Bijlage bij RA21.0036 - Jaarrekening en jaarverslag 2020 (RIS.10179)
Tekst van het document
Jaarrekening en jaarverslag 2020
Inhoudsopgave Algemeen 1. Bestuurlijke verantwoording en voorwoord ............................................................................................. 5 2. Financiële verantwoording ...................................................................................................................... 9 3. Overzicht van baten en lasten ................................................................................................................. 11 4. Balans met toelichting............................................................................................................................ 15 Programmaverantwoording Programma 1 - Inwoners en bestuur .......................................................................................................... 22 Programma 2 - Economie en werkgelegenheid ......................................................................................... 27 Programma 3 - Veiligheid .......................................................................................................................... 35 Programma 4 – Onderwijs en jeugd .......................................................................................................... 39 Programma 5 – Bouwen, wonen en milieu ................................................................................................
43 Programma 6 – Inkomensondersteuning .................................................................................................. 47 Programma 7 – Openbare ruimte en Verkeer en vervoer .......................................................................... 51 Programma 8 – Sport en cultuur ............................................................................................................... 55 Programma 9 – Sociaal domein ................................................................................................................. 63 Programma 10 – Bedrijfsvoering en inkomstenbronnen .......................................................................... 69 Paragrafen 1. Paragraaf lokale heffingen 2021 ............................................................................................................. 75 2. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 79 3. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................84 4. Paragraaf financiering ............................................................................................................................89 5.
Paragraaf bedrijfsvoering ....................................................................................................................... 91 6. Paragraaf Verbonden partijen ................................................................................................................ 95 7. Paragraaf Grondbeleid ........................................................................................................................... 97 8. Paragraaf corona .................................................................................................................................... 99 Bijlagen Bijlage A – Reserves en voorzieningen .................................................................................................... 107 Bijlage B – Begrotingsrechtmatigheid ..................................................................................................... 109 Bijlage C – Financiële analyses ................................................................................................................. 113 Bijlage D – Overige financiële informatie ................................................................................................ 123 Bijlage E – Details van de balans ..............................................................................................................
131 Bijlage F – Specifieke uitkeringen ........................................................................................................... 132 Bijlage G – Details paragraaf grondbeleid ............................................................................................... 143 Bijlage H – Verbonden partijen ............................................................................................................... 148 Bijlage I – Interbestuurlijk toezicht ......................................................................................................... 155 Bijlage J – Beleidsindicatoren ................................................................................................................. 159
3
Jaarrekening 2020 - Algemeen
4
1. Bestuurlijke verantwoording en voorwoord Voor u ligt de jaarrekening 2020. In de jaarrekening leggen we verantwoording af over het gevoerde beleid. In 2020 werden we geconfronteerd met een van de grootste naoorlogse crises, de coronacrisis. Dit had een grote impact op onze samenleving en op de uitvoering van onze taken. Wij hebben de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers altijd voorop gesteld, waar nodig in aangepaste vorm. En ondanks corona, zijn wij blijven werken aan de ambities uit ons collegeprogramma. In dit hoofdstuk gaan we kort in op het financiële resultaat, de effecten van corona en laten we in vogelvlucht zien wat er in het afgelopen jaar gerealiseerd is. Positief saldo, maar niet uit de zorgen De jaarrekening 2020 sluit met een voordelig saldo van € 2,3 mln. Dit resultaat ontstaat met name door incidentele voor- en nadelen. Met name bij bedrijfsvoering ontstaat een aanzienlijk voordeel vanwege vertraging van projecten en doordat er stevig is gestuurd op de bedrijfsvoering vanwege de oplopende taakstellingen. Daarnaast is een deel van de uitgaven uitgesteld naar 2021, zo is in Berap I 2021 voor ca. € 0,5 mln. aan resultaatbestemmingsvoorstellen opgenomen. In bijlage C treft u een gedetailleerd overzicht aan van de afwijkingen ten opzichte van de begroting.
Dit positieve saldo neemt niet weg dat we al jaren steeds meer moeite moeten doen om onze financiën op orde te houden. We krijgen steeds minder geld uit het gemeentefonds en hebben te maken met oplopende tekorten bij het sociaal domein. De begroting 2020 hebben we sluitend gemaakt door met name incidenteel minder te storten in de algemene reserve. Ook hebben we moeten bezuinigen. Bij de Kadernota 2021 hebben we voor ruim 12 miljoen aan ombuigingen doorgevoerd en het weerstandsvermogen met structurele stortingen van € 3,4 miljoen op peil gebracht. Via de VDG, de VNG en de G40 zijn wij continu met het Rijk in gesprek over de urgente financiële problematiek als het gaat om jeugdzorg en WMO. Maar ook over de herverdeling van het gemeentefonds. We maken ons met de VNG en VDG sterk voor ’een grotere koek’. Pas dan heeft een herverdeling over de gemeenten zin. Coronacrisis Bij aanvang van het jaar 2020 kon niemand vermoeden wat ons te wachten stond. De eerste Nederlandse coronabesmetting – eind februari - maakte dat COVID-19 ook onze samenleving op zijn kop zette. Op 12 maart leidde de coronacrisis tot een Grip-4 crisisorganisatie. Deze is op 1 december 2020 overgegaan in de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19. Ter voorkoming van besmettingen werden voor Nederland ongekende maatregelen ingevoerd.
Scholen, de bibliotheek, de bioscopen, Wildlands, het Atlastheater en andere culturele instellingen, de dagbesteding, buurt- en dorpshuizen, contactberoepen, horecabedrijven moesten hun deuren sluiten. Sportwedstrijden en tal van andere evenementen (bijvoorbeeld Into Nature, Veenbrand, Uitmarkt en alle activiteiten in het kader van Vrijheid 2020) werden afgelast. Thuiswerken werd voor velen de norm. Na een versoepeling in de zomerperiode kwamen we vanaf 15 december terecht in een bijna volledige lockdown. Wederom waren ingrijpende maatregelen nodig om het aantal ziekenhuisopnames beheersbaar te houden. Tijdens deze crisis is een lichtpunt dat de weerbaarheid en veerkracht van onze inwoners groot is. We zagen tal van hartverwarmende initiatieven om ouderen en zieken te helpen. Acties om de zorgmedewerkers een hart onder de riem te steken. Scholen en instellingen die in korte tijd digitaal onderwijs konden aanbieden en zorgbegeleiding organiseerden, horeca die omschakelde naar bezorging en evenementen die digitaal werden georganiseerd. In september waren we hostcity van de Nationale Sportweek. We zijn erin geslaagd om jong en oud te laten zien hoe belangrijk sportief bewegen is, juist in coronatijd. Hoe creatief onze ondernemers ook zijn, veel ondernemers zijn zwaar getroffen.
Sommige sectoren kwamen volledig stil te vallen en zijn afhankelijk van de noodmaatregelen die het Rijk heeft afgekondigd. Wij hebben ondernemers aanvullend gesteund door bijvoorbeeld belastingen kwijt te schelden of in regelgeving, door bijvoorbeeld ruimere terrassen mogelijk te maken voor de horeca. Ook veel vrijwilligersorganisaties, zoals sportverenigingen en buurt- en dorpshuizen hebben het moeilijk. We ondersteunen hen waar mogelijk. Ondernemers met vragen over de coronacrisis en ondersteuningsmaatregelen konden en kunnen terecht bij een speciaal loket van de gemeente. Daarnaast is, in nauwe samenwerking met Menso, de ToZo-regeling uitgevoerd. Er zijn betalingsregelingen getroffen. De continuïteit van de Voedselbank is geborgd. Hoe langer de coronacrisis duurde, des te duidelijker werd dat er ook een sociaal-maatschappelijke crisis ontstond. Eenzaamheid, een toename van psychische klachten, gezondheidsklachten en huiselijk geweld werden zichtbaar tijdens de crisis. Wij hebben daarbij speciaal aandacht voor de jeugd. De effecten in de toekomst zijn nog niet geheel te overzien. Door de coronamaatregelen was er extra toezicht en handhaving nodig. Daarnaast zijn er gevolgen als het overeind houden van het maatschappelijk middenveld, de continuïteit in doorbetalen van de EMCO en gemeentelijke hulp en ondersteuning.
