Bijlage bij RA21.0061 - Best.plan 'Emmen, Parc Sandur horecavoorziening Grote Rietplas' (RIS.10310)

EXPLOITATIEPROGNOSE EXPLOITATIEPROGNOSE Omzet Omzet Keuken Keuken

Scenario Scenario 22 Scenario3 Scenario1 1 Scenario Scenario3 Absoluut Absoluut Relatief Relatief Absoluut Absoluut Relatief Relatief Absoluut Absoluut Relatief Relatief

Dranken Dranken Overig Overig

64.260 64.260 149.940 149.940 00

30,0% 30,0% 352.277 352.277 70,0% 70,0% 341.951 341.951 0,0% 00 0,0%

TOTALE TOTALE OMZET OMZET

214.200 214.200

100,0% 100,0% 694.228 694.228

0,0% 3,9% 0,0% 36.375 36.375 3,9% 100,0% 100,0% 936.728 936.728 100,0% 100,0%

Inkoop Inkoop Keuken Keuken Dranken Dranken TOTALE INKOOP TOTALE INKOOP

16.708 16.708 52.479 52.479 69.186 69.186

26,0% 109.206 26,0% 109.206 35,0% 88.907 35,0% 88.907 32,3% 198.113 32,3% 198.113

31,0% 150.552 31,0% 150.552 26,0% 107.822 26,0% 107.822 28,5% 258.374 28,5% 258.374

31,0% 31,0% 26,0% 26,0% 27,6% 27,6%

BRUTO-WINST BRUTO-WINST

145.013 145.013

67,7% 496.115 67,7% 496.115

71,5% 678.354 71,5% 678.354

72,4% 72,4%

Exploitatiekosten Exploitatiekosten Personeelskosten Personeelskosten Huisvestingskosten Huisvestingskosten Verkoopkosten Verkoopkosten Algemene kosten Algemene kosten TOTALE KOSTEN TOTALE KOSTEN

74.970 74.970 12.852 12.852 6.426 6.426 11.781 11.781 106.029 106.029

35,0% 242.980 35,0% 242.980 6,0% 48.596 6,0% 48.596 3,0% 20.827 3,0% 20.827 5,5% 38.183 5,5% 38.183 49,5% 350.585 49,5% 350.585

35,0% 327.855 35,0% 327.855 7,0% 65.571 7,0% 65.571 3,0% 28.102 3,0% 28.102 5,5% 51.520 5,5% 51.520 50,5% 473.048 50,5% 473.048

35,0% 35,0% 7,0% 7,0% 3,0% 3,0% 5,5% 5,5% 50,5% 50,5%

BEDRIJFSRESULTAAT VOOR BEDRIJFSRESULTAAT VOOR KAPITAALLASTEN KAPITAALLASTEN

38.984 38.984

18,2% 145.530 18,2% 145.530

21,0% 205.306 21,0% 205.306

21,9% 21,9%

Kapitaallasten Kapitaallasten Rentekosten Rentekosten Afschrijvingen Afschrijvingen TOTALE KAPITAALLASTEN

6.373 6.373 23.628 23.628 30.001

3,0% 3,0% 11,0% 11,0% 14,0%

2,0% 2,0% 7,3% 7,3% 9,3%

20.933 20.933 74.952 74.952 95.885

2,2% 2,2% 8,0% 8,0% 10,2%

TOTALE KAPITAALLASTEN

30.001

14,0%

64.610

9,3%

95.885

10,2%

NETTO-RESULTAAT NETTO-RESULTAAT

8.983 8.983

4,2% 4,2%

80.920 80.920

11,7% 109.421 11,7% 109.421

11,7% 11,7%

Scenario 1 Scenario 1

Scenario 2 Scenario 2

Scenario3 Scenario3

8.983 8.983 23.628 23.628 32.611

80.920 80.920 50.640

109.421 109.421 74.952

32.611

50.640 131.560 131.560

74.952 184.373 184.373

Aflossingen Aflossingen Vennootschapsbelasting

11.084 11.084 1.797

24.295 24.295 16.184

36.406 36.406 21.884

Vennootschapsbelasting Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen

1.797 4.900 4.900

16.184 12.100 12.100

21.884 19.000 19.000

BETALINGSCAPACITEIT BETALINGSCAPACITEIT BC als % van de omezt

14.830 14.830 7%

78.981 78.981 11%

107.082 107.082 11%

BETALINGSCAPACITEIT BETALINGSCAPACITEIT Netto resultaat Netto resultaat Afschrijvingen

