Bijlage bij 21.000448 - Masterplan Veenpark (RIS.10074)

6 1 Entree

Het science center is overdekt en biedt daarom met slecht weer een goed alternatief. Ook voor klassen is dit een interessante ruimte die aansluit bij de leerdoelen. De ervaring leert dat mensen hier vaak lang blijven. De winkel en de horeca is dichtbij en dat kan extra aanloop geven. Je kan dit science center bezoeken voordat je het park in gaat en ook als je het park uitkomt. Of twee keer: er is genoeg te beleven!

56

2

6. Science center

Terras

Er zijn een heel aantal spellen te doen met diverse onderwerpen. Je kunt ze los spelen. Om discussie te bevorderen, doe je alle spellen samen. Dit is leuk voor kinderen onderling maar ook voor ouders en kinderen. De spellen zullen zowel hands-on als digitaal zijn, danwel een combinatie hiervan. Met het ontwikkelen wordt gezorgd dat de exhibits hufterproof zijn en goed te onderhouden.

57

Samenvatting bezoekerservaringen

Beleven Kijken

Doen

Proeven

Contextgevende introductiefilm Queste Openluchtmuseum Park Moestuin Trein/boot Turfafgraving Science center Horeca Events

Schematische weergave bezoekerservaringen

58

59

Bezoekerservaringen Wat schrijven bezoekers over het Veenpark op Instagram?

Job 10 jaar Met zijn opa Johan en oma Ingrid Uit Groningen

60

60

Ingrid 63 jaar Uit Hooghalen

Johan 68 jaar Uit Hooghalen

61

Suela 12 jaar Uit Assen

Nafie 9 jaar Uit Amsterdam

62

Janneke 35 jaar Samen met Vava (41), Jessy (9) en Amber (12) Uit Houten, op vakantie bij Landal

Vava 41 jaar Samen met Janneke (35), Jessy (9) en Amber (12) Uit Houten, op vakantie bij Landal

63

Richtbegroting Richtbegroting voor hierboven omschreven plan. Richtbegroting 1,075 miljoen euro, ex. btw Fase 2

Fase 1 • Inhoudsontwikkeling

2%

€ 20.000

Exposities en beleving

• Tekstredactie

2%

€ 20.000

• Uitbereiding 6x exhibit en 6x radio

€ 100.000

• Concept en ontwerp

13%

€ 130.000

• Exhibit plaggenhut (fysiek maar kan ook app of VR)

€ 20.000

• Turfafgraving inrichting exhibit (hufterproof i.v.m. buitengebied)

€ 70.000

(zie Plan van Aanpak waarin fasering, werkzaamheden, doorlooptijd en kostenverdeling van concept en ontwerp wordt benoemd)

• Panden aanpassen aan tentoonstelling

€ 25.000

• Film (hard- en software)

€ 70.000

• Turfberg paviljoen

€ 50.000

• 6x pand scenografie en film

€ 175.000

• 6x exhibit

€ 60.000

• 6x radio (voice over, techniek)

€ 30.000

• Hergebruik bestaande boeken

€ 25.000

• Science center in hoofdgebouw

€ 175.000

• Upgrade horeca

€ 75.000

• Turfafgraving hands-on • Signing eenvoudig binnen en buiten • Locatiewerk

• Technische projectleiding

• Schoolplein

€ 10.000

• Ingang, vrije toegankelijke speeltuin

€ 20.000

• Dorp, speelpad

€ 10.000

Thematisering routing en infra • Aankleding, thematisering en upgrade straatbeeld

€ 75.000

€ 50.000

• Aanpassing routing en infra extern (openbare weg en parkeren)

€ 50.000

€ 30.000

• Aanpassing routing en infra intern

€ 60.000

7%

€ 70.000

7%

€ 70.000 € 1.075.000

64

Thematisering en upgrade speelelementen

Routing en inrichting parkruimte

Kantoor en automatisering

• Verbeteren ontsluiting turfafgraving met spoor boot en te voet

• Uitbereiding en modernisering werkplekken

€ 13.000

€ 80.000

• Investering ict

€ 14.000

• Aanpassingen en upgrade historische transportmiddelen

€ 40.000

• Toegangscontrole en kassasystemen (alle locaties)

€ 33.000

• Thematisering 5 stations en trajecten (ook coronaproof?)