Jaarrekening 2020 - Algemeen
5
We kregen zelf ook minder inkomsten door de coronamaatregelen, zoals bijvoorbeeld sportinkomsten, toeristenbelasting en parkeeropbrengsten. Bovendien zetten we alles op alles om onze dienstverlening aan onze inwoners op orde te houden. Digitale dienstverlening kreeg een forse impuls. Ook uw raad stapte over naar digitaal vergaderen. Naast de crisisbeheersing, hebben we steeds de mogelijke gevolgen van de coronacrisis in beeld gebracht. Daarbij zochten we de samenwerking met anderen, zoals de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), de Veiligheidsregio Drenthe (VRD), de Vereniging van Drentse Gemeenten (VDG) en Arbeidsmarktregio Drenthe (AMRD). Het Rijk erkent de grote impact van de coronacrisis op gemeenten en heeft compensatie aan gemeenten toegekend. We houden er rekening mee dat er structurele effecten zullen zijn die niet door het Rijk gecompenseerd gaan worden. In deze jaarrekening is een aparte paragraaf opgenomen over de (financiële) effecten van corona. Ambities collegeprogramma Ondanks de coronacrisis hebben we gewerkt aan de uitvoering van het collegeprogramma. Er was weinig ruimte voor nieuw beleid. Maar we hebben desondanks veel bereikt. We noemen een aantal gerealiseerde zaken uit het afgelopen jaar. * We investeerden in een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. De woningbouw en kavelverkoop verliep uitstekend.
Uit het Binnenstadsfonds zijn zes transformatiesubsidies verleend waarbij bestaande winkelpanden in het centrumgebied zijn omgevormd tot woningen. Panoramalokaal Bargeres is afgerond. De Woon- en Leefbaarheidsvisies (WLV) voor Bargeres en Zwartemeer zijn in ontwikkeling en het inrichtingsplan voor het centrumgebied van Emmer-Compascuum is opgesteld. Er is gestart met de herstructurering van het Oude Centrum. Er zijn veel projecten uitgevoerd waarbij de riolering is vervangen en gelijktijdig ook het openbaar gebied van een nieuwe inrichting is voorzien. Waaronder het Marktplein Klazienaveen, de Ermerweg, de Rotonde Nieuw-Amsterdamsestraat/Verlengde Heredijk. * We werkten aan verbetering van de bereikbaarheid. De verdubbeling van het spoor nabij Station EmmenZuid startte. We zetten ons in om een kwartiersdienst te realiseren tussen Emmen en Zwolle. We pleiten voor reizigersvervoer tussen Rheine, Coevorden en Emmen. De matige noord-zuid verbindingen worden versterkt door verbetering van de doorstroming op de N34 en een nieuwe spoorverbinding, de Nedersaksenlijn. Voor beiden zetten we ons in. Begin december 2020 is de verdubbelde N34 tussen Coevorden-Noord en knooppunt Holsloot opgeleverd. Voor de verdubbeling Emmen-Centrum en de aansluiting Emmen-West zijn de werkzaamheden in uitvoering.
Conform het Bereikbaarheidsakkoord met de provincie is gewerkt aan de voorbereiding van de herinrichting van de N862 Emmen - Klazienaveen en van de N391, de Rondweg Emmen. * We werkten aan de voorbereiding van de energietransitie en klimaatadaptie op basis van het Klimaatakkoord. De Energy Hub GZI Next krijgt steeds meer vorm. De concept-Regionale Energie Strategie (RES) Drenthe 1.o is vastgesteld en er is gestart met de Transitievisie warmte voor de Emmense huishoudens. In het kader van droogte hebben we ook flinke stappen gemaakt in 2020. Zo zijn we gestart met een onderzoek naar de bodemdaling in het pilotgebied Nieuw-Amsterdam en omstreken. Daarnaast zijn we bezig met een aanpak rondom het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (droogte, warmte, wateroverlast) en is er onderzoek gedaan naar daling van het waterpeil en de waterkwaliteit van de Rietplas. Er wordt nu nader onderzoek gedaan naar mogelijke oplossingen. * Eind 2020 werd bekend dat 330 miljoen uit het Just Transition Fund (JTF) naar Noord-Nederland gaat. Het JTF-fonds richt zich op het ondersteunen van regio’s met de grootste sociaaleconomische uitdagingen door de klimaat- en energietransitie. Emmen is benoemd als een van de plaatsen waar de middelen ingezet worden. Een prachtig resultaat van onze gezamenlijke Noordelijke lobby. Emmen komt meer en meer op de kaart.
* Voor een toekomstbestendige economie is de aansluiting tussen een goed opgeleide beroepsbevolking en werkgevers cruciaal. We hebben belangrijke stappen gezet in de campusontwikkeling in Emmen. In december sloten we met de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), NHL Stenden, Drenthe college en de provincie Drenthe een intentieovereenkomst om te komen tot een Masterplan Campus Emmen met als inhoudelijke onderwerpen: (groene) chemie, Smart industry, Energie (Waterstof) en Zorg &Technologie. De opleiding HBO-V-Flex is gestart en draait goed. Zowel de campus ontwikkeling als ook de HBO-V-Flex worden mede mogelijk gemaakt door bijdragen uit de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe. * We investeren in een samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn, kan meedoen en naar vermogen een bijdrage levert aan de samenleving. Dit jaar is actief meegewerkt aan de Regenboog week onder meer door de aanleg van het regenboog Zebrapad en de Regenboog Vlaggenparade (bezorging van regenboogvlaggen bij bedrijven, (onderwijs)instellingen etc.). Werk is belangrijk voor economische zelfstandigheid, eigenwaarde en sociaal-maatschappelijke ontwikkeling van inwoners. De uitkeringen Participatiewet zijn in 2020 gestegen met 2,1% ten opzichte van 2019. Dit percentage is lager dan het percentage van onze benchmarkgemeenten (excl. G4), dat ligt op gemiddeld 3,3%. Jaarrekening 2020 - Algemeen
6
We hebben in 2020 op de vier geprioriteerde actielijnen van het beleidsplan Oog voor SAM goede voortgang geboekt. Met de projecten Vroegsignalering, Zorgverzekering op maat, het Jongeren Perspectieffonds, het project ZZP-er met schulden en de Campagne “Kom jij er uit” hebben we kwetsbare inwoners kunnen helpen om hun situatie te verbeteren. * In 2020 is het beleidsplan Perspectief op Jeugd vastgesteld en uitgewerkt in actielijnen. De rode draad is een positief jeugdbeleid. Van problematiseren naar normaliseren. Bij de transformatie van de jeugdhulp zetten we in op de beweging van zwaardere naar lichtere vormen van hulp. Met het bestuurlijke transformatieakkoord met onze partners is dit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Jong Emmen is de werknaam waaronder we jeugd betrekken bij zaken die over hen gaan. Er zijn jeugdparticipatietrajecten gestart in Angelslo, De Blokken en Emmen-Zuid. De JongerenAdviesRaad heeft een doorstart gemaakt. * We bieden op verschillende manieren ondersteuning aan huishoudens. Het afgelopen jaar hebben meer inwoners een beroep gedaan op maatwerkvoorzieningen. De introductie van het abonnementstarief in de Wmo speelt hierin een rol, waarbij op het gebied van hulp bij schoonmaakondersteuning en woningaanpassingen een forse toename is te zien. Ondanks de stijgende kosten, zijn de budgetten gelijk gebleven.
Tenslotte Bij onze ambities en activiteiten werken we samen met bewoners, bedrijven en instellingen in allerlei samenwerkingsverbanden. Zonder hun inzet en betrokkenheid zouden we onze ambities niet kunnen realiseren. Corona heeft dat nog extra duidelijk gemaakt: We moeten het samen doen!. Leeswijzer In de jaarrekening 2020 is de ingezette vernieuwing van de begroting 2021 zoveel mogelijk door vertaald. Hierdoor is de jaarrekening een stuk compacter geworden dan voorgaande jaren en is er geen aparte ‘verkorte jaarrekening’ gemaakt. Doordat de informatie meer op hoofdlijnen wordt gepresenteerd en stukken waar mogelijk begrijpelijker zijn gemaakt, kunnen we met elkaar, college en raad het goede gesprek voeren over het uitgevoerde beleid in 2020. De financiële hoofdstukken zijn teruggebracht naar de kern waarbij op hoofdlijnen de grote verschillen worden toegelicht. Details over de financiën zijn opgenomen in de bijlagen, waaronder de gedetailleerde verschillenanalyse per programma. De opzet van de programma’s sluit aan bij de begroting 2021 waarbij eerst de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst die zich hebben voorgedaan en vervolgens in een doelenboom is aangegeven ‘wat hebben we bereikt’ (het doel) en ‘wat hebben we daarvoor gedaan’ (de prestaties).
