Document · PDF

Enexis Netbeheer - Investeringsplan 2024

Commissie Wonen en Ruimte 12 maart 2024, gemeente EmmenBij agendapunt: Brief wethouder Schrik inzake toezegging toezenden Investeringsplan 2024 Enexis Netbeheer39.382 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Eenheid

2023

2024 (IP2024)

(IP2022) Uitbreidingen Uitbreiding MS netten

Uitbreiding LS netten

2025 (IP2024)

2026 (IP2024)

Inv.

Knelp

Inv.

Knelp

Inv.

Knelp

Inv.

MS kabels

750

1.200

900

1.100

1.080

1.100

MS stations

aantal

MS schakelvelden

aantal

3.500

4.200

3.500

5.200

3.900

4.700

3.800

MS beveiligingen

aantal

750

825

535

810

650

490

390

MS ruimtes

aantal

450

825

750

1.200

900

1.350

1.050

MS/LS transformatoren aantal

750

1.250

1.150

1.900

1.380

2.000

1.610

MS aansluitingen

aantal

1.000

435

340

420

100

LS kabels

800

1.130

1.050

1.530

1.260

1.590

1.470

LS kasten

aantal

LS aansluitingen

aantal

30.000

43.200

50.600

53.800

kWh-meters

aantal

30.000

31.500

48.000

41.000

Tabel 5.1 Reguliere capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen elektriciteit - vooruitblik 2024-2026

Terugblik Een terugblik op de gerealiseerde aantalen in 2021 en 2022 is te vinden in Tabel 5.2. Hierbij moet opgemerkt worden dat bij de gerealiseerde aantallen steeds het totale aantal nieuw geïnstalleerde netcomponenten in een jaar is weergegeven, dus zowel componenten die in het kader van uitbreidingsinvesteringen zijn toegevoegd aan het net, als componenten die zijn vervangen. Het gaat hier om een rapportage achteraf uit de bedrijfsmiddelenregistratie, waarbij niet meer te achterhalen is of het een uitbreiding of vervanging betrof. Voor de duidelijkheid en volledigheid zijn daarom ook de geprognosticeerde vervangingsaantallen opgenomen in de tabel. De prognoses voor 2021 zijn afkomstig uit het in 2019 opgestelde IP2020. Uit diverse fors hogere realisatie aantallen, zoals voor MS kabels, MS schakelvelden, MS ruimtes en MS/LS transformatoren blijkt dat de energietransitie sindsdiens flink op gang gekomen is. Ook in het IP2022 zijn voor een aantal componenten de gevolgen van de energietransitie nog te laag ingeschat, zoals blijkt uit de fors hogere realisaties voor MS ruimtes en MS/LS transformatoren in 2022. Het aantal gerealiseerde MS aansluitingen daarentegen lag fors lager in 2022. Dit is te verklaren uit het feit dat er in 2022 voor een groot deel van het voorzieningsgebied van Enexis Netbeheer sprake was van congestie in het bovenliggende (E)HS-net.

In het IP2024 hebben we hieruit lering getrokken om de effecten van de energietransitie beter mee te nemen, wat zich onder andere vertaald heeft in een lagere inschatting van het aantal nieuwe aansluitingen.

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Omschrijving

Profiel en strategie Methodiek

Componentsoort

Eenheid

Uitbreidingen en vervangingen Uitbreiding/vervanging MS netten

Uitbreiding/Vervanging LS netten

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

2021

2022

(IP2020)

Realisatie

(IP2022)

Realisatie

Uitbr.

Verv.

Totaal

Uitbr.

Verv.

Totaal

MS kabels

580

100

866

750

100

901

MS stations

aantal

MS schakelvelden

aantal

2.500

1.000

5.002

3.500

1.300

4.782

MS beveiligingen

aantal

1.758

750

250

1.203

MS ruimtes

aantal

400

150

783

450

150

754

MS/LS transformatoren

aantal

500

150

1.171

750

150

1.171

MS aansluitingen

aantal

569

1.000

575

LS kabels

890

200

1.156

800

200

1.094

LS kasten

aantal

400

417

300

369

LS aansluitingen

aantal

35.000

2.000

31.981

30.000

4.000

32.842

kWh-meters

aantal

171.165

30.000

110.000

139.208

Tabel 5.2 Reguliere uitbreidings- en vervangingsinvesteringen - terugblik 2021-2022

5.2.3 Majeure uitbreidingsinvesteringen Elektriciteit Majeure investeringen hebben betrekking op uitbreidingen van stations of verbindingen met een spanningsniveau vanaf 25 kV. Investeringen in deze categorie komen in beperktere aantallen voor. Om deze reden worden deze als afzonderlijke investeringen benoemd. Een overzicht van alle majeure uitbreidingsinvesteringen is te vinden in Bijlage 9.2. Standaardisatie en keuze maatregelen De capaciteitsknelpunten in het door Enexis Netbeheer beheerde gedeelte van de HS/MS-stations betreffen meestal de HS/MS-transformator of de MS-schakelinstallatie. Enexis Netbeheer heeft uit het oogpunt van efficiency en standaardisatie de belangrijkste maatregelen om deze knelpunten op te lossen zoveel mogelijk gestandaardiseerd. De standaardoplossingen zijn: 1. Nieuw HS/MS-station stichten 2. HS-veld(en) + HS/MS-transformator(en) + MS-schakelinstallatie(s) bijplaatsen 3. MS-schakelinstallatie(s) bijplaatsen 4. HS/MS-transformator(en) verzwaren (vervangen door zwaarder type) Voor de eerste twee genoemde oplossingen zijn ook investeringen in hoogspanningscomponenten door de landelijke netbeheerder TenneT nodig. Deze oplossingen worden dus altijd in samenspraak met TenneT gepland en uitgevoerd. Uit het oogpunt van efficiency en kostenbesparing zijn de HS/MS transformatoren en de MSschakelinstallaties volledig gestandaardiseerd.

Concreet betekent dit dat er altijd uitgebreid wordt in eenheden van 90 MVA bij HS/MS transformatoren en van 43- of 86 MVA bij MS-schakelinstallaties. De keuze voor één, of eventueel een van combinati,e van deze oplossingen is afhankelijk van de aard van het knelpunt en de verwachte toekomstige behoefte aan extra transportcapaciteit. Daarom vindt voor ieder knelpunt een nadere studie plaats waarbij meerdere mogelijke oplossingen onderzocht worden. Ondanks dat er per knelpunt een afweging van oplossingen plaats vindt, kan er wel een algemene lijn geschetst worden. Door de huidige sterke groei van duurzame opwek en van het elektriciteitsverbruik is er een grote vraag naar extra transportcapaciteit. Het uitgangspunt bij het oplossen van een capaciteitsknelpunt is dat er voldoende extra transportcapaciteit wordt gecreëerd voor tenminste de gehele zichtperiode van het IP voor alle scenario’s.

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Het in een keer volledig uitbreiden van een station is efficienter en legt minder beslag op de schaarse arbeidscapaciteit dan wanneer het in twee stappen gedaan wordt. Hierdoor kunnen de “kleinere” maatregelen als ‘MS-schakelinstallatie bijplaatsen’ of ‘HS/MS-transformator verzwaren’ al snel niet toereikend zijn, omdat deze de transportcapaciteit slechts beperkt verhogen. Vaak zal op het reeds bestaande HS/MS-station minimaal de maatregel ‘HS-veld + HS/MS-transformator + MS-schakelinstallatie bijplaatsen’ doorgevoerd moeten worden. Dit kan echter ook onvoldoende zijn. Dan resteert de maatregel ‘Nieuw HS/MS-station stichten’. De algemene lijn hierbij is om in principe eerst de bestaande HS/MS-stations maximaal uit te breiden. Een uitbreiding van een HS/MS-station levert vaak een vaste eenheid aan extra transportcapaciteit op (typisch 90 MVA), vanwege de eerdergenoemde standaardisatie van net-componenten. In de loop van de tijd kunnen er meerdere uitbreidingen van deze grootte nodig zijn op een HS/MS-station. Begrenzende factoren hierbij zijn onder meer de beschikbare ruimte op het stationsterrein zelf en de beschikbare ruimte buiten het station voor kabeltracés. Wanneer bestaande stations “vol” zijn, komt de bouw van een nieuw HS/MS-station in beeld.

