten meeweegt, dat geloven we zeker. Onze motie vraagt om die afweging expliciet en inzichtelijk te maken voor de raad: dat is iets anders. Als raad hoeven we niet er alleen op te vertrouwen dat een uitdaging is gemaakt, we moeten die ook kunnen beoordelen. Dat is onze controlerende taak.
De wethouder suggereerde bovendien dat dit bij iedere keuze zou moeten gebeuren, maar onze motie richt zich juist op de ombuigingen richting de Begroting van 2027. Daarom wil ik de wethouder over deze motie één vraag stellen. Als u zegt dat u deze afweging toch al maakt, welk concreet nadeel ziet u er dan in om die ook expliciet met de raad te delen? Bij motie 33 viel mij iets vergelijkbaars op. De wethouder ging hier niet inhoudelijk in op, maar zei dat alle belangen worden meegewogen en dat er keuzes gemaakt moeten worden. Dat betwist niemand. Ieder begroting vraagt om keuzes. Onze motie vraagt juist welke keuzes het college wil maken. Is het college bereid voorzieningen – zoals jongerenwerk, wijkteams, schuldhulppreventie, mantelzorgondersteuning en andere vormen van laagdrempelige hulp – zo veel mogelijk te ontzien wanneer bezuinigingen noodzakelijk zijn? Op die vraag zou ik graag een duidelijk antwoord krijgen. Zoals de fractievoorzitter van de PvdA het zo mooi verwoordde zojuist in haar bijdrage: ‘Investeren in het sociaal domein is investeren in mensen. En achter iedere post staat een mens.’ Einde citaat. We hopen dat het college de durf heeft om ook in financieel moeilijke tijden pal te gaan staan voor Emmenaren die een steuntje in de rug nodig hebben om grotere problemen in de toekomst te voorkomen.