Hierbij is per doel als volgt aangegeven in hoeverre dit is gerealiseerd: De prestatie is gerealiseerd danwel loopt volgens planning De prestatie is deels gerealiseerd danwel vertraging in de planning De prestatie is niet gerealiseerd danwel nog niet opgestart
Het programma sluit af met een financieel overzicht dat inzicht geeft in ‘wat heeft het gekost’. De paragrafen zijn teruggebracht tot de kern van de informatie zodat dit beter geschikt wordt als sturingsinstrument en geven een thematische dwarsdoorsnede van de jaarrekening. Ook hier is eventuele detailinformatie opgenomen in de bijlagen. Emmen, 18 mei 2021 College van Burgemeester en Wethouders
Jaarrekening 2020 - Algemeen
7
Jaarrekening 2020 - Algemeen
8
2. Financiële verantwoording De gemeente Emmen heeft in 2020 een voordelig resultaat behaald van € 2,3 mln., Dit hoofdstuk geeft een nader inzicht in de ontwikkelingen van de begroting 2020 en het resultaat van de jaarrekening. Eerst wordt inzicht gegeven hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en welk resultaat er werd verwacht. Vervolgens wordt inzichtelijk gemaakt wat het resultaat van de jaarrekening is voor en na de reservemutaties en wat de grootste financiële afwijkingen waren. Tot slot wordt inzichtelijk gemaakt wat het weerstandsvermogen is bij de jaarrekening.
2.1 Ontwikkeling begroting In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van het begrotingsresultaat 2020 weergegeven. Hiermee wordt inzichtelijk hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en wat het uitgangspunt is geweest voor de jaarrekening. De financiële effecten van corona maken geen onderdeel uit van de bijstellingen van de begroting zijn. Wel is de raad geïnformeerd over de mogelijke financiële effecten bij de bestuursrapportages. Bedragen * € 1.000
Primitieve begroting Berap I 2020
Resultaat 106 - 2.870
Meicirculaire en BUIG
- 2.764 -442
Afrondingsverschillen Berap II 2020
- 3.206 39 2.263
Decembercirculaire
- 904 283 -621
Toelichting Begroting 2020 na vaststelling. Nadelen door bijstelling jeugdhulp en indexatie Wmo, hogere lasten Area, Menso en de Toegang en voordelen bij rente en kapitaallasten, subsidies voorscholen en onderhoud gebouwen. Bijgesteld begrotingsresultaat De meicirculaire 2020 had een positief effect op het begrotingssaldo, de bijstelling van het BUIG budget had een negatief effect. Bijgesteld begrotingsresultaat Diverse kleine afrondingsverschillen. Voordelen met name door een hogere algemene uitkering bij de septembercirculaire, minder cliënten beschermd wonen, subsidies voorscholen en riolering. Bijgesteld begrotingsresultaat De decembercirculaire 2020 had een positief effect op het begrotingssaldo. Begrotingsresultaat 2020 na wijzigingen
2.2 Resultaat jaarrekening In de bijgestelde begroting werd uitgegaan van een nadelig resultaat van € 0,6 mln. Het jaarrekeningresultaat 2020 is € 2,3 mln. voordelig. De afwijking van de jaarrekening 2020 ten opzichte van de begroting is dus € 2,9 mln. voordelig. In onderstaand overzicht is op hoofdlijnen weergegeven in hoeverre de baten en lasten en reservemutaties afwijken ten opzichte van de begroting. Vervolgens is aangegeven wat de belangrijkste afwijkingen zijn. bedragen x € 1.000
Lasten Baten Saldo van baten en lasten Storting in reserves Onttrekking aan reserves Resultaat
Begroting Rekening 2020 Afwijking 2020 na wijziging 440.663 451.649 -10.986 445.172 462.056 16.884 4.508 10.407 5.898 11.388 18.470 -7.082 6.259 10.404 4.145 -621 2.340 2.961
De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2020 zijn: Prog. Omschrijving 4 4 5 9
Afboeken van boekwaarden van onterecht nog geactiveerde voormalige schoolgebouwen Vormen voorziening voor boekwaarden overige schoolgebouwen Voordeel op grondexploitaties Voordeel bij de Emco Overige afwijkingen < € 500.000 Totaal
Bedrag x 1 mln.
V/N
- € 1,1
N
- € 2,3 € 1,2 € 1,4 € 3,7 € 2,9
N V V V V
Onder overige afwijkingen zit onder andere € 2,9 mln. aan voordelen op bedrijfsvoering, wat verspreid zit over alle programma’s. Dit is nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
Jaarrekening 2020 - Algemeen
9
In paragraaf 3.2 is een analyse opgenomen van de grootste voor- en nadelen per programma. Bij deze analyse is een grensbedrag van € 250.000 gehanteerd. Voor een nog uitgebreidere analyse wordt verwezen naar bijlage C waar een analyse is opgenomen van de verschillen groter dan € 50.000. Weerstandsvermogen Bij het opstellen van de begroting 2020 was er nog sprake van een negatieve algemene reserve en werd er nog een negatief jaarrekeningresultaat voor 2019 verwacht. Hierdoor was de beschikbare weerstandscapaciteit negatief. Er was dus geen financiële ruimte voorzien om risico’s op te vangen. Bij het laatste P&C document waar het weerstandsvermogen is berekend (begroting 2021), was de weerstandscapaciteit al behoorlijk verbeterd. Dit kwam ook deels doordat er volgens de BBV richtlijnen werd gerekend met stille reserves in plaats van vrije ruimte in bestemmingsreserves. Bij de jaarrekening 2020 komt het ratio weerstandsvermogen uit op 0,92.1 Dit komt overeen met een classificatie D: ‘matig’ weerstandsvermogen. Door jaarlijkse stortingen in de algemene reserve en positieve begrotingsresultaten is de verwachting dat bij ongewijzigd beleid in begrotingsjaar 2024 het weerstandsvermogen binnen de door de raad gestelde norm ‘ruim voldoende’ valt. bedragen x €1.000
Algemene reserve Onvoorzien Vrije ruimte in de bestemmingsreserves Stille reserves Rekening-/ begrotingsresultaat Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen (beschikt/benodigd)
Primitieve begroting 2020 -4.089 335 6.859
Begroting 2021 Jaarrekening 2020 4.014 335
3.995 0
13.921 -3.998 -893
18.270
13.724 2.340 20.059
19.665
23.330
21.797
-0,05
0,78
0,92
1 De stand van de algemene reserve wijkt af van de standen elders in de jaarrekening omdat hierin reeds rekening is
gehouden met voorgenomen besluiten. Jaarrekening 2020 - Algemeen
10
3. Overzicht van baten en lasten In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van de baten en lasten per programma. Vervolgens worden de grootste financiële afwijkingen (> € 250.000) toegelicht.
3.1 Baten en lasten per programma In de onderstaande tabel is per programma weergegeven hoe de baten en lasten zich hebben ontwikkeld van de primitieve begroting tot de bijgestelde begroting (zoals op hoofdlijnen is toegelicht in paragraaf 2.1) en wat het verschil is tussen begroting en jaarrekening. bedragen x €1.000
Programma
Primitieve begroting Lasten
Baten
Begroting na wijzigiging
Saldo
Lasten
Baten
Rekening
Saldo
Lasten
Baten
Verschil Saldo
begr-werk
1 Inw oners en Bestuur
8.745
1.211
-7.534
8.924
1.227
-7.697
8.438
1.168
-7.270
428
2 Economie en Werkgelegenheid
7.590
953
-6.637
10.856
3.969
-6.887
10.491
3.872
-6.619
268
3 Veiligheid
9.493
61
-9.431
9.693
82
-9.612
9.482
109
-9.372
239
4 Onderw ijs en Jeugd
45.847
35.718
-10.129
50.054
40.907
-9.147
55.605
42.294
-13.311
-4.163
5 Bouw en, Wonen en Milieu
43.120
39.657
-3.463
44.934
40.694
-4.241
45.369
44.050
-1.319
2.921
6 Inkomensondersteuning
65.116
54.149
-10.967
65.401
51.586
-13.816
73.827
64.644
-9.183
4.633
7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer
27.953
5.216
-22.737
29.183
5.999
-23.184
29.232
4.628
-24.604
-1.420
8 Sport en Cultuur
18.080
2.154
-15.926
18.269
2.353
-15.916
18.325
2.144
-16.181
-265
9 Sociaal domein
155.732
3.283
-152.449
162.918
3.878
-159.040
161.163
3.968
-157.195
1.845
10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen
2.894
55.256
52.362
3.408
58.756
55.349
3.448
59.215
55.768
419
384.570
197.659
-186.911
403.641
209.450
-194.191
415.378
226.092
-189.286
4.905
Algemene uitkering
642
191.935
191.292
312
201.654
201.341
0
201.436
201.436
95
Dividend
301
1.211
911
301
1.130
830
268
1.132
864
35
0
25.853
25.853
0
26.268
26.268
0
26.138
26.138
-130 -204
Totaal programma's Algemene dekkingsmiddelen
Lokale heffingen Saldo financieringsfunctie
445
1.654
1.209
436
1.716
1.280
658
1.734
1.076
Algemene dekkingsmiddelen
1.388
220.652
219.265
1.049
230.767
229.719
926
230.440
229.514
-204
Overhead
35.933
3.934
-32.000
35.973
4.954
-31.019
35.345
5.524
-29.821
1.198
Saldo baten / lasten
421.891
422.245
354
440.663
445.172
4.508
451.649
462.056
10.407
5.898
1 Inw oners en Bestuur
133
14
-119
133
113
-20
418
113
-305
-284
2 Economie en Werkgelegenheid
100
25
-75
150
978
828
198
1.056
858
30
0
29
29
0
29
29
0
32
32
3
4 Onderw ijs en Jeugd
505
319
-186
505
542
37
603
485
-119
-156
5 Bouw en, Wonen en Milieu
978
1.784
806
1.377
2.560
1.183
1.432
1.765
333
-850
6 Inkomensondersteuning
0
0
0
0
106
106
3.729
106
-3.623
-3.729
Toevoeging / onttrekking reserves
3 Veiligheid
7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer
0
9
9
0
32
32
-28
1.350
1.378
1.346
8 Sport en Cultuur
12
230
218
12
230
218
433
987
554
335
9 Sociaal domein
22
30
9
1.769
340
-1.429
4.060
3.092
-967
462
10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen
2.209
1.270
-939
7.442
1.329
-6.113
7.625
1.418
-6.207
-94
Toevoeging / onttrekking reserves
3.956
3.709
-247
11.388
6.259
-5.129
18.470
10.404
-8.066
-2.937
425.847
425.954
107
452.051
451.431
-621
470.119
472.460
2.340
2.961
Resultaat na bestemming
3.2 Verschillenanalyse jaarrekening 2020 Hieronder is een analyse opgenomen van de grootste verschillen per programma. Voor de financiële afwijkingen is een grensbedrag van € 250.000 aangehouden. Een gedetailleerdere verschillenanalyse per programma is opgenomen in bijlage C. Omschrijving Programma 1 - Inwoners en Bestuur Een storting in de voorziening wethouders pensioenen; door de huidige lage rente moet er meer kapitaal aangehouden worden om het vereiste niveau van de voorziening te bereiken. Er is een voordeel bij de bedrijfsvoering, onder andere doordat gemeentewinkels vanwege corona zijn gesloten, er terughoudend is omgegaan met het invullen van vacatures en externe inhuur is beperkt. Programma 4 - Onderwijs en jeugd Als gevolg van de interne verzelfstandiging van openbaar onderwijs Emmen worden de cijfers tussentijds niet aangepast waardoor er een verschil ontstaat bij de jaarrekening. Afboeken boekwaardes van onterecht nog geactiveerde voormalige schoolgebouwen. Vormen van een voorziening voor het afboeken van boekwaarden van schoolgebouwen die binnenkort worden gesloopt
Jaarrekening 2020 - Algemeen
Nadeel
Voordeel Reservemutatie
-364 278
-1.312
1.312
-1.148 -2.309
11
Omschrijving
Nadeel
Programma 5 - Bouwen, wonen en milieu Investeringen, planvorming en onderzoeken betreffende riolering zijn vertraagd door gebrek aan capaciteit en externe factoren (o.a. inspraak bewoners). Voordeel door een lager afkeurpercentage en een nieuwe landelijke systematiek voor afrekenen PMD. Daarnaast extra opbrengsten bij de milieustraat. Het voordelige saldo wat gerelateerd is aan afvalstoffenheffing is vervolgens gestort in de voorziening afvalstoffenheffingen hetgeen een nadeel oplevert in de jaarrekening. Onderbesteding middelen jaarplan Bodemsanering. Dit is o.a. te wijten aan discontinuïteit bij de projectleiding, vertraging in onderhandelingen omtrent ‘Gat van Reef’ en een verandering in bestuurlijke keuze m.b.t. bodembeleid. Het voordeel wordt toegevoegd aan de reserve. Resultaat op grondexploitaties zoals in detail toegelicht in de paragraaf grondbeleid.
Programma 10 - Bedrijfsvoering en inkomstenbronnen Door niet uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden en -projecten (waaronder klimaatverbetering Werkplein) ontstaat een voordeel. De stelpost onderuitputting kapitaallasten/volumes is niet volledig gerealiseerd. Er zijn wel diverse kleine voordelen in de jaarrekening, verspreid over meerdere taakvelden / programma’s. Het saldo hiervan is nagenoeg gelijk aan de resterende stelpost. Vrijval taakmutaties die wel zijn begroot, maar niet zijn besteed. Vrijval is inclusief een bedrag voor invoeringskosten nieuwe Wet Inburgering. De invoeringsdatum van deze wet is doorgeschoven en de invoeringskosten worden pas in 2021 gemaakt. De gemeente huurt panden voor Stichting de Toegang en verrekend deze lasten met de stichting. Omdat dit niet is begroot ontstaat een uitzet van lasten en baten.
Reservemutatie
318 -574
765
284
-284
1.200
Programma 6 - Inkomensondersteuning Voordeel op de kosten bedrijfsvoering omdat er vacatureruimte niet is ingevuld. Dit is gedaan vooruitlopend op een taakstelling op de bedrijfsvoering in 2021. Programma 9 - Sociaal domein Doordat de EMCO een goed resultaat heeft behaald in 2020 en daarbij coronasteun heeft ontvangen van het rijk, is de gemeentelijke bijdrage lager. De inkomsten en uitgaven Programmabureau AMRD waren maar beperkt begroot. Omdat de kosten aan het einde van het jaar in rekening worden gebracht bij de deelnemende gemeenten heeft dit geen financieel effect. Er is sinds 2018 sprake van een forse toename in kosten die betrekking hebben op Wmo voorzieningen zoals woningaanpassingen, grote verbouwingen en trapliften. De verwachting was dat de stijging werd veroorzaakt door de introductie van het abonnementstarief en dat dit in 2020 weer wat zou afnemen. Deze aanname blijkt achteraf niet te kloppen. Mogelijke oorzaken zijn de mismatch tussen de voorraad beschikbare (aangepaste) woningen en de toegenomen vraag o.a. als gevolg van de vergrijzende populatie en het beleid om ouderen langer thuis te laten wonen. Het aantal jeugdhulpcliënten met een PGB neemt jaarlijks af (vanaf 2018 met ca. 35% per jaar), met name omdat cliënten 18 jaar worden en onder de Wmo vallen.
Voordeel
332
1.433 -339
339
-278
534
265 -341
312
-412
412
3.3 Algemene dekkingsmiddelen Hier wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen die de gemeente heeft ontvangen. Het gaat hierbij om inkomsten die geen specifiek bestedingsdoel kennen. De belangrijkste dekkingsmiddelen zijn de algemene uitkering (gemeentefonds) en de opbrengst uit onroerendezaakbelastingen (OZB). bedragen x €1.000
Begroot 2020
Werkelijk 2020
Verschil
201.654
201.436
-217
Dividend
1.130
1.132
2
Lokale heffingen
26.268
26.138
-130
Saldo financieringsfunctie
1.280
1.076
-204
Resultaat na bestemming
230.332
229.782
-549
Algemene uitkering
Algemene uitkering (gemeentefonds) Het grootse deel van de inkomsten van de gemeente is afkomstig uit de algemene uitkering (ook wel gemeentefonds genoemd). De omvang van de algemene uitkering wordt bepaald door het Rijk bij de circulaires. Voor de jaarrekening is uitgegaan van de gegevens uit de decembercirculaire 2020, waarbij rekening is gehouden met de laatst bekende basisgegevens die van belang zijn bij de berekening van de algemene uitkering.
Jaarrekening 2020 - Algemeen
12
Dividend Het gaat hier om de inkomsten uit dividend van: Bedragen x € 1.000 Begroot BNG – dividend 2019 74 AREA – dividend 2019 362 WMD – dividend 2019 1 Enexis – dividend 2019 621 Uitkeringen n.a.v. schikking afwikkeling 73 geschillen verkoop Attero Holding N.V. Totaal 1.130
Werkelijk 70 363 0 621 79 1.132
Lokale heffingen De detailinformatie over de lokale heffingen is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Deze paragraaf is breder van opzet dan de lokale heffingen waar het hier om gaat, omdat onder lokale heffingen ook items vallen als afvalstoffenheffing, rioolrecht, diverse leges etc. De lokale heffingen, zoals opgenomen in bovenstaand overzicht zijn de inkomsten uit de OZB en precariobelasting. Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie is het verschil tussen de toegerekende rekenrente aan de begrotingsprogramma’s en de werkelijk betaalde rente over de leningen. In de paragraaf financiering wordt ingegaan op de financiering van de gemeente en de ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt.
Jaarrekening 2020 - Algemeen
13
Jaarrekening 2020 - Algemeen
14
4. Balans met toelichting 4.1 Balans B edragen x €1.000
Activa
31-12-2019 31-12-2020
Vaste activa
Passiva
31-12-2019 31-12-2020
Eigen vermogen
Immateriële vaste activa
3.153
6.430
Reserves
20.273
35.239
Materiële vaste activa
477.429
493.162
Resultaat
6.899
2.340
Financiële vaste activa
82.625
95.615
27.172
37.579
Totaal eigen vermogen Vreemd vermogen
Totaal vaste activa
Voorzieningen
12.971
13.225
Langlopende schulden
521.767
526.085
Totaal vreemd vermogen
534.737
539.310
563.207
595.208
Voorraden
36.478
34.455
Kortlopende schulden
50.605
49.456
Vorderingen
37.180
32.684
Overlopende passiva
39.213
47.406
Liquide middelen
2.908
1.294
Vlottende activa
Vlottende passiva
Overlopende activa
11.955
10.109
Totaal vlottende activa
88.520
78.543
Totaal vlottende passiva
89.818
96.862
Totaal activa
651.728
673.751
Totaal passiva
651.728
673.751
Gew aarborgde geldleningen Garantstellingen
89
89
362.934
355.053
De balans is de basis van de financiële huishouding en geeft inzicht in het bezit en vermogen van de gemeente. Bij de activa gaat het om de eigendommen en bezittingen van de gemeente zoals gebouwen, wegen en bouwgronden, maar ook om uitstaande geldleningen. De passivazijde van de balans maakt inzichtelijk hoe de bezittingen zijn gefinancierd. Uit onderstaande grafieken komt naar voren dat de bezittingen van de gemeente hoofdzakelijk gefinancierd worden door langlopende schulden. Activa: bezittingen
Passiva: financiering
2% 1% 0%
2% 1%
5%
5% 5%
7% 7%
14%
73%
78%
Materiële vaste activa (73,2%)
Financiële vaste activa (14,2%)
Langlopende schulden (78,1%)
Kortlopende schulden (7,3%)
Vorderingen (4,9%)
Voorraden (5,1%)
Overlopende passiva (7,0%)
Reserves (5,2%)
Overlopende activa (1,5%)
Immateriële vaste activa (1,0%)
Voorzieningen (2,0%)
Resultaat (0,3%)
Liquide middelen (0,2%)
Jaarrekening 2020 - Algemeen
15
4.1 Activa - vaste activa Bij vaste activa wordt onderscheid gemaakt in immateriële, materiële en financiële vaste activa. Hieronder zijn de ontwikkelingen op hoofdlijnen weergegeven. In bijlage E is een nadere uitsplitsing opgenomen. B edragen x €1.000
Boekwaarde
Vermeer- Verminde-
Afschij- Afwaarde- Boekwaarde
31-12-2020
deringen
ringen
vingen
ringen
Immateriële vaste activa
3.153
3.506
-
229
-
6.430
Materiële vaste activa
477.429
39.093
839
17.599
1.690
493.162
Vaste activa
31-12-2020
Financiële vaste activa
82.625
4.743
-
1.296
9.543
95.615
Totaal
563.207
47.342
839
19.124
11.233
595.208
Immateriële vaste activa Onder de immateriële vaste activa zijn met name kosten geactiveerd die gemaakt worden voor onderzoek en ontwikkeling. De vermeerdering komt vooral door bijdragen aan activa in eigendom van derden, namelijk Oldersheem Nieuw-Amsterdam en de cofinanciering bereikbaarheidsproject aansluiting N34 Rondweg N391. Materiële vaste activa De materiële vaste activa zijn onder te verdelen in economisch nut, maatschappelijk nut en economisch nut met een dekking door heffing. Onder maatschappelijk nut vallen die investeringen die het algemeen belang dienen en welke uitsluitend door de gemeente uitgevoerd kunnen worden. In bijlage E is dit nader uitgesplitst. Bij activa met een economisch nut gaat het om activa die bijdragen aan de mogelijkheid om middelen te genereren, bijvoorbeeld door het vragen van rechten, heffingen, leges of prijzen. Ook activa, waarbij de mogelijkheid bestaat om deze te verkopen behoren tot de activa met economisch nut. Het gaat hierbij met name om gebouwen. De totale boekwaarde van de activa met economisch nut bedraagt eind 2020 € 382 mln. De vermeerdering heeft voornamelijk betrekking op investeringen in de parkeergarage Willinkplein-Zuid, de gemeentelijke riolering, het Esdal College in Emmen en ’t Aole Gemientehoes in Schoonebeek. Financiële vaste activa De financiële vaste activa bestaan uit leningen en kapitaalverstrekkingen.
De boekwaarde bestaat hoofdzakelijk uit leningen aan deelnemingen: o.a. Wildlands, Enexis en WMD. In bijlage E is dit nader uitgesplitst. Voorzieningen die getroffen zijn om eventueel de oninbaarheid van vorderingen op te vangen, zijn in de balans rechtstreeks verantwoord onder de financiële vaste activa. Ontwikkelingen Wildlands Herstructurering in 2019 Op 28 maart 2019 heeft de raad ingestemd met het voorgestelde herstructureringsscenario. De gemeente Emmen heeft daarmee de financiering van Rabobank en Volker Wessels overgenomen en is vanaf 1 mei 2019 enig financier. Dit heeft tot gevolg dat daarmee het gemeentelijk bruto financieel belang in Wildlands is toegenomen naar € 80,5 mln. In 2020 heeft de raad Wildlands in het kader van corona tijdelijk een aanvullende kredietfaciliteit verstrekt ad € 5,5 mln. Dit aanvullende rekening courant is 29 april 2021 met een jaar verlengd tot en met juni 2022. Tevens zijn de aflossingen tot diezelfde datum opgeschort. Per 31 december 2020 betreft het bruto financieel belang minus gedane aflossingen een bedrag van € 85,1 mln. Dit bedrag per ultimo 2020 is als volgt opgebouwd: Lening u/g : € 62,1 mln. Lening in rekening courant : € 13 mln. (maximaal)2 Certificaten aandelen Wildlands : € 10,0 mln.3 Totaal : € 85,1 mln.