€ 40.000

• Verplaatsen station Aole Compas

€ 50.000

• Voorzieningen moestuin

€ 30.000

€ 1.000.000

Fase 3 Horeca

• Vernieuwde entreepartij zowel binnen als buiten

• Dorpscafé historische volwaardige horeca uitbereiding/verbouw

€ 190.000

• Upgrade groepsvoorzieningen horeca, scholen, touroperators, partijen

€ 45.000

• Overige horeca voor parkbezoekers (mobiele verkooppunten bijvoorbeeld)

€ 30.000

• Thematisering en aansluiting terras en speeltuin

€ 20.000

€ 400.000

• Toevoegen van een extra beleving-attracte (op naar 100K bezoekers) € 300.000 • Aanpassingen science center

€ 50.000

• Restant - aanvullingen van plannen fase 1 en 2

€ 150.000

• Nieuwe ontwikkelingen in digitale wereld

€ 100.000 € 1.000.000

65

Toelichting fases In fase 1 worden bewust inhoudelijke keuzes gemaakt om meer bezoekers te trekken. Aanpassing routing en infrastructuur is nodig om park te verkleinen en beter beheersbaar te maken. Zouden we daar eerst voor kiezen dan resteren veel minder middelen voor de te ontwikkelen inhoud, het concept en de uitvoering van voor bezoekers zichtbare elementen. Het verkleinen van het park bijvoorbeeld zal in eerste instantie (initiële) kosten voor de infrastructurele aanpassingen vereisen met betrekking tot het smalspoor en de stations plus de aanlegplaatsen voor de boot. In fase 2 is het ook nodig meer aandacht te besteden aan de horeca. Deze horeca is van groot belang gebleken als subsidiebron voor het park. Wil het park ook in de toekomst zijn eigen exploitatie kunnen blijven dekken dan zijn aanpassingen in de horeca nodig. Dit is ook in het proces van het ambtelijk overleg diverse keren benadrukt door gemeente en provincie. Fase 3 is de stip op de horizon. Voortschrijdend inzicht zal de definitieve vorm van fase 3 bepalen. We hebben aangegeven flexibel te willen zijn en te kunnen bijsturen. Met de ervaringen van de implementatie en de eerste effecten van fase 1 kan deze fase verder worden uitgewerkt.

66

De onderdelen die voor fase 3 in de investeringsbegroting zijn genoemd zijn wensen op termijn, nieuwe entree, het toevoegen van een nieuwe beleving op basis van de techniek en de ontwikkelingen van dat moment. Na een aantal seizoenen zal het science center ook een opfrisbeurt kunnen gebruiken en moeten alle openstaande kleine belevingen aan- en ingepast zijn zodat het één geheel is geworden. We hechten veel waarde aan deze zorgvuldige afstemming en detaillering van het gehele park. De financiering van fase 3 kan wellicht na effectuering van 1 en 2 met minder subsidie en meer bancaire financiering worden gedaan. Het is te vroeg om daar nu beslissing over te nemen. Er wordt bewust gekozen voor een zorgvuldig stappenplan.

Financiering Fase 1

Financiering Fase 2 Interreg VI/Natuurpark

In bestuurlijk overleg is door Provincie en Gemeente richting gegeven aan een mogelijke gezamenlijke bijdrage van 1 miljoen euro.

Het doel van het Internationale Natuurpark Moor-Veenland is om, binnen het gebied, het behoud en beheer van de karakteristieke kwaliteiten van natuur en landschap te bevorderen. Ook is het doel om de samenwerking tussen de Natuurparkleden aan weerszijden van de Duits-Nederlandse grens te ondersteunen, te stimuleren en te coördineren. De samenwerking richt zich op het realiseren van natuur - en milieuvriendelijke recreatiemogelijkheden en het coördineren van de toeristische ontwikkeling. Verder is de educatie en voorlichting over natuur, landschap en cultuurhistorie een belangrijke taak voor het Natuurpark. Bij de uitvoering van de taken wordt rekening gehouden met economische, culturele en sociale belangen.

In de financiële bijlage is daarom aangepaste financierings- en investeringsbegroting opgenomen.

Het Veenpark is een van de betrokken acht instellingen en is al jarenlang betrokken bij het Natuurpark. Aan Nederlandse zijde is het Veenpark de ‘grootste’ cultuur-toeristische partner. Harrie Keuter is lid van de Arbeitsgruppe van het Natuurpark. Het Veenpark is hiermee een belangrijk onderdeel van projecten die door het Natuurpark worden ingediend bij Interreg. Dit in combinatie met financiering door fondsen en bancaire financiering door het Veenpark. Zodra het Masterplan definitief is, zal hier voor de 2e fase invulling aan worden gegeven.

67

In plaats van een centraal natuurparkcentrum wordt samenwerking met acht instellingen/musea in het natuurparkgebied een decentraal bezoekersbegeleidingssysteem van Veenpoorten ingericht, waarbij de thema’s van het parkgebied centraal staan. Een dergelijke aanpak kan ook grensoverschrijdende synergiën voor de musea tot stand brengen en het barrière-effect van de landsgrens wegnemen. Voor de concrete uitvoering is in nauwe samenwerking met de acht instellingen een actieplan opgesteld. De huidige programmaperiode, INTERREG V, liep eind 2020 af. Dit betekent dat er in 2021 gestart wordt met de volgende programmaperiode, Interreg VI. Een van de twee thema’s die wordt voorgesteld: “voor een socialer Europa dat dichter bij de burger staat” Hieronder vallen: • Arbeidsmarkt • Onderwijs • Cultuur en cultureel erfgoed (daaronder valt ook het thema toerisme) • Gezondheid en verpleging • Natuur en milieu (niet-innovatiegerichte thema ́s) • Ruimtelijke ontwikkeling en demografie • Kleine projecten (people to people-projecten), die de effecten van Europese samenwerking direct zichtbaar maken voor het publiek

68

Financiering Fase 3 De financiering van fase 3 kan wellicht na effectuering van 1 en 2 met minder subsidie en meer bancaire financiering worden gedaan. Het is te vroeg om daar nu beslissing over te nemen.

69

13. Stichting en BV De organisatie tot nu toe

De nieuwe structuur

Het Veenpark wordt sinds 1996 geëxploiteerd door de familie Keuter, sinds

Het park wordt in essentie een museum en dit museale gedeelte wordt

2004 in BV vorm. Met wisselend succes, maar toch bestaat het Veenpark

ingebracht in de Stichting Veenomenaal Veenpark en het horecagedeelte

in de huidige vorm al 25 jaar zonder steun van overheden;

blijft achter in het Veenpark BV. Met een duidelijke scheiding tussen de

geheel self-supporting.

twee.

Na afloop van het boekjaar 2017 zijn de directie en de aandeelhouders tot de conclusie gekomen dat de exploitatie en het in stand houden van het

Een dergelijke verdeling is gebruikelijk voor vrijetijdvoorzieningen waarbij

park voor de lange termijn niet mogelijk is zonder dergelijke hulp van de

enerzijds een museale en educatieve functie aanwezig is en anderzijds

overheid.

commercieel te exploiteren functies. Er is wel een duidelijke relatie

Daarom hebben zij een open hulpvraag zonder voorwaarden neergelegd

tussen de twee entiteiten, maar kosten zijn verdeeld en in gescheiden

bij zowel gemeente als provincie. Hieruit is naar voren gekomen dat zowel

begrotingen opgenomen.

de gemeente als de provincie het park een warm hart toedraagt en dat zij willen meewerken aan een toekomstbestendig Veenpark. Vervolgens

De Stichting Veenomenaal Veenpark richt zich voornamelijk op het

is een projectgroep samengesteld met als doel om een Masterplan te

beheer, behoud en de ontwikkeling van het museumpark en de verkoop

schrijven waarin de toekomst van Het Veenpark en de weg daar naartoe

van bijbehorende souvenirs. Het Veenpark moet zich de komende jaren

wordt beschreven. Vanuit deze projectgroep is een nieuwe structuur

ontwikkelen tot een museumpark van Provinciaal belang.

voorgesteld. De exploitatie van het Veenpark bestaat uit twee onderdelen,

Onderdeel van deze ontwikkeling is het verkrijgen van de ANBI-status

enerzijds de stichting en anderzijds de BV.

en de status van Erkend Museum. Harrie Keuter wordt initieel directeurbestuurder van de stichting tot en met 31 december 2024. Deze rol wordt daarna overgenomen door een onafhankelijke zakelijk leider/directeur. De commerciële activiteiten zoals horeca en partijen worden ondergebracht in een BV. Leonie Keuter wordt directeur van de BV.

70

Door deze scheiding van activiteiten is het mogelijk de ontwikkeling tot museumpark goed te borgen en anderzijds de commerciële mogelijkheden optimaal uit te nutten. Uitgangspunt voor de komende 5 jaar is dat de totale exploitatie van de Museumstichting en Horeca BV gezamenlijk voldoende moet zijn om Het Veenpark in zijn geheel voor langere tijd in stand te houden. Daarnaast is het de bedoeling om geleidelijk ook de stichting binnen die termijn, op eigen benen te laten staan. Hiermee zorgen we ervoor dat de commerciële kracht van de horeca niet gaat verdwijnen. Het is van belang om de eigenaren van de Horeca BV hier perspectief in te bieden om het commitment blijvend te garanderen. Met Harrie Keuter als directeur-bestuurder van de stichting en zijn dochter Leonie Keuter als directeur van de horeca BV blijft het park voorlopig steunen op de familie Keuter. Het is echter de bedoeling dat de stichting geleidelijk loskomt van de familie. Op 31 december 2024 moet de organisatie klaar zijn om als Erkend museum van Provinciaal Belang te kunnen worden aangemerkt. Uiterlijk op 1 januari 2025 (mede afhankelijk van de uitvoering van geplande fases voor de vernieuwing) wordt het stokje voor het museum overgedragen aan een nieuwe directeur-bestuurder.

