Bijlage bij 20.006056 - Jaarrekening 2019 NV Waterbedrijf Drenthe (WMD) (RIS.9984)

Jaarverslag 2019

Deze versie is goedgekeurd door de raad van commissarissen d.d. 28 mei 2020 en zal ter vaststelling worden aangeboden aan de algemene vergadering van aandeelhouders op 19 juni 2020. Drents drinkwater

VOORWOORD Het jaar 2019 was een jaar vol uitdagingen voor N.V. Waterbedrijf Drenthe (WMD). In de eerste plaats kende 2019, net als het jaar ervoor, een lange, warme en zeer droge zomer. Tijdens de tropische dagen steeg het kwik in De Bilt tot ongekende hoogte. De zomer van 2019 komt daarmee in de top vier van warmste zomers ooit. WMD heeft in 2019 34,8 miljoen m3 drinkwater geproduceerd. Dit is 10% meer dan gemiddeld. Ook in periodes van langdurige droogte beschikt WMD over voldoende drinkwater aangezien in de diepe ondergrond van Drenthe altijd grondwater te vinden is. Wel hebben we tijdens de droogteperiode te maken gehad met lage drukken in het leidingnet en meer leidingbreuken. De lage drukken zijn terug te voeren op het extra drinkwatergebruik door klanten als het droog is. We nemen maatregelen om in de toekomst te kunnen blijven voldoen aan de wettelijke eisen voor de druk in het net. De tijdelijke toename van leidingbreuken komt door het optreden van zettingen in de uitgedroogde bermen waarin de leidingen van WMD liggen. Alle breuken zijn door onze monteurs snel en adequaat gerepareerd. Daarnaast was 2019 ook het jaar waarin voor WMD belangrijke dossiers zijn afgewikkeld. WMD heeft in haar visiedocument opgenomen dat het weer een 100% drinkwaterbedrijf wordt.

Het afgelopen jaar is hierin een grote stap gezet met het bereiken van een definitieve overeenstemming over de herstructurering van Wildlands. Ook is besloten tot het afbouwen van de bottelactiviteiten en heeft WMD de betrokkenheid in Indonesië zorgvuldig en met respect voor de belangen van Indonesische werknemers van WMD bijna volledig afgewikkeld. In 2019 is het besluit genomen tot het stopzetten van het aansprakelijkheidstraject rond de projecten in Indonesië. WMD heeft 2019 financieel positief afgesloten met een resultaat van € 2,2 miljoen. In 2019 zijn de incidentele baten en lasten per saldo € 0,2 miljoen negatief. De exploitatie van het drinkwaterwaterbedrijf (WMD Drinkwater B.V.) laat een gezond financieel beeld zien. Onder de incidentele baten vallen onder andere de verkoop van het laboratorium in Indonesië, de extra opbrengsten voor de verkoop van activa aan Wildlands en de vrijval ten gevolge van het beëindigen van derivaten. De incidentele lasten betreffen onder andere het opnemen van een voorziening voor de huurkoopverplichting van Wildlands en de waardering van de bottelarij op basis van liquidatiegrondslagen. In dit jaarverslag presenteren we de jaarrekening 2019 en leggen wij verantwoording af over het in 2019 gevoerde beleid.

Ik ben trots op de passie en het vakmanschap van onze medewerkers en dat we dankzij hun inzet 24 uur per dag in staat zijn geweest om drinkwater van onberispelijke kwaliteit te leveren aan onze klanten.

ir. L.J.W. Hendriks Bestuurder N.V. Waterbedrijf Drenthe

3

INHOUD SAMENSTELLING Aandeelhouders, raad van commissarissen, bestuur en ondernemingsraad

7

BESTUURSVERSLAG Jaaroverzicht 2019

9

Bestuursverklaring en voorstel aan de aandeelhouders

32

Verslag van de raad van commissarissen

35

Financiële resultaten

41

Vermogenspositie en financiering

47

JAARREKENING Geconsolideerde balans per 31 december 2019

50

Geconsolideerde winst-en verliesrekening over 2019

51

Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2019

52

Toelichting op de geconsolideerde balans en winst-en verliesrekening

53

Enkelvoudige balans per 31 december 2019

86

Enkelvoudige winst-en verliesrekening over 2019

87

Toelichting op de enkelvoudige balans en winst-en verliesrekening

87

OVERIGE GEGEVENS Statutaire bepaling

91

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT

92

BIJLAGEN

97

5

SAMENSTELLING AANDEELHOUDERS, RAAD VAN COMMISSARISSEN, BESTUUR EN ONDERNEMINGSRAAD RAAD VAN COMMISSARISSEN

AANDEELHOUDERS

E.H. Elgersma

voorzitter,

Provincie Drenthe

973

Gemeente Aa & Hunze

64

Gemeente Assen

147

Gemeente Borger-Odoorn

64

Gemeente Coevorden

80

M.B. Visser

voorzitter auditcommissie

Gemeente Emmen

234

R.W. Heutink

lid auditcommissie

Gemeente Hoogeveen

122

L.C. Rietveld

lid

Gemeente Midden-Drenthe

73

Gemeente Noordenveld

72

Gemeente Tynaarlo

45

Gemeente Westerveld

21

Gemeente De Wolden

51

BESTUUR L.J.W. Hendriks

lid remuneratiecommissie A.J. Mewe

vicevoorzitter, voorzitter remuneratiecommissie

ONDERNEMINGSRAAD bestuurder

H. Bunk

voorzitter

N. van der Moot

vicevoorzitter en lid OR (tot 1 september)

I. Folkersma

vicevoorzitter (vanaf 1 september)

M. Westenbrink

ambtelijk secretaris

J. Suelmann

secretaris

H. Kreeft A. Langenhuizen A.J. van der Weide R. Balsma (vanaf 1 september)

7

JAAROVERZICHT ALGEMEEN De uitvoering van de in 2018 vastgestelde visie 2019-2023 ‘Drents drinkwater, natuurlijk goed’ is in volle gang en zal ook in 2020 verder gaan. De ontwikkeling loopt op schema en er zijn vooralsnog geen externe ontwikkelingen die een substantiële bijstelling van de koers nodig maken.

Zoals in het voorwoord vermeld heeft de extreme droogte van 2019 consequenties gehad voor de drinkwatervoorziening. WMD heeft het piekgebruik dat is opgetreden tijdens de zomerperiode relatief probleemloos op kunnen vangen. Wel is gebleken dat in een aantal gebieden in de uitlopers van het distributienet de druk te laag wordt in periodes van extreem drinkwatergebruik. WMD gaat deze knelpunten binnen enkele jaren wegwerken, ondermeer door de capaciteit van het leidingnet op enkele trajecten te vergroten. Door de verhoogde vraag is op productiestation Annen de winvergunning voor de maximale jaaronttrekking in 2019 net overschreden. Door aanpassingen in de waterverdeling wordt geprobeerd om dit te voorkomen in geval van een nieuwe warme periode.