Afschrijvingen Cash-flow Cash-flow

13.970 13.970 50.640 50.640 64.610

50,7% 50,7% 485.652 485.652 49,3% 49,3% 414.701 414.701

51,8% 51,8% 44,3% 44,3%

Scenario Scena

3. Financiële projectie 3.4 Sfeerimpressie potentiële invulling scenario 2 & 3

22

23

Bijlagen

24

Bijeenkomsten Bruiloften segment 2018 Ontwikkeling 2021-2025 Toevloeing % Toevloeiing aantal Marktomvang Geen feestiviteiten Marktomvang Aantal aanbieders Fair marketshare

-5,0%

-30%

Invloed concept/locatie Invloed op aantal bruiloften Actual marketshare Overige Bijeenkomsten 2018 Ontwikkeling 2021-2025 Afvloeing % Afvloeiing aantal Marktomvang Aantal aanbieders Fair marketshare Invloed concept/locatie Actual marketshare Personeelsfeesten Bedrijven met meer dan 10 Bijeenkomsten per bedrijf Aantal bijeenkomsten Aantal personeelsfeesten (5%) Aantal aanbieders Fair marketshare Invloed concept/locatie Actual marketshare

Emmen 249 237 20% 47 284 -71 213 11 19 25% 5 24

3,0%

Emmen 1.277 1.213 -50% -607 607 15 40 25% 51 Emmen 475 7,5 3.563 178 15 12 25% 15

25

Impressies restaurants - Gemeente Emmen

1. Restaurant Napoleon, Emmen

2. Proeflokaal Bregje, Emmen

26 Impressies restaurants - Gemeente Emmen

3. Gasterij Zuidbarge, Emmen

4. Thijs & Co, Emmen

27

Impressies restaurants - Gemeente Emmen

5. Paviljoen Nijstad, Hoogeveen

6. Café Groothuis, Emmen

28

Impressies restaurants - Gemeente Emmen

7. Hotel-Restaurant ten Cate, Emmen

8. Parc Sandur, Emmen

29

Impressies restaurants - Gemeente Emmen

9. Hotel van der Valk, Emmen

10. Ermerstrand, Erm

30 Impressies zaal aanbieders - Gemeente Emmen

1. Café de Buuf, Barger-Compascuum

2. Veenpark, Barger-Compascuum

31 Impressies zaal aanbieders - Gemeente Emmen

3. Café Groothuis, Emmen

4. Zalencentrum De Marke, Emmen

32 Impressies zaal aanbieders - Gemeente Emmen

5. Zalencentrum Melody, Emmen

6. Zalencentrum Oale Stee, Emmen

33 Impressies zaal aanbieders - Gemeente Emmen

7. Center Parcs Sandur, Emmen

8. Zalencentrum Hindriks, Emmer-Compascuum

34 Impressies zaal aanbieders - Gemeente Emmen

9. De Koperbar, Erica

10. De Fijnfabriek, Erica

35 Impressies zaal aanbieders - Gemeente Emmen

11. Party Palace New York, Nieuw-Amsterdam

12. Van der Valk Hotel Emmen, Nieuw-Amsterdam

36 Impressies zaal aanbieders - Gemeente Emmen

13. Café de Nachdwacht, Zwartemeer

14. Sportlandgoed Swartemeer, Zwartemeer

37 Impressies zaal aanbieders - Gemeente Emmen

15. Zalencentrum Bentlage, Emmer-Compascuum

Bijlage 3 Verkennend archeologisch onderzoek

bestemmingsplan "Emmen, Parc Sandur horecavoorziening Grote Rietplas" (vastgesteld) 81

Emmen, Grote Rietplas (Gemeente Emmen, Dr.)

Een Archeologisch Bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase Definitief Steekproefrapport 2020-10/04

Emmen, Grote Rietplas (Gemeente Emmen, Dr.)