71

Stichting Veenomenaal Veenpark

Veenpark BV

Raad van Toezicht

Directeur bestuurder

Beheer & Behoud

Directeur

Techniek & onderhoud

Marketing & Communicatie

Administratie & IT

Horeca park

Banqueting

Coördinatie vrijwillgers

Educatie

Administratie & IT

Winkel

Marketing & Communicatie

Organogram Stichting Veenomenaal Veenpark en Veenpark BV

72

73

14. Exploitatiebegroting Algemeen De hier bijgevoegde exploitatie- en meerjarenbegrotingen (inclusief inschatting organisatie) zijn mede tot stand gekomen door diverse gesprekken en analyses van Paul van der Sijs. Paul van der Sijs is jaren directeur bedrijfsvoering van het Spoorwegmuseum geweest en doet vergelijkbaar financieel advieswerk voor diverse musea en andere dagattracties. Hij heeft alle aanwezige cijfers van het Veenpark vanaf 2014 ontvangen en geanalyseerd. Daarnaast is Imagine Leisure betrokken bij het verder uitwerken van het masterplan en zij hebben de cijfers en toelichting gereviseerd. Het Veenpark ondergaat de komende jaren een metamorfose naar Museumpark met een eigentijdse, laagdrempelige wijze van presenteren waarbij beleven en ervaren centraal staan. Er wordt verwacht dat in 2021 totaal 50.000 bezoekers naar het park zullen komen, groeiend in de jaren erna naar totaal 70.000 tot 75.000 per jaar in 2025. De begrotingscijfers zijn gebaseerd op meerjarige historische cijfers van het huidige park en benchmarkgegevens met referentiemusea.

74

De ontwikkeling van de bezoekersaantallen is tevens gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • Voor 2021 is het bezoekersaantal gebaseerd op de resultaten van 2020, waarbij de coronacrisis in het voordeel heeft gewerkt, omdat bezoekers graag buitenlocaties bezochten. Tegelijkertijd zijn in 2020 verschillende belangrijke vakanties weg gevallen zoals de meivakantie en de kerstvakantie. Deze liggen wel weer in de prognose voor 2021. • Uitgaande van het accorderen van dit masterplan in het eerste kwartaal van 2021, is de planning dat alle verbeteringen van fase 1 vóór het toeristisch seizoen van 2022 gereed zijn. Met de vernieuwing van het park zal de reisbereidheid van mensen toenemen naar circa 45 autominuten. Hierdoor wordt het aantal potentiële bezoekers aanzienlijk groter. Als hier een gemiddelde penetratiegraad (hoeveel procent van de bevolking binnen het verzorgingsgebied kan het museum aantrekken) op wordt toegepast, is de groei van bezoekers voor 2022 reëel. • Indien het park in één keer wordt vernieuwd en er vervolgens een grote (her)opening plaatsvindt, is een forse impuls van bezoekers te verwachten, omdat men nieuwsgierig is naar het vernieuwde park en dan direct gaat kijken (het zogenaamde champagne effect). We hebben dit echter niet meegenomen in de prognoses om niet te optimistisch te zijn.

• De verwachting is dat de komende jaren het toerisme en met name het binnenlands toerisme sterk groeit. Dit heeft te maken met enerzijds de algemene tendens van de afgelopen decennia van toeristische groei en anderzijds de sterke behoefte van mensen om op vakantie te gaan - mede vanwege de coronapandemie - in eigen land. Er wordt verwacht dat men meer en vaker in eigen land op vakantie gaat, omdat er nog een huivering is om (ver) weg te gaan en bovendien hebben veel Nederlanders vakantie in eigen land herontdekt. • Als potentieel Erkend Museum is het Veenpark gratis toegankelijk voor Museumjaarkaarthouders en mag zich, mede daardoor, verheugen op een toenemende belangstelling van een groot publiek. Musea die aansluiten bij de Museumjaarkaart ontvangen hierdoor gemiddeld 20% meer bezoekers. Hoewel een museumjaarkaartgast circa 65% van de toegangsprijs oplevert, is dit ongeveer gelijk aan het yield bedrag dat wordt gehanteerd in de berekeningen. Het verkrijgen van de status van erkend museum kost tijd, dus dit zal waarschijnlijk pas over enkele jaren gerealiseerd kunnen worden. Deze groei aan bezoekers is wel meegenomen in de prognoses.

75

Begroting 2021 De begroting van de Stichting en de BV samen heeft voor 2021 een omvang van totaal € 1.200.000,-. Bijgaande begroting wordt op verschillende punten hieronder toegelicht. Er zijn twee begrotingen gemaakt: één voor de stichting en één voor de BV. Deze begrotingen geven de nieuwe situatie weer.

Baten Entreeprijs De prijsstelling voor de toegangsbewijzen is voor 2021 gelijk gehouden aan de afgelopen jaren. De toegangsprijs van het park is met 16,50 euro (incl. BTW) concurrerend met vergelijkbare parken, maar aan de hoge kant in vergelijking tot musea. De huidige staat van onderhoud en geringe investeringen in het park van de afgelopen jaren rechtvaardigen geen prijsverhoging op dit moment. Door het verlenen van groeps- en actiekortingen resteert een gemiddeld toegangstarief van 11,00 (excl. Btw) per bezoeker (yield). Gedurende het seizoen worden er regelmatig evenementen en extra activiteiten georganiseerd ter ondersteuning van de kaartverkoop. Deze geagendeerde evenementdagen zijn goed voor circa 25% van het jaarbezoek.

Horeca Verdere inkomsten worden gerealiseerd via de horeca. De horeca kent meerdere gebruikersgroepen t.w. parkbezoeker (groepsmatig en individueel), de bezoekers van de vrij toegankelijke speeltuin en de georganiseerde feesten en partijen. Het bedrag per bezoeker is gebaseerd op de ontwikkeling over de afgelopen 5 jaar (2020 i.v.m. Covid-19 uitgezonderd). De horeca inkomsten zijn deels afhankelijk van de bezoekersaantallen. Deze stijgen fors. Daarnaast is een groei gebudgetteerd in arrangementen voor groepen en de verhuur voor feesten, vergaderingen en partijen.

76

Merchandise van souvenirs Voor de merchandise is gerekend met de huidige opbrengst per bezoeker over de afgelopen 5 jaar. Daarnaast is gekeken naar realistische benchmark. Het daadwerkelijke te behalen bedrag per bezoeker is sterk afhankelijk van de inrichting van de winkel en de geselecteerde materialen die verkocht worden. Hier wordt het eerste jaar extra aandacht aan besteed.

Uiteraard vraagt dit aandacht om een zeer actieve opstelling richting deze stakeholders. Gezien de duidelijk regionale functie van het park zijn er ongetwijfeld instanties die zich graag verbinden aan het Veenpark. In de huidige begroting zijn hiervoor nog geen bedragen opgenomen.

Subsidies • Provincie: Op basis van de status van museum van provinciaal belang subsidieert de Provincie Drenthe musea jaarlijks met een bedrag van € 110.000 (conform nieuwe cultuurnota). In aanloop naar het werkelijk verkrijgen van bovenstaande status hebben wij in de begroting voor de komende jaren een beoogd subsidiebedrag opgenomen van 75K voor ontwikkeling van het thema Veen. • Gemeente: omdat de doorontwikkeling naar een volwaardig museum een belangrijke voorwaarde is, zouden we willen vragen aan de gemeente om de 75K aan te vullen tot 110K die andere musea ook ontvangen. • Overige bijdragen: Het Veenpark heeft voor vrijwilligers uit de wijde omgeving een sociale functie. Het park biedt de vrijwilligers een plek, contacten en bezigheden. Met dit in het achterhoofd moet de Stichting Veenomenaal Veenpark in staat zijn de contacten met organisaties, het bedrijfsleven en overheden te intensiveren en giften of projectsubsidies te genereren.

77

Lasten Het Veenpark is de afgelopen jaren er zeer goed in geslaagd is de kosten te beheersen. In vergelijking met andere musea zijn sommige kosten opvallend laag. In de begroting is deze strikte vorm van kostenbeheersing meegenomen voor de komende jaren. Komende jaren is er in de begroting ruimte gevonden voor het wegwerken van achterstallig onderhoud en het investeren in vernieuwing van het park. Tevens moeten er op het gebied van duurzaamheid de komende jaren stappen gezet worden. Een slagvaardige oriëntatie op nieuwe doelgroepen stelt ook hoge eisen aan de organisatie en aan de medewerkers. De ontwikkeling naar Museumpark vraagt behalve activistisch ondernemend vermogen ook continu aandacht voor museale en educatieve aspecten. Het vergroten van bezoekersaantallen en eigen inkomsten gaat immers hand in hand met het zorgvuldig ontwikkelen van Veenpark als museumpark. De Stichting en BV zijn momenteel zo vervlochten met elkaar dat veel medewerkers werkzaam zijn voor beide organisaties. Dit gaat de komende jaren veranderen. Leonie Keuter krijgt de leiding over de BV. Zij geeft al geruime tijd leiding aan de horeca-activiteiten in het park. In het personeelsoverzicht is er sprake van een gecombineerde functie Horeca verantwoordelijke en directie.

Dit groeit door naar een salaris passend bij het directieniveau waartoe ook de marketing en communicatie werkzaamheden van de BV (0,2 FTE) behoren.

78

De directeur / bestuurder van de stichting gaat zich bezighouden met de ontwikkeling van deze Stichting Veenomenaal Veenpark. De positie van Directeur Stichting groeit de komende jaren naar een volledig betrekking.

Lonen De tabel Personeel in de financiele bijlage biedt inzicht inzicht in de basisformatie van het Veenpark voor 2021. Het salarisniveau is gebaseerd op de Museum CAO van de Museumvereniging. Deze basisformatie van 10,4 fte bestaat uit een kleine kernorganisatie van professionals, die wordt ondersteund door een substantiële groep vrijwilligers. Verder wordt rekening gehouden met een flexibele schil van tijdelijke medewerkers om pieken in in bezoekersaantallen van met name de groepen te kunnen opvangen. Voor de personeelslasten van de vaste formatie is rekening gehouden met een overall salarisstijging van 2,5% per jaar. Komende jaren is er voorzien in een geleidelijke groei van het personeelsbestand. Specifieke functies: • Vanaf 2021 is een conservator toegevoegd aan de vaste formatie, om mede zorg te dragen voor de inhoudelijke ontwikkeling tot museumpark. • De verdere uitbreiding van het personeelsbestand is de komende jaren vooral nodig om de marketing verder vorm te geven en om het groeiende bezoekersaantal op te vangen. • Emco betreft gedetacheerde medewerkers.

Huisvesting Het eigendom van de ondergrond is in handen van Staatsbosbeheer. Erfpachter zijn Harrie Keuter en zijn broer Gerard in privé. Het is voor de huisbankier van belang dat de erfpachtovereenkomst eigendom wordt van de BV om de bestaande en toekomstige financieringen mogelijk te maken. Als per 31 december 2024 de status van Museum van Provinciaal belang een feit is, en het project is afgerond, zal in nauw overleg met de huisbankier en Staatsbosbeheer deze overeenkomst in de stichting worden ondergebracht. Tot dan zal de BV alle kosten inzake het onroerend goed voor haar rekening nemen en anderzijds zal de stichting een vergoeding betalen voor het gebruik van het recht waarbij ook rekening wordt gehouden met het feit dat de BV het museum als decor voor haar activiteiten gebruikt. Het overgrote deel van het hoogveengebied zal begin 2021 uit de erfpachtovereenkomst worden gehaald en gaat terug naar Staatsbosbeheer. Dit is mede de uitdrukkelijke wens van Staatsbosbeheer i.v.m. hun expertise en de beschikbare subsidies voor onderhoud van het bijzondere gebied. Het Veenpark krijgt van Staatsbosbeheer een opstalrecht om het rijden van de smalspoortrein door dat deel van gebied mogelijk te maken. Het deel van het gebied met de veenput, waar voor de bezoeker de beleving van de vervening plaats vindt, blijft wel onderdeel van de erfpacht.

79

Exploitatie en machine onderhoud Het park heeft dringend behoefte aan een meer eigentijdse uitstraling en een presentatie met meer beleving en ruimte om daadwerkelijk te ervaren. Deze vernieuwing is niet een eenmalige inhaalslag maar zal een continu proces moeten zijn dat enerzijds door o.m. een Service Level Agreement gericht is op het werkend houden van de experiences en anderzijds gericht op vervanging en vernieuwing. Vanaf 2023 is het begrote bedrag voor onderhoud aan de presentatie verhoogd i.v.m. het onderhoud van nieuwe experience. Tevens is vanaf dat jaar het bedrag verhoogd voor het verwerven en onderhouden van collectie. Verkoopkosten Essentieel voor het bereiken van meer bezoekers is het beschikbaar hebben van voldoende middelen voor marketing & communicatie. Onderdeel van de marketing is het hebben van op het onderwijs afgestemde programma’s. In de begroting is een bedrag gereserveerd voor het ontwikkelen van educatieve programma’s. Tevens zijn er middelen gereserveerd voor de ontwikkeling van klantgerichte themaprogramma’s waarmee een groot publiek kan worden bedient. Algemene kosten Verzekeringen: Verzekeringen zijn met name gebaseerd op de waarden van de gebouwen, waardoor de kosten relatief hoog zijn.

80

Kapitaallasten Bestaande kapitaalslasten worden zowel in 2021 als in 2023 verhoogd om de geplande investeringen te kunnen doen, mede middels een bancaire financiering door het Veenpark. Directe inkoop Dit heeft betrekking op horeca en merchandise. Voor de Horeca is gerekend met een percentage van 33% van de verkoopprijs. Bij de merchandise is een inkooppercentage van 45% aangehouden. Overige lasten Vanuit risicomanagement aan de meerjarenbegroting een begrotingspost van 2,5% onvoorziene uitgaven toegevoegd. Daarnaast wordt een bedrag opgenomen als reserve voor het verder door ontwikkelen van het park en het groot onderhoud.

Meerjarenbegroting 2021 – 2025 De meerjarenbegroting (zie bijlage) gaat uit van 50.000 betalende bezoekers in 2021, doorgroeiend naar 75.000 bezoekers in de komende vijf jaar (voorzichtigheidshalve is in de cijfers uitgegaan van 70.000 bezoekers). Dat betekent een jaarlijkse toename van ca. 10%. Hierbij is uitgegaan van een initiële investering van 1 miljoen euro. Een tweede fase van nogmaals 1 miljoen euro kan mogelijk daarna nog worden uitgevoerd in het kader van,en met steun van. een Interreg VI subsidie. Gedurende de komende jaren wordt onderzocht welke mogelijkheden er bestaan om nog een derde investering van 1 miljoen te realiseren, om zo nogmaals een forse impuls te geven aan het park waardoor het aantal bezoekers nog verder kan groeien. Met de beoogde bezoekersaantallen is een gezonde langdurige exploitatie mogelijk en verwerft het verhaal van het Veen daadwerkelijk een vaste positie in het museale landschap van de provincie. Voor de planning van het project verwijzen we naar het Plan van Aanpak (zie bijlage) Het verdelen van de totale investering in drie fases geeft de mogelijkheid de effectiviteit van de verschillende deelinvesteringen te monitoren en indien mogelijk bij te sturen in de begroting.

81

Risicomanagement De duurzaamheid van de organisatie staat of valt met een zekere toename in de betalende bezoekersstroom. Meer bezoekers betekent meer inkomsten, dus meer begrotingsruimte om te kunnen opschalen, met name bij de inzet van personeel en budgetten voor het periodiek vernieuwen van de publiekspresentaties. Dit groeimodel is de basis voor het meerjarenperspectief. Daarbij worden de volgende risico’s onderkend.

Groei publieksbereik Het aantal van 50.000 bezoekers in 2021 is haalbaar gelet op de bezoekers aantallen in het verleden. Erg warme zomers en corona hebben het bezoekersaantal aan het Veenpark de afgelopen jaren doen teruglopen maar in het algemeen mogen musea zich de afgelopen jaren verheugen in een groeiende bezoekersstroom. Het Veenpark leent zich uitstekend om als laagdrempelig beleveningsmuseum een brede groep bezoekers aan te spreken. Met het versterken van de belevingswaarde is het zeer wel mogelijk dat de komende jaren een doorgroei naar 75.0000 bezoekers wordt gerealiseerd. Hiervoor is het wel noodzakelijk dat het Veenpark met overheden, marketingorganisaties, ondernemers en andere stakeholders de samenwerking versterkt en uitbouwt.

82

Hierbij valt te denken aan: • Een sterke vertegenwoordiging bij de regiomarketing en het nauw samenwerken met relevante partijen uit de regio • Het versterken van promotie van de thema dagen en evenementen. Met name in de zomermaanden ook gericht op de verblijfrecreatie • Het zeer nauwkeurig monitoren van bezoekersaantallen en het direct schakelen bij tegenvallende cijfers. Dit kan schakelen zijn in de kosten dan wel in de promotie. Het marketingbudget biedt de mogelijkheid om ruimte te creëren voor lastminute acties. • Het verder ontwikkelen van evenementen waarmee nieuwe doelgroepen in contact komen met het park • Een duidelijke profilering als museumpark zodat wordt meegelift met de landelijk trend van toenemend museumbezoek • Het is van belang dat het park zich toekomstbestendig ontwikkelt met aandacht voor milieu en duurzame oplossingen. Dit moet terug te vinden zijn in alle disciplines in het park.

Personeelsformatie De vaste personeelsformatie is zuinig, maar gelet op de afgelopen jaren toereikend. Met de groei van het bezoekersaantal komt er ruimte in de begroting voor het aanstellen van een extra medewerker voor het verder invulling geven van de museale aspecten.

Daar waar de inzet van vrijwilligers de voorkeur heeft is het noodzakelijk deze inzet optimaal te begeleiden en te zorgen dat alle neuzen dezelfde kant op staan. Steeds opnieuw vergt dit een zorgvuldige afstemming van de belangen van de vrijwilligers en die van het Veenpark.

Door het seizoensmatige karakter van het park is het van belang in het seizoen de focus in het team nadrukkelijk te hebben op de exercitie. Buiten het seizoen om is er meer tijd voor het verbeteren en aanpassen van de organisatie. Er wordt een beroep gedaan op de flexibiliteit van medewerkers om te schakelen tussen de seizoenen.

Om het inzet van vrijwilligers te begeleiden, coördineren en voor het park te optimaliseren is er voorzien in een vrijwilligerscoördinator (0,2 fte).

Het Veenpark heeft een grote groep vrijwilligers die zich geregeld met groot enthousiasme en toewijding inzet voor het park en de verschillende themadagen. Het Veenpark is daarbij een bindende factor en vervult hiermee ook een duidelijk sociale rol in de regio. De groep vrijwilligers vormt echter ook een kwetsbaar onderdeel van het park. De noodzaak van verder professionalisering, groei en verandering kan voor vrijwilligers niet altijd even duidelijk zijn waardoor de betrokkenheid bij het park kan teruglopen. Het is in toenemende mate van belang de afweging te maken in hoeverre het park en de activiteiten in het park afhankelijk mogen zijn van de inzet van vrijwilligers.

Samenwerking Het succes van het Veenpark is afhankelijk van de samenwerking met verschillende partners, zowel in huis als in de regio. Tegenmaatregelen • Met elke partner is/wordt een zakelijke intentieovereenkomst gesloten en worden de partners betrokken in de ontwikkeling van organisatie en publieksconcept. • Het actief benaderen van bedrijven en instellingen in de regio om op te treden als sponsor, supporter of vriend van het Veenpark. Naast een financiële ondersteuning van het park biedt dit bedrijven en instellingen de mogelijkheid zich betrokken te tonen bij de regio. Het Veenpark leent zich uitstekend om ruimte te bieden aan speciale dagen en programma’s voor haar beneficianten. Vanuit de marketing kan hier doelgericht op worden ingezet.

83

Expertise Voor een museum van deze schaal is samenwerking noodzakelijk om de museale expertise te borgen. Tegenmaatregelen: • Aanstellen van een conservator die als specifieke taak heeft het verwerven, in stand houden, beschrijven en inventariseren van de collectie. • Aansluiting bij de overige Drentse musea versterken o.m door aansluiting St. platform Drentse Musea. • Aansluiting bij de museumvereniging en het verkrijgen van de status Erkend Museum. • Erkenning als museum van Provinciaal belang.

Exploitatie De activiteiten van de stichting zijn met BTW belast. Hiermee is in de exploitatie rekening gehouden.

84

Exploitatie 2020 Dit jaar 2020 was voor iedereen een uitzonderlijk jaar. Gezien de COVID-19 pandemie zijn voor het doorrekenen van de exploitatie voornamelijk gegevens gebruikt uit voorliggende jaren. Het Veenpark is 2020 relatief goed doorgekomen. De bezoekerscijfers waren ondanks corona redelijk. Indien het park het gehele voorjaar geopend was geweest hadden ca. 45.000 bezoekers hun weg gevonden naar de Veenpark. Tijdens de zomer van 2020 waren de bezoekersaantallen goed. Dit werd mede veroorzaakt door een succesvolle joint promotion in het regionale dagblad. Daarnaast heeft het park natuurlijk een zeer ruime (veelal openlucht) opzet zodat er ook in corona tijd ruim voldoende mogelijkheden zijn om gasten een veilig dagje uit te bezorgen.

Alternatieve begroting Mede naar aanleiding van de COVID-19 pandemie is in de bijlage een alternatieve begroting (tabblad 2023 crash) opgenomen waarin rekening wordt gehouden met een terugval van het bezoekersaantal in 2023 naar het niveau van 2021 (-18%). Bij deze alternatieve begroting is ervan uitgegaan dat het bezoekersaantal van het park zich in de vervolgjaren weer herstelt. De bezuinigingen die in deze alternatieve begroting voor 2023 zijn verwerkt zijn dan ook beperkt. Het tekort op de begroting voor dat jaar kan in de jaren daarna goed worden opgevangen.

De inkomsten uit arrangementen en bijzondere bijeenkomsten zijn door corona wel sterk teruggelopen dit jaar. Verwacht negatief resultaat over dit jaar ongeveer € 30.000.-. Dit is inclusief de steunmaatregelen van de overheid i.v.m. Corona.

85

15. Plan van Aanpak Om de (financiële) risico’s te beperken is voor de vervolgaanpak een fasering aangebracht met beslismomenten. Uitgangspunt is dat elke volgende fase kan worden uitgevoerd binnen de begroting en met einddocumenten. De huidige planning wordt in hoofdlijnen genoteerd. Het geheel is afhankelijk van het verkrijgen van subsidies. Deze projectaanpak is de som van ervaringen van bedenker en maker Perspekt. Perspekt voert alle plannen zelf uit voor een vast bedrag na goedgekeurd definitief ontwerp. Hiermee vermindert zij de risico’s voor het Veenpark en haar stakeholders. Perspekt heeft al meerdere projecten in Drente succesvol uitgevoerd, voor het Drents Museum en het Hunebedcentrum. Wat duidelijk uit deze aanpak blijkt, is dat deze herinrichting al gedaan wordt op een museale wijze. Inhoud en collectie bepalen de vorm. Ook blijkt uit de aanpak dat een conservator nodig is hierbij. De conservator die aangezocht wordt, zal gevoel hebben voor het maken van tentoonstellingen voor groot publiek en zal in staat zijn collectie (in objecten en beeld) en inhoud te kunnen verzamelen, kiezen, beheren en behouden. Zie bijlage ‘Plan van Aanpak’.

86

87

Gebruikte literatuur • https://kerncijfers.nbtc.nl/nl/magazine/12059/825124/nederlandse_ vakantiemarkt.html • https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/162352/Drentse-economie-krijgtklap-Misschien-valt-er-nog-wat-te-redden-met-toerisme • https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/162678/Drukke-Drentse-zomerzorgt-voor-topomzet-maar-niet-overal • https://api1.ibabs.eu/publicdownload. aspx?site=aaenhunze&id=100089805 • https://www.recreatieschapdrenthe.nl/files/Ecorys-2017.pdf • https://www.provincie.drenthe.nl/publish/pages/121134/rapportage_ vitaliteitsonderzoek_verblijfsrecreatie_drenthe.pdf • https://www.gemeenteraademmen.nl/nc/vergaderingen/document/ document/43073/via/theme%3A1405.html • https://www.gemeenteraademmen.nl/nc/vergaderingen/document/ document/42738/via/theme%3A1405.html • https://www.kunsten92.nl/publicaties/brieven/collegeakkoord-cultuurerfgoed-erin/ • https://economie.rabobank.com/publicaties/2020/september/heteconomische-belang-van-de-culturele-en-creatieve-sector/ • https://www.gemeenteraademmen.nl/brieven-aan-de-raad/overigebrieven/brieven-controller/Documents/brieven-actie/download/ brieven-document/48818.html

88

89

Veenpark Berkenrode 4 7884 TR Barger-Compascuum

Dit plan is tot stand gekomen met de volgende partijen: • Stichting Veenomenaal Veenpark • Perspekt Studio’s • Paul van der Sijs

90

91