In 2019 is 34,8 miljoen m3 drinkwater geproduceerd, iets minder dan het recordjaar 2018 waarin WMD ruim 35 miljoen m3 drinkwater heeft geproduceerd. Van deze 34,8 miljoen m3 drinkwater is ruim 30,4 miljoen m3 geleverd aan de klanten in het voorzieningsgebied van WMD. Daarnaast is aan Waterbedrijf Groningen en Vitens per saldo 4,4 miljoen m3 geleverd in de vorm van engros leveringen (afgifte – inname engros). De hoeveelheid engros geleverd is vergelijkbaar met de engros levering in 2018.

9

Kengetallen WMD Grootheid

2017

2018

2019

eenheid

Ruwwater

35.161.654

36.305.591

36.141.250

m3

Productie

33.956.078

35.008.890

34.782.828

m3

3,6

3,7

3,9

%

Productieverlies Inname en gros

1.189.489

1.311.908

1.222.845

m3

Afgifte en gros

5.561.345

5.658.624

5.644.638

m3

Afgifte eigen vzg

29.584.222

30.662.175

30.361.035

m3

Afname eigen vzg

27.739.860

29.814.801

29.217.225

m3

Distributieverlies

1.844.362

847.373

1.143.810

m3

Distributieverlies

5,2

2,3

3,2

%

Lengte hoofdleidingen

5.031

4.832

4.878

km

Technische aansluitingen

198.106

198.905

200.508

-

Balanstotaal

163.581

157.562

167.423

k€

Aanschafwaarde materiële vast activa

266.811

276.807

288.399

k€

Boekwaarde materiële vaste activa

140.856

142.712

148.322

k€

Investeringsuitgaven

11.089

10.602

13.596

k€

Netto-omzet

32.672

32.404

33.240

k€

Resultaat

3.285

-8.225

1.603

k€

Aantal medewerkers

166

179

199

-

Aantal fte

148,0

161,6

180,3

-

8.094.905

8.592.941

9.195.454

€

Gemiddelde leeftijd

Salariskosten incl. sociale lasten

51

50

48

j

Gemiddeld aantal dienstjaren

23

20

18

j

Aantal full time

120

128

140

-

Aantal part time

45

51

59

-

Man

130

141

151

-

Vrouw

35

38

48

-

Ziekteverzuim

5,0

5,2

5,6

%

VERSLECHTERING KWALITEIT GRONDWATER De kwaliteit van de drinkwaterbronnen in Nederland, dus ook in Drenthe, staat onder druk. Dit is het gevolg van de aanwezigheid van stoffen afkomstig van menselijk handelen in de landbouw en industrie. WMD volgt de ontwikkeling hiervan nauwlettend en neemt waar nodig maatregelen om de kwaliteit van het drinkwater te garanderen. Ook wordt intensief samengewerkt met de provincie Drenthe om de bescherming van de bronnen te waarborgen en waar nodig te verbeteren. WMD hanteert hierbij het principe ‘wat er niet in zit, hoeven we er ook niet uit te halen’.

Actief kool Noordbargeres In het ruwwater bij productiestation Noordbargeres zijn in 2018 in twee bronnen hoge concentraties Bentazon aangetroffen. Om dit onkruidbestrijdingsmiddel te verwijderen zijn twee actief kool filters op de

10

‘ONKRUIDBESTRIJDINGSMIDDEL SUCCESVOL VERWIJDERD UIT RUWWATER’ Simon Dost, expert techniek: ‘Het wingebied van pompstation Noordbargeres worstelt al sinds de jaren ‘90 met de aanwezigheid van organische microverontreinigingen. In 2019 is het plotseling stijgend gehalte Bentazon in het ruwwater van bron 40 succesvol verwijderd met behulp van een mobiel actief kool filter, opgesteld in het wingebied. Actief kool op maat inzetten op ruwwater is nieuw in Nederland.’

11

twee bronnen geplaatst. Deze filters halen de stoffen uit het ruwwater. De gekozen opzet, actief kool in zuurstofloos ruwwater, is nog niet eerder toegepast in Nederland. In de praktijk blijkt de gekozen oplossing zeer goed te functioneren. In 2019 is besloten om de zuivering van Noordbargeres eerder dan gepland uit te breiden met een zuiveringsstap met actief kool.

Bestuursovereenkomst nitraat Mestgebruik in de landbouw kan de drinkwaterbronnen bedreigen als het nitraatgehalte in het grondwater daardoor te hoog wordt. Om dat te voorkomen zijn landelijke afspraken gemaakt tussen de gezamenlijke drinkwaterbedrijven, de gezamenlijke provincies, het Rijk en vertegenwoordigers van de landbouw in een bestuursovereenkomst nitraat. Maatregelen uit deze bestuursovereenkomst, zoals het terugbrengen van het gebruik van mest, zijn in 2019 van kracht geworden. Voor WMD is dit een belangrijke overeenkomst omdat het zonder deze maatregelen zeer waarschijnlijk is dat de nitraatgehaltes in het grondwater te ver gaan stijgen om hiervan zonder aanvullende zuivering drinkwater te kunnen produceren.

Kaderrichtlijn Water Als onderdeel van de Kaderrichtlijn Water (KRW) werken waterbedrijven en provincies samen aan intensivering van meting van de kwaliteit van het ondiepe grondwater. Dit is het early warning systeem. Doel hiervan is om snel te achterhalen of ongewenste stoffen zoals bestrijdingsmiddelen richting het grondwater uitspoelen. Mocht hiervan sprake zijn dan kunnen tijdig maatregelen worden genomen. De KRW heeft als uitgangspunt dat het mogelijk moet blijven om met relatief eenvoudige zuivering grondwater te benutten voor de drinkwaterproductie. In de vorm van pilots wordt het systeem van early warning verder uitgewerkt.

Gebiedsdossiers De provincie Drenthe maakt iedere zes jaar gebiedsdossiers voor de waterwingebieden. In deze dossiers brengt de provincie in kaart welke bedreigingen voor de waterkwaliteit in het gebied aanwezig zijn. In 2019 zijn de gebiedsdossiers in Drenthe herzien. WMD heeft hier haar bijdrage aan geleverd. In 2020 stelt de provincie samen met andere betrokken partijen, waaronder WMD, een uitvoeringsprogramma op om risico’s weg te nemen of te minimaliseren.