Een Archeologisch Bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase Definitief Steekproefrapport 2020-10/04

Emmen, Grote Rietplas (Gemeente Emmen, Dr.) Een Archeologisch Bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase Een onderzoek in opdracht van Gemeente Emmen Steekproefrapport 2020-10/04 ISSN 1871-269X Status: definitief Auteur: drs. J.M.G. Bongers, fysisch geograaf / senior KNA-prospector. Autorisatie dr. J. Jelsma, senior KNA-archeoloog/prospector. Actorregistraties respectievelijk: 92394548 en 35453178 Goedgekeurd door de bevoegde overheid gemeente Emmen mevr. G.C.W. Verschoor (gemeentelijk archeoloog) d.d. 3 november 2020 De Steekproef bv werkt volgens de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.1 en SIKB-BRL 4000. Voor dit onderzoek gelden protocollen 4002 & 4003. Foto’s en tekeningen zijn gemaakt door De Steekproef, tenzij anders vermeld. © De Steekproef bv, 23 oktober 2020 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder bronvermelding. De Steekproef bv aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. De Steekproef bv Archeologisch Onderzoeks- en Adviesbureau, Hogeweg 3, 9801 TG Zuidhorn telefoon internet e-mail kvk

050 – 5779784 www.desteekproef.nl info@desteekproef.nl 02067214

Inhoud

Samenvatting Administratieve gegevens van het plangebied 1. Inleiding........................................................................................................................... 1 1.1 Aanleiding en doel (KNA 4.1: LS01).............................................................................1 1.2 Locatie (KNA 4.1: LS01, LS02).....................................................................................2 2. Bureauonderzoek (KNA 4.1: LS06)......................................................................................3 2.1 Bronnen..................................................................................................................... 3 2.2 Fysische geografie (KNA 4.1: LS04)..............................................................................3 2.3 Archeologie (KNA 4.1: LS04).......................................................................................5 2.4 Historische geografie (KNA 4.1: LS03)..........................................................................6 2.5 Archeologisch verwachtingsmodel (KNA 4.1: LS05)........................................................8 3.

Veldonderzoek (KNA 4.1: VS05).........................................................................................9 3.1 Methoden en technieken (KNA 4.1: VS01).....................................................................9 3.2 Resultaten veldwerk (KNA 4.1: VS02, VS03).................................................................10 4. Conclusies en advies (KNA 4.1: VS07)..............................................................................11 Gebruikte bronnen Lijst van figuren en tabellen Archeologische periodes Appendix: Boorstaten en Laagbeschrijvingen boringen volgens Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode

Samenvatting In verband met de geplande realisatie van een horecagelegenheid is een archeologisch onderzoek uitgevoerd bij de Grote Rietplas te Emmen, gemeente Emmen, provincie Drenthe. Voor realisatie van de plannen is graafwerk nodig voor onder meer de aanleg van funderingen, dat mogelijk een bedreiging vormt voor archeologische waarden in de bodem. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van archeologische waarden. Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek (protocol 4002) en een veldonderzoek, verkennende fase (IVO-O; protocol 4003). Bij het bureauonderzoek zijn bronnen geraadpleegd op het gebied van fysische geografie, archeologie en historische geografie. Tijdens het veldonderzoek zijn zeven boringen geplaatst om de opbouw en gaafheid van de bodem te bepalen. Het plangebied aan de Grote Rietplas ligt op de westelijke flank van de Hondsrug. Tussen ongeveer 1500 en 500 vC veranderde dit gebied van een dekzandlandschap in veenmoeras. Archeologische vondsten uit de omgeving dateren uit de periodes steentijd, bronstijd of ijzertijd. Tijdens de jaren '90 is het plangebied ruim een meter diep afgegraven bij aanleg van de Grote Rietplas. In het veld bleek dat de ontgraving is uitgevoerd tot in het zogenaamde Peelozand. In het plangebied zijn geen lagen keileem of dekzand meer aanwezig.

Daardoor zullen eventuele archeologische resten verloren zijn gegaan. selectie-advies door senior KNA-prospector drs. J.M.G. Bongers Aangezien eventuele archeologische resten door de ontgraving bij aanleg van de Grote Rietplas verloren zullen zijn gegaan, adviseren wij om geen nader archeologisch onderzoek te ondernemen of beperkingen op te leggen voor het terrein. Wel blijft in alle gevallen gelden dat als bij toekomstig graafwerk toch archeologische grondsporen worden aangetroffen en/of vondsten worden gedaan, daarvan direct melding dient te worden gemaakt conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10. Wij adviseren dit te doen bij de gemeente Emmen. De bevoegde overheid, de gemeente Emmen, mevr. G.C.W. Verschoor (archeoloog) heeft op 3 november 2020 laten weten dit rapport goed te keuren en het advies over te nemen.

Administratieve gegevens van het plangebied Tabel 1: Emmen, Grote Rietplas: administratieve gegevens. Provincie

Drenthe

Gemeente

Emmen

Plaats

Emmen

Toponiem

Grote Rietplas

Kaartblad

17H

Hoekcoördinaten

noord: west: oost: zuid:

Kadastrale perceelnummers

Y1406

Bestemmingsplan

geen informatie beschikbaar via www.ruimtelijkeplannen.nl

Oppervlakte

0,27 hectare

NAP-hoogte maaiveld

+16 meter NAP

Huidig grondgebruik

openbaar groen / gras / park

Soort onderzoek

bureauonderzoek & veldonderzoek verkennende fase

Opdrachtgever

gemeente Emmen

Uitvoerder

De Steekproef drs. J.M.G. Bongers (senior KNA-prospector)

Bevoegde overheid

gemeente Emmen

Steekproef projectcode

2020-10/04

Onderzoeksmeldingsnummer

4904578100

Datum veldwerk

22 oktober 2020

Maximale diepte onderzoek

285 centimeter onder maaiveld

Beheer en plaats documentatie

De Steekproef bv / Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed / DANS / DINO-loket (boorgegevens)

257,567 / 529,042 257,518 / 529,000 257,587 / 528,999 257,539 / 528,977

1. Inleiding 1.1 Aanleiding en doel (KNA 4.1: LS01) In opdracht van Gemeente Emmen, vertegenwoordigd door mevrouw H. Kruijdenberg, is een inventariserend archeologisch onderzoek uitgevoerd aan de Grote Rietplas te Emmen, gemeente Emmen, provincie Drenthe (zie Figuur 1). Aanleiding voor het onderzoek is de geplande realisatie van een horecagelegenheid. Een ontwerp hiervoor is er nog niet, maar zeker is wel dat graafwerk nodig zal zijn voor onder meer de aanleg van funderingen en leidingen. Deze bodemingrepen betekenen mogelijk een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische waarden. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van archeologische resten. Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek verkennende fase (IVO-O). Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een archeologisch verwachtingsmodel van het gebied aan de hand van beschikbare fysisch-geografische, archeologische en historisch-geografische informatie. Tijdens het veldonderzoek is dit verwachtingsmodel getoetst. Daartoe zijn de opbouw en gaafheid van de bodem bepaald.

Figuur 1: Emmen, Grote Rietplas: uitsnede van de topografische kaart 1:25.000. Het plangebied is rood omlijnd. Bron: Topografische Dienst Kadaster 2020.

1

1.2 Locatie (KNA 4.1: LS01, LS02) De Grote Rietplas ligt ten zuiden van Emmen. Het plangebied ligt op de oostelijke oever van de plas (zie Figuur 1). Tijdens het onderzoek bestond het terrein nog uit gras (zie Figuur 2). Volgens informatie van het Kabels en Leidingen InformatieCentrum (KLIC) lopen er geen kabels en leidingen door het gebied.

Figuur 2: Emmen, Grote Rietplas: foto van het plangebied genomen in zuidelijke richting.

2

2. Bureauonderzoek (KNA 4.1: LS06) 2.1 Bronnen Tijdens het bureauonderzoek is de bestaande relevante kennis van het plangebied verzameld. De gebruikte bronnen voor het onderzoek staan aan het eind van dit rapport. Eén van de bronnen is ARCHIS 3, het archeologisch registratie- en informatiesysteem van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Deze databank is toegankelijk voor organisaties die werkzaam zijn in de archeologie. Het bevat een GIS-systeem waarin onder meer een archeologische kaart en aardkundige kaarten geraadpleegd kunnen worden. 2.2 Fysische geografie (KNA 4.1: LS04) Plangebied Grote Rietplas ligt op de westelijke flank van de Hondsrug op een afstand van ongeveer negenhonderd meter van de top van de rug. Op de geologische kaart (niet afgebeeld) ligt het plangebied in een zone met grondmorene / keileem met daarop minder dan twee meter dekzand (Dr6). Op de geomorfologische kaart (niet afgebeeld) staat de Hondsrug inclusief het plangebied als een ijsstroomrug / megaflute (B14). Op de bodemkaart is het plangebied gekarteerd als moerige podzolgrond met veenkoloniaal dek en moerige tussenlaag (iWp). Op paleogeografische reconstructies van Vos & De Vries (2013) ligt het plangebied omstreeks 1500 vC nog in een dekzandgebied. Op de daarop volgende reconstructie van 500 vC is het verdronken in oprukkend veenmoeras.

Op een topografische kaart uit 1985 van voor de aanleg van de Grote Rietplas lijkt het plangebied gezien de weergegeven maaiveldhoogtes op ongeveer 17 meter boven NAP te liggen (zie Figuur 5). Op een hoogtekaart gemaakt met het Actueel Hoogtebestand Nederland 1 uit 1996-1997 is te zien dat men toen bezig was met het graven van de Grote Rietplas. In het westelijke deel van het plangebied was de tegenwoordige maaiveldhoogte van ongeveer 15,6 meter boven NAP al bereikt. In het oostelijke deel was de maaiveldhoogte nog ruim 17 meter boven NAP (zie Figuur 3). Op het Actueel Hoogtebestand Nederland 2 uit 2012 is ook de oostelijke helft meer dan een meter afgegraven en is de maaiveldhoogte in het hele plangebied tussen de 15,5 en 16,0 meter NAP.

3

Figuur 3: Emmen, Grote Rietplas: Hoogtekaarten gemaakt met behulp van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) 1 uit 1996-1997 en 2 uit 2012. In 1996-1997 was men bezig met de aanleg van de Grote Rietplas, in 2012 was de tegenwoordige situatie al grotendeels aanwezig.

4

2.3 Archeologie (KNA 4.1: LS04) Binnen vijfhonderd meter rondom het plangebied zijn drie archeologische vondsten bekend: een stenen bijl uit het neolithicum (3029419100), nog een stenen bijl uit het neolithicum of de bronstijd (3029379100) en een stenen beitel uit het mesolithicum of neolithicum (3029410100). Vondsten op afstanden tot duizend meter rondom het plangebied dateren eveneens uit de prehistorie (zie Tabel 2 en Figuur 4). Tabel 2: Emmen, Grote Rietplas: terreinen van de Archeologische Monumentenkaart en vondsten zoals weergegeven in Figuur 4. zaaknummer

omschrijving

datering

14380

nederzetting

bronstijd – ijzertijd

14383

vlakgraf

neolithicum-midden B

2897496100

urnenveld

ijzertijd

2897503100

trechterbeker-aardewerk

midden-neolithicum B

2964199100

stenen bijl

laat-mesolithicum – bronstijd

maalsteen

neolithicum – late middeleeuwen

5 scherven kogelpotaardewerk

vroege middeleeuwen C – late middeleeuwen

scherf steengoedaardewerk

late middeleeuwen B – nieuwe tijd midden

3029379100

stenen bijl

midden-neolithicum – bronstijd

3029402100

vuurstenen dolk

laat-neolithicum – midden-bronstijd A

3029410100

stenen beitel

laat mesolithicum – neolithicum

3029419100

stenen bijl

midden-neolithicum – laat-neolithicum

3029427100

vuurstenen bijl

vroeg-neolithicum B – laat-neolithicum

3029670100

19 scherven trechterbekeraardewerk, vuurstenen werktuigen en afval

midden-neolithicum B

3029946100

granieten maalsteen

bronstijd – ijzertijd

3134476100

2 trechterbekers

midden-neolithicum B

3171744100

zandstenen bijl

midden-neolithicum B – laat-neolithicum A

4555387100

metalen munten, schijf en afval

recent

5

Figuur 4: Emmen, Grote Rietplas: archeologische waarden rondom het plangebied. Gele terreinen zijn in het verleden archeologisch onderzocht, roze terreinen staan op de Archeologische Monumentenkaart, groene stippen zijn vondstlocaties. Het plangebied is rood omlijnd. Bron: Archis3.

2.4 Historische geografie (KNA 4.1: LS03) Op negentiende-eeuwse kaarten (niet afgebeeld) maakt het plangebied nog deel uit van een uitgestrekt veenmoeras. Op een topografische kaart uit 1903 zijn er wijken / brede sloten en wegen aangelegd door het gebied en was men bezig met turfwinning (zie Figuur 5). Eén van de sloten liep door het plangebied. Op een kaart uit 1930 is te zien hoe de grond na vervening in gebruik werd genomen als akkerland. Op kaarten uit 1959 en 1985 is vrijwel al het land in de omgeving in gebruik als akker (zie Figuur 5). In 2001 was men nog bezig met aanleg van de Grote Rietplas en een vakantiepark die in 2005 grotendeels af waren. In de tussengelegen periode veranderde de westelijke punt van het plangebied van plas in land (zie Figuur 5).

6

Figuur 5: Emmen, Grote Rietplas: uitsnedes van topografische kaarten uit 1903, 1930, 1959, 1985, 2001 en 2005. Bron: www.topotijdreis.nl.

7

2.5 Archeologisch verwachtingsmodel (KNA 4.1: LS05) Op de Archeologische Beleidskaart Emmen (niet afgebeeld) ligt het plangebied in een zone 'waarde archeologie 4', oftewel middelhoge of hoge verwachting. Hiervoor geldt een vrijstellingsgrens voor plangebieden kleiner dan duizend vierkante meter of ingrepen ondieper dan dertig centimeter. In plangebied Grote Rietplas kunnen archeologische waarden aanwezig zijn uit de periodes steentijd, bronstijd en ijzertijd. De kans op resten uit de romeinse tijd en de middeleeuwen lijkt klein, aangezien het gebied toen uit veenmoeras bestond. Van eventuele archeologische resten kunnen onder meer bewerkt vuursteen en scherven aardewerk gevonden worden. Door de afgraving van ruim een meter voor aanleg van de Grote Rietplas tijdens de jaren '90 van de twintigste eeuw zullen eventuele archeologische resten naar verwachting sterk zijn aangetast of volledig verloren zijn gegaan. Tabel 3: Emmen, Grote Rietplas: specificatie archeologische verwachting. datering:

steentijd, bronstijd, ijzertijd

complextype:

nederzetting, begraving

locatie:

zandkoppen

diepteligging:

top dekzand

omvang:

onbekend

gaafheid en conservering:

bij afdekking veen kans op organische conservering

uiterlijke kenmerken:

bewerkt vuursteen, houtskool, aardewerk

mogelijke verstoringen:

aanleg Grote Rietplas

8

3. Veldonderzoek (KNA 4.1: VS05) 3.1 Methoden en technieken (KNA 4.1: VS01) Het veldwerk is uitgevoerd op 22 oktober 2020. Er zijn zeven verkennende boringen gedaan waarmee de gemiddelde boordichtheid vijfentwintig boringen per hectare is. De afstanden tussen de boringen zijn ruim twintig meter (zie Figuur 6). De boringen reiken tot dieptes tussen 120 en 285 centimeter beneden maaiveld. De boringen zijn tot 220 centimeter diepte uitgevoerd met een edelmanboor van zeven centimeter diameter. Vervolgens zijn ze verdiept met een guts van twee centimeter diameter. De boringen zijn beschreven volgens de Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB). De locaties en hoogtes van de boringen bepaald met behulp van een RTK-GPS met een maximale onnauwkeurig van enkele centimeters. De resultaten van de boringen zijn opgenomen in de Appendix in de vorm van boorstaten en laagbeschrijvingen. Er is geen veldkartering uitgevoerd. De vondstzichtbaarheid was slecht (zie Figuur 2).

Figuur 6: Emmen, Grote Rietplas: boorpuntenkaart. Het plangebied is rood omlijnd. De boorlocaties worden weergegeven door gele stippen.

9

3.2 Resultaten veldwerk (KNA 4.1: VS02, VS03) In het plangebied aan de Grote Rietplas ligt homogeen, matig fijn zand met glimmers. Dit zand wordt ook wel Peelozand genoemd, omdat het deel uitmaakt van de geologische formatie van Peelo. Het zand is afgezet tijdens de voorvoorlaatste ijstijd, het elsterien. Intacte jongere afzettingen zoals keileem of dekzand zijn in het plangebied niet meer aanwezig. Hoogstwaarschijnlijk zijn deze pre-morenale zanden ontgraven bij de aanleg van de Grote Rietplas in de jaren '90. Bij boring 6 ligt wel keileem, maar dat betreft grond die waarschijnlijk gebruikt is ter opvulling nadat deze plek eerst diep ontgraven was. Doordat het terrein diep ontgraven is zullen eventuele archeologische resten verloren zijn gegaan. Het onderzoek heeft geen archeologische indicatoren opgeleverd.

10

4. Conclusies en advies (KNA 4.1: VS07) belangrijkste resultaten Het plangebied aan de Grote Rietplas ligt op de westelijke flank van de Hondsrug. Tussen ongeveer 1500 en 500 vC veranderde dit gebied van een dekzandlandschap in veenmoeras. Archeologische vondsten uit de omgeving dateren uit de periodes steentijd, bronstijd of ijzertijd. Tijdens de jaren '90 is het plangebied ruim een meter afgegraven bij aanleg van de Grote Rietplas. De ontgraving is uitgevoerd tot in het zogenaamde Peelozand. In het plangebied zijn geen lagen keileem of dekzand meer aanwezig. archeologisch verwachtingsmodel Door de diepe ontgraving zullen eventuele archeologische resten verloren zijn gegaan. Daarom kan de archeologische verwachting zoals opgesteld in Paragraaf 2.5 naar beneden toe worden bijgesteld. selectie-advies door senior KNA-prospector drs. J.M.G. Bongers Aangezien eventuele archeologische resten door de ontgraving bij aanleg van de Grote Rietplas verloren zullen zijn gegaan, adviseren wij om geen nader archeologisch onderzoek te ondernemen of beperkingen op te leggen voor het terrein. Wel blijft in alle gevallen gelden dat als bij toekomstig graafwerk toch archeologische grondsporen worden aangetroffen en/of vondsten worden gedaan, dat daarvan direct melding dient te worden gemaakt conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10. Wij adviseren dit te doen bij de gemeente Emmen.

De bevoegde overheid, de gemeente Emmen, mevr. G.C.W. Verschoor (archeoloog) heeft op 3 november 2020 laten weten dit rapport goed te keuren en het advies over te nemen.

11

Gebruikte bronnen

AHN-Viewer. www.AHN.nl. Actueel Hoogtebestand Nederland. Rijkswaterstaat, Adviesdienst Geo-informatie en ICT. ARCHIS 3. www.test.zoeken.cultureelerfgoed.nl Bosch, J.H.A. 2008. Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode versie 1.1. Deltares-rapport 2008-UR0881/A. Hisgis, Historisch Geografisch Informatiesysteem. www.hisgis.nl Fryske Akademy Jongmans, A.G., M.W. van den Berg, M.P.W. Sonneveld, G.J.W.C. Peek, en R.M. van den Berg van Saparoea. 2013. Landschappen van Nederland: Geologie, bodem en landgebruik. Wageningen: Academic Publishers. Kadata via www.kadaster.nl, 2019. Topografische Kaart 1:25.000 van Topografische Dienst Kadaster, Emmen. Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.1. www.SIKB.nl. 2018. Centraal College van Deskundigen Archeologie. www.ruimtelijkeplannen.nl www.topotijdreis.nl Vos, P., M. van der Meulen, H. Weerts en J. Bazelmans 2018: Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam (Prometheus). Vos, P. & S. de Vries. 2013. Paleogeografische Kaarten van Nederland, tweede generatie (versie 2.0). Op 11 april 2014 gedownload van www.archeologieinnederland.nl. Deltares,Utrecht

Lijst van figuren en tabellen Figuren 1 Topografische kaart 2 Foto plangebied 3 Hoogtekaarten 4 Archeologische waarden in de omgeving 5 Topografische kaarten twintigste eeuw 6 Boorpuntenkaart

Tabellen 1 Administratieve gegevens 2 Archeologische waarden in de omgeving 3 Specificatie archeologische verwachting