De voorkeur voor het uitbreiden van bestaande stations is gelegen in de relatief lage kosten en de relatief korte doorlooptijd van deze uitbreidingen in vergelijking tot de bouw van een compleet nieuw station. Bij een nieuw HS/MS-station hoort namelijk ook het verkrijgen van een nieuw perceel en de aanleg van nieuwe hoogspanningsverbindingen om het nieuwe station aan te sluiten op het hoogspanningsnet. Vooruitblik 2024-2033 De tabel in Bijlage 9.2 toont de uitbreidingsinvesteringen in de periode 2024-2033. Omdat bij het opstellen van de scenario’s gewerkt is met de steekjaren 2025, 2030 en 2035 is er voor een aantal investeringen ook een geplande IBN in 2034 of 2035 opgevoerd. Deze vallen buiten de formele scope van dit IP maar zijn voor de volledigheid wel opgenomen. Dit betreft vooral een groot aantal nieuwe HS/MS stations die nodig zijn om alle opwek aan te kunnen sluiten. In de tabel worden de investeringen van 1 miljoen euro en groter weergegeven. Per investering wordt inzicht gegeven in de voorgenomen oplossing en het beoogde jaar van in bedrijf name (Jaar IBN). Deze beoogde IBN datums zijn ook per provincie geografisch weergegeven in Bijlage 9.10.

Voor de uitbreidingsinvesteringen in Bijlage 9.2, met een geplande IBN in 2024, 2025 en 2026, die per 1 januari 2024 nog niet in de realisatiefase zijn en waarvoor in een eerder IP nog geen alternatievenafweging is opgenomen, is in Bijlage 9.3 een alternatievenafweging opgenomen. Voor de onderbouwing van de uiteindelijk gekozen oplossing geldt tevens de algemene denklijn die eerder in deze paragraaf is beschreven. In de tabel zijn zowel de investeringen op korte termijn (tot en met 2026) opgenomen als de investeringen op de lange termijn (na 2026): •

Voor de investeringen op korte termijn (tot en met 2026) geldt dat hierover al meer bekend is, waardoor ze op gedetailleerd niveau benoemd kunnen worden.

•

Voor de Investeringen op lange termijn tussen 2026 en 2035 geldt dat deze investeringen nog in een verkennende fase zitten. Omdat dit capaciteitsknelpunten betreft die in de tijd wat verder weg liggen, is het nog onzeker of en wanneer deze precies op zullen treden. De tabel toont de oplossing die op dit moment het meest passend lijkt en het vermoedelijke jaar waarin deze oplossing gerealiseerd zal worden. Vanwege de genoemde onzekerheden zijn de genoemde IBN jaren in dit stadium minder nauwkeurig. De met de uitbreidings- en vervangingsinvesteringen gemoeide investeringskosten zijn opgenomen in een vertrouwelijke bijlage.

In veel gevallen zijn er investeringen nodig van zowel Enexis Netbeheer als TenneT. Dit vergt meer tijd en de planning voor de oplevering is op dit moment nog niet altijd nauwkeurig bekend. Zoals toegelicht in paragraaf 5.1.4 is het niet doelmatig om de netuitbreiding van Enexis Netbeheer veel eerder op te leveren dan die van TenneT. Afstemming met TenneT heeft nog niet in alle gevallen geleid tot uitsluitsel van de omvang en opleverdatum van benodigde investeringen in het hoogspanningsnet. Mocht TenneT de investeringen kunnen

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

versnellen, dan probeert Enexis Netbeheer de investeringen eveneens te versnellen, zodat het oplevertijdstip eerder is of samenvalt. Wanneer de jaartallen dat de investering gereed is (IBN) vergeleken worden met de jaartallen dat het knelpunt optreedt dan blijkt dat vanwege gebrek aan arbeidscapaciteit in veel gevallen de oplossing niet tijdig gereed is. Dit resulteert de komende jaren in een tekort aan transportcapaciteit waardoor er voorlopig helaas nog wachtlijsten zullen blijven bestaan. Tabel 5.3 maakt inzichtelijk hoe groot (in het ND scenario) het tekort aan transportcapaciteit zal zijn in respectievelijk de regio’s Noord en Zuid van Enexis Netbeheer. De tabel laat zien dat er in 2035 in de noordelijke provincies geen tekort aan transportcapaciteit meer verwacht wordt op de HS/MS stations. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat de tabel het tekort aan transportcapaciteit op de HS/MS stations van Enexis Netbeheer laat zien. Het kan zijn dat er nog wel tekort aan transportcapaciteit in de bovenliggende (E)HS-netten is. In de zuidelijke provincies wordt er voor afname ook geen tekort meer verwacht in 2035. Voor opwek zal er nog een tekort van zo’n 1GW zijn. Hiervoor worden nog nadere plannen uitgewerkt. Regio Regio Noord

Regio Zuid

2025

2030

2035

Afname

263

177

Opwek

1.004

1.384

Afname

913

542

Opwek

1.400

2.325

1.042

Tabel 5.3 Prognose tekort transportcapaciteit HS/MS stations in het ND24-scenario

In de provincies Brabant en Overijssel hebben een aantal stations een pMIEK status gekregen en zijn daarmee hoger geprioriteerd. Deze stations zijn met een * weergeven in de tabellen. Terugblik 2021 en 2022 De tabel in Bijlage 9.5 toont de gerealiseerde en afgeronde uitbreidingen met als IBN jaar 2021 (uit het IP2020 en 2022 (uit het IP2022). Uit de tabel wordt duidelijk dat het in ongeveer de helft van de gevallen helaas niet gelukt is om het geplande IBN jaar te halen. In veel gevallen heeft dit geen effect gehad op klanten omdat in het betreffende net tegelijkertijd reeds sprake was van congestie in het bovenliggende (E)HS-net. In de meeste gevallen was de vertraging maximaal een jaar, veelal door beperkte uitvoeringscapaciteit of het niet tijdig beschikbaar zijn van een nieuw hoogspanningsveld van de bovenliggende netbeheerder. In een paar gevallen is, bijvoorbeeld door vertraging in de vergunningsprocedure, bezwaarprocedures of uitbreiding van de scope van het project, een vertraging van meer dan een jaar opgetreden. Zoals in paragraaf 5.1.4 al is beschreven neemt Enexis Netbeheer diverse maatregelen om de realisatiesnelheid te verhogen, zoals het grootschalig uitbesteden van werkzaamheden en het werven en opleiden van nieuwe werknemers.

Verder start Enexis Netbeheer zo mogelijk al in een vroeg stadium met de voorbereiding van een project om vertragingen ten gevolge van vergunningsprocedures e.d. te voorkomen. 5.2.4 Inzet flexibiliteit Naast conventionele netverzwaringen kan een netbeheerder ook gebruik maken van de aanwezige flexibiliteit in vraag en aanbod van elektriciteit om capaciteitsknelpunten op te lossen. Hiertoe vraagt de netbeheerder aan klanten om hun opwek of verbruik zodanig aan te passen dat hiermee dreigende congestie wordt voorkomen. De inzet van flexibiliteit kan op deze wijze een tijdelijk of permanent alternatief zijn voor netverzwaring. Bij tijdelijke inzet van flexibiliteit ter overbrugging van de periode tot een netverzwaring gereed is, spreken we over ‘congestiemanagement’. De meer permanente inzet van flexibiliteit wordt afgewogen middels het afwegingskader ‘Verzwaren tenzij’. In het navolgende worden deze beide instrumenten besproken.

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Congestiemanagement Congestiemanagement is bedoeld als tijdelijke maatregel indien een netbeheerder voorziet dat een netverzwaring niet tijdig gereed is en er congestie dreigt te ontstaan. Congestiemanagement maakt gebruik van een marktmechanisme om de beschikbare transportcapaciteit te verdelen over de aangesloten klanten. Op verzoek van de netbeheerder passen klanten hierbij hun opwek of verbruik aan tegen een vergoeding, met het oogmerk het optreden van congestie te vermijden. Op deze manier kunnen toch nieuwe klanten aangesloten worden, nog voordat de netverzwaring gereed is. Zodra de netverzwaring is afgerond, kan congestiemanagement weer beëindigd worden. Op grond van de Netcode Elektriciteit onderzoekt Enexis Netbeheer de inzet van congestiemanagement wanneer er congestie in haar netten wordt voorzien. Bij dit onderzoek wordt gekeken of congestiemanagement kan worden ingezet binnen de randvoorwaarden die de Netcode hieraan stelt. Enexis Netbeheer heeft de afgelopen jaren hard gewerkt aan de introductie van congestiemanagement. Voor een flink aantal gebieden wordt onderzocht of congestiemanagement een oplossing is. Op dit moment (september 2023) is dit onderzoek voor negen gebieden afgerond. De komende maanden komen meer onderzoeken gereed. De belangrijkste conclusie tot op heden is dat congestiemanagement maar beperkt extra ruimte biedt.