LEVERING GOEDE KWALITEIT DRINKWATER Het geleverde drinkwater is onverminderd van hoge kwaliteit. Incidenteel worden afwijkingen van de (wettelijke) standaarden geconstateerd. Het risico daarop is het grootst bij werkzaamheden aan het leidingnet. Het gaat dan bijvoorbeeld om bruin water en smaak- of geurklachten.

12

‘MINDER FYSIEKE BELASTING VOOR GROENMEDEWERKERS’ Berend Wegman, teamleider Groenonderhoud: ‘WMD heeft in 2019 een shovel aangeschaft. Deze machine wordt ingezet voor een groot aantal werkzaamheden, zoals het verzamelen van gras en boomstammen en het verplaatsen van zware materialen. Werken in het groen is fysiek zwaar, maar de beschikking hebben over goed gereedschap en goede machines is het halve werk.’

13

Zacht water Een belangrijk onderdeel van de visie van WMD ‘Drents drinkwater, natuurlijk goed’ gaat over de principes die WMD hanteert voor de levering van drinkwater aan haar klanten. Onderdeel hiervan is de levering van zacht water (1,4 mmol per liter hardheid). Daarom is binnen WMD een aantal projecten opgestart: 1.

Op de productiestations Assen en Hoogeveen wordt een extra stap in de zuivering ingebouwd om de kalkafzetting bij klanten te verminderen.

2.

Op productiestation Kruidhaars is een proef gestart om een aangepaste opzet van de zuivering te testen. De verwachting is dat de nieuwe procesopzet een lagere hardheid en troebelheid geeft. Wanneer de proef succesvol verloopt volgt volledige aanpassing van het productiestation. De voorbereidingen voor deze aanpassing starten eind 2020; realisatie volgt dan in 2021.

KLANT IN BEELD Onderhoud van hoofdleidingen en aansluitleidingen In 2019 hebben monteurs van WMD in totaal 3.147 bezoeken aan onze klanten gebracht om technische storingen aan de waterleiding of watermeter te verhelpen. Dit waren er 5.347 in 2018. De afname kan grotendeels worden verklaard door minder storingen door bevroren watermeters als gevolg van de zachte winter.

Klantbezoek januari / december 2019

164 3

9

1

Bevroren watermeter

300

Bruin water

18

Defecte watermeter

28

751

Dienstkraan

219

Distributiewerkzaamheden Drukklachten Hoofdkraan lekkage 737

Hoofdkraan sluit niet af Lekkage aansluitleiding Smaakklachten

917

Watermeter verwisseling

14

‘WMD (HER)AUTOMATISEERT PRODUCTIESTATIONS MET FLEXIBELE BLOKKEN’ Robert Balsma, ontwerper/projectleider: ‘Als onderdeel van een meerjarenproject hebben we In 2019 de locaties Annen, Pittelo, Assen en opjager Klazienaveen omgebouwd naar de nieuwe bedieningssoftware, ook hebben we in het najaar alle productielocaties voorzien van nieuwe versie van de onderliggende besturingssoftware. Het zijn hele klussen maar we hebben dit (multidisciplinair) gezamenlijk succesvol kunnen implementeren.’

15

Leveringsonderbrekingen In 2019 hebben onze klanten in totaal gemiddeld vier minuten en tien seconden geen drinkwater gehad zonder dat ze hierover geïnformeerd waren. Hiermee is WMD over 2019 goed in staat gebleken om de trend met betrekking tot de ondermaatse leveringsminuten stabiel te houden.

Waar mogelijk combineert WMD de aanleg- en vervangingsprojecten met gemeente en colleganutsbedrijven, zodat de klanten zo weinig mogelijk overlast ondervinden van de uitvoering van de gemeentelijke projecten en nutsprojecten. Klanten ontvangen minimaal 3 dagen van te voren bericht over een onderbreking in de levering van water (geplande OLM). De geplande OLM’s laten een dalende lijn zien.

Geplande OLM’s

2017

2018

2019

6 min en 49 sec

4 min en 38 sec

3 min en 41 sec

Klachten In totaal zijn er in 2019 919 klachten binnengekomen. Daarnaast waren er ook nog 20 complimenten. In 2019 zijn er 217 meer klachten binnengekomen in vergelijking met het voorgaande jaar. De extra klachten over 2019 worden grotendeels verklaard door een stijging in het aantal drukklachten vanwege het extreem warme weer.

Watermeters vervangen Elk jaar vervangt WMD ongeveer 16.500 watermeters. Het gaat hierbij om watermeters waarbij een standtijd van ongeveer 12 jaar is bereikt. Na 12 jaar kan een watermeter minder nauwkeurig meten.

Bij een klein percentage van de klanten komt het voor dat de meter niet kan worden vervangen. Bijvoorbeeld omdat het niet lukt om een afspraak te maken of doordat de watermeter niet bereikbaar is. Hierdoor is de standtijd langer dan 12 jaar; in sommige gevallen zelfs 20 jaar. In 2019 is op projectmatige wijze gewerkt aan het wegwerken van de achterstand die hierdoor de afgelopen jaren is opgebouwd. Dit heeft geresulteerd in een afname van 65% van watermeters die langer dan 20 jaar geleden geplaatst zijn. In 2020 wordt deze aanpak voortgezet om deze achterstanden te minimaliseren. Ook komt de focus te liggen op de vervanging van watermeters die tussen 2000 en 2008 zijn geplaatst.

16

‘WMD’ERS SCHRIJVEN HISTORIE TIJDENS FITTERIJWEDSTRIJDEN’ Willem Reinink, controleur drinkwaterinstallaties: ‘Na maandenlang oefenen was het begin november tijd voor het echte werk. Drie monteursteams, een directieteam én een damesteam bonden in de RAI de strijd aan met andere waterbedrijven tijdens de fitterijwedstrijden 2019. Nog nooit deed WMD met zoveel teams mee. En nog een unicum: we gingen met een prijs naar huis. De managers legden in hun klasse beslag op het brons.’

17

Telefonie In 2019 zijn ruim 68.000 telefoontjes binnengekomen bij de klantenservice. Het grootste deel van de binnengekomen telefoontjes ging over verhuizingen, vragen over facturen, aanmaningen en betalingsproblemen. In vergelijking met eerdere jaren is dit aantal redelijk constant gebleven.