Uit de businesscase 2021 van Wildlands concluderen wij dat Wildlands aan de uit de leningen voortvloeiende verplichtingen (rente en aflossing) kan voldoen. Ter nadere analyse is er op basis van de businesscase 2021 een netto contante waarde berekening van de kasstromen van NDP opgesteld, waaruit ook blijkt dat NDP gedurende de looptijd van de leningen aan de uit de leningen voortvloeiende verplichtingen aan de gemeente Emmen kan voldoen. 2 De rekening courant faciliteit is t/m juni 2022 tijdelijk verruimd met € 5,5 mln. naar € 13 mln., van de rekening
courant was ultimo 2020 € 9,5 mln. verstrekt. 3 De certificaten zijn ultimo 2018 voor het volledige bedrag van € 10 mln. voorzien. Jaarrekening 2020 - Algemeen
16
Bij de netto contante waarde berekening is uitgegaan van een aantal parameters en uitgangspunten (zoals bezoekersaantallen, abonnementen, yield per kaartje, omzet horeca en detailhandel, ontwikkeling kosten en investeringen, etc.), die bepalend zijn voor de waardering van de hierboven verantwoorde leningen aan Wildlands. De belangrijkste betreft het geraamde aantal bezoekers waarbij wordt uitgegaan van 950.000 in 2021. De netto contante waarde berekening loopt over 40 jaar, de periode 2021-2060. Het jaar 2030 van de geactualiseerde businesscase is constant veronderstelt, wat inhoudt dat er zowel aan de omzet als kostenkant geen indexaties meer plaats vinden. Dit is afgezet ten opzichte van het ultimo 2020 uitstaande bedrag aan langlopende lening (€ 62,1 mln.) en rekening courant (€ 9,5 mln.) ad € 71,6 mln. Dit is de minimale waarde die de geactualiseerde businesscase moet genereren. Uit de uitgevoerde berekeningen blijkt dat Wildlands bij een rentepercentage van 2,83% nog een netto contante waarde genereert van € 71,6 mln. Dit percentage ligt momenteel hoger dan de huidige rente (1,75% en na 2028 2,25%) maar belangrijker nog is dat dit percentage hoger ligt dan het rente omslagpercentage (ROP) van de gemeente Emmen van thans 1,33%. De ROP is het rentepercentage dat de gemeente betaalt over haar totale vermogen.
Zolang de businesscase een percentage kan dragen dat hoger is dan de ROP kunnen de leningen gewaardeerd worden tegen nominale waarde en is er geen aanleiding de leningen te waarderen tegen een lagere marktwaarde. Handhaven van de voorziening m.b.t. de aandelen Naast de leningen bestaat het bruto financieel belang voor € 10 mln. uit aandelen in Noorderdierenpark B.V. (NDP B.V.) Wij zijn voor 100 % aandeelhouder van NDP B.V. (aandeelhouder van Wildlands Adventure Zoo Emmen B.V.). Voor wat betreft de aandelen NDP B.V. per ultimo 2019 geldt conform de regels van het BBV het principe van verkrijgingsprijs of lagere marktwaarde. In het kader van de herstructurering heeft er bij Wildlands in 2018 een bedrijfswaarde berekening plaats gevonden. Deze bedrijfswaarde berekening leidde er toe (mede als gevolg van een hogere vereiste rendementspercentage) dat NDP een groot deel van de aanwezige activa moest afboeken. Dit leidde tot een negatief eigen vermogen bij Wildlands. Dit heeft als bijkomend gevolg dat de in de gemeentelijke balans ultimo 2018 opgenomen certificaten van aandelen middels het treffen van een voorziening zijn afgewaardeerd naar € nihil. Mocht na verloop van tijd het vermogen van het Noorderdierenpark B.V.
weer positief worden en daarmee de marktwaarde van de aandelen, kan de voorziening voor dit deel weer vrijvallen tot de dan geldende marktwaarde en tot maximaal de verkrijgingsprijs. Bij de jaarrekening 2020 is hiervan echter geen sprake. De voorziening van € 10 mln. kan dus niet vrijvallen en blijft gehandhaafd.
4.2 Activa - vlottende activa Voorraden Onder de voorraden zijn de in exploitatie genomen bouwgronden opgenomen. In de paragraaf grondbeleid is dit nader toegelicht. Voor te verwachten verliezen op grondexploitaties is een verliesvoorziening getroffen. B edragen x €1.000
Vlottende activa Voorraden
Boekwaarde
Vermeer-
Verminde-
31-12-2019
deringen
ringen
uitname
Winst Boekwaarde 31-12-2020
Bouwgrond in exploitatie Herstructurering
2.123
449
1.191
1.357
23
Woningbouw
10.061
1.557
4.662
722-
7.679
Bedrijventerreinen
49.083
1.704
1.015
950-
50.721
Totaal
61.266
3.710
6.867
314-
58.423
Voorzieningen bouwgrond Herstructurering
1.550-
101-
Woningbouw
9.294-
9.281-
Bedrijventerreinen
13.985-
Totaal
24.829-
Gereed product en handelsgoederen Totaal voorraden
14.613-
-
-
23.995-
41 36.478
27 3.710
6.867
314-
34.455
De boekwaarde wijkt af van de paragraaf grondbeleid omdat in de balans het complex Stroomdal voor 2/3 e onder kortlopende schulden wordt verantwoord omdat het een publiek-private samenwerking betreft.
Jaarrekening 2020 - Algemeen
17
Vorderingen De vorderingen zijn in de onderstaande tabel uitgesplitst. De vorderingen op openbare lichamen heeft grotendeels betrekking op het btw compensatiefonds. De overige vorderingen zijn voornamelijk debiteuren (incl. belasting,- en bijstandsdebiteuren). Hier tegenover staan deels voorzieningen voor oninbaarheid. De rekening-courantverhoudingen heeft betrekking op SVn (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting) ad € 1,1 mln., daarnaast heeft er een herrubricering plaatsgevonden van de rekening-courant van Wildlands naar de financiële vaste activa. Vanwege de wet op het schatkistbankieren moeten overtollige middelen (banktegoeden boven een drempelbedrag van € 3,2 mln.) worden afgestort bij ’s Rijks schatkist en deze worden weer teruggevraagd indien de stand van de liquide middelen daarom vraagt. In 2020 was voldoende ruimte onder het drempelbedrag aanwezig en is deze niet overschreden. B edragen x €1.000
Vorderingen
31-12-2019
31-12-2020
17.173
18.890
instellingen
6.565
1.051
Overige vorderingen
11.215
10.662
voorzieningen
3.272-
2.918-
Schatkistbankieren
5.500
5.000
Totaal vorderingen
37.180
32.684
Vorderingen openbare lichamen Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële
Liquide middelen Liquide middelen maken net als voorraden en vorderingen onderdeel uit van de vlottende activa. Dit betreffen de saldi van de bankrekeningen (voornamelijk de huisbank BNG) en saldi in de kas. B edragen x €1.000
Liquide middelen
31-12-2019
31-12-2020
Kassaldi
262
261
Banksaldi
2.645
1.033
Totaal liquide middelen
2.908
1.294
Overlopende activa Overlopende activa bestaan uit vooruitbetaalde of nog te vorderen bedragen. Het zijn kosten of opbrengsten die vooraf worden betaald, dan wel (nog te) ontvangen maar betrekking hebben op een volgende periode. De post overlopende activa kan als volgt uitgesplitst worden: B edragen x €1.000
Overlopende activa Vooruitbetaalde bedragen
31-12-2019
31-12-2020
3.242
1.864
Van Europese en Nederlandse overheidslichamen te ontvangen voorschotten op specifieke uitkeringen: Europese overheidslichamen
154
162
Nederlandse overheidslichamen
1.157
592
Overig nog te ontvangen bedragen
8.152
8.241
voorziening oninbaarheid vordering CQ Totaal overlopende activa
-750
-750
11.955
10.109
In 2014 is een voorziening oninbaarheid opgenomen voor de afwikkeling van het faillissement van CQ. Aangezien de afwikkeling nog gaande is, blijft de voorziening staan.
Jaarrekening 2020 - Algemeen
18
4.3 Passiva – vaste passiva Het eigen vermogen van de gemeente bestaat uit de reserves en het (onverdeeld) resultaat van de jaarrekening. B edragen x €1.000
Vaste passiva Eigen vermogen Reserves
31-12-2019
Stortingen
Onttrekkingen
31-12-2020
2.481-
25.964
18.488
4.995
Egalisatiereserves
269
188
-
458
Amortisatiereserves
5.567
-
430
5.137
Overige bestemmingsreserves
16.918
16.673
8.941
24.649
Algemene reserve
Resultaat jaarrekening
6.899
Totaal eigen vermogen
27.172
42.825
27.860
37.579
2.340
31-12-2019
Stortingen
Vreemd vermogen Voorzieningen
Onttrekkingen
31-12-2020
9.419
-
463
8.956
Voorziening afvalstoffenheffing
-
574
-
574
Voorziening sloopkosten Aquarena
482
-
312
170
Voorziening groot onderhoud Atlastheater
836
360
268
928
Voorziening wethouderspensioenen
2.233
364
-
2.597
Totaal voorzieningen
12.971
1.298
1.044
13.225
31-12-2019 Vermeerdering
Aflossing
31-12-2020
30.000
128.000
Voorziening riolering
Langlopende schulden Obligatielening
148.000
10.000
Onderhandse leningen: Binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen
-
275
614
Binnenlandse banken en overige financiële instellingen
331.230
55.000
30.401
355.829
Openbare lichamen
40.000
-
-
40.000
Waarborgsommen Vooruitontvangen afkoopsommen Totaal vreemd vermogen
889
208
54
0
262
60
1.380
60.736
526.085
1.440 521.767
65.054
Reserves en resultaat In bijlage A is een nadere specificatie opgenomen van de reserves en de bijbehorende stortingen en onttrekkingen. Vreemd vermogen Het vreemd vermogen van de gemeente bestaat uit voorzieningen en langlopende schulden. De voorzieningen kunnen worden onderverdeeld in twee soorten. De eerste soort voorzieningen zijn bedoeld voor de egalisatie van lasten. Deze worden gebruikt ter regulering van jaarlijks schommelende lasten. De andere voorzieningen worden opgenomen op basis van reëel in te schatten risico’s. Deze voorzieningen komen ook terug bij andere onderdelen van de balans. In bijlage A is een totaaloverzicht opgenomen van alle voorzieningen. Ten opzichte van een jaar eerder zijn de langlopende schulden per saldo toegenomen met € 4 mln. In 2020 is er voor een totaalbedrag van € 10 mln. opgenomen als obligatielening en € 55 mln. als gewone lening bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). De vooruitontvangen afkoopsommen hebben betrekking op een eenmalige ontvangst voor erfpacht zonnepark Oranjepoort. De totale rentelast voor de leningen bedroeg in 2020: € 9.266.630.
Jaarrekening 2020 - Algemeen
19
4.3 Passiva – vlottende passiva B edragen x €1.000
Vlottende passiva Kortlopende schulden
31-12-2019
31-12-2020
Openbare lichamen
1.255
8.018
Kasgeldleningen
30.000
25.000
Overige schulden
19.350
16.438
Totaal kortlopende schulden
50.605
49.456
31-12-2019
31-12-2020
424
741
Overlopende passiva Vooruitontvangen bedragen Van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te besteden voorschotten op specifieke uitkeringen: Europese overheidslichamen Rijk Nederlandse overheidslichamen
309
235
5
8.575
16.812
17.919
Nog te betalen bedragen
21.663
19.937
Totaal overlopende passiva
39.213
47.406
Totaal vlottende passiva
89.818
96.862
Kortlopende schulden De openbare lichamen in bovenstaande tabel betreffen voornamelijk de crediteuren sociale zaken BorgerOdoorn en Coevorden. De overige schulden betreffen voornamelijk de crediteuren en te betalen loonheffing en sociale lasten. Overlopende passiva Overlopende passiva bestaan uit vooruitontvangen of nog te betalen bedragen. Het betreffen kosten die ten laste komen van het boekjaar, maar waar de factuur nog niet van is ontvangen of kosten die vooruitbetaald zijn voor een volgend jaar. Het grootste onderdeel van de overlopende passiva heeft betrekking op nog te betalen kosten over 2020, waarvan de facturatie in 2021 volgt.
4.4 Overige financiële verplichtingen Onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen worden meerjarige financiële verplichtingen opgenomen waaraan de gemeente voor toekomstige jaren is verbonden. Deze bestaan onder andere uit waarborgen en garanties en langlopende financiële verplichtingen. Waarborgen en garantstellingen B edragen x €1.000
Oorspronkelijk
Boekwaarde
Eind
bedrag
stelling
01-01-2020
31-12-2020
datum
Drentse Energie Organisatie (DEO)
89
30%
89
89
2028
Totaal
89
89
89
Gewaarborgde geldleningen
% borg Boekwaarde
Bij de gewaarborgde lening (ook wel borgstelling genoemd) stelt de gemeente zich ten opzichte van een geldverstrekker onder voorwaarden garant voor de rente- en aflossingsverplichtingen van een af te sluiten geldlening. De Drentse Energie Organisatie voert de regeling Energielening Emmen uit. Voor de door DEO verstrekte leningen vanuit deze regeling staat de gemeente voor 30% borg. B edragen x €1.000
Garantie Garantstellingen
bedrag
WSW: Woonservice Drenthe/Lefier/Domesta/Woonzorg
350.468
WEW: Nationale Hypotheekgarantie Totaal
4.585 355.053
Het WSW staat voor Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Indien een corporatie niet aan de betaalverplichtingen kan voldoen zal het WSW garant staan. Pas als het WSW niet aan deze verplichting kan voldoen, zal de gemeente renteloze leningen aan het WSW moeten verstrekken, zodat ze alsnog aan de betaalverplichtingen kunnen voldoen. Het risico hierop is zeer klein gezien WSW momenten de hoogst mogelijke kredietstatus (triple A) heeft.
Jaarrekening 2020 - Algemeen
20
Het WEW staat voor het Waarborgfonds Eigen Woningen. Dit betreft de Nationale Hypotheek Garanties die worden verstrekt aan particulieren. Hier gelden dezelfde regels als bij het WSW. De gemeente is slechts achtervang. Langlopende financiële verplichtingen De gemeente is voor een aantal toekomstige jaren verbonden aan verschillende, niet uit de balans blijkende, financiële verplichtingen. Hieronder volgt een opsomming van de belangrijkste van deze verplichtingen: B edragen x €1.000
Looptijd in Langlopende financiële verplichtingen
Ingangsdatum Verplichting
jaren Opmerking
Gemeentew inkel Klazienaveen
01-07-2020
68
3
Jaarlijks - verlenging per 3 jaar
Gemeentew inkel Emmer Compascuum
01-07-2014
124
14
Jaarlijks - verlenging per 10 jaar
Huur 'De Fabriek' CBK
01-08-2019
156
2
Met een mogelijkheid tot verlenging van 5 jaar
Onderhoudscontract Atlas theater
19-10-2016
6.733
16
Meerjarenonderhoudsplan/onderhoudsvz
Onderhoudscontr beheer openbare ruimte
divers
34
divers
Lease w agenpark
divers
2.134
divers
Totaal
Jaarrekening 2020 - Algemeen
Exclusief brandstof
9.249
21
Jaarrekening 2020 – Programma’s
22
Programma 1 - Inwoners en bestuur
Ontwikkelingen in 2020 Goede dienstverlening blijft zeker in de huidige tijden voorop staan. Persoonlijk contact werkt toch het beste als het gaat om samenwerken met inwoners en EOP’s. Door de coronacrisis en de nodige maatregelen is het lastig geweest om goed persoonlijk in contact te komen met inwoners en EOP’s, Veelal is dit contact vervangen door digitaal contact. Dit betekent wel dat bijvoorbeeld de werkbezoeken van de burgemeester minimaal waren en de platformbijeenkomsten (op één na) niet zijn doorgegaan. Werk zoveel mogelijk thuis is het uitgangspunt, ook bij onze medewerkers. Ook zijn er vanwege de anderhalvemeter-eis minder balies opengesteld in de publiekshal. Om drukte te vermijden en ons te houden aan de landelijke maatregelen moeten alle inwoners, ongeacht de reden van het bezoek aan het gemeentehuis een afspraak maken. Met ingang van april 2020 zijn onze gemeentewinkels gesloten. De sluiting van de gemeentewinkels is permanent doorgevoerd bij vaststelling van de kadernota en begroting 2021. Door aanpassing van wet- en regelgeving werd digitale besluitvorming door de gemeenteraad mogelijk om zo de continuïteit van het bestuur en de rechtmatigheid van besluitvorming te waarborgen. De raads- en commissievergaderingen blijven ook digitaal openbaar.
Vanwege corona is het een uitdaging om de verkiezingen goed te laten verlopen, denk aan voldoende stembusmedewerkers, doorlooproutes, voldoende stemlocaties, voldoen aan alle dan geldende coronamaatregelen, stemmen via brief. Alle voorbereidende acties zijn uitgevoerd zodat de verkiezingen goed kunnen verlopen en iedereen de mogelijkheid heeft zijn stem uit te brengen.
Jaarrekening 2020 – Programma’s
23
Wat hebben we gedaan en bereikt? Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma per onderwerp, schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat hebben we bereikt) en de prestaties/acties (wat hebben we gedaan). Bij de prestaties is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Bestuur Doel
Prestatie
Wij zijn als gemeente beter aangehaakt bij (inter)nationaal beleid en kennen betere bovenlokale regievoering op regionale vraagstukken die voor de gemeente Emmen belangrijk zijn.
Steeds snellere en soms exponentieel veranderende omgeving maakt dat continu toekomstverkenningen voor een langere termijnvisie nodig zijn. Eind 2020 zijn we gestart met de herijking van de strategienota. In 2020 hebben we een start gemaakt met een strategisch samengestelde lobbyagenda, waarmee wij effectief en succesvol strategische resultaten kunnen halen op bovenlokaal/regionaal niveau. We nemen ambtelijk en bestuurlijk deel aan landelijke netwerken (VNG, G40). Vanuit deze netwerken vindt inhoudelijke lobby richting de ministeries plaats. Wij nemen actief deel aan de Vereniging van Drentse Gemeenten (VDG) als provinciaal samenwerkingsverband. Vanuit onze regionale rol nemen we actief deel aan bestuurlijke en ambtelijke netwerken zoals de VDG, VNG, G40, NG4 en NG7. Het 213a onderzoek naar grip op de doelrealisatie van verbonden partijen en samenwerkingsrelaties is eind 2020 afgerond.
Democratie dichterbij Doel
Prestatie
Het versterken van de relatie tussen inwoners en overheid, het vergroten van wederzijds vertrouwen en het verhogen van de legitimiteit van en draagvlak voor overheidshandelen. Samen met de inwoners willen we bouwen aan een sterke lokale democratie.
Begin 2020 hebben we een Quick Scan Lokale Democratie uitgevoerd. De uitkomsten van de Quick Scan en een kwalitatief onderzoek zijn gedeeld in de commissie BME in maart. Eind december is de waarderingsprijs voor inwonersinitiatieven uitgereikt aan Biodiversiteit Oranjedorp. Er waren 5 genomineerden. In totaal zijn er drie experimenten e-participatie uitgevoerd; de waarderingsprijs, Bereikbaarheidsvisie BOCE en burgerbegroting Nieuw Dordrecht. Aan de hand van deze evaluaties is een start gemaakt met het opstellen van spelregels voor e-participatie. We blijven met EOP-besturen in gesprek in o.a. de werkbezoeken van de burgemeester. Twee voorbeelden zijn: Het experiment met e-participatie bij de Dorpscoöperatie Nieuw Dordrecht evalueert de gemeente op dit moment. Met het programma Angelslo wordt geëxperimenteerd met een integrale dorp- en wijkgerichte aanpak. Eind 2020 is gestart met de tussentijdse evaluatie Angelslo en dorp- en wijkgericht werken. Voortzetting burgerbegroting. In 2020 is een start gemaakt met enkele EOP’s. Het doel is om met inzet van het uitdaagrecht (Right to Challenge) andere financieringsbronnen te vinden.
Dienstverlening Doel
Prestatie
Inwoners zijn tevreden over de dienstverlening van de gemeente. Wij willen dienstverlening naar inwoners verbeteren door het hen zo gemakkelijk mogelijk te maken. Dienstverlening is nabij, dit kan persoonlijk contact zijn maar ook digitale dienstverlening.
Afgelopen jaar is de dienstverlening goed gewaardeerd door de Emmense inwoners. De telefonische dienstverlening kreeg als rapportcijfer een 7,5. Van alle respondenten vond 83% dat hij snel te woord werd gestaan aan de telefoon. 40% werd volledig geholpen door de telefoniste tijdens het eerste telefonische contact. Dertig procent kreeg een terugbel verzoek. De meeste klanten geven aan hier tevreden over te zijn
Jaarrekening 2020 – Programma’s
24
Doel
Prestatie Het (niet) nakomen van de toegezegde afspraak om terug te bellen leidt echter in veel gevallen weer tot ontevredenheid. In 202o is een start gemaakt om hier verbetering in te brengen. Ook aan de balie is de klant positief over de verleende dienstverlening. De medewerkers kregen gemiddeld een 8,4 voor hun gastvrijheid en service. Ook is de tevredenheid over de digitale dienstverlening onderzocht. Inwoners geven de website gemiddeld een 7,4. Met het nieuwe burgerzakensysteem gaan we een forse stap zetten in de verdergaande digitalisering en daarmee de dienstverlening aan de inwoner op het gebied van burgerzaken. De implementatiefase is gestart. Het digitaal aanvragen van rijbewijzen is de afgelopen maanden gestegen.
Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen. Taakveld
Primitieve
(Bedragen * €1.000)
begroting
Begroting
Rekening
Verschil
Bestuur
5.612
5.712
5.625
88
Burgerzaken
3.133
3.212
2.813
398
Totaal lasten
8.745
8.924
8.438
486
0
0
3
-3
Burgerzaken
1.211
1.227
1.165
61
Totaal baten
1.211
1.227
1.168
58
Mutatie reserves
119
20
305
-284
7.653
7.718
7.574
143
Bestuur
Saldo Inwoners en Bestuur (netto)
Jaarrekening 2020 – Programma’s
25
Jaarrekening 2020 – Programma’s
26
Programma 2 - Economie en werkgelegenheid
Ontwikkelingen in 2020 Campus Emmen In 2020 zijn belangrijke stappen gezet tussen de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), NHL Stenden, Drenthe College, provincie Drenthe en de gemeente Emmen voor een campusontwikkeling in Emmen. Deze partijen hebben naar elkaar uitgesproken dat er behoefte is aan een Masterplan Campus Emmen, met als inhoudelijke thema’s: (groene) Chemie, Smart Industry, Energie (waterstof) en Zorg & Technologie. In december 2020 is een intentieovereenkomst gesloten om te komen tot een Masterplan Campus Emmen. Energy hub GZI Next Emmen In 2020 is in lijn met de ‘Strategienota Energy Hub GZI Next Emmen’ door het consortium gewerkt aan de verdere realisatie van de energy hub op de locatie van de voormalige gaszuiveringsinstallatie van NAM aan de Phileas Foggstraat. De Energy Hub GZI Next Emmen begint steeds meer vorm te krijgen. Het 12 MW zonnepark is aangelegd. Daarnaast heeft op 8 september 2020 het OV Bureau Groningen Drenthe en Qbuzz een belangrijke stap gezet in de groene waterstof economie door met steun uit het Europese fonds Jive2, het ministerie van I&W en de provincie Drenthe waterstofbussen te bestellen die tussen Emmen en Groningen gaan rijden. Just Transition Fund Eind 2020 werd bekend dat 330 miljoen euro uit het Just Transition Fund (JTF) naar Noord-Nederland gaat.
Het JTF is onderdeel van de Europese Green Deal en is specifiek gericht op het ondersteunen van regio’s met de grootste sociaaleconomische uitdagingen door de klimaat- en energietransitie. Begin 2021 bleek dat naast drie regio’s in Groningen, ook Emmen is benoemd als plek waar de middelen moeten landen. Projecten die in aanmerking komen voor het JTF richten zich op drie doelen: het verwezenlijken van de energietransitie, een wendbare arbeidsmarkt en het creëren van een nieuw economisch perspectief voor de regio. Hierbij kan gedacht worden aan de reductie van CO2, de overgang naar groene energie en de daaraan gerelateerde arbeidsmarkt vraagstukken. De komende maanden wordt een plan opgesteld. Het is nog niet duidelijk of het op regionaal of nationaal niveau wordt geschreven. Na goedkeuring van het plan door de Europese Commissie worden de middelen in 2022 daadwerkelijk ter beschikking gesteld. Ondersteuning ondernemers corona Onder andere vanuit Economie was er ondersteuning voor ondernemers in de gemeente Emmen met vragen in relatie tot corona. Hiervoor is een speciaal emailadres aangemaakt (economie@emmen.nl) waar ondernemers met vragen terecht kunnen. Er kwamen en komen diverse vragen van verschillende typen ondernemers. Van vragen over financiële regelingen en hulpvragen tot vragen over het toepassen van coronaregels.