Het blijkt erg moeillijk om voldoende flexibel vermogen vermogen te vinden, zeker in het geval van afname congestie. De animo bij klanten hiervoor is nog beperkt. Momenteel onderzoekt Enexis Netbeheer dan ook de mogelijkheid om het aanbieden van regelvermogen een meer verplichtend karakter te geven. Verder blijkt dat de extra ruimte die vrijkomt door toepassing van congestiemanagement vaak voor een groot deel direct weer opgevuld wordt door de autonome groei (groei door kleinverbruik klanten en groei in bestaande aansluitingen). De autonome groei blijft de komende jaren naar verwachting hoog als gevolg van verduurzamingsinitiatieven en hoge energieprijzen. Hierdoor blijft er minder ruimte overblijft voor andere klanten. Verzwaren tenzij Naast tijdelijk kan flexibiliteit ook meer structureel ingezet worden. Dit is aantrekkelijk wanneer de kosten van de inzet van flexibiliteit lager zijn dan die van het doorvoeren van een netverzwaring. Dit kan met name het geval zijn wanneer het net verzwaard moet worden ten behoeve van seizoensafhankelijke en grillige elektriciteitsproductie uit zon of wind. De extra transportcapaciteit door een netverzwaring wordt dan slechts een deel van het jaar benut waardoor de netverzwaring relatief inefficiënt is.

Om af te wegen of de inzet van flexibiliteit in dergelijke gevallen aantrekkelijk is, hebben de Nederlandse netbeheerders gezamenlijk het afwegingskader ‘Verzwaren tenzij’ ontwikkeld. Uit de analyses en pilots die Enexis Netbeheer gedaan heeft blijkt dat toepassing van ‘verzwaren tenzij’ niet snel haalbaar is. De inzet van flexibiliteit is met name interessant bij relatief kleine overschrijdingen van de beschikbare capaciteit. De groei in opwek en afname op de meeste stations is echter dermate groot dat een kleine overschrijding op termijn een grote overschrijding wordt die alleen nog met een netuibreiding op te lossen is.

5.3 Capaciteitsknelpunten Gas 5.3.1 Algemeen De wijze waarop capaciteitsknelpunten in het gassnet bepaald worden is beschreven in hoofdstuk 3 ‘Methodiek’. Uit de scenario’s wordt een prognose voor de vraag naar transportcapaciteit afgeleid. Deze wordt getoetst aan de beschikbare transportcapaciteit. Hiermee kunnen de knelpunten in beeld gebracht worden. Er wordt in dit investeringsplan onderscheid gemaakt in reguliere en majeure knelpunten. Knelpunten in de gasnetten met een druk > 8 bar3 of knelpunten gerelateerd aan de energietransitie worden beschouwd als

Ten opzichte van IP2022 is in IP2024 de definitie/scope van ‘majeur’ door ACM gewijzigd. In het IP2022 betrof ‘majeur’ de

knelpunten/investeringen ‘≥ 8 bar’. In het IP2022 van Enexis Netbeheer is destijds gekozen om ‘> 200 mbar (HD)’ zelfs als “majeur” te beschouwen, hetgeen beter aansloot bij de inrichting van de rapportagesystemen van Enexis Netbeheer.

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

majeure knelpunten en worden hier individueel benoemd. Alle overige knelpunten in de lagere netvlakken betreffen reguliere knelpunten en worden niet individueel beschouwd. Standaardisatie en keuze maatregelen De capaciteitsknelpunten in de door Enexis Netbeheer beheerde gasnetten betreffen meestal de hogedruk (HD) gasnetten (> 200 mbar en ≤ 8 bar). De belangrijkste maatregelen om deze capaciteitsknelpunten op te lossen zijn: 1. Nieuw gasstation plaatsen; 2. Verzwaren HD-gasnet door vervanging van bestaande gasleidingen (grotere diameter of parrallelleiding); 3. Leggen van een verbindingsleiding naar een net met ‘overcapaciteit’; 4. Gasbooster plaatsen om duurzaam opgewekt en ingevoed groen gas naar een hoger deelnet van voldoende capaciteit te transporteren. De keuze voor één van deze oplossingen is afhankelijk van de aard van het knelpunt en de verwachte toekomstige behoefte aan extra transportcapaciteit. Voor dergelijke investeringen vindt altijd een nadere studie plaats waarbij meerdere mogelijke oplossingen onderzocht worden. Voor de laatstgenoemde oplossing (nr. 4 , gasbooster) kunnen ook investeringen nodig zijn in het landelijke transportnet door de landelijke netbeheerder GTS. Deze oplossingen worden altijd in samenspraak met GTS gepland en uitgevoerd.

5.3.2 Reguliere capaciteitsknelpunten Gas Knelpunten in het gasnet met een druk ≤ 8 bar, niet zijnde knelpunten die gerelateerd zijn aan de energietransitie, worden aangemerkt als reguliere knelpunten. Deze worden op geaggregeerd niveau beschreven in het investeringsplan. Het aantal reguliere capaciteitsknelpunten in het gasnet van Enexis Netbeheer is marginaal. De gasnetten worden immers door de energietransitie niet meer zo sterk uitgebreid als voorheen. Nieuwbouw waarvoor oorspronkelijk een kleinverbruik gasaansluiting (≤ 40 m3/uur) nodig was, wordt al sind 1 juli 2018 conform de Wet Voortgang Energietransitie niet meer op het gasnet aangesloten,. Daarnaast ontstaan eventuele reguliere capaciteitsknelpunten vaak pas gedurende een jaar, bijvoorbeeld wanneer grootverbruikklanten zich melden voor een aansluiting. Hierdoor kunnen deze knelpunten niet altijd op voorhand concreet aangeduid worden. Wel kan op basis van de scenariostudie en de daaruit voortvloeiende prognoses voor vraag en aanbod van gas een prognose gemaakt worden van de aantallen knelpunten die per jaar zullen optreden. De aantallen netcomponenten die betrokken zijn bij de op deze wijze bepaalde reguliere capaciteitsknelpunten gas zijn voor de jaren 2024 t/m 2026 benoemd in Tabel 5.4. Een verdere toelichting op de tabel is te vinden in paragraaf 5.4.2..

5.3.3 Majeure capaciteitsknelpunten Gas De majeure capaciteitsknelpunten in de gasnetten betreffen capaciteitsknelpunten in netten met een druk > 8 bar of capaciteitsknelpunten gerelateerd aan de energietransitie. Enexis Netbeheer heeft geen gasnetten met een druk > 8 bar. In dit IP2024 zijn onder de noemer ‘majeur’ derhalve de capaciteitsknelpunten met betrekking tot verwachte invoeding van groen gas opgenomen. Dit betreft doorgaans knelpunten in hoge druk (HD, > 200 mbar) gasnetten. Voor de knelpuntanalyse zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: ▪

Scope: In de knelpuntanalyse zijn nieuwe aanvragen voor invoeding van groen gas betrokken waarvoor minimaal een offerte-aanvraag aanwezig is. Aangevraagde en/of uitgevoerde “quickscans” zijn niet betrokken in de knelpuntanalyse omdat deze teveel onzekerheid geven over de doorgangskans. Daarnaast is in de knelpuntanalyse gekeken naar het borgen van voldoende invoedcapaciteit/-uren voor de bestaande groen gas invoeders op de gasnetten van Enexis Netbeheer, zijnde minimaal 8.000 uur per jaar, bij afnemend gasverbruik en het verwijderen/buiten bedrijf raken van hoofdnet door de energietransitie.

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Inhoud

▪

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Aanname = constante gasvraag (afname): Enexis Netbeheer kan op dit moment nog geen gedetailleerde scenario-specifieke analysen maken omdat prognoses over de ontwikkeling van de gasvraag (afname) ontbreken. Met name ontbreekt informatie over de afnameontwikkeling bij grootverbruikers, welke bepalend is voor de invoedcapaciteit in met name hogedruk gasnetten. Tooling/methodiek hiervoor is in ontwikkeling. Bij de knelpuntanalyse is in dit IP2024 voor de periode 2024-2033 een globale analyse per secnario gedaan. Daarbij is nog gerekend met een constante gasvraag, zijnde de gasvraag van 2022, voor alle scenario’s.

Bijlage 9.6 toont voor de gasnetten de majeure capaciteitsknelpunten in de periode 2024-2033 voor alle drie de scenario’s. Het overzicht geeft per scenario weer in welk jaar een knelpunt naar verwachting optreedt, welke capaciteitstekorten daarmee gemoeid zijn, wanneer en op welke wijze het knelpunt zal worden opgelost en wat de consequenties zijn van het niet tijdig oplossen. In Bijlage 9.7 zijn de alternatieven afwegingen voor de oplossing per knelpunt opgenomen. 5.3.4 Tijdigheid oplossen capaciteitsknelpunten Gas Oorzaken van niet tijdig oplossen Voor de oorzaken van het eventueel niet tijdig oplossen van capaciteitsknelpunten in het gasnet, wordt verwezen naar de beschrijvingen en maatregelen van paragraaf 5.1.4, voor zover relevant voor het gasnetwerk. Dit betreft de volgende mogelijke oorzaken: ▪

Beperkte uitvoeringscapaciteit

▪

Schaarste aan materialen en grondstoffen

▪

Schaarste aan fysieke ruimte

▪

Beperkingen voor stikstof emissie

Door de voortgang in de energietransitie is het beeld dat de klantgedreven verwijdering van gasaansluitingen en de mogelijk daarmee gepaard gaande verwijdering en/of buiten bedrijfstelling van hoofdnetten zullen toenemen. Dit zijn erg arbeidsintensieve werkzaamheden die veel uitvoeringscapaciteit vergen. De ontwikkeling hiervan wordt nauw gemonitord. Gevolgen van niet tijdig oplossen Voor de gevolgen van het eventueel niet tijdig oplossen van capaciteitsknelpunten in het gasnet, wordt verwezen naar de beschrijvingen en maatregelen van paragraaf 5.1.4, voor zover relevant voor het gasnetwerk. Enexis Netbeheer verwacht dat eventuele capaciteitsknelpunten in het gasnet tijdig kunnen worden opgelost. Het eventueel niet tijdig kunnen uitvoeren van verwijderingen van aansluitingen en hoofdnetten zou kunnen leiden tot stagnatie van duurzame gebiedsontwikkelingen waarvoor ruimte in de openbare ruimte nodig is. Bijvoorbeeld als de ruimte die het oorspronkelijke gasnet inneemt nodig is voor de aanleg van een warmtenet. Bij veel bestaande werkprocessen en werkmethoden zal de komende jaren opnieuw gekeken worden naar mogelijke technische- en procesinnovaties om het (verwijderings)werk efficiënter uit te voeren. 5.4 Uitbreidingsinvesteringen Gas 5.4.1 Algemeen De uitbreidingsinvesteringen zijn bedoeld om de in de vorige paragraaf gesignaleerde knelpunten op te lossen.

Deze knelpunten zijn gerelateerd aan de uitgevoerde scenariostudie. De 3 scenario’s beschrijven samen het speelveld waarbinnen de toekomstige ontwikkelingen zich waarschijnlijk afspelen. Het aantal capaciteitsknelpunten en het moment van optreden verschilt uiteraard per scenario. Daarbij is het op voorhand onzeker hoe de toekomst eruit zal zien. Daarom houdt Enexis Netbeheer rekening met alle drie de scenario’s. De investeringen worden in beginsel zodanig vormgegeven en gepland dat hiermee alle capaciteitsknelpunten

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

worden opgelost, ongeacht welk scenario werkelijkheid wordt. Dit betekent bijvoorbeeld dat wanneer een knelpunt in één van de scenario’s eerder in de tijd optreedt dan in de andere scenario’s, dat dit eerste moment van optreden dan maatgevend is voor wanneer de investering gereed moet zijn. Voor het beschrijven van de investeringen maken we weer onderscheid in reguliere en majeure investeringen.Majeure investeringen zijn investeringen in netten met een druk > 8 bar of investeringen gerelateerd aan de energietransitie. Reguliere investeringen betreffen de investeringen in de gasnetten met een druk ≤ 8 bar, niet zijnde investeringen in de gasnetten die gerelateerd zijn aan de energietransitie (die zijn ‘majeur’) . 5.4.2 Reguliere uitbreidingsinvesteringen Gas In het investeringsplan worden de reguliere investeringen geaggregeerd weergegeven zoals toegelicht in paragraaf 5.3.2. Vooruitblik De met de reguliere investeringen gemoeide aantallen componenten voor de jaren 2024, 2025 en 2026 zijn per componentgroep weergegeven in Tabel 5.4. Voor de volledigheid zijn ook de in het IP2022 opgenomen aantallen voor 2023 opgenomen. De met deze aantallen gemoeide investeringskosten zijn opgenomen in een vertrouwelijke bijlage welke enkel beschikbaar wordt gesteld aan de ACM in verband met koersgevoelige informatie.

Voor de verschillende soorten netcomponenten die vermeld staan in de tabel, is aansluiting gezocht bij de definities uit het jaarlijkse CODATA-informatieverzoek en het Kader Informatiebehoefte van toezichthouder ACM. Omschrijving

Componentsoort

Eenheid

2023

2024

2025

2026

(IP2022)

(IP2024)

Uitbreidingen Uitbreiding LD netten

LD hoofdleidingen

Nieuwe LD aansluitingen

LD aansluitingen

aantal

1.601

1.624

Gasmeters t/m G25

aantal

1.500

HD hoofdleidingen

HD gasstations (OS/DS/AS/combi)

aantal

HD hogedrukafleveringsstation (HAS)

aantal

Uitbreiding HD netten

Tabel 5.4 Reguliere uitbreidingsinvesteringen gas - vooruitblik 2024-2026

De geprognosticeerde dalingen van ‘LD aansluitingen’ en ‘Gasmeters t/m G25’ in 2026 ten opzichte van 2025 en 2024 worden verklaard doordat nieuwe woningen in principe niet worden aangesloten op het gasnet. De prognoses voor 2024 en 2025 bevatten het restant van nieuwbouwwoningen dat op grond van de Wet Voortgang Energietransitie (Wet Vet) nog recht heeft op een gasaansluiting alsmede nieuwe grootverbruik LD-aansluitingen ≥ 40 m3/h. In de kolom ‘2023 (IP2022)’ staan ‘nullen’ vermeld. Dit was in IP2022 nog de verwachting, echter in 2023 hebben er wel degelijk uitbreidingsinvesteringen plaatsgevonden.

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Terugblik Een terugblik op de gerealiseerde aantalen in 2021 en 2022 is te vinden in Tabel 5.5. Omschrijving

Componentsoort

Eenheid

2021

2022

(IP2020)

Realisatie

(IP2022)

Realisatie

Uitbreidingen Uitbreiding LD netten

LD hoofdleidingen

Nieuwe LD aansluitingen

LD aansluitingen

aantal

2.613

2.935

2.519

2.101

Gasmeters t/m G25

aantal

2.698

2.519

1.977

HD hoofdleidingen

HD gasstations (OS/DS/AS/combi)

aantal

HD hogedrukafleveringsstation (HAS)

aantal

111

Uitbreiding HD netten

Tabel 5.5 Reguliere uitbreidingsinvesteringen gas - terugblik 2021-2022

In het IP2020 is de categorie ‘Gasmeters t/m G25’ niet opgenomen. Daarom staat in de kolom ‘2021 (IP2020)’ geen waarde vermeld. 5.4.3 Majeure uitbreidingsinvesteringen Gas De majeure uitbreidingsinvesteringen betreffen de uitbreidingsinvesteringen in gasnetten met een druk > 8 bar of uitbreidingsinvesteringen gerelateerd aan de energietransitie. Enexis Netbeheer heeft geen gasnetten met een druk > 8 bar. In dit IP2024 zijn met label “majeur” derhalve de uitbreidingsinvesteringen met betrekking tot verwachte invoeding van groen gas opgenomen. Dit betreft doorgaans uitbreidingsinvesteringen in hoge druk (HD) gasnetten. Vooruitblik 2024-2033 Een overzicht van alle majeure uitbreidingsinvesteringen is te vinden in Bijlage 9.6 en Bijlage 9.7. Dit betreft voor Enexis Netbeer de uitbreidingsinvesteringen die gerelateerd zijn aan de energietransitie, zijnde de uitbreidingsinvesteringen voor het faciliteren van groen gas invoeding. Enexis Netbeheer heeft geen gasnetten met een druk > 8 bar. Terugblik 2021 en 2022 In het IP2022 zijn de geplande majeure uitbreidingsinvesteringen voor 2022 in de gasnetten op geaggregeerd niveau beschreven. Daarbij heeft Enexis Netbeheer in het IP2022 de keuze gemaakt om onder ‘majeur’ alle uitbreidingsinvesteringen > 200 mbar en ≤ 8 bar, zijnde hogedruk (HD), te verstaan. Dit om beter te kunnen aansluiten bij de rapportagesystemen van Enexis Netbeheer.

De betreffende majeure uitbreidingsinvesteringen van IP2022 zouden met de nieuwe definitie/scope van ACM voor IP2024 onder de noemer ‘regulier’ hebben gevallen. De terugblik is daarom opgenomen in paragraaf 5.4.2, Tabel 5.5.

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Capaciteitsknelpunten en uitbreidingsinvesteringen

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

6 Kwaliteitsknelpunten en vervangingsinvesteringen In dit hoofdstuk beschrijven we de kwaliteitsknelpunten en onze vervangingsinvesteringen. Kwaliteitsknelpunten zijn delen van het net waarvan wij verwachten dat deze een aanzienlijk risico vormen voor veilig en betrouwbaar netbeheer. Onder vervangingsinvesteringen vallen de investeringen die nodig zijn voor het vervangen van bestaande netten, aansluitingen en meters. De aanleiding voor deze vervanging komt voort uit een kwaliteits- of veiligheidsknelpunt. Ook andere overwegingen zoals reconstructiewerkzaamheden van de openbare ruimte geïnitieerd door derden, kunnen leiden tot vervangingsinvesteringen. Het is op deze momenten doorgaans efficiënter om deze assets meteen te vervangen. 6.1 Kwaliteitsknelpunten Elektriciteit 6.1.1 Algemeen Zoals beschreven in hoofdstuk 3 ‘Methodiek’ komen de kwaliteitsknelpunten voort uit de ROBAM-methodiek en zijn deze altijd gekoppeld aan een bovenliggend risico. Deze risico’s zijn weer onderdeel van zogenaamde risico clusters. Een dergelijk risico heeft doorgaans betrekking op een componentpopulatie van een bepaald type of fabricaat dat gevoelig is voor een specifiek faalmechanisme. De afweging van maatregelen om dit risico te reduceren vindt ook plaats op het niveau van de componentpopulatie. De geselecteerde maatregel wordt vervolgens toegepast op alle exemplaren binnen die populatie.

Deze exemplaren worden daarbij aangemerkt als kwaliteitsknelpunten. Tabel 6.1 legt een relatie tussen de risico clusters elektriciteit en de betrokken netcomponenten (per asset type). Bijlage 9.11 geeft een totaaloverzicht van de risicoclusters, knelpunten en maatregelen voor de elektriciteitsnetten. Risicocluster

Netcomponenten (per asset type)

Storing in HS/MS of MS station

MS stations, MS schakelvelden, MS beveiligingen, MS ruimtes, MS/LS transformatoren, MS aansluitingen

Storing in MS, LS of OVL kabel

MS kabels, LS kabels

Storing in LS kasten

LS kasten

Veiligheidsincident eigen personeel of personeel van aannemer door aanraken spanning bij werkzaamheden in station

MS stations, MS ruimtes

Veiligheid publiek door aanraken spanning van kabel

LS-kabels, LS-aansluitingen

Veiligheid publiek door aanraken spanning van OVL net

LS-kabels

Tabel 6.1 Relatie risico cluster, kwaliteitsknelpunten en netcomponenten - Elektriciteit

6.1.2 Reguliere kwaliteitsknelpunten Elektriciteit Knelpunten in het elektriciteitsnet met een spanning kleiner dan 25 kV worden aangemerkt als ‘reguliere knelpunten’. Omdat het hier gaat om grote aantallen knelpunten kunnen ze niet individueel benoemd worden. Ook ontstaan de reguliere knelpunten vaak pas gedurende een jaar, bijvoorbeeld op basis van de bij inspecties aangetroffen conditie van netcomponenten. Hierdoor kunnen deze knelpunten niet op voorhand al concreet aangeduid worden. Deze kleinere knelpunten worden volledig regionaal afgewikkeld; Enexis Netbeheer houdt hiervan geen centrale planning bij. Uit ervaring kan wel een prognose gegeven worden van het verwachte aantal netcomponenten dat jaarlijks betrokken is bij deze reguliere knelpunten. De prognose voor het aantal te vervangen componenten elektriciteit is te vinden in Tabel 6.2. 6.1.3 Majeure kwaliteitsknelpunten Elektriciteit De majeure knelpunten betreffen netten met een spanningsniveau vanaf 25 kV. Dit betreft bij Enexis Netbeheer enkele 50 kV netten en verder alle hoogspanningsstations die de midden- en laagspanningsnetten voeden (kortweg HS/MS-stations). Deze stations vormen de koppelpunten tussen de netten van Enexis Netbeheer en die

Kwaliteitsknelpunten en vervangingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

van de landelijke netbeheerder TenneT. Een deel van de elektrische componenten op een dergelijk station is in beheer bij Enexis Netbeheer. De belangrijkste daarvan zijn de transformator tussen het hoog- en middenspannings-net (HS/MS-transformator) en de middenspanningsschakelinstallatie (MS-schakelinstallatie) en daarnaast de secundaire systemen voor monitoring en bediening van de stations. De knelpuntenanalyse in dit investeringsplan heeft betrekking op deze componenten. De majeure kwaliteitsknelpunten elektriciteit zijn benoemd in Bijlage 9.8. 6.2 Vervangingsinvesteringen Elektriciteit 6.2.1 Algemeen Deze paragraaf beschrijft de vervangingsinvesteringen die gedaan worden om kwaliteitsknelpunten op te lossen. Er is sprake van een vervanging wanneer bestaande netcomponenten om andere redenen dan capaciteitsverhoging of functionaliteitsuitbreiding vervangen worden, meestal naar aanleiding van de kwaliteit van de componenten. Het aanpassen van netten ten behoeve van reconstructies van de openbare ruimte door overheden leidt ook tot vervanging van netcomponenten en wordt daarom ook tot de vervangingen gerekend. Wanneer in geval van een kwaliteitsknelpunt besloten wordt om tot vervanging over te gaan, dan zal de betreffende netcomponent doorgaans vervangen worden door een nieuwe component met vergelijkbare specificaties.

Daarnaast is het mogelijk dat er herinzet plaats vindt van bestaande netcomponenten die zijn vrijgekomen door een uitbreiding/verzwaring elders in het net. Soms kan een kwaliteitsknelpunt ook aanleiding zijn om niet zuiver de betreffende netcomponent één op één te vervangen, maar meteen een grootschaliger netaanpassing door te voeren, die anders pas later of op andere wijze zou worden uitgevoerd. Een dergelijke aanpassing valt dan onder uitbreidingsinvesteringen. Door veroudering van netcomponenten zullen de vervangingen in de elektriciteitsnetten de komende tien jaar naar verwachting gaan toenemen. Dit betreft met name de vervanging van middenspanningsschakelinstallaties en apparatuur voor beveiliging en besturing van de netten. 6.2.2 Reguliere vervangingsinvesteringen Elektriciteit Vooruitblik Tabel 6.2 geeft een prognose van de aantallen componenten die in 2024, 2025 en 2026 vervangen worden vanwege kwaliteitsknelpunten.

Omschrijving

Componentsoort

2023

2024

2025

2026

(IP2022)

(IP2024)

Eenheid

Vervangingen Vervanging MS netten

Vervanging LS netten

MS kabels

100

MS stations

aantal

MS schakelvelden

aantal

1.300

MS beveiligingen

aantal

250

MS ruimtes

aantal

150

MS/LS transformatoren

aantal

150

MS aansluitingen

aantal

LS kabels

200

LS kasten

aantal

300

LS aansluitingen

aantal

4.000

kWh-meters

aantal

170.000

148.500

174.200

273.700

Tabel 6.2 Reguliere vervangingsinvesteringen elektriciteit - vooruitblik 2024-2026

Kwaliteitsknelpunten en vervangingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

De met de aantallen uit Tabel 6.2 gemoeide investeringskosten zijn opgenomen in een vertrouwelijke bijlage welke enkel beschikbaar wordt gesteld aan de ACM in verband met koersgevoelige informatie. Terugblik Een terugblik op de gerealiseerde aantallen voor 2021 en 2022 is te vinden in Tabel 5.2. Zoals daar al is aangegeven worden bij de gerealiseerde aantallen steeds het totale aantal nieuw geïnstalleerde netcomponenten in een jaar weergegeven, dus zowel componenten die in het kader van uitbreidingsinvesteringen zijn toegevoegd aan het net, als componenten die zijn vervangen. Het gaat hier om een rapportage achteraf uit de bedrijfsmiddelenregistratie, waarbij er niet meer te achterhalen is of het een uitbreiding of vervanging betrof. Verschillen in prognose en realisatie zijn vooral te verklaren vanuit de uitbreidingsinvesteringen en daarom al in paragraaf 5.2.2 toegelicht. 6.2.3 Majeure vervangingsinvesteringen Elektriciteit Vooruitblik Bijlage 9.8 toont de vervangingsinvesteringen vanaf 1 miljoen euro in de periode 2024-2033. De met de vervangingsinvesteringen gemoeide investeringskosten zijn opgenomen in een vertrouwelijke bijlage. Terugblik De tabel in Bijlage 9.9 toont de majeure vervangingsinvesteringen met een geplande IBN datum in 2021 (uit het IP 2020) en 2022 (uit het IP 2022).

Ook hier zijn de met de vervangingsinvesteringen gemoeide investeringskosten opgenomen in een vertrouwelijke bijlage. Eén project is nog niet gereed vanwege een wijziging in de scope van het project. De overige projecten die voor 2021 en 2022 gepland waren, zijn tijdig gerealiseerd. Daarnaast zijn er een aantal jaarlijks terugkerende vervangingsinvesteringen opgenomen. 6.3 Kwaliteitsknelpunten Gas 6.3.1 Algemeen Zoals beschreven in hoofdstuk 3 ‘Methodiek’ komen de kwaliteitsknelpunten voort uit de ROBAM-methodiek en zijn deze altijd gekoppeld aan een bovenliggend risico. Deze risico’s zijn weer onderdeel van zogenaamde risico clusters. Een dergelijk risico heeft doorgaans betrekking op een componentpopulatie van een bepaald type of fabricaat dat gevoelig is voor een specifiek faalmechanisme. De afweging van maatregelen om dit risico te reduceren vindt ook plaats op het niveau van de componentpopulatie. De geselecteerde maatregel zal vervolgens toegepast worden op alle exemplaren binnen die populatie. Deze exemplaren worden daarbij aangemerkt als kwaliteitsknelpunten. Tabel 6.3 legt een relatie tussen de risico clusters gas en de betrokken netcomponenten (per asset type). Bijlage 9.12 geeft een totaaloverzicht van de risicoclusters, knelpunten en maatregelen voor de elektriciteitsnetten. Risicocluster

Netcomponenten (per asset type)

Veiligheidsincident door gaslekkage Onbeheerste gasuitstroom gasstation

HD gasstations (OS/DS/AS/combi), HD hogedrukafleveringsstation (HAS)

Veiligheidsincident door gaslekkage Onbeheerste gasuitstroom hoofdleiding of aansluitleiding

LD hoofdleidingen LD aansluitleidingen LD afsluiters HD hoofdleidingen HD afsluiters

Tabel 6.3 Relatie risico cluster, kwaliteitsknelpunten en netcomponenten - Gas

Kwaliteitsknelpunten en vervangingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Prioritering investeringen Gas Enexis Netbeheer voert zowel klantgedreven activiteiten (nieuwe en te verwijderen klantaansluitingen, netuitbreidingen en reconstructies) als niet-klantgedreven activiteiten (vervangingen en onderhoud) uit. Voor de gasnetten voeren de niet-klantgedreven activiteiten vooralsnog de boventoon. Echter, door de voortgang in de energietransitie is het beeld dat de klantgedreven verwijdering van gasaansluitingen en de mogelijk daarmee gepaard gaande verwijdering van hoofdnetten zullen toenemen. Dit zijn erg arbeidsintensieve werkzaamheden, de ontwikkeling hiervan wordt nauw gemonitord. Net als bij elektriciteit moet er in geprioriteerd worden welke investeringen als eerste worden uitgevoerd en welke kunnen worden uitgesteld. Ook voor gas geeft Enexis Netbeheer in de basis voorrang aan het klantgedreven werk, zodat verzoeken van klanten (nieuwe aansluitingen, verwijdering van aansluitingen, reconstructies) binnen de afgesproken termijn gerealiseerd kunnen worden. In dit soort gevallen kan het dan nodig zijn om vervangingsinvesteringen een lagere prioriteit te geven. Tot op zekere hoogte is dit mogelijk, omdat het voor het gasnet preventieve planmatige vervangingen betreft.

Hiervoor wordt binnen Enexis Netbeheer wat speling gehanteerd en zal het uitstellen van de planmatige vervangen op korte termijn geen gevolgen hebben voor de betrouwbaarheid van de voorziening. Dit is echter anders in het geval van vervangingsinvesteringen die bedoeld zijn voor het borgen van de veiligheid van eigen medewerkers of van de omgeving. Hierbij is uitstel niet toelaatbaar en deze vervangingen krijgen altijd prioriteit boven klantgedreven werk. Ook wordt er niet gekozen voor langdurig uitstel van vervangingen die nodig zijn vanuit het oogpunt van betrouwbaarheid aangezien Enexis Netbeheer ook hier de vastgestelde streefwaarden van kwaliteit wil nakomen en vooralsnog niet van plan is deze aan te passen. Om alle investeringen (tijdig) te kunnen realiseren is structurele uitbreiding van de uitvoeringscapaciteit voor Enexis Netbeheer een belangrijk speerpunt waar we diverse acties in ondernemen. Ontwikkeling gasnet De snelheid en de mate waarin het huidige gasnet zich ontwikkelt is op dit moment lastig te voorspellen. Enexis Netbeheer ziet sinds april 2020 een afname van het aantal gasaansluitingen. De verwachting is dat een dalende trend is ingezet. Voor de ontwikkeling van het gasnet van Enexis zijn prognoses opgesteld voor de periode 2020-2050. Het betreft vooralsnog een “top-down” benadering voor het totale gasnet.

De prognose voor de ontwikkeling van het aantal gasaansluitingen in het lagedruknet (LD) is weergegeven in Figuur 6.1. Voor de tijdsperiode 2020-2035 zijn de gegevens gebruikt uit Tabel 4.3. Voor de tijdsperiode na 2036 was nog geen scenario-informatie voor het verzorgingsgebied van Enexis beschikbaar. Daarom is voor de tijdsperiode 2036-2050 modellering met lineaire interpolatie toegepast tussen de bepaalde waarden voor 2035 en de eindwaarden voor 2050. De eindwaarden voor 2050 zijn afgeleid op basis van gegevens uit de scenariostudie 4 (maart 2020) voor het II3050-rapport5 (april 2021).

Zie rapport: Klimaatneutrale energiescenario’s 2050, Scenariostudie, Scenariostudie ten behoeve van de integrale infrastructuurverkenning

2030-2050, Berenschot & Kalavasta, 61689 - Openbaar , Maart 2020. 5

Zie rapport: Het Energiesysteem van de Toekomst, Integrale Infrastructuurverkenning 2030-2050, April 2021, Netbeheer Nederland.

Kwaliteitsknelpunten en vervangingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Figuur 6.1 Prognoses ontwikkeling aantal aansluitingen LD in gasnet Enexis 2020-2050

De prognoses laten afnamen van het aantal benodigde gasaansluitingen zien. Op de hoofdnetten wordt de komende vijf tot tien jaren nog geen significante ontwikkeling verwacht omdat wijktransities6 nog op gang moeten komen en gefaseerd zullen gaan verlopen. Eventuele afbouw van hoofdnetten die daaruit volgt ijlt na en is minder sterk. Want de sterk vermaasde hoofdnetten hebben naast een wijkfunctie immers ook een doortransportfunctie voor de voeding van stroomafwaarts gelegen netdelen. In voorkomende gevallen kan het zelfs zo zijn dat door het amoveren van hoofdleidingen in woonwijken die “van het aardgas afgaan” er elders in het gasnet verzwaringen en/of uitbreidingen moeten plaatsvinden. Het hogedruk gasnet functioneert als een soort "vaste constante" backbone voor het lagedruk gasnet en voeding voor de sector industrie. Het gasnet blijft nodig tot minimaal 2050 voor de distributie van groen gas en mogelijk ook waterstof. Door monitoring van de assetbase wordt de afbouw van het aantal gasaansluitingen nauw gevolgd, zodat het effect voor het hoofdnet goed gevolgd kan worden. Tevens wordt de ontwikkeling van duurzame gassen zoals waterstof en groen gas gemonitord om onnodige afbouw van het hoofdnet te voorkomen.

In 2023 is het wetsontwerp ‘Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw)’ bij de Tweede Kamer in behandeling gegeven. Het is een

wetsontwerp dat ertoe moet leiden dat de gebouwde omgeving in Nederland in 2050 aardgasvrij is en geeft gemeentes het recht te bepalen dat vanaf een bepaalde datum een wijk aardgasvrij moet zijn en moet overstappen naar een warmtenet of een all-electric uitvoering (en op termijn misschien op groen gas of waterstof).

Kwaliteitsknelpunten en vervangingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Enexis Netbeheer werkt aan een impacttool waarmee “bottom-up” analysen en prognoses kunnen worden gemaakt voor de ontwikkeling van de gasnetten. Het doel is om meer gebiedsspecifiekere duiding van de impact van de energietransitie te kunnen geven, bijvoorbeeld op gemeente- of wijkniveau, zodat daar rekening mee kan worden gehouden bij lokale investeringen. 6.3.2 Reguliere kwaliteitsknelpunten Gas Knelpunten in het gasnet met een druk ≤ 8 bar, niet zijnde knelpunten die gerelateerd zijn aan de energietransitie, worden aangemerkt als reguliere knelpunten. Deze worden op geaggregeerd niveau beschreven in het investeringsplan. Voor de oplossing van reguliere kwaliteitsknelpunten zijn bij Enexis Netbeheer diverse grootschalige meerjaren vervangingsprogramma’s in uitvoering, zoals de vervanging van de grijsgietijzeren, stalen (LD) en nodulair gietijzeren (LD) hoofdleidingen, de vervanging van stalen en hard-PVC aansluitleidingen en de vervanging van overslag- en districtations in het kader van NEN 1059. Tevens ontstaan reguliere kwaliteitsknelpunten vaak pas gedurende een jaar, bijvoorbeeld op basis van de bij inspecties aangetroffen conditie van netcomponenten. Deze knelpunten kunnen niet op voorhand al concreet aangeduid worden. Deze knelpunten worden volledig regionaal afgewikkeld. Enexis Netbeheer houdt hiervan geen centrale planning bij.

Uit ervaring kan wel een prognose gegeven worden van het verwachte aantal netcomponenten dat jaarlijks betrokken is bij deze reguliere kwaliteitsknelpunten. De vooruitblik voor het aantal te vervangen componenten gas is te vinden in Tabel 6.4, de terugblik in Tabel 6.5. 6.3.3 Majeure kwaliteitsknelpunten Gas De majeure kwaliteitsknelpunten in de gasnetten betreffen capaciteitsknelpunten in netten met een druk > 8 bar of kwaliteitsknelpunten gerelateerd aan de energietransitie. Enexis Netbeheer heeft geen gasnetten met een druk > 8 bar. Kwaliteitsknelpunten gerelateerd aan de energietransitie worden vooralsnog niet verwacht. Dit IP2024 bevat daarom geen majeure kwaliteitsknelpunten voor de gasnetten. 6.4 Vervangingsinvesteringen Gas 6.4.1 Algemeen Deze paragraaf beschrijft de vervangingsinvesteringen die gedaan worden om kwaliteitsknelpunten op te lossen. Er is sprake van een vervanging wanneer bestaande netcomponenten om andere redenen dan capaciteitsverhoging of functionaliteitsuitbreiding vervangen worden, meestal naar aanleiding van de kwaliteit van de componenten. Het aanpassen van netten ten behoeve van reconstructies van de openbare ruimte door overheden leidt ook tot vervanging van netcomponenten en wordt daarom ook tot de vervangingen gerekend.

Wanneer in geval van een kwaliteitsknelpunt besloten wordt om tot vervanging over te gaan, dan zal de betreffende netcomponent doorgaans vervangen worden door een nieuwe component met vergelijkbare specificaties. Daarnaast is het mogelijk dat er herinzet plaats vindt van bestaande netcomponenten die zijn vrijgekomen door een uitbreiding/verzwaring elders in het net. Door veroudering van netcomponenten zullen de grootschalige meerjaren vervangingsprogramma’s die in uitvoering zijn nog t/m 2030 op het huidige niveau blijven. Na afronding ervan zal het niveau van vervangingen in de gasnetten geleidelijk teruglopen. Voor de vervangingsinvesteringen gaat Enexis Netbeheer uit van het ‘midden’scenario KA24 Klimaatambitie om onderinvesteringen in het gasnetwerk te voorkomen. Het ‘maximaal gasscenario’ IA24 Internationale Ambitie wordt niet realistisch geacht op korte termijn. Voor het verwijderen van gasaansluitingen wordt uitgegaan van het scenario ND24 Nationale Drijfveren aangezien in dit scenario de meeste gasaansluitingen verdwijnen als gevolg van de toenemende klantvraag bij elektriciteit. Op deze manier kan Enexis Netbeheer rekening houden met de uitvoeringscapaciteit en middelen die voor het verwijderen van gasaansluitingen nodig zijn.

Kwaliteitsknelpunten en vervangingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

6.4.2 Reguliere vervangingsinvesteringen Gas Vooruitblik Tabel 6.4 geeft een prognose van de aantallen componenten die in 2024, 2025 en 2026 vervangen zullen worden vanwege kwaliteitsknelpunten. De met deze aantallen gemoeide investeringskosten zijn opgenomen in een vertrouwelijke bijlage welke enkel beschikbaar wordt gesteld aan de ACM in verband met koersgevoelige informatie. Omschrijving

Componentsoort

Eenheid

2023

2024

2025

2026

(IP2022)

(IP2024)

Vervangingen (incl. reconstructies) Vervanging LD netten

Vervanging LD aansluitleidingen

Vervanging HD netten

LD hoofdleidingen

307

189

222

221

LD afsluiters

aantal

LD aansluitleidingen

aantal

27.570

28.549

30.167

29.529

Gasmeters t/m G25

aantal

70.000

98.500

138.000

211.114

HD hoofdleidingen

184

134

165

400

272

306

200

101

197

196

HD gasstations aantal (OS/DS/AS/combi) HD hogedrukafleveringsstations aantal (HAS) HD afsluiters

aantal

Tabel 6.4 Reguliere vervangingsinvesteringen gas - vooruitblik 2024-2026

De lopende grootschalige preventieve vervangingsprogramma’s ten behoeve van de borging van de veiligheid van het gasnet lopen nog door tot en met 2030. Hierbij is rekening gehouden met de prognose voor de ontwikkeling van het gasnet zoals beschreven in paragraaf 6.3.1. Terugblik Een terugblik op de gerealiseerde aantallen voor 2021 en 2022 is te vinden in Tabel 6.5. Omschrijving

Componentsoort

Eenheid

2021

2022

(IP2020)

Realisatie

(IP2022)

Realisatie

Vervangingen (incl. reconstructies) Vervanging LD netten

Vervanging LD aansluitleidingen

Vervanging HD netten

LD hoofdleidingen

283

300

271

253

LD afsluiters

aantal

LD aansluitleidingen

aantal

45.861

46.810

32.818

42.118

Gasmeters t/m G25

aantal

148.534

71.902

86.999

HD hoofdleidingen

HD gasstations (OS/DS/AS/combi)

aantal

124

151

105

HD hogedrukafleveringsstations (HAS)

aantal

399

302

384

392

HD afsluiters

aantal

190

Tabel 6.5 Reguliere vervangingsinvesteringen gas - terugblik 2021-2022

In het IP2020 is de categorie ‘Gasmeters t/m G25’ niet opgenomen. Daarom staat in de kolom ‘2021 (IP2020)’ geen waarde vermeld. 6.4.3 Majeure vervangingsinvesteringen Gas Niet van toepassing voor Enexis Netbeheer. Zie paragraaf 6.3.3.

Kwaliteitsknelpunten en vervangingsinvesteringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Kwaliteitsknelpunten en vervangingsinvesteringen

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

7 Netgerelateerde investeringen In dit hoofdstuk worden de netgerelateerde investeringen beschreven. De netgerelateerde investeringen betreffen investeringen die geen betrekking hebben op de onderdelen van het net zelf, maar nodig zijn voor een veilige en betrouwbare bedrijfsvoering van de netten. 7.1 Netgerelateerde investeringen Elektriciteit De netgerelateerde investeringen Elektriciteit zijn op geaggregeerd niveau weergegeven in Tabel 7.1. Concreet gaat het om investeringen ten behoeve van netautomatisering, cybersecurity en om investeringen ten behoeve van de fysieke beveiliging van stations. De energietransitie leidt tot steeds grotere en steeds dynamischere vermogensstromen door het net. De klassieke bedrijfsvoering van de netten volstaat hierbij niet meer. Om het net betrouwbaar en stabiel te houden is meer inzicht in de netten nodig en wordt het kunnen sturen van vermogensstromen in het net steeds belangrijker. Hiervoor zijn aanpassingen in het SCADA/DMS systeem van Enexis nodig. Er wordt functionaliteit toegevoegd en daarnaast neemt het aantal meetpunten in het net en het aantal assets dat aangestuurd moet worden fors toe. Dit vraagt om een uitbreiding van het aantal in- en uitgangen van het systeem.

Heel concreet speelt dit met de implementatie van congestiemanagement in de netten van Enexis Netbeheer, wat de komende jaren over een steeds groter deel van het net uitgerold wordt. Met de toenemende digitalisering van het elektriciteitsnet wordt cybersecurity steeds belangrijker. Enexis Netbeheer investeert hier dan ook voortdurend in om ook op dit vlak de continuiteit en de betrouwbaarheid van de bedrijfsvoering te kunnen waarborgen. Tot slot zit Enexis Netbeheer in de afrondende fase van een grootschalig programma voor de fysieke veiligheid van haar stations om ongewenste toegang van derden te voorkomen. Dit wordt naar verwachting in 2025 afgerond.

Categorie

Omschrijving knelpunt

Toenemende Netautomatisering/- automatisering van de security netten en strengere security eisen Voorkomen onbevoegde toegang tot vitale Beveiliging onderdelen van de elektriciteitsnetten

Omschrijving investering

Toelichting maatregelen

Jaar IBN

Aanpassingen SCADA/DMS systeem

▪ Systeemuitbreiding voor meer in/uitgangen ▪ Implementatie security maatregelen

Doorlopend

Beveiliging hoogspanningsstations

▪ Aanbrengen detectiesystemen

2024-2025

Tabel 7.1 Netgerelateerde investeringen Elektriciteit 2024-2026

7.2 Netgerelateerde investeringen Gas Er zijn geen netgerelateerde investeringen Gas voorzien in de zichtperiode van dit IP. De grotere data-opwerkingsprojecten die genoemd zijn in het IP2022 zijn afgerond.

Netgerelateerde investeringen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Netgerelateerde investeringen

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

Inhoud

Inleiding

Profiel en strategie Methodiek

Ontwikkeling en scenario’s

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

8 Totale investeringen Hoofdstukken 5, 6 en 7 beschreven de uitbreidings- en vervangingsinvesteringen en de netgerelateerde investeringen. In dit hoofdstuk worden de bijbehorende investeringsbedragen geplaatst in het totale werkpakket van Enexis Netbeheer en worden ze afgezet tegen het totaal aan investeringen dat Enexis Netbeheer de komende jaren kan uitvoeren. Ondanks dat de investeringen de afgelopen jaren fors gestegen zijn, is Enexis Netbeheer helaas niet in staat de enorme groei in de gevraagde investeringen bij te houden. Dit betekent dat we niet al het werk binnen de gestelde tijd kunnen uitvoeren en dat klanten de komende jaren helaas nog met langere levertijden, spanningsklachten en andere beperkingen te maken zullen hebben. 8.1 Totaal werkpakket 2024-2026: mogelijk versus gevraagd Naast het uitbreiden van netten voert Enexis Netbeheer ook veel werkzaamheden uit ten behoeve van de instandhouding van de bestaande elektriciteits- en gasnetten. Tabel 8.1 geeft een overzicht van het totale werkpakket van Enexis voor de komende drie jaar, opgesplitst in uitbreiding, instandhouding en overige werkzaamheden (hieronder vallen bijvoorbeeld de bedrijfsvoering van de netten, storingsanalyses en innovaties) .

De tabel geeft naast het gevraagde volume van het werkpakket dat nodig is om alle capaciteits- en kwaliteitsknelpunten tijdig op te lossen ook aan welk deel van dit werkpakket maakbaar is. Hierbij is het gevraagde volume van het werkpakket geformuleerd als het deel van het werkpakket dat Enexis kan realiseren binnen de transportcapaciteit die beschikbaar is in het bovenliggende (E)HS-net. Wanneer de mogelijke en de gevraagde volumes met elkaar vergeleken worden valt op dat helaas een deel van het werkpakket voor uitbreidingsinvesteringen niet uitgevoerd kan worden de komende jaren. Op de werkstromen instandhouding en overig worden de gevraagde werkpakketten wel gerealiseerd. Naast de uitbreiding van het netwek blijven betrouwbaarheid en veiligheid van het huidige net belangrijk voor Enexis Netbeheer. Hiermee houdt Enexis Netbeheer haar netten betrouwbaar en veilig en breidt Enexis Netbeheer zo snel uit als de uitvoeringscapaciteit dat toestaat. 2024 (M€)

2025 (M€)

2026 (M€)

Mogelijk

490

477

511

Gevraagd

490

477

511

Mogelijk

842

1.009

1.186

Gevraagd

1.120

1.242

1.326

Mogelijk

Gevraagd

Werkstroom Instandhouding

Uitbreiding

Overig

Tabel 8.1 Mogelijk versus gevraagd werkpakket (totaal, Elektriciteit en Gas)

8.2 Maakbaarheidsgat Zoals aangegeven in paragraaf 8.1 lukt het Enexis Netbeheer de komende jaren helaas niet om alle knelpunten tijdig op te lossen. In Tabel 8.1 is een overzicht gegeven van de investeringen die de komende drie jaar mogelijk en gevraagd zijn. In Tabel 8.2 wordt een inschatting gemaakt van de ontwikkeling van het zogenoemde maakbaarheidsgat tot en met 2035. Het maakbaarheidsgat is hier gedefinieerd als het deel van het gevraagde werkpakket dat niet uitgevoerd kan worden als percentage van het totale gevraagde werkpakket. Hierbij is het gevraagd volume van het werkpakket gedefinieerd als de totale marktvraag, waarbij geen rekening is gehouden met congestie in het bovenliggende (E)HS-net. Aangezien op korte termijn het verschil tussen de scenario’s nog beperkt is, is in Tabel 8.1 geen onderscheid gemaakt tussen de drie scenario’s. Voor de langere termijn is het verschil tussen de scenario’s wel groot en

Totale investeringen

Inhoud

Inleiding

Ontwikkeling en scenario’s

Profiel en strategie Methodiek

Capaciteit Kwaliteit

Netgerelateerd

Totaal

Bijlagen

daarom wordt in Tabel 8.2 wel een onderscheid gemaakt. Uit de getallen is duidelijk dat het sterk van het scenario afhankelijk is hoe snel het gat weggewerkt kan worden. In het ND24 scenario duurt het zelfs tot na 2035 voordat het gat weggewerkt is. Scenario

2025

2030

2035

KA24

ND24

IA24

Tabel 8.2 Maakbaarheidsgat uitbreidingsinvesteringen Elektriciteit (%)

Zoals blijkt uit Tabel 8.1 en Tabel 8.2 is er nog jarenlang sprake van een maakbaarheidsgat. Dit heeft echter geen invloed op de betrouwbaarheid en veiligheid van het net. Het werk dat nodig is voor de instandhouding van het net blijft uitgevoerd worden, zoals ook blijkt uit Tabel 8.1. Voor klanten die een nieuwe aansluiting willen, of een bestaande aansluiting willen uitbreiden is het effect helaas echter groot. Zij zullen hier vaak langer op moeten wachten en zullen de komende jaren last blijven houden van transportbeperkingen. Voor particulieren en kleinverbruikers is (voorlopig) nog wel voldoende transportcapaciteit beschikbaar. 8.3 Mitigatie van het maakbaarheidsgat De belangrijkste manier om het tekort aan transportcapaciteit op te lossen is het zo snel mogelijk bijbouwen van extra transportcapaciteit. Om het tekort zo snel mogelijk in te kunnen neemt Enexis Netbeheer jaarlijks een groot aantal nieuwe medewerkers in dienst. Ook is er vergaand gestandaardiseerd om het werk sneller en efficiënter uit te kunnen voeren en wordt er zoveel mogelijk werk uitbesteed. Hiermee is het tekort echter niet op korte termijn ingelopen. Om een deel van de klantvraag toch in te kunnen vullen is het flexibeler omgaan met de vraag naar transportcapaciteit belangrijk.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Emmen&id=26bc46a8-cf6e-4862-a625-75b3f8c7bd46