Chat In februari is WMD gestart met het gebruik van chat als aanvullend middel voor de communicatie met onze klanten. In 2019 zijn er in totaal 1.270 chatgesprekken met de klant gevoerd. Het aantal chatgesprekken varieert van 8 tot 30 op een dag. Het tijdvenster waarin deze gesprekken plaatsvinden is van 08.30 tot 17.00 uur. Medewerkers vinden deze manier van communicatie een waardevolle aanvulling op de al bestaande kanalen, omdat uit de gesprekken naar voren komt dat onze klanten dit communicatiemiddel als positief ervaren.

WMD Waterdag Op zaterdag 13 juli zette WMD de deuren van de Waterfabriek in Hoogeveen open voor het publiek. Ruim 2.100 jonge en oudere bezoekers maakten gebruik van de unieke gelegenheid om op de WMD Waterdag een kijkje achter de schermen te nemen. Er waren diverse activiteiten te doen die de bezoeker lieten ervaren wat er gebeurt bij WMD. Ruim 65 WMD’ers waren in touw om alle activiteiten te begeleiden.

Drenthe Toen Drenthe Toen is het geschiedenisplatform van onze provincie, waarin Radio Drenthe een duik neemt in de geschiedenis. In het programma is 10 weken lang een serie uitgezonden over de geschiedenis van het Drentse leidingwater. Veel (oud)medewerkers van WMD vertelden hun verhalen over vroeger.

Klantenpanel Het klantenpanel kijkt positief kritisch naar de service en de communicatie van WMD. De afgelopen jaren zijn op advies van het panel al verschillende verbeteringen doorgevoerd. WMD heeft in 2019 afscheid genomen van de leden van het vorige panel; hun zittingsperiode zat er na vier jaar op. Uit 150 kandidaten is een nieuw panel samengesteld. Op 22 november 2019 was de eerste bijeenkomst van het panel in de nieuwe samenstelling.

WMD Watertap Je komt ze steeds vaker tegen. De WMD Watertap. Sporters, reizigers, wandelaars, spelende kinderen, studenten en winkelend publiek kunnen hun flesjes vullen met Drents drinkwater. Een mooie ontwikkeling die past bij een gezonde en duurzame levensstijl. In 2019 zijn ook alle NS-stations in Drenthe voorzien van een watertappunt.

18

‘ZIEN, HOREN, PROEVEN EN BELEVEN OP DE WMD WATERDAG’ Annemoreen Ooms, senior communicatieadviseur: ‘Ruim 2.000 bezoekers kwamen naar de waterdag in Hoogeveen om de wereld achter Drents drinkwater te ontdekken. Er was genoeg te doen: van waterproefjes en een virtual reality experience tot een natuurspeurtocht. En een groot aantal kinderen liet zien dat zij over een tijdje prima bij WMD kunnen werken door het repareren van hun eerste lekke waterleiding.’

19

INVESTERINGEN IN DE TOEKOMST Nieuwbouw productiestation Beilen Het contract met Vitens voor de levering van drinkwater vanuit productiestation Beilen naar productiestation Terwisscha in Friesland is begin 2019 ondertekend. De levering begint vanaf 2023 met een hoeveelheid van 2 miljoen m³ per jaar en neemt in 2028 toe tot 3 miljoen m³ per jaar. Om deze hoeveelheden te kunnen leveren wordt een nieuw productiestation gebouwd in Beilen. Het procesontwerp van de nieuwe zuivering is eind 2019 afgerond. Met dit ontwerp wordt ook aan de hogere kwaliteitseisen ten aanzien van de hardheid van het drinkwater voldaan. Gezien het belang van deze nieuwbouw voor zowel WMD als Vitens wordt dit project door een gezamenlijke stuurgroep aangestuurd.

Procesautomatisering In 2018 is WMD gestart met een project om op alle productiestations de hardware en software van de processturing te vervangen. Dit is een zeer omvangrijke klus waarbij de teams Projecten Installaties en Bedrijfsvoering nauw samenwerken. Alle benodigde software wordt in eigen beheer geschreven, getest en op locatie geïmplementeerd nadat de hardware is vervangen. Voorafgaand aan de ombouw wordt de geschreven software ook nog eens uitvoerig getest door het team Bedrijfsvoering. Tijdens de ombouw draait het station op ‘hand’. Voordat het station definitief overgaat, worden alle functionaliteiten ook in de praktijk getest. In 2019 zijn de productiestations Noordbargeres, Valtherbos, Annen en meerdere opjagers succesvol omgebouwd.

Energievisie In de visie ‘Drents drinkwater, natuurlijk goed’ (2019-2023) heeft WMD ervoor gekozen om in te zetten op verduurzaming. Voor de zuivering en distributie van drinkwater gebruikt WMD een grote hoeveelheid elektriciteit. In 2019 is een concept geschreven voor de toekomstige energievoorziening van WMD. Hierin is een scenario uitgewerkt waarbij het elektriciteitsgebruik van WMD volledig zelf duurzaam kan worden opgewekt door een slimme combinatie van zonnepanelen, windmolens en waterstofgas. Waterstofgas is in dit concept nodig om elektriciteit te kunnen maken op momenten dat er geen wind- of zonne-energie beschikbaar is. Verdere uitwerking van het concept is nodig voordat kan worden bepaald of realisatie mogelijk is, met name op het gebied van productie en benutting van waterstofgas.

20

‘EEN WEERSPIEGELING VAN HET PRODUCTIEPROCES’ Maurice Beerlink, teamleider Projecten Installaties: ‘Het ontwerp van het nieuwe productiestation in Beilen beeldt het productieproces uit. De oranje kleur staat voor de ijzeroxidatie die onderdeel is van het zuiveringsproces. De mangaankleurige bakstenen worden gemaakt van ijzerslib van andere drinkwaterzuiveringen in Nederland.’

21

AFBOUW NIET-DRINKWATERACTIVITEITEN In 2019 is een aantal belangrijke besluiten genomen in het proces tot verdere afbouw van de nietdrinkwateractiviteiten. Zo zijn er afspraken gemaakt over de beëindiging van de betrokkenheid van WMD met Indonesische entiteiten, de bottelarij Anl’eau B.V. en dierenpark Wildlands. Eind 2019 heeft WMD nog vier niet-drinkwateractiviteiten. Dit zijn twee gietwaterprojecten (Klazienaveen en Erica) en de levering van industriewater aan Cabot en de NAM.

In 2020 wordt een begin gemaakt om ook deze activiteiten af te stoten met uitzondering van de twee TED-projecten in Hoogeveen en Emmen. TED betekent Thermische Energie uit Drinkwater. Deze activiteiten hebben een directe link met het maken van drinkwater. In overleg met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) bespreekt de drinkwatersector de mogelijkheid of TED wettelijk als onderdeel van de primaire taak kan worden geformuleerd.

Wildlands In 2019 is het risicodossier Wildlands afgerond. In 2018 ontstond een situatie waarbij een faillissement dreigde voor Wildlands. De betrokken partijen, waaronder de gemeente Emmen, de provincie Drenthe en WMD, hebben deze situatie omgezet in een doorstart. WMD is in de nieuwe situatie alleen nog eigenaar van de gronden en is leverancier van drinkwater.

Dankzij de bereidheid van twee aandeelhouders om een achtergestelde lening te verstrekken aan WMD, kon WMD voldoen aan de solvabiliteitseis die door haar bankiers wordt gesteld.

Bottelarij Voor de bottelarij Anl’eau B.V. was bij het opstellen van de begroting 2019 het vooruitzicht dat de bottelarij zou worden verkocht. Halverwege 2019 is gebleken dat het continueren van de bottelactiviteiten door een derde, onverenigbaar was met de drinkwateractiviteiten van WMD in het waterwingebied Breevenen. Met goedkeuring van RvC en AvA is besloten de vennootschap zo snel mogelijk te liquideren met inachtneming van de nodige zorgvuldigheid richting de medewerkers en de klanten van de bottelarij. Voor de individuele medewerkers zijn intussen maatwerkoplossingen gevonden. De contracten met klanten zijn opgezegd en met hen wordt gekeken naar de overgang van de inkoop van gebotteld water van een andere partij. Per 1 januari 2020 is de bottellijn van de 18,9 liter flessen verkocht. Overige zaken worden in de loop van 2020 afgewikkeld.

22

‘EEN EINDE AAN EEN LEUKE EN UITDAGENDE LOCATIE VAN WMD’ Wichert Kanis, manager Industriewater: ‘WMD begon in 2002 met de waterzuivering van Wlidlands. Later leverde WMD ook warmte en elektriciteit. In 2019 kwam daar een einde aan. Vanaf 1 april is Wildlands eigenaar van alle installaties. Tot 1 april 2021 worden medewerkers van WMD ingehuurd om de kennis over te dragen.’

23

Afbouw overige deelnemingen WMD heeft ervoor gekozen de betrokkenheid in Indonesië zorgvuldig en met respect voor de belangen van Indonesische werknemers van WMD af te wikkelen. Het waterlaboratorium van WMD in Indonesië, PT WLN, is in het voorjaar van 2019 verkocht aan SGS, een groot gerenommeerd internationaal opererend laboratorium. SGS heeft de 75 medewerkers van het waterlaboratorium overgenomen.

Met de verkoop van het waterlaboratorium resteert nu nog de verkoop van PTAM, het lokale waterbedrijf van Manado. Van de 21 voorheen actieve vennootschappen zijn inmiddels 18 overgedragen of geliquideerd. Het is de verwachting dat de afwikkeling van deze drie vennootschappen (PT Air Manado, Remu Sorong, Dream Sukses Airindo) in 2020 plaatsvindt. Vervolgens kan dan ook definitief een punt worden gezet achter de samenwerking van WMD met de Indonesische waterbedrijven. Dit is geheel in lijn met de visie van WMD.

AANSPRAKELIJKHEIDSTRAJECT Begin 2016 heeft de toenmalige raad van commissarissen van WMD opdracht gegeven voor een onderzoek naar de informatievoorziening tussen bestuur, accountant en raad van commissarissen over een kritisch rapport van het Ministerie van Buitenlandse Zaken over de Indonesische activiteiten van WMD. Dit onderzoek heeft geleid tot een aanvullend onderzoek. Het doel was om meer in detail te kunnen duiden hoe de besluitvorming in de raad van commissarissen en de vergadering van aandeelhouders over de Indonesiëactiviteiten tot stand is gekomen in de periode van 2004 – 2016.

Samen met de aandeelhouders en raad van commissarissen is halverwege 2018 gekozen om te starten met het houden van een voorlopig getuigenverhoor. Hierbij zijn de belangrijkste getuigen over de meest relevante periode door de rechter onder ede gehoord. Eind 2019 is besloten om te stoppen met het aansprakelijkheidstraject. Het besluit tot stopzetting van het aansprakelijkheidstraject is genomen nadat alle informatie is verzameld en betrokkenen geraadpleegd zijn. Doordat de voorlopige getuigenverhoren in het openbaar zijn gehouden is hierbij maximale transparantie gegeven.

WMD betreurt het dat besluiten uit het verleden tot grote verliezen hebben geleid. Dit is ook de reden dat de organisatie maatregelen heeft genomen. Er is een nieuw bestuur, een nieuwe raad van commissarissen en een nieuwe accountant aangesteld. En er zijn strengere financiële kaders afgesproken. Deze zijn vastgelegd in statuten en reglementen.

24

‘VERBOUWING REGIOKANTOOR VAN START’ Joop Suelmann, uitvoerder en projectleider bouwkunde: ‘In september 2019 zijn we begonnen met de verbouwing van het regiokantoor in Assen. Er komen ruime, lichte werkplekken met stiltezones en het pand wordt opgewaardeerd naar de energienorm van 2030. We verwachten dat onze collega’s medio april 2020 het pand betrekken.’

25

RISICOBEHEERSING WMD beschikt over meerdere systemen om op de betreffende niveaus mogelijke risico’s te beheersen. De continue bewaking van de waterkwaliteit en de 24-uurs bewaking van de waterproductie en distributie vormen de kern van de risicobeheersing van de drinkwatervoorziening voor de klanten van WMD. Voor calamiteitensituaties beschikt WMD in de eerste plaats over goed geoutilleerde vakmensen die ook werken in de wacht- en storingsdienst. Daarnaast zijn er specifieke afspraken met leveranciers, WMD beschikt over reservematerialen en vele technische noodvoorzieningen die ingezet kunnen worden om verstoringen in de watervoorziening op te vangen. Tenslotte beschikt WMD over een reservecapaciteit van 10% van het maximale productievermogen als extra buffer bij noodsituaties.

Op strategisch niveau zijn de belangrijkste risicobeheersmaatregelen de samenwerkingsverbanden met de collega-drinkwaterbedrijven in de meest brede zin, de intensieve beleidsafstemming over strategische plannen met de provincie en de gemeenten en de continue ontwikkeling van het primaire proces op technologisch gebied.

Op tactisch niveau beschikt WMD over een planning- en controlcyclus, zowel op sector- als op bedrijfsniveau. De sturing op de (grote) projecten vindt plaats aan de hand van het reguliere investeringsoverleg. Voor de werkzaamheden van ondersteunende diensten waaronder financiën, inkoop, ICT, HRM en facilitaire zaken (documentbeheersing) is beleid opgesteld. WMD beschikt over een eigen intern auditprogramma.

De risicobeheersingssystemen met betrekking tot de financiële zaken zijn opgenomen in het hoofdstuk Financiële instrumenten en risicobeheersing in dit jaarverslag.

Tenslotte beschikt WMD over een compliance-programma dat toeziet op de opvolging en juiste toepassing van de wet- en (in- en externe) regelgeving.

Twee keer per jaar vindt er een externe audit plaats door Lloyds waarbij alle processen (primair en secundair) worden getoetst. In 2019 heeft WMD het ISO-certificaat 9001-2015 opnieuw verkregen naar aanleiding van het assessment in januari 2019.

26

27

BETROKKEN MEDEWERKERS, ‘FIT’ VOOR DE TOEKOMST Fit en Vitaal In 2019 is een start gemaakt met het project Fit en Vitaal. WMD wil meer investeren in de professionaliteit en flexibiliteit van medewerkers. Naast ontwikkelmogelijkheden vindt het bedrijf vitaliteit en werkplezier belangrijk. Met Fit en Vitaal wil WMD medewerkers de mogelijkheid bieden om op een prettige en vitale manier te blijven werken. Daarnaast is het belangrijk om de bewustwording van de medewerkers over het onderwerp duurzame inzetbaarheid te vergroten. Het project Fit en Vitaal besteedt aandacht aan fysieke fitheid, mentale vitaliteit, duurzame inzetbaarheid en een goede werk-privébalans. Eind 2019 is aan alle medewerkers een fitcheck aangeboden. Meer dan 100 medewerkers hebben hier gebruik van gemaakt. Verwacht wordt dat de resultaten hiervan bijdragen aan de bewustwording van een gezonde levensstijl.

Arbeidsmarktcommunicatie WMD is regelmatig op zoek naar nieuwe collega’s. In 2019 is gestart met het vormgeven van het werkgeversmerk van WMD. Dit heeft geresulteerd in een eerste concept voor een campagne die in 2020 start.

Kengetallen samenstelling personeel WMD In 2019 zijn 36 medewerkers in dienst gekomen en 16 medewerkers uit dienst getreden bij WMD. De uitstroom is overwegend het gevolg van pensionering. De toename van het aantal medewerkers is het gevolg van de volgende keuzes: •

Bij team Klant zijn medewerkers die langdurig werden ingehuurd, in dienst gekomen.

•

WMD besteedt het functioneel beheer van het klantinformatiesysteem niet langer uit.

•

De strategische afdeling is uitgebreid in verband met externe ontwikkelingen van grondwaterkwaliteit, droogte en toenemende eisen vanuit wet- en regelgeving.

•

Er komen meer activiteiten voort uit de toename van investeringen in aanvullende zuiveringsstappen en vervanging van verouderde infrastructuur.

Kengetallen personeel 2017

2018

2019

Fte

147,96

161,57

180,33

Aantal medewerkers

166

179

199

Gemiddelde leeftijd

51 jaar

50 jaar

48 jaar

Gemiddeld aantal dienstjaren

22,9

19,6

18,33

Full time/ part time

120/46

128/51

140/59

Man/vrouw

130/35

141/38

151/48

Ziekteverzuim

5%

5,2%

5,6%

28

‘WMD’ERS HEBBEN VERRASSEND GROENE VINGERS’ Saskia Teeuw, communicatieadviseur: ‘In juni staken bijna 120 WMD’ers hun handen uit de mouwen in waterwingebied Valtherbos. Gewapend met simpel handgereedschap en handschoenen bestreden we de prunus en staken we in de boomgaard Jacobskruiskruid. Tijdens een flinke wandeling hebben we ook nog veel geleerd over het gebied.’

29

BERICHT VAN DE OR 2019 was het eerste jaar van de ondernemingsraad (OR) in de huidige samenstelling. Breed gedragen verkiezingen, met 10 kandidaten voor 7 zetels en een opkomstpercentage van 85%, resulteerden in een OR waarin bijna alle sectoren van WMD vertegenwoordigd zijn. Hierdoor vormt de raad een goede afspiegeling van alle medewerkers van WMD.

Teamontwikkeling Omdat er sprake was van een nieuwe OR, is er in 2019 veel aandacht geweest voor teamontwikkeling. Een van de belangrijkste onderwerpen waarin de OR zich op dit gebied heeft verdiept is ‘Deep Democracy’. Dit is een vergadermethode waarbij niet alleen wordt uitgegaan van het meerderheidsbesluit, maar waarbij ook de dialoog wordt aangegaan met de minderheid om zo tot beter onderbouwde keuzes en besluiten te komen. Dit heeft een grote, en vooral positieve, invloed gehad op de manier waarop de OR nu vergadert en besluiten neemt.

Contact met de achterban Speerpunten van deze OR zijn onder andere het zo proactief mogelijk optreden en een goed contact onderhouden met de achterban. De OR-leden bezoeken voor dat laatste regelmatig de werkoverleggen van de verschillende afdelingen. Daarnaast heeft de OR met iedere nieuwe medewerker binnen WMD een kennismakingsgesprek. Ook communiceert de OR regelmatig via intranet en het personeelsblad De Brobbels.

Onderwerpen Tijdens de acht overlegvergaderingen tussen de ondernemingsraad en de bestuurder in 2019, waarvan twee in het bijzijn van mevrouw Visser uit de RvC (artikel 24 WOR) zijn onder andere de volgende onderwerpen besproken: •

masterplan infrastructuur WMD 2019-2040

•

meerjareninvesteringsplan

•

regeling melding misstand en het protocol • plaatsing machinisten Ander Water binnen

•

medewerkers

vertrouwenspersoon •

afbouw bottelarij en herplaatsing

sector Productie

aanpassing WOR, verplichting tot bespreken • wet arbeidsmarkt in balans beloningsverschillen

•

registratie werken met gevaarlijke stoffen in

•

gratis ontwikkeladvies 45-plussers

•

aanstelling andere bedrijfsarts

•

verbouwing regiokantoor Fokkerstraat

•

vertrouwensfuncties en screening personeel

•

financieel plan 2020

•

onderzoeksvraag GiGA

•

verbetering klantprocessen

•

werkkostenregeling

•

duurzaamheid

•

protocol autovolgsysteem

•

rookbeleid

•

project Fit en Vitaal

•

indelingscommissie functiewaardering

•

functievervulling binnen team Projecten

persoonsdossier

Distributie

30

OR VERDIEPT ZICH IN DEEP DEMOCRACY Hans Bunk, voorzitter ondernemingsraad WMD: ‘In september heeft de ondernemingsraad kennisgemaakt met Deep Democracy. Een vergadermethode om tot beter onderbouwde keuzes en besluiten te komen. Bij Deep Democracy luister en handel je niet alleen naar het meerderheidsbesluit, maar je gaat juist de dialoog aan met de minderheid. Je geeft de ‘tegenstemmer’ uitgebreid de gelegenheid om zijn mening en standpunt aan te geven. Hierdoor wordt het besluit kwalitatief sterker.’

Van links naar rechts: R. Balsma, A. Langenhuizen, A.J. van der Weide, M. Westenbrink, I. Folkersma, J. Suelmann, H. Kreeft, H. Bunk

31

BESTUURSVERKLARING De bestuurder van WMD verklaart naar beste weten:

•

Dat de jaarrekening 2019 een getrouw beeld geeft van de activa, de passiva, de financiële positie per 31 december 2019 en het resultaat over 2019 van WMD en de in de consolidatie opgenomen ondernemingen.

•

Dat het jaarverslag een getrouw beeld geeft van de toestand op de balansdatum per 31 december 2019 en de gang van zaken gedurende het boekjaar bij WMD.

•

Dat in het jaarverslag de wezenlijke risico’s zijn beschreven waarmee WMD wordt geconfronteerd.

32

VOORSTEL AAN DE AANDEELHOUDERS Hierbij bieden wij u het door het bestuur opgemaakte jaarverslag 2019 van N.V. Waterbedrijf Drenthe aan met daarin opgenomen de jaarrekening over 2019 conform artikel 29 van de Statuten N.V. Waterbedrijf Drenthe.

Het jaarverslag is met het bestuur besproken in een vergadering van de raad van commissarissen, waarbij ook de accountant aanwezig was.

De enkelvoudige en geconsolideerde winst-en verliesrekening over 2019 sluit met een positief saldo van € 2,2 miljoen. Voorgesteld wordt het resultaat aan de overige reserve toe te voegen.

De algemene vergadering van aandeelhouders wordt verzocht: •

Te besluiten tot het vaststellen van de jaarrekening 2019 van N.V. Waterbedrijf Drenthe.

•

Kwijting en decharge te verlenen over het jaar 2019 aan de huidige bestuurder van N.V. Waterbedrijf Drenthe voor de door hem verrichte werkzaamheden en het door hem gevoerde beleid voor zover dat beleid uit de vastgestelde jaarrekening van N.V. Waterbedrijf Drenthe blijkt of dat beleid aan de algemene vergadering van N.V. Waterbedrijf Drenthe bekend is gemaakt.

•

Kwijting en decharge te verlenen voor het jaar 2019 aan de huidige commissarissen van N.V. Waterbedrijf Drenthe voor de door de betreffende commissarissen verrichte werkzaamheden en het door hen gehouden toezicht voor zover dat toezicht uit de vastgestelde jaarrekening van N.V. Waterbedrijf Drenthe blijkt of dat toezicht aan de algemene vergadering van N.V. Waterbedrijf Drenthe bekend is gemaakt.

Assen, 1 mei 2020

33

VERSLAG VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN INLEIDING De raad van commissarissen (RvC) houdt toezicht op en geeft gevraagd en ongevraagd advies aan de bestuurder over de doelstellingen, de strategie en het beleid van de vennootschap. Tevens treedt de RvC op als werkgever van de bestuurder en onderhoudt de RvC contacten met interne en externe stakeholders. In dit verslag legt de RvC verantwoording af over de wijze waarop invulling is gegeven aan de uitvoering van de taken en bevoegdheden in 2019.

De RvC heeft toezicht gehouden door het bespreken van de volgende onderwerpen: •

•

strategie •

verkoop waterlaboratorium PT WLN en verdere afbouw activiteiten Indonesië

•

beëindiging aansprakelijkheidstraject inzake de projecten in Indonesië

•

afbouw bottelactiviteiten (bottelarij)

•

nieuwbouw productiestation Beilen en engros levering aan Vitens

•

definitieve afwikkeling Wildlands

beleid/regulier •

jaarverslag en jaarrekening 2018

•

aandeelhoudersvergaderingen NieuWater B.V. en WLN B.V.

•

verkoop van onroerend goed

•

jaarverslag OR

•

financieel plan 2020

•

tarieven en tarievenregeling 2020

Bovenstaande onderwerpen zijn besproken binnen de RvC, met de bestuurder en met de aandeelhouders. Waar en wanneer nodig, is door de RvC gevraagd en ongevraagd advies gegeven.

De rol van werkgever is door de RvC uitgevoerd door kritisch te zijn op de rol, taken en bevoegdheden van de bestuurder, maar ook op de wijze waarop de bestuurder omgaat met de rol, taken en bevoegdheden van andere belanghouders. De RvC heeft contact onderhouden met belanghouders en hen geïnformeerd. Waar en wanneer nodig heeft de RvC verantwoording afgelegd en gezorgd dat hij aanspreekbaar is.

35

Tenslotte is de RvC kritisch geweest op zijn eigen rol, taken en bevoegdheden. Dit is terug te zien in de zelfevaluatie die is uitgevoerd en in de aanspreekbaarheid tijdens de vergaderingen.

De RvC heeft in 2019 zes keer vergaderd in aanwezigheid van de bestuurder. Daarnaast is een bezoek gebracht aan Waterlaboratorium Noord (WLN) waarvan WMD voor 50% aandeelhouder is. Waterbedrijf Groningen, een belangrijke samenwerkingspartner van WMD, is ook 50% aandeelhouder.

Bij twee overlegvergaderingen tussen de bestuurder en de ondernemingsraad (op 13 maart en 22 oktober 2019) waarin de algemene gang van zaken van de onderneming is besproken (artikel 24 WOR), is mevrouw Visser als vertegenwoordiger van de raad aanwezig geweest. Het jaarverslag en de jaarrekening 2019, het financieel plan en de tarieven 2020, het definitieve besluit tot het afbouwen van de bottelactiviteiten zijn hier onder andere aan de orde geweest. Ook heeft twee keer informeel overleg tussen de raad en het managementteam plaatsgevonden, op 18 mei en 14 november 2019.

SAMENSTELLING RAAD VAN COMMISSARISSEN De Wet Bestuur en Toezicht, die sinds 2013 van kracht is, geeft als doelstelling dat minimaal 30% van de zetels wordt bezet door mannen en minimaal 30% door vrouwen. De RvC voldoet hieraan. De samenstelling van de RvC voldoet tevens aan het onafhankelijkheidsvereiste zoals geformuleerd in artikel 1.1.5 van het Reglement Raad van Commissarissen.

De RvC van N.V. Waterbedrijf Drenthe bestaat uit:

Mevrouw mr. E.H. Elgersma (26 juni 1962), voorzitter RvC, lid Remuneratiecommissie Ervaren toezichthouder (zowel lid als voorzitter), bestuurder, advocaat en curator. Tot 1 september 2019 tevens strategisch adviseur en projectleider op het gebied van duurzaamheid in de gebouwde omgeving. Vanaf 1 november 2019 gestart als directeur bestuurder bij de Stichting Woningbouw Achtkarspelen. Relevante nevenfuncties: voorzitter van de RvC van de woningstichting Beter Wonen te Almelo; voorzitter van de RvC van woningstichting Weststellingwerf te Wolvega (beide tot 1 november 2019); secretaris van het bestuur van de Steenwijkerlandse Uitdaging; lid bezwaar en adviescommissie Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) (tot 1 april 2019); lid gemeenteraad D66 en lid van de landelijke Besluitvormingscommissie van D66.

36

De heer drs. A.J. Mewe (20 november 1949), vicevoorzitter RvC, voorzitter Remuneratiecommissie Ruime ervaring als toezichthouder in de publieke sector. Kennis van en ervaring binnen het openbaar bestuur. Als oud-gemeentesecretaris van Emmen, bekend met de bestuurscultuur en de (bestuurlijke) verhoudingen binnen de provincie Drenthe. Uiteenlopende ervaring als (eind-)verantwoordelijk (algemeen) directeur en vertrouwd met organisatieontwikkeling. Eigenaar AM Interim, voor interim-management en advies. Relevante nevenfuncties: voorzitter raad van toezicht Jeugdbescherming Noord en Veilig Thuis Groningen.

Mevrouw M.B. Visser RA (15 december 1961), voorzitter Auditcommissie, contactpersoon OR Opgeleid en gevormd als accountant in de controle- en adviespraktijk. Naast de accountantspraktijk ook de functie van secretaris van de ondernemingsraad vervuld. Op dit moment werkzaam als senior-controller bij Hogeschool Windesheim. Zeer ervaren toezichthouder in uiteenlopende organisaties binnen de publieke sector. Relevante nevenfuncties: lid raad van toezicht Entrea Lindenhout groep; lid raad van toezicht Zonnehuisgroep IJssel-Vecht.

De heer drs. R.W. Heutink (8 juni 1956), lid Auditcommissie Brede management- en onderzoekservaring in (internationaal) bedrijfsleven. In 2014 gestopt als (statutair) directeur van Ipsos Nederland. Ruime ervaring in marketing, onderzoek en commercie. In 2016 gestart met diverse toezichthoudende functies in cultuur en onderwijs. Relevante nevenfuncties: lid raad van toezicht Open Schoolgemeenschap Bijlmer; voorzitter raad van toezicht Stichting Texels Museum.

De heer prof. dr. ir. L.C. Rietveld (3 september 1961) Hoogleraar Drinking Water and Urban Water Technology, verbonden aan de Technische Universiteit Delft. Gerenommeerd hoogleraar met een inhoudelijke oriëntatie op de integratie en innovatie van de drinkwatervoorziening in Nederland en daarbuiten. Relevante nevenfuncties: ruime management- en advieservaring, onder andere als lid van de Visitatiecommissie Bestuursakkoord Water; onbezoldigd bestuurslid van Elemental Water Foundation, Lamminga Fonds en Stichting International Water Conferences.

37

COMMISSIES De raad van commissarissen heeft de volgende twee permanente commissies: de remuneratiecommissie en de auditcommissie. Deze commissies bereiden ieder binnen hun eigen taakgebied de besluitvorming van de RvC op dat gebied voor en adviseren de raad. In de vergaderingen van de commissies vindt een verdieping van de onderwerpen plaats. De belangrijkste overwegingen en bevindingen van beide commissies worden daarna teruggekoppeld in de vergaderingen van de RvC waarmee zorgvuldige besluitvorming mogelijk is.

Auditcommissie De Auditcommissie bestaat uit mevrouw M.B. Visser (voorzitter) en de heer R.W. Heutink. De Auditcommissie adviseert de raad bij de uitvoering van zijn taak tot het houden van toezicht op de interne risicobeheer- en controlesystemen alsmede de jaarverslaglegging en de begroting in relatie tot tarieven. Voor de werkzaamheden van de commissie is een reglement opgesteld. De commissie is in het verslagjaar vijf keer bijeengekomen, waarvan één vergadering in het bijzijn van de accountant. Daarnaast is kennisgemaakt met de nieuwe accountant voor de boekjaren 2019-2022.

In financieel opzicht heeft WMD een spannend jaar achter de rug. Door de afboekingen die in 2017 en 2018 hebben plaatsgevonden in verband met de afbouw van de Indonesiëactiviteiten en de definitieve ‘ontvlechting’ met Wildlands is het eigen vermogen gedaald. Doordat twee grootaandeelhouders een achtergestelde lening hebben verstrekt, is het gelukt om het vereiste solvabiliteitsniveau te handhaven. Het eigen vermogen zal moeten groeien om in de pas te blijven met de stijging van het vreemd vermogen dat nodig is voor de investeringen in productiestations en leidingen. De investeringen stijgen ten gevolge van externe ontwikkelingen en de vervanging van verouderde infrastructuur. De druk op de tarieven neemt toe door de investeringsbehoefte. Dit punt heeft de continue aandacht van de auditcommissie.

De auditcommissie boog zich, ter voorbereiding op de vergadering van de voltallige raad, over de jaarcijfers en besprak het accountantsverslag 2019 met de accountant. Daarnaast werden in de auditcommissie het financieel plan en de drinkwatertarieven 2020 behandeld en is uitvoerig stilgestaan bij het besluit tot het beëindigen van de bottelactiviteiten en de definitieve afwikkeling rondom Wildlands. Ook heeft de auditcommissie samen met de bestuurder en de manager Klant en Bedrijfsondersteuning haar eigen functioneren geëvalueerd. De auditcommissie heeft de kwartaalrapportages 2019 inclusief de forecast 2019 besproken met de bestuurder en de manager Klant en Bedrijfsondersteuning. De auditcommissie constateert dat WMD een proces in gang heeft gezet om de interne financiële sturing, beheersing en verantwoording te verbeteren.

38

Remuneratiecommissie De Remuneratiecommissie bestaat uit de heer A.J. Mewe (voorzitter) en mevrouw E.H. Elgersma. De commissie is in 2019 vier keer bijeengekomen. Tijdens deze vergaderingen is onder andere gesproken over de governance van WMD, de beoordeling van de prestaties van de bestuurder en de nieuwe prestatieafspraