Bijlage bij 21.000626 - Jaarplan 2021 Dutch TechZone (DTZ) (RIS.10209)

Samen maken we Dutch TechZone Jaarplan 2021

Gemeente Emmen Gemeente Hoogeveen

Gemeente Hardenberg

Gemeente Coevorden

Jaarplan 2021

Voor u ligt het Jaarplan 2021 van Dutch TechZone. Naast een woord van de voorzitter maken we stapsgewijs een korte reis door de verschillende onderwerpen. Waar staat Dutch TechZone voor, waar staan we nu en wat zijn de plannen voor 2021. De financiën komen aan bod en we staan kort stil bij de structuur van het programma.

Samen m ak Dutch Tech en we Zone Jaar plan 2021

Regio Emmen Regio Coevorden

Regio Hoogeveen

Inhoud

Regio Hardenberg

volgende pagina

Jaarplan 2021

Samen maken Dutch TechZonewe

Voor u ligt het Jaarplan 2021 van Dutch woord van de voorzitter TechZone. Naast een maken we door de volgende stapsgewijs een korte reis hebben gedaan onderwerpen: We kijken terug in 2020 en naar wat we opgemaakt naar het evaluatierapport, in opdracht van Dutch even stil bij dat is TechZone. waar we nu Vervolgens staan. We 2021, wat staan we kijken naar gaan we de plannen in op de uitwerking doen en hoe gaan voor we dat doen. van verbinden We zoomen projecten en en versterken initiatieven van partners, in de regio. en we staan De financiën kort stil bij komen de structuur van het programma. aan bod

Jaarplan 2021

Regio Emmen Regio Hoogeveen

Regio Coevorden

Inhoud

Voorwoord

Hoe gaan we het betalen?

Wat hebben we gedaan?

Wat hebben we gedaan?

1 Wat hebben we gedaan?

Voorwoord “Na een jaar als geen ander kijken we nu toekomst. De met iets meer eerste vaccinnaties zekerheid naar van ons normale zijn gedaan de en we kijken leven. Maar uit naar de wat is dat nu Ik denk dat terugkeer eigenlijk precies dit gaat over vrijheden en ons normale kunnen doen zekerheden. leven? en ook de zekerheid De vrijheid om houden van iets te dat dat afloopt, zekerheden. zoals voorzien. Terwijl iedereen kan klein zijn: Wij mensen ook wel weet, de batterij van dat die er niet je telefoon de collega heeft zijn. Dit die leeg is, je geen passend bent je lader snoertje. Het jaar in een extreme vergeten en kan ook heel vorm heeft groot zijn, zoals laten zien. Als we vaak boos vorig het anders loopt op onszelf: hadden we dan gedacht, we zijn boos het maar beter zijn op anderen. aangepakt! Maar op zo’n gaat erom je Of nog erger, moment gaat snel aan te het passen aan vinden. De de nieuwe situatie. om iets anders. Het één is daar beter in dan Een nieuwe TechZone zijn de ander. De oplossing van oudsher enorm vrijheidslievendbewoners van de regio van de eigen Dutch kracht en wijsheid en zijn ook altijd uitgegaan om tot oplossingen vrijheid en de eigen slimheid te komen. Deze was al zichtbaar Ane plaatsvond.

liefde voor in het jaar 1227, Bij deze veldslag toen de Slag ongeoefend lokten de slimme bij en slechter Drenten, die bewapend waren, bisschop van het zwaarbewapende wisten dat ze Utrecht het moeras in en zie de tekst leger van de wonnen zo onder - De de slag (voor slag: https://nl.wikipedia.org/wiki/Slag_bij_Ane). de liefhebber Het vertrouwen is er dan ook, dat we in de eigen wijze geest van het verder bouwen verleden op aan de regio.” onze Peter Cool,

Regio Hardenberg

Inhoud

Wat hebben we gedaan?

Wat hebben we gedaan?

Wat hebben we gedaan?

Wat hebben we gedaan?

Verbinden en versterken

Wat gaan we doen?

Structuur Dutch TechZone

voorzitter Program

Board Dutch

TechZone

In het kort: samen maken we de regio

Geboorteakte Dutch In onze geboorteakte TechZone Dutch TechZone: – het rapport - Alberda van van de Commissie De regio van Ekenstein (2016) maakindustrie. technisch vakmanschap Vollebregt beschreven: In de Dutch Dutch TechZone – is een wenkend perspectief voor de TechZone werken inspireren we is in 2030 een hotspots, aangehaakt elkaar, we van de industriële ondernemersklimaat delen we kennis en creëren samen, op en ingebed Noord- en Oost-Nederland. in een economisch we het ultieme om door te groeien. krachtig Bekend als: • een uitstekende vestigingsregio Samenwerking hoogwaardige voor specialistische en innovatie (maak)industrie Sinds 2018 en servicebedrijven werken de partners en daaraan verbonden Emmen, Hardenberg, in het gebied • een regio van de gemeenten met internationale Hoogeveen Dutch TechZone. en Coevorden uitstraling op innovatieve Het samenwerkingsverband samen in de (maak)industrie het gebied van om de werkgelegenheid • een regio is destijds opgezet van hoogwaardig in het gebied focus op een toegepaste te stimuleren, • een aansprekende viertal pijlers: kennis en vakmanschap met de groene chemie, vestigingsregio en duurzame HTSM, energie.

Door met woonkwaliteit nauwe samenwerking logistiek betrokken partijen Samen maken - ondernemers, van alle we de regio het doel dé onderwijs en Ons gebied regio van de overheid - is heeft voldoende innovatieve aantrekkelijk maakindustrie gekwalificeerd en dat is een vestigingsklimaat met een flinke uitdaging. personeel nodig worden. voor (maak)ondernemers op doorlopende We moeten leerlijnen (doorlopende blijven focussen te mbo, hbo, wo leerroutes van met name in vmbo, de techniek). personeel nog Ook zal voor meer aandacht bestaand ontwikkelen. komen voor een leven lang Naast de aandacht is het belangrijk voor onderwijs om alle bestaande en opleiding innovatie en initiatieven op samenwerking op kennis en Sommige projecten te verbinden en te versterken. hebben een maar staan geweldig potentieel misschien te in zich veel op verschil in de regio te maken. zichzelf, zonder nog echt het zullen grootser Deze projecten en en initiatieven gepositioneerd, breder in de zone kunnen worden zodat meer ondernemingen kunnen doen. Zo gaan we hieraan mee écht samenwerken. de eigen-wijsheid Elk initiatief met anderen. deelt

In de Dutch TechZone wordt op slimme en geproduceerd. duurzame wijze Zo wordt gebouwd en een betere aan een veerkrachtige wereld. De ambitie is dé echt wordt regio te worden regio samengewerkt. waar Waar je je eigen-wijsheid een ander. deelt met

2-3

Jaarplan 2021

1. Wat hebben

we gedaan?

Evaluatie: Resultaten worden zichtbaar In 2020 verscheen het evaluatierapport ERAC. Hierin de regio sterker opgesteld door werd vermeld neer te zetten, dat de eerste de samenwerking ook met meer branding, dan resultaten van aandacht voor pas een sterkere zichtbaar worden. clustervorming de (internationale) Door bijvoorbeeld in het bedrijfsleven, De toegenomen focus. bestaande projecten die banen en maakindustrie de ondernemersregeling en initiatieven investeringen te verbinden, in de Dutch minder fragmentarisch in de het gevoel een samen te werken. TechZone oplevert, regio te zijn, Ook door de en meer maar Regio Deal triple helix samenwerking te versterken Zuid- en Oost-Drenthe ook het binnenhalen en meer gebruik van de samenwerking te maken van zijn resultaten Kortom, we in Dutch TechZone werken aan elkaars kracht. waarbij de een hechter wordt vermeld een belangrijke ecosysteem. in het rapport. rol speelt, zo Dutch TechZone De wens is uitgesproken verbindt en om ook na versterkt vooral, projecten op de samenwerking 2021 door afstand staan. dat te gaan met in de Dutch Veelal zijn initiatieven betekent dat (2019) gestart TechZone, en focus (uit Rapport om al concrete de oorspronkelijke ook te recent Vollebregt, resultaten te geeft aan kansen 2016) op de maakindustrie kunnen zien. hoogwaardige te zien voor te behouden.

ERAC Dutch TechZone jaren nog meer Het voorstel om de komende te bereiken. van de verlenging van de samenwerking in 2021 aan de partners wordt voorgelegd. Aanbevelingen Dutch TechZone De werkgroep houdt zich Toekomst hiermee bezig. De evaluatie beveelt verder aan om volgende en Dutch TechZone Regionale stappen te economische blijvend aan zetten agenda te haken in Uit de evaluatie (Noord-) Nederland kwam naar voren dat de en relevante agenda’s van pro-actievere strategische Program Board Rijk, provincie, rol met een Noord-Nederland Hiervoor is nodig een duidelijke meer slagkracht kan krijgen. een grotere en Europa. Hiervoor is externe focus strategische aantal manieren, het komende vijf agenda op gewenst. Dit te stellen voor jaar. die vooral haalbaar kan op een de kracht worden Voor deze strategische zijn als alle ingezet. partners op hun relevante economische agenda sluiten we aan bij bestaande visies, zoals • Sluit aan provincies en in projecten onderwijsinstellingen, die van gemeenten, en initiatieven chemie, HTSM bij de Procesindustrie van belangrijke maar ook bijvoorbeeld en duurzame clusters als Agenda Drenthe. energie om aan de circulaire gezamenlijke De actie om samen bij te economische economie in tot een dragen agenda Noord-Nederland energievoorziening. deze wordt in 2021 gepresenteerd.

te komen is in uitvoering, en duurzame • Bouw de relatie met Duitsland uit alle regio’s die Branding en in het grensgebied van toegevoegde positionering en met clusters. waarde zijn Een sterke regio voor de eigen heeft een sterk • Bouw aan werken aan profiel. Door een internationaal een goede met elkaar profilering van te netwerk, overweeg aan missies profiteert het de DutchTechZone en beurzen hele gebied deelname om de branding daar optimaal internationale flink ingezet te ondersteunen, van. In 2020 op de regiobranding projecten deel is aan te nemen en naar de regio middelen gereserveerd en er zijn voldoende werk en bedrijven te halen. om tot en met • Maak slim DutchTechZone 2023 dit op gebruik van heeft de ambitie te pakken. co-branding van de externe de innovatieve te behoren bij het versterken tot de top van positie maakindustrie. Met branding de Dutch TechZone. en strategische positionering relevante doelgroepen willen we bij van Elke partner het gewenste de Overheden creëren. Dutch beeld van Dutch kunnen ondersteunenheeft unieke ingangen. TechZone is TechZone de regio van toegang tot maakindustrie bij lobby en de innovatieve de politieke bieden unieke met aantrekkelijke arena. Kennisinstellingen grensoverschrijdend.

innovatieve (maak)ondernemers vestigingsplaatsen voor werken Bevorder dat, aangejaagde inspirerend en een aantrekkelijk bij door Dutch gebied voor projecten, de TechZone en studenten. naam wordt • Sluit aan gebruikt. bij een Europees netwerk als de expertise Met branding Eurocities, vanwege en mogelijke gaat het om projectpartners activiteiten netwerk biedt. deze manier en processen die een dergelijk een netwerk Het draagt om op ook bij aan van relevante regio’s en steden te creëren in kennisuitwisseling en positieve het brein van die voor vergelijkbare met relevante doelgroepen. associaties branding resulteert uitdagingen Succesvolle staan. in een toenemende Hecht ecosysteem van relevante bekendheid, associaties (positief versterking Bestuurlijk zijn duurzame reputatie. imago), én de aanbevelingen op den duur in een genomen. De besproken en Program Board ter harte heeft besloten Contentplatform om eerst de basis in In september 2020 is het contentplatform live gegaan. Dit

platform is niet alleen een ‘tool’, maar verhalen uit ook een bibliotheek de omgeving. Niet alleen met er gebeurt en samenwerken, successen, maar punten waarop maar ook onze ook wat een bedrijf voor de niet-maakindustrie partners nodigen te werken aan kan aanhaken. het opbouwen we Ook geeft het platform omgeving waarin en verder vergroten uit mee bekendheid. informatie over Door onze partners we wonen, van de werken en de beschikbaar Het platform een format leven. is een levend te stellen, willen voor deze verhalen document, met de snelheid we zorgen herkenbare dat continue voor een eenduidige beïnvloeding waarin meegaat van de beeldvorming is op de vraagstukken we ondernemen, maar en TechZone. Met ook voorbereid over de Dutch een hechte die er in de samenwerking Zo inspireren nabije toekomst worden bespaard we ons gebied van alle partners spelen. op het budget en versnellen kan samenwerking. Dutch TechZone voor branding we de groei en zo wordt ook echt van en ons allemaal. van het contentplatform Naast het gebruik is een campagne ontwikkeld. voor social Op met name media LinkedIn worden gebied veelvuldig de verhalen door onszelf uit ons en onze partners doel is om lezers gedeeld. Het hiermee naar ons contentplatform te trekken. Ondanks de korte tijd, dat ons contentplatform duidelijk te zien, dat het live is, is al bezoekersaantal Ook het aantal flink is toegenomen.

volgers op social flinke stijging media laten in korte tijd zien. Voor 2021 een wordt weer branding. Er flink ingezet zijn zeker nog op de verbeterpunten van 2020 is maar de conclusie dat het een hele goede flinke groei! start is geweest. Met een

De verhalen voor Dutch TechZone worden geschreven. in gespreksvorm We laten hiermee de lezer proeven en de omgeving. van de sfeer Hoe ziet het eruit, wat ruik We nemen de lezer letterlijk je en wat hoor je? mee in het of bedrijf. Op desbetreffende deze manier project willen we de iedereen toegankelijk maakindustrie maken. Een voor zijn voor een verhaal moet directeur interessant magazijnmedewerker van een maakbedrijf, maar ook voor of een inwoner de uit de regio. Voor het maken van deze verhalen samengesteld, is waarin verschillende een contentteam bedrijven uit de regio

4-5

Jaarplan 2021

2. Wat gaan

we doen?

Het Programmabureau van Dutch TechZone organisatie die géén projectorganisatie is een compacte eigenaarschap is. Alleen daar niet natuurlijk waar bij één van kan zij trekker/eigenaar de partners behoort, van een project kortdurend zijn, maar altijd en tijdelijk, aanjagend, TechZone heeft initiatiefnemend. dus zowel een Dutch initiërende als en faciliterende een verbindende rol voor initiatieven vindt u terug in de regio. in de opzet Deze twee van het jaarplan. rollen

Uit de eerdere Hotspot-rapportage & Intraval, 2019) van DTZ (Jan Nap, Breuer is aanbevolen om binnen focussen op Dutch TechZone deze door clusters te gedragen initiatieven waar nodig vanuit het programma en deze ondersteunen Dutch TechZone en schaalvoordelen verder te vanuit de Regiodeal uit te nutten. Bijvoorbeeld of andere investeringsregelingen.

Agenda 2021 Hiermee bundelen we samen de We hebben daarmee ook krachten en in het vorige middelen en kennis en economische hoofdstuk aangegeven Dutch TechZone hier meer dan potentie (‘het hebben gedaan. wat we met de som der geheel is delen’). Met Een aantal zaken regio zich onderscheiden. krachtige clusters daarvan wordt kan de Dit is voor Dutch uitgewerkt. uiteraard voortgezet belang. Een deel TechZone van of verder groot Voor het overzicht van de activiteiten is hiermee benoemd. benoemen we deze zaken: • Het voortzetten Slimmer, sterker van de en groener TechZone, voorbereiden samenwerking Dutch De belangrijke sectoren voor van verlenging DutchTechZone samenwerkingsovereenkomst duurzame energie van de zijn HTSM, en chemie, inclusief het middelen bij een aantal transities. logistiek. Voor deze sectoren reserveren van de deelnemers zien we Deze bieden de na • Opstellen digitalisering van een strategische 2021 zorgt voor invloedrijkevolop ontwikkelkansen. De • Voortzetten agenda voor chemie en de veranderingen 2021-2025 van de branding maakindustrie. voor de en positionering Via internet het content en meer verbonden, of things wordt platform) (via onder meer machines worden meer • Voortzetten groeit en de slimmer, de van de gezamenlijke hoeveelheid robotisering data groeit Regiodatabank) acquisitiestrategie vraagt meer onverminderd en meer om (Bidbook, door.

Dit andere vaardigheden, • Samenwerking ontwikkelen is van cruciaal met partners een leven lang belang. Hierin versterken (onder samenwerkende geïnvesteerd moet meer worden, nieuwe andere ondernemersverenigingen) en meer • Informeren opgaven op van stakeholders de arbeidsmarkt. (onder andere • Samenwerken Ook de klimaatverandering raden en staten) met andere regio’s, zoals en de grondstoffenschaarste de grens met om een transitie Regio Zwolle Duitsland naar een duurzame en over vragen rol van het economie. Denk Klimaatakkoord aan de en het Grondstoffenakkoord. ontwikkelingen bieden volop Deze kansen voor uiteenlopende het bedrijfsleven sectoren. Denk in bijvoorbeeld de vergroening aan circulair van de chemie bouwen, en de ontwikkelingen waterstof. rondom

Versterking van het ecosysteem De kracht van de regio is nog verder te versterken. tussen initiatieven en projecten De verbinding kan worden kennis en kunde verbeterd, zodat die is opgedaan de goede komt. aan iedereen Uitnutten en in het gebied versterken. ten helpt de regio Een hechter verder. ecosysteem

3. Verbinden

en versterken

Om de regionale economie in op kennisontwikkeling te versterken zet Dutch TechZone en innovatie. samenwerking geen drie fte. Dit vraagt om tussen de bedrijven In het Vierkant regio. En we voor Werk Uitvoeringsplan november 2016) willen de verschillendemet het onderwijs in staat: “In de de (29 TechZone wil opzet is in een programmabureau daarnaast versterker initiatieven verbinden. klein en voorzien. Dit door te kijken van deze ontwikkelingenDutch fungeren als programmabureau flexibel wat wij vliegwiel voor moet zijn uitvoering van op de maakindustrie, elkaar kunnen bieden. en economische De focus ligt het programma samenwerking. de chemie, hierbij programma logistiek en Het bureau duurzame energie. tot uitvoering, brengt het is aanjager Dutch TechZone de economische wil een actieve structuur versterken van ontwikkelingen die rol spelen in en versterken. initiatieven. en verbindt het verbinden Maar daarmee De uitvoeringsvorm partijen en is zij niet altijd initiatieven. netwerkorganisatie. heeft het Wij versterken eigenaar van Het programmabureaukarakter van een de de regio laten sluiten heeft een beperkte aan de verschillende door meer partijen aan is compact capaciteit. Er en te tussen de verschillende initiatieven, van bestaande wordt vooral de samenwerking gebruik gemaakt initiatieven. projecten te Het programmabureau cross-over mogelijkheden.

bundelt krachten bevorderen en kijken naar in de regio.” verleidt en Ook zal via media volop het platform aandacht worden en op social gegeven aan regio met de Het programma de initiatieven bedoeling om Dutch TechZone in de te inspireren Op bestaande verbindt en en te activeren. versterkt. initiatieven, zoals Jan Nap Er is bewust noemde, maar in zijn rapport gekozen ook op nieuwe het programmabureau.voor een beperkte bezetting projecten. Gezocht wederkerigheid van in de wordt naar Inclusief het kind geleverde en Dutch TechZone. samenwerking tussen programmateam bezetting vanuit partners, projecten (in Primair gaat gemeenten, onderwijsinstellingen) zone, maar het om projecten provincie en ook worden bedraagt de contacten onderhouden binnen de complete formatie en programma’s buiten de Dutch met projecten nog TechZone.

DE PARTNERS

Make it in Drenthe Het International Welcome Center Drenthe, de North (IWCN), gemeente Emmen, de Provincie de gemeente gemeente Assen, Hoogeveen, NHL Stenden, de samen aan Ondernemend dit brede initiatief Emmen werken om het aannemen personeel in Noord-Nederland van te vergemakkelijken. buitenlands hier met name kenniswerkers Het betreft op HBO- of TechZone ondersteunt WO-niveau. Dutch deze partner maken tussen om verbindingen bedrijven en mogelijk te internationals in ons gebied.

Ondernemershuis voor het Vechtdal Ondernemershuis voor het Vechtdal voor en door is het kennisloket ondernemers

in het Vechtdal. basis voor kennis, De regionale innovatie, onderwijs ondernemershuis en financiering. werkt samen Het met Kennispoort de verbinding met Dutch Zwolle en door TechZone inmiddels Drents Ondernemer ook met Ik (IBDO). Ben het SOD (Samenwerkende Het Ondernemershuis is lid van Ondernemersverenigingen TechZone). Dutch Ik Ben Drents Ondernemer (IBDO) In januari 2021 wordt gestart met het nieuwe Ben Drents Ondernemer programma (IBDO). Dit Ik (2021-2024) gaat de komende uitgevoerd vier worden. Het is een gezamenlijk nieuwe programma jaar programma IBDO van de Drentse Kennisinstellingen gemeenten, (NHL Stenden, de College en Hanzehogeschool, Alfa-college), Drenthe de provincie Drenthe en de Dutch

6-7

TechZone. Het is hét gezamenlijke het Drentse éérstelijnsprogramma MKB. In dit nieuwe programma voor programma zijn het oude Ik ben Drents en de OndernemersFabriekOndernemer, Kennispoort Drenthe geïntegreerd programma. tot één nieuw Het programma biedt de een breed scala aan dienstverlening Drentse ondernemers ondernemersloket. vanuit één herkenbaar Het centrale en gevestigde doel hiervan is om startende MKB-ondernemers hun overlevingskansen zo te ondersteunen dat zij vergroten, zich aanpassen aan op een goede veranderingen wijze in de samenleving, blijven innoveren en hun concurrentiepositie voortdurend het nieuwe programma verbeteren. Met van de samenwerking is er sprake van een tussen de betrokken sterke intensivering bestaande innovatiehubs, kennisinstellingen, de Drentse TechZone en gemeenten, de provincie. de Dutch Uitgangspunt organisatie is namelijk om niet alleen nauwe verbindingen eigen activiteiten te ontplooien vanuit de te onderhouden maar ook van de kennisinstellingen, met de kennismakelaars de accountmanagers gemeenten en de uitvoeringsorganisatie van de ingezet op DTZ. Hiermee het brede ondernemerswordt en innovatie-ecosysteem.

Rijnland Instituut Het Rijnland Instituut heeft op verzoek Drenthe en van de provincie de gemeente Emmen een geschreven Masterplan ten behoeve 2020-2024 tot een expertisecentrum van de ontwikkeling van het netwerk met een zelfstandige gericht op grensoverschrijdend rechtspositie, wonen, werken, studeren,

Jaarplan 2021

onderzoeken en leven. In aanvulling daarop Ministerie van is door het Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in samenwerking met het Ministerie (BZK), en Wetenschap, van Onderwijs, een subsidie Cultuur verstrekt om uit te werken een aanbeveling voor binationale curricula voor twee mbo-

beroepen. Het Rijnland instituut programmateam is ook van Dutch TechZone. vertegenwoordigd in het

DE PROJECTEN JEUGD EN TECHNIEK STO-overleg en stimuleert de verschillende gebied samen STO-projecten te werken. Fablab Coevorden* in het Nu in januari Onderwijs 2021 de officiële ontmoet opening heeft zal verdere Onderwijs Ontmoet ondernemers invulling van plaatsgevonden de activiteiten Ondernemers effecten zijn de gemeente plaatsvinden. is een samenwerking van de beperking Coevorden, Wat de tussen als gevolg van nog niet helemaal De Nieuwe Coevorden. Veste en bedrijven Covid-19 is De leerlingen duidelijk. Helaas nu in mogelijk. Fablab van groep 8 zijn fysieke en de leerlingen van het basisonderwijs workshops coördinator uit havo niet Kirsten mogelijkheden bezoeken verschillende 3 en vwo 3 van de om Fablab CoevordenKoster blijft zoeken naar Nieuwe Veste bedrijven in Een intentieverklaring verder Zij krijgen een de gemeente uniek kijkje voor een samenwerkingte laten groeien. kan uitmonden achter de schermen. Coevorden. initiatief de met Hackerspace in een mooie Techbattle hieraan In 2019 is het samenwerking. groep fanatieke gekoppeld. 8 laten op een Hackerspace elektronica Leerlingen van creatieve manier is een liefhebbers, groep te hobbyen betekent. Op zien wat techniek die samenkomen met elektronica.

de dag van voor hen om Samenwerking de techniek verzorgen van van basisscholen bezoeken alle hierin kan zijn workshops, uit de gemeente groepen 7 het beschikbaar en uitwisselen en technische stellen van Coevorden van kennis. apparatuur De Nieuwe bedrijven in Om het bedrijfsleven Veste betrekken, hun gemeente. wordt gewerkt meer te aan digitale mogelijkheden bijeenkomsten BEDRIJFSVAKSCHOLEN van het Fablab waar de worden uitgelegd. apparatuur kan tegen een De aanwezige vergoeding de ondernemers. Regionaal worden gebruikt Deze en andere Techniek door jaren leiden Regionaal Techniek Centrum Hardenberg tot een volwaardig plannen moeten de komende Centrum Hardenberg en zelfstandig Coevorden. samenwerking opererend Fablab (RTC) is een van meer dan honderd bedrijven Hardenberg. Samen leiden in en om ze technische combinatie vakmensen van werken op, in een Fablab Hardenberg* (BBL) en MBO. samengewerkt Voor dit laatste met het Alfa-college wordt Fablab Hardenberg leidt op voor is een creatieve de bouw, mechanische en het Deltion College. werkplaats broedplaats, RTC en heeft een en een digitale een technische schildersvakopleiding. techniek, installatietechniek maakplaats werken samen in één, sinds met Sterk Techniek 2017. Ze ‘Jeugd en Techniek’ Onderwijs en Bedrijfsvakschool ondersteunen voor het lokaal Volker Wessels ontwikkelde primair onderwijs.

Volker Wessels het Fablab een In 2020 heeft een eigen aantal nieuwe de Regio Deal bedrijfsvakschool Schoonebeek, projecten, die Zuid- en Oost waar wordt door in Drenthe financieel lesgegeven op het gebied zijn ondersteund. van elektrotechniek, gas, water, Sterk Techniek verkeersinstallaties. spoor, telefonie Onderwijs en De opleidingen Sterk Techniek scholen van Onderwijs is huidige medewerkers, zijn bedoeld voor het een landelijk Techniek Onderwijs van nieuwe programma maar ook voor bij medewerkers. om het het opleiden Er wordt samengewerktmet name VMBO en De lessen worden ervaren vakmensen, MBO te versterken. gegeven door door scholen, onder meer Uiteindelijk bedrijfsleven TechZone is van het Drenthe doel is om meer en overheid. in gesprek met College. Dutch goed opgeleide arbeidsmarkt dit nieuwe hoe kan worden mensen op te krijgen. Een initiatief om de samengewerkt, te kijken concreet Girlsday openen worden versterkt. zodat ook de door heel Nederland, project is Girlsday. Tijdens regio verder Hardenberg, kan waaronder technische de gemeente of ICT-bedrijven hun deuren of afdelingen Bedrijfsvakschool voor meisjes daarvan van 10 tot 15 Techniek Drenthe deelnemen jaar.

De meisjes De Bedrijfsvakschool aan interessante (BVT) kunnen activiteiten, Techniek Drenthe vrouwelijke verschillende maken kennis medewerkers (BVT) is een technische met en leren meer stichting Dutch TechZone bedrijven uit over technisch als lid en wil Zuid- en Oost-Drenthe met neemt deel jonge mensen aan het overkoepelende werk. opleiden tot werken samen allround verspaner. met het Drenthe Zij College.

INNOVATIE

ECOSYSTEEM

Gas 2.0 Campus Emmen is de hybride De energietransitie, onderzoeksgroep Polymers. Door de komst van Sustainable de overgang energiebronnen, de RuG naar van fossiele keten van beroepsonderwijs naar duurzame Emmen wordt zorgt de en onderzoek geschoold technisch voor nóg meer vraag Het stimuleert naar goed optimaal versterkt. o.a. goede personeel. In doorlopende de stop op Noord-Nederland efficiënte inzet leerlijnen (mbo-hbo-wo), gaswinning van faciliteiten versterkt dat effect. Onderwijs, en overheid en een nauwe met bedrijven hebben zich ondernemers samenwerking en instellingen. verenigd in 2.0 om deze De geplande het Drenthe het programma uitdaging het nieuwbouw College direct GAS van hoofd te bieden. naast NHL Stenden programma fysieke ontwikkeling binnen Energy GAS 2.0 is een Emmen en van het voorterrein College, hierin de noordelijke daar sterk aan werken zeven mbo-scholen van Getec dragen bij. In het Masterplan al langer samen overheid en ontwikkeling) Campus Emmen om – met steun ondernemers komen (in van voor de energiebranche. - meer studenten gemeenschappelijke diverse vraagstukken, aan te trekken zoals moderne voorzieningen, De Dutch TechZone programma ontwikkeling doorlopende door het onder ondersteunt van een krachtig leerlijnen, het de aandacht haar regio en eco-systeem onderwijs en te brengen de verbindingen en hybride onderzoek binnen aan de orde.

te programma als andere partijen leggen, die zowel het verder helpen. Chemport Industry Skills4Future Chemport Industry Campus Emmen (CICE) Campus Emmen Skills4Future aanjager van (CICE) is onderdeel is een samenwerkingsprogramma de Campus en Emmen. Hoofddoelstelling onderwijsinstellingen het project is een concrete, tussen bedrijven, en overheden van zichtbare en De betrokken innovatie omgeving in de Dutch uitnodigende overheden, TechZone. te open bedrijven en (Alfa-college, en de werkgelegenheidcreëren, waardoor het onderwijsinstellingen Drenthe College bedrijfsleven in de groene en NHL Stenden) een regionale groeien en bloeien, voortbouwend chemie (verder) kunnen agenda opgesteld, hebben op opleiden, met daarin en kennisniveau op het huidige een accent kennis en innovatie. van met name ecosysteem een fundament Met Skills4Future bedrijven gevestigd het GETEC PARK.EMMEN. gelegd voor wordt op of nabij robuust toekomstig Zowel in kwaliteit beroepsonderwijs Open innovatie als in kwantiteit. regionaal voor techniek wordt human capital en ICT en versterkt succes. Speerpunten daarbij gezien als dé sleutel tot duurzaam in de regio hiermee het en de samenwerking tussen onderwijs-bedrijfsleven.

• Een intensievere zijn: en aansluiting gezamenlijke Voor de start • Het aantrekken kennisontwikkeling; van het project van talent en hebben de TechZone gelden personeel; • Het toekomstbestendig partners binnen beschikbaar Dutch maken van gesteld. Inmiddels project de financiering personeelbestand; het huidige heeft het rond door een Regiodeal. Dutch • Gezamenlijke mooie bijdrage TechZone blijft positionering vanuit de onder andere en zichtbaarheid; Skills4Future • Het laten ondersteunen door het delen groeien van het aantal bedrijven van onze kantoorruimte platform. en studenten. en via ons Campus Emmen NHL Stenden Hogeschool, Drenthe College, Groningen (RuG), provincie Rijksuniversiteit Drenthe en bouwen samen gemeente Emmen aan de ontwikkeling (werktitel). van Campus De campus Emmen sterke maakindustrie sluit aan op de kracht van de regio: en (groene) een combineren met de beschikbare chemie. Door deze kracht te uitgroeien tot kennis, moet Campus Emmen een bruisende omgeving waar studenten, start-ups, bestaande professionals, instellingen bedrijven, overheid samenwerken en aan het ontwikkelen van (nieuwe) kennis, innovatie, en toepassen nieuwe bedrijvigheid, en verbeterde omzet bij bestaande banen moet Campus Center of Expertise bedrijven in Emmen de de regio.

Ook Smart Sustainable aantrekkelijkheid de regio vergroten, Het project Manufacturing voorziet in het ook bij internationale van studeren in realiseren van ontwikkeling structuur, waarin doelgroepen. sluit naadloos onderwijs, toegepast een duurzame aan op de kennisagenda Deze de Universiteit niveau en de onderzoek vraag van het van het Noorden. op hbovan technisch mkb op diverse toepassingsgebieden worden verbonden. Campus Emmen (maakindustrie) richt zich De insteek van Chemie, Smart binnen de thema’s vraaggestuurd het CoE S2M Industry, Energie onderzoek is vanuit (groene) van bedrijven Technologie. (waterstof) professionals samen met en Zorg & Eén van de en studenten eerste concrete een voedingsbodem onderwijsaanbod uitwerkingen voor passend te creëren. van Zo worden de huidige onderwijs en en toekomstige daarmee arbeidsmarkt beter op elkaar

8-9

Jaarplan 2021

afgestemd. IQ Boulevard gemaakt. Doelen voor Bedrijven in van twee zogenoemde dit jaar zijn onder meer en om Hardenberg de realisatie Satellite Labs werken aan van een innovatiehub. opzetten van (bij MCE en de voorbereiding een mobiele Fokker), het Op een centrale roadshow (truck tussen bedrijven lancering van plek, waar samenwerking met oplegger), en onderwijs een businessclub in de regio, de industry centraal voor bedrijven, van een materialendatabase innovatie, smart staat. de inrichting aan een gezamenlijke Hiermee kan invulling speciaal voor de ontwikkeling composieten van een vijftal research & development.worden gegeven en experimenteren, (grotere en development kleinere) business Samenwerken, slimmer projecten. een toekomstbestendige produceren en innoveren voor maakindustrie. samenwerken IT Hub* IQ Boulevard met partners gaat binnen de Dutch De aangestelde TechZone. kwartiermaker Solar Innovation zal contact betrokken partijen leggen met & uit de regio alle Naast het Zonnepark Experience Center (SIEC)* om op basis de verkregen van het concept input de perfecte Oranje Poort Solar Innovation en is de bouw business case en de regio gestart van & Experience te formuleren. voor de IT Hub het Center.

In dit experimenteercentrum De IT Hub moet aantrekkelijker onderzoekbijdragen aan vestigingsklimaat kunnen bedrijven en een materialen ontwikkelingen, voor innovatieve technologie testen op het en nieuwe brede welvaart, economische gebied van van zonneparken. zonnestroom een lerende verduurzamen regio en het en de bouw Het techniekonderwijs van kennis in in het centrum de regio (kennis Het vormt een uit de regio de faciliteiten halen en brengen). waardevolle krijgt om niveaus les toevoeging ecosysteem. te geven, onderzoek studenten op verschillende aan het innovatie In 2021 zal na afronding uit te voeren. te laten doen vervolg aanvraag van de business De realisatie en experimenten kom binnen is mogelijk case er een de Regiodeal. de Regiodeal dankzij een Met als doel Dutch TechZone Zuid-Oost Drenthe. bijdrage uit over te kunnen ondersteunt zoveel mogelijk gaan tot uiteindelijke dit project, bedrijven uit realisatie. de Dutch TechZone-regio zodat faciliteiten gebruik Innovatie en Duurzaamheidscentrum kunnen maken.

van de bebouwde voor de omgeving* Industrieel Het jaar 2021 3d platform zal in het teken De proeftuin staan van de fysieke hotspot Industrieel 3D realisatie van voor trainingen, printen, Binder3D deze is een omgeving voor verduurzaming opleidingen in Westerbork en een netwerk waar bedrijven, van de gebouwde andere partijen onderwijsinstellingen Alfa-college omgeving binnen kennis in Hoogeveen. en het Hier worden productietechnieken kunnen maken met de omgeschoold werknemers disruptieve in een aantrekkelijke binnen Additive bijprinten). De een afspiegeling Manufacturing leer- en werkomgevingen proeftuin aanvraag is van de state (3D goedgekeurd is in het afgelopen of the art mogelijkheden die er zijn op het en is in oktober gebied jaar die van start het bestaande opleiden, gezamenlijkvan duurzaam bouwen Industrieel 3D-Printclustergegaan. Leden van en waar naast kan worden Noordelijke tot nieuwe maar ook andere MKB-bedrijven praktische innovaties geëxperimenteerd om kunnen via worden verbonden trainingen en te komen. Het een lidmaatschapsmodel opleidingen aanbod van aan de proeftuin. zal vraag gestuurd zijn het ontwikkelen zodat theorie Gezamenlijke en flexibel zijn, en praktijk doelen en toepassen elkaar versterken op het gebied van opgedane nieuwste technieken en voortdurend van Additive kennis kunnen worden Manufacturing. de start van de de praktijk.

toegepast én Naast de proeftuin is Dit alles vanuit getoetst in het afgelopen een regionaal kennisontwikkelingsproject jaar een 3D-print karakter. ontwikkeld Innovatie Cluster Waterstofhuis onder leiding Drachten, 3D on tour* van het Printkompas Noordelijk ecosysteem Waterstofhuis genaamd, om on Tour is het voor 3D printen het vormt hierin stimuleren van leeromgeving te omsluiten. het aanspreekpunt een hybride voor het toepassen De proeftuin voor het Noordelijk energievoorziening van waterstof MKB. als innovatieve voor (bestaande) is onder meer woningen. door aansprekende Doel van dit huis projecten jongeren praktijkgerichte innovatieve te interesseren Daarnaast is voor techniekonderwijs. het tiny huis bedoeld om over waterstof de kennisontwikkeling in de gebouwde omgeving, (mbo, hbo en bij kennisinstellingen wo) en het bedrijfsleven Maar ook het in de regio benutten van te vergroten. kansen voor bedrijfsleven het regionaal en het bijdragen aan de regionale energietransitie opgave van zijn doelen van het waterstofhuis. de De verwachting is dat het Waterstofhuis is om op tournee in april 2021 te gaan door gereed de regio. De Waterstof Tour Wonen op zal langs strategische Op elke locatie worden er inspirerendelocaties in de regio gaan. Het doel van sessies deze sessie is om aan inwoners georganiseerd. te laten zien dat

Platform (bio)composiet*

In de zomer van 2020 is het composietenplatform gegaan, waarvan NHL Stenden van start de moet er een uniek (inter)nationaal trekker is. Eind 2022 zijn waar initiatieven, platform gerealiseerd kennis, scholing, en instellingen m.b.t. (bio)composiet faciliteiten, bedrijven geborgd. De worden verenigd sectoren bouw, en infra, maakindustrie, meubelindustrie en transport maritiem, worden binnen bediend. Daarnaast het platform wordt een drietal gehanteerd: focusgebieden hightech en biocomposieten.In composieten, commodity composieten 2021 wordt een verdiepingsslag

waterstof als brandstof voor woningen kán Daarnaast laat worden gebruikt. men aan bestuurders waterstof daarmee en professionals een alternatief zien is in de energietransitie dat als

Goede andere

brandstof voor de gebouwde omgeving. beperkingen Mogelijk dat op deze uitrol Covid 19 zal gaan leggen.

Jaarplan 2021

initiatieven

GZI Next De energietransitie vraagt om samenwerking. onderzoeken Friesland. Uitbreiding de Gemeente Daarom betekent meer Emmen, Provincie EMMTEC-services, ladingstromen personele inzet, Drenthe, New Energy en meer off road vervoersfaciliteiten. grotere Coalition, Gasunie, Transport Services (GTS) en de Gasunie NAM samen rondom hergebruik Open bedrijvendagen de mogelijkheden van de gaszuiveringsinstallatie gemeente Emmen. Elk jaar vindt op de eerste (GZI) in de Dit doen zij zaterdag van samen met Engie, Rendo Bedrijvendag partijen zoals november de Netwerken, Drenthe plaats. EBN, Open Rika Greenpark terrein krijgt Bij verschillende mogelijk een en Ludan. een nieuwe, kijkje achter bedrijven is duurzame bestemming. Het GZIhet de schermen TechZone wordt wat dat bedrijf nemen en te gekeken of Vanuit Dutch nou eigenlijk ontdekken de regio hiermee geprofileerd. doet. In 2021 verbinding kan worden wordt gekeken kan worden gezocht tussen of door verdere de DTZ-gemeenten er samenwerking om het project Aansluiting te versterken. onderwijs arbeidsmarkt In 2020 is gekeken Toekomstige bestendige hoe initiatieven en energieneutrale Hoogeveen, bedrijventerreinen zoals On Stage Dag van 2035 een meer regionaal de Techniek en Vrienden In 2020 hebben van Techniek de DTZ-gemeenten karakter zouden verbindingen Drenthe het kunnen krijgen.

samen met te leggen met initiatief genomen de provincie Dit door gemeenten uit de Dutch om een een gezamenlijke en ondernemingen TechZone. aanpak te ontwikkelenwerkgroep te vormen en niet geoptimaliseerd. Door corona is deze energieneutraal verbinding en toekomstbestendig om bedrijventerreinen In 2021 zal nog gekeken welke eerste pilot er dan ook te maken. In opnieuw worden op een bedrijventerrein verbindingen 2021 zal de noodzakelijk een meer regionaal om te komen in Hoogveen zijn om de initiatieven tot een goed van start gaan karakter te uitvoeringsplan. kunnen geven in de toekomst. Chemport HTSM-cluster Hoogeveen (Smart Industry Chemport Europe In 2019 is er een HTSM-netwerk Hoogeveen) is een ecosysteem op bedrijven opgericht. Hierin (Smart in Noord-Nederland, die toegewijd zijn 10 maakbedrijven Industry Hoogeveen) gericht Hoogeveen zijn aan de groenere chemische ontwikkeling uit de gemeente vertegenwoordigd. sector. Deze van een kennisinstellingen Twee maandelijks consortium bedrijven zitten van bedrijven samen met en overheid komt dit bij elkaar om in een proces van de chemische te delen. In kennis met van transformatie 2021 zal gekeken industrie. De elkaar worden hoe ambitie is groene is om tegen Hoogeveen Smart Industry 2050 alleen regionale verbonden groei. Doel duurzame energie te gebruiken.

bedrijven en kan worden en grondstoffen De regio bevat initiatieven met andere uit de Dutch twee chemieclusters, en in Emmen. TechZone. Het cluster in Delfzijl Delfzijl produceert tussenchemicaliën Projectgroep hoofdzakelijk A37 – E233 en ligt op de productie bouwstenen. In Emmen De activiteiten ligt de focus van de projectgroep van polymeren zijn dan ook voortgezet, en vezels. Beide zullen niet worden complementair. de financiële clusters Op dit ogenblik aan getrokken opgezette activiteiten, ondersteuning was wordt er hard afgelopen. om ook Friesland netwerken Voor de Chemport. deel uit te laten behouden en wordt gekeken onder te brengen maken van om deze te bij de logistieke DutchTechZone waar al mee werkgroep van werd samengewerkt. Badec en New Ways Drenthe Met het bestuur Bentheimer Eisenbahn van BADEC en New Ways begeleiding BE, locatie Euroterminal, Drenthe, onder van Esther van is in afrondende der Maten, benoemd. De te krijgen. Dit is een aantal fase om de Corridor geeft voor transporteurs speerpunten AEO status de eerste bijeenkomstennaar Polen wordt verder inklaren van grote voordelen goederen/containers. bij het hebben plaatsgevondenonderzocht, verder uitgewerkt. Europark zijn Ontwikkelingen goed en geven en worden Onderzocht van het GVZ mogelijkheden wordt om het de grens te van de terminal. brengen.

Hiervoor tot verdere concept ook Uitbreiding groei over van corridors worden contacten Ems-Achse naar verdere Logistik. Tot uitbreidingsmogelijkheden en ook wordt gekeken gelegd met slot zal, om creëren, worden met diverse meer impact van de terminal. partijen (New gekeken naar te kunnen Samen Ways, GVZ een samenwerking uitbreiding hoe dit te realiseren. Europark) wordt van New Ways met of een gekeken naar de provincies Groningen en

10 - 11

4. Hoe gaan

we het betalen?

De bijdragen van de vier gemeenten gebaseerd op de inwonersaantallen in de Dutch TechZone zijn (één euro per van de vier inwoner) met gemeenten daarnaast een bijdrage van (beperkte) in-kind mens en middelen van de overheden kennisinstellingen. en de In 2020 hebben we een bedrag Dit bedrag van 184.226,33 hebben we overgehouden. overgehouden van Manager doordat de Strategie en functie Board niet opnieuw het vertrek van Ton Sleeking is ingevuld na van communicatieadviseur. eind 2019, evenals de functie De werkzaamheden grotendeels opgepakt door zijn het programmabureau. in 2020 deel van deze werkzaamheden Voor een maken we gebruik bedrijven in de regio. van externe

Begroting

2021 Dutch

Uitgaven Aanjaaggeld (projecten, netwerkbijeenkomsten)

50.000,00 Programmakosten (inclusief Program Board)

213.587,33

TechZone (cash)

Jaarplan 2021

De bedragen, die in 2020 waren uitgetrokken zijn minder dan begroot, voor de branding omdat we meer met onze partners voor het vormgeven hebben samengewerkt aanleveren van de branding van content. en Het overgebleven doorgeschoven budget kan naar 2021, worden 2022 en 2023, van de branding zodat de continuïteit van Dutch TechZone Tenslotte is blijft gewaarborgd. er in 2020 fysieke bijeenkomsten, meer digitaal vergaderd in plaats van waardoor de dan begroot. Door de beperkingen kosten lager zijn uitgevallen minder projecten door gestart en ondersteund Covid 19 zijn er in 2020 Ook heeft Dutch dan begroot. TechZone van partner NHL een bedrag van 10.000 Stenden voor euro (inclusief 2020 branding te BTW) ontvangen ondersteunen. om de Van het door te schuiven budget van van 180.000 2020 wordt euro gereserveerd een bedrag voor uitgaven voor de komende voor de branding drie jaar (jaarlijks 60.000 euro).

Inkomsten Bijdragen gemeenten

184.226,33

Emmen

41,3%

en (2021)

6 Structuur dutch

Dutch TechZone heeft een compacte de Program structuur. De Board zetten leden van een strategische het jaarplan koers uit en vast. In de Program stellen vertegenwoordigd: Board is overheid, onderwijs de triple helix De Program en ondernemers. Board richt zich op het het gebied, ambassadeur maar zorgt zijn van ook voor visievorming termijn, zodat op de langere deze kan worden De voorzitter vertaald in concrete van de Board acties. is een ondernemer uit het gebied. Vanuit de Program Board is een als een dagelijks coördinatieteam bestuur voor opgesteld het programmabureau. coördinatieteam is wederom In dit de triple helix en sluit de voorzitter vertegenwoordigd Programmabureau van de Program Board, aan. Het coördinatieteam net als het om te bezien heeft als taak of de directeur de juiste vertaling wat er in de Program Board maakt van is besproken.

techzone Program Board: Ondernemers

Peter Cool

60.000,00

Jan van de

Voorzitter (Intergas)

Maat

Mischa Baert Vice-Voorzitter (Wijdeven Oirschot/ (Fokker) Hartu)

Arjan Bos

Bart Labrie

(TVM)

Arwin Nimis

project project

Programmateam:

21,5%

Gina Wielink

(Oegema Transport)

23,5% project project

(Drenthe College)

project project

Enno van der Werff (Alfa-

college)

project project

Henk Brink

(provincie Drenthe)

Alwin te Rietstap

(gemeente Hardenberg)

Hoogeveen

Totaal 443.587,33

(Masévon)

Overheid

Hardenberg

120.000,00

Totaal 443.587,33

Henk Kieft

(H&P Moulding)

Onderwijs

Het programmateam bestaat uit onze overheidsvertegenwoordigers en onderwijspartners van voor de uitvoering en is verantwoordelijk van de jaarplannen en strategische koers.

259.361,00 Doorgeschoven budget 2020

Branding, marketing communicatie

Reservering branding, marketing, communicatie 2022 en 2023

Steven Stegen

(gemeente Coevorden)

Coevorden

Jan Zwiers

(gemeente Hoogeveen)

13,7%

De bijdragen van de inwonersaantallen vier gemeenten zijn gebaseerd van de vier op de van EZK en gemeenten. de provincie Het ministerie Drenthe dragen Bedrijvenregeling bij aan de Dutch TechZone en in de diverse projecten.

Henriëtte Herbschleb

Jacqueline Tuinbeek

Joop Tebbens

(gemeente Hardenberg)

Guido Rink

Emile Sieders

(gemeente Hoogeveen)

(gemeente

Maud Sijben

(gemeente Coevorden)

Tonia Arts

(gemeente

Allard

van Dijk Emmen) (Ministerie EZK)

Willeke

Emmen) (provincie de Roo Drenthe)

Coördinatieteam:

12 - 13

Liesbeth Horstmann (Drenthe College)

Cigdem Zantingh

(Alfacollege, Rijnland Instituut)

Annette Verhoef

(NHL Stenden)

Jan van de Maat

Guido Rink

Enno van der Werff

Peter Cool

14 - 15

Henriëtte Herbschleb

Jacqueline Tuinbeek

Inhoud Pagina 5

Voorwoord door voorzitter Peter Cool

Pagina 6-7

H1 Samen maken we Dutch TechZone

Pagina 8-9

H2 Versterking van het ecosysteem

Pagina 10-19 H3 De plannen voor 2021 Pagina 20-21 H4 Hoe gaan we het betalen? Pagina 22-25 H5 Structuur Dutch TechZone

2

3

Jaarplan 2021

Voorwoord “Na een jaar als geen ander kijken we nu met iets meer zekerheid naar de toekomst. De eerste vaccinnaties zijn gedaan en we kijken uit naar de terugkeer van ons normale leven. Maar wat is dat nu eigenlijk precies ons normale leven? Ik denk dat dit gaat over vrijheden en zekerheden. De vrijheid om iets te kunnen doen en ook de zekerheid dat dat afloopt, zoals voorzien. Wij mensen houden van zekerheden. Terwijl iedereen ook wel weet, dat die er niet zijn. Dit kan klein zijn: de batterij van je telefoon die leeg is, je bent je lader vergeten en de collega heeft geen passend snoertje. Het kan ook heel groot zijn, zoals vorig jaar in een extreme vorm heeft laten zien. Als het anders loopt dan gedacht, zijn we vaak boos op onszelf: hadden we het maar beter aangepakt! Of nog erger, we zijn boos op anderen. Maar op zo’n moment gaat het om iets anders. Het gaat erom je snel aan te passen aan de nieuwe situatie. Een nieuwe oplossing vinden. De één is daar beter in dan de ander. De bewoners van de regio Dutch TechZone zijn van oudsher enorm vrijheidslievend en zijn ook altijd uitgegaan van de eigen kracht en wijsheid om tot oplossingen te komen. Deze liefde voor vrijheid en de eigen slimheid was al zichtbaar in het jaar 1227, toen de Slag bij Ane plaatsvond.

Bij deze veldslag lokten de slimme Drenten, die wisten dat ze ongeoefend en slechter bewapend waren, het zwaarbewapende leger van de bisschop van Utrecht het moeras in en wonnen zo de slag (voor de liefhebber zie de tekst onder - De slag: https://nl.wikipedia.org/wiki/Slag_bij_Ane). Het vertrouwen is er dan ook, dat we in de geest van het verleden op onze eigen wijze verder bouwen aan de regio.” Peter Cool, voorzitter Program Board Dutch TechZone

4

5

Jaarplan 2021

1 Samen maken we Dutch TechZone Dutch TechZone: De regio van technisch vakmanschap voor de maakindustrie. In de Dutch TechZone werken we samen, inspireren we elkaar, delen we kennis en creëren we het ultieme ondernemersklimaat om door te groeien. Samenwerking en innovatie Sinds 2018 werken de partners in het gebied van de gemeenten Emmen, Hardenberg, Hoogeveen en Coevorden samen in de Dutch TechZone. Het samenwerkingsverband is destijds opgezet om de werkgelegenheid in het gebied te stimuleren, met de focus op een viertal pijlers: groene chemie, HTSM, logistiek en duurzame energie. Door nauwe samenwerking van alle betrokken partijen - ondernemers, onderwijs en overheid - is het doel dé regio van de innovatieve maakindustrie met een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor (maak)ondernemers te worden.

Ècht samenwerken Ons gebied heeft voldoende gekwalificeerd personeel nodig en dat is een flinke uitdaging. We moeten blijven focussen op doorlopende leerlijnen (doorlopende leerroutes van vmbo, mbo, hbo, wo met name in de techniek). Ook zal voor bestaand personeel nog meer aandacht komen voor een leven lang ontwikkelen. Naast de aandacht voor onderwijs en opleiding is het belangrijk om alle bestaande initiatieven op kennis en innovatie en op samenwerking te verbinden en te versterken. Sommige projecten hebben een geweldig potentieel in zich maar staan misschien te veel op zichzelf, zonder nog echt het verschil in de regio te maken. Deze projecten en initiatieven zullen grootser en breder in de zone kunnen worden gepositioneerd, zodat meer ondernemingen hieraan mee kunnen doen. Zo gaan we écht samenwerken. Elk initiatief deelt de eigen-wijsheid met anderen.

Geboorteakte Dutch TechZone In onze geboorteakte – het rapport van de Commissie Vollebregt - Alberda van Ekenstein (2016) – is een wenkend perspectief beschreven: Dutch TechZone is in 2030 een van de industriële hotspots, aangehaakt op en ingebed in een economisch krachtig Noord- en Oost-Nederland. Bekend als: • een uitstekende vestigingsregio voor specialistische en hoogwaardige (maak)industrie en daaraan verbonden servicebedrijven • een regio met internationale uitstraling op het gebied van innovatieve (maak)industrie • een regio van hoogwaardig toegepaste kennis en vakmanschap • een aansprekende vestigingsregio met woonkwaliteit In de Dutch TechZone wordt op slimme en duurzame wijze geproduceerd. Zo wordt gebouwd aan een veerkrachtige regio en een betere wereld. De ambitie is dé regio te worden waar echt wordt samengewerkt. Waar je je eigen-wijsheid deelt met een ander.

6

7

Jaarplan 2021

2 Versterking van het ecosysteem De kracht van de regio is nog verder te versterken. De verbinding tussen initiatieven en projecten kan worden verbeterd, zodat de kennis en kunde die is opgedaan aan iedereen in het gebied ten goede komt. Uitnutten en versterken. Een hechter ecosysteem helpt de regio verder. Uit de eerdere Hotspot-rapportage van DTZ (Jan Nap, Breuer & Intraval, 2019) is aanbevolen om binnen Dutch TechZone te focussen op deze door clusters gedragen initiatieven en deze waar nodig vanuit het programma Dutch TechZone verder te ondersteunen en schaalvoordelen uit te nutten. Bijvoorbeeld vanuit de Regiodeal of andere investeringsregelingen. Hiermee bundelen we samen de krachten en middelen en daarmee ook kennis en economische potentie (‘het geheel is hier meer dan de som der delen’). Met krachtige clusters kan de regio zich onderscheiden. Dit is voor Dutch TechZone van groot belang.

Slimmer, sterker en groener De belangrijke sectoren voor DutchTechZone zijn HTSM, chemie, duurzame energie en logistiek. Voor deze sectoren zien we een aantal transities. Deze bieden volop ontwikkelkansen. De digitalisering zorgt voor invloedrijke veranderingen voor de chemie en de maakindustrie. Via internet of things wordt meer en meer verbonden, machines worden slimmer, de robotisering groeit en de hoeveelheid data groeit onverminderd door. Dit vraagt meer en meer om andere vaardigheden, een leven lang ontwikkelen is van cruciaal belang. Hierin moet meer en meer geïnvesteerd worden, nieuwe opgaven op de arbeidsmarkt. Ook de klimaatverandering en de grondstoffenschaarste vragen om een transitie naar een duurzame economie. Denk aan de rol van het Klimaatakkoord en het Grondstoffenakkoord. Deze ontwikkelingen bieden volop kansen voor het bedrijfsleven in uiteenlopende sectoren. Denk bijvoorbeeld aan circulair bouwen, de vergroening van de chemie en de ontwikkelingen rondom waterstof.

Het programma Dutch TechZone verbindt en versterkt. Op bestaande initiatieven, zoals Jan Nap in zijn rapport noemde, maar ook op nieuwe projecten. Dutch TechZone werkt samen met initiatieven in de regio en stimuleert daarnaast ook de samenwerking en verbinding tussen projecten en initiatieven in de zone, zodat er een plus ontstaat. “Alleen ga je misschien wat sneller, maar samen kom je verder”. Dutch TechZone richt zich vooral op projecten en initiatieven binnen de zone, maar uiteraard wordt ook verbinding gezocht met projecten en programma’s buiten de Dutch TechZone.

8

9

Jaarplan 2021

3 De plannen voor 2021 Om de regionale economie te versterken zet Dutch TechZone in op kennisontwikkeling en innovatie. Dit vraagt om samenwerking tussen de bedrijven met het onderwijs in de regio. En we willen de verschillende initiatieven verbinden. Dutch TechZone wil daarnaast versterker van deze ontwikkelingen zijn door te kijken wat wij elkaar kunnen bieden. De focus ligt hierbij op de maakindustrie, de chemie, logistiek en duurzame energie. Dutch TechZone wil een actieve en coördinerende rol spelen in het verbinden en versterken van initiatieven in de regio. Maar daarmee is zij GEEN eigenaar van de initiatieven. Wij versterken de regio door meer partijen aan te laten sluiten bij de verschillende initiatieven, de samenwerking tussen de verschillende projecten te bevorderen en samen te kijken naar cross-over mogelijkheden. Ook zal via het platform en op social media volop aandacht worden gegeven aan de initiatieven in de regio met de bedoeling om te inspireren en te activeren. In 2020 verscheen het evaluatierapport opgesteld door ERAC. Hierin werd vermeld dat de eerste resultaten van de samenwerking zichtbaar worden.

De toegenomen clustervorming in het bedrijfsleven, de ondernemersregeling die banen en investeringen in de Dutch TechZone oplevert, het gevoel een regio te zijn, maar ook het binnenhalen van de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe zijn resultaten waarbij de samenwerking in Dutch TechZone een belangrijke rol speelt, zo wordt vermeld in het rapport. Dutch TechZone verbindt en versterkt vooral, dat betekent dat projecten op afstand staan. Veelal zijn initiatieven ook te recent (2019) gestart om al concrete resultaten te kunnen zien. ERAC geeft aan kansen te zien voor Dutch TechZone om de komende jaren nog meer te bereiken. Deze aanbevelingen zijn terug te vinden in dit Jaarplan.

10

In het jaar 2021 zal Dutch TechZone zich bezighouden met: • Voorbereiden van de verlenging van de samenwerkingsovereenkomst Dutch TechZone inclusief het reserveren van de middelen bij de deelnemers na 2021 • Opstellen van een strategische agenda voor 2021-2025 • Branding en positionering van de regio • Gezamenlijke acquisitiestrategie • Informeren van stakeholders • Grensontkennend samenwerken • Deelname en ondersteuning Program Board • Deelname en ondersteuning Coördinatieteam • Deelname en ondersteuning SOD • Deelname en ondersteuning Bestuurlijk Overleg Dutch TechZone • Branding en positionering van de regio • Maken van kwartaalrapportages, Jaarverslag en Jaarplan inclusief financiële verantwoording • Vertegenwoordigen van de regio in diverse stuur- en werkgroepen en bij netwerkbijeenkomsten • Makel- en schakelfunctie in de regio

11

Jaarplan 2021

Voorbereiden van de verlenging van de samenwerkingsovereenkomst Dutch TechZone inclusief het reserveren van de middelen bij de deelnemers na 2021 De wens is uitgesproken om ook na 2021 door te gaan met de samenwerking in de Dutch TechZone en de oorspronkelijke focus (uit Rapport Vollebregt, 2016) op de hoogwaardige maakindustrie te behouden. De werkgroep Toekomst Dutch TechZone maakt een voorstel voor de verlenging van de samenwerking inclusief het reserveren van de middelen bij de deelnemende gemeentes. Dit voorstel zal in 2021, na voorbespreking in het Bestuurlijk Overleg Dutch TechZone, aan de gemeenteraden worden voorgelegd.

Eén van de aanbevelingen uit het evaluatierapport (2020) is: “Maak slim gebruik van co-branding bij het versterken van de externe positie en strategische positionering van de Dutch TechZone. Elke partner heeft unieke ingangen. Overheden kunnen ondersteunen bij lobby en bieden unieke toegang tot de politieke arena. Kennisinstellingen werken grensoverschrijdend. Bevorder dat, bij door Dutch TechZone aangejaagde projecten, de naam wordt gebruikt.”

Opstellen van een regionale strategische agenda voor 2021-2025 Uit de evaluatie van ERAC (2020) kwam naar voren dat de Program Board een proactievere rol met meer slagkracht kan krijgen. Hiervoor is het nodig een duidelijke strategische agenda op te stellen voor de komende vijf jaar. De strategische agenda zal door het coördinatieteam van Dutch TechZone (met ondersteuning van het programmabureau en het programmateam) worden opgesteld en voor de zomer worden voorgelegd aan de Program Board. Voor deze strategische agenda maken we gebruik van bestaande relevante en recente economische visies, die zijn opgesteld in samenwerking met vele partijen uit de regio, zoals die van gemeenten, provincies en onderwijsinstellingen, maar ook bijvoorbeeld van de Procesindustrie Agenda Drenthe. Branding en positionering van de regio Een sterke regio heeft een sterk profiel. Door met elkaar te werken aan een goede profilering van de Dutch TechZone profiteert het hele gebied daar optimaal van. In 2020 is flink ingezet op de regiobranding en er zijn voldoende middelen gereserveerd om de branding tot en met 2023 op te pakken. Dutch TechZone heeft de ambitie te behoren tot de top van de innovatieve maakindustrie.

Een regio met aantrekkelijke vestigingsplaatsen voor innovatieve (maak)ondernemers en een aantrekkelijk en inspirerend gebied voor studenten.Met branding gaat het om activiteiten en processen om op deze manier een netwerk van relevante en positieve associaties te creëren in het brein van relevante doelgroepen. Succesvolle branding resulteert in een toenemende bekendheid, versterking van relevante associaties (positief imago), én op den duur in een duurzame reputatie, iets waar we blijvend op inzetten in 2021.

12

In 2021 zetten we nadrukkelijker in op co-branding bij het versterken van de externe positie en strategische positionering van Dutch TechZone. De projecten en initiatieven in de regio dagen we uit om ook onze naam en logo te vermelden bij bijvoorbeeld uitingen op social media. Met een hechte samenwerking wordt Dutch TechZone dan ook echt van ons allemaal. We zetten de in 2020 ingezette social mediacampagne voort in 2021. Op met name LinkedIn worden de verhalen uit ons gebied veelvuldig door onszelf en onze partners gedeeld. Het doel is om lezers hiermee naar ons contentplatform te trekken.

13

Jaarplan 2021

In 2021 voorziet Dutch TechZone de partners in een fysieke kaart van de regio. Deze kaart, opgemaakt in de stijl van het contentplatform, kunnen zij in de eigen organisatie ophangen om hiermee de aandacht op Dutch TechZone te vestigen. Een QR-code op de kaart leidt naar het contentplatform van Dutch TechZone. Het doel is om onze partners met middelen te ondersteunen en zo de eenheid en de samenwerking in het gebied te benadrukken. Elke maand wordt de nieuwsbrief van Dutch TechZone digitaal verspreid. In deze nieuwsbrief laten wij nieuws zien van onze partners, wat er in de regio is gebeurd en promoten wij verhalen van ons contentplatform. Ook zit er een agendafunctie in de nieuwsbrief. Met deze nieuwsbrief willen we laten zien dat het gebied de Dutch TechZone volop in beweging is en willen we onze partners een podium geven. Gezamenlijke acquisitiestrategie De partners binnen Dutch TechZone zullen in 2021 via de werkgroep acquisitie actief samenwerken om bedrijven te overtuigen zich te vestigen in de Dutch TechZone. Hierbij maken we gebruik van het in 2020 ontwikkelde bidbook Dutch TechZone. Het bidbook is een voorstel met het doel om een bedrijf, dat op zoek is naar een locatie, te informeren over de vestigingsmogelijkheden.

In 2021 zal ook worden nagedacht op welke manier het bidbook actief kan worden ingezet om bedrijven te overtuigen zich te vestigen in de Dutch TechZone en niet alleen in te zetten wanneer er een vraag van een bedrijf ligt.

Het programma Dutch TechZone zal ook in 2021 investeren om de samenwerking met partners te versterken. Dutch TechZone richt zich vooral op projecten en initiatieven binnen de zone, maar uiteraard wordt ook verbinding gezocht met projecten en programma’s buiten de Dutch TechZone. De Program Board van Dutch TechZone heeft besloten om eerst de basis in de regio sterker neer te zetten, ook met meer aandacht voor de branding en dan pas een sterkere (internationale) focus aan te brengen. Dit, door bijvoorbeeld bestaande projecten en initiatieven in de maakindustrie te verbinden, minder fragmentarisch en meer samen te werken. Daarnaast ook door de triple helix samenwerking te versterken en meer gebruik te maken van elkaars kracht. Kortom, we werken aan een hechter ecosysteem. Wij zoeken actief naar mogelijkheden om de samenwerking met andere regio’s, zoals Regio Zwolle en de drie noordelijke provincies te versterken. Uiteraard zal daar waar kansen zich voordoen grensoverschrijdende samenwerking met bijvoorbeeld Duitsland nadrukkelijk worden meegenomen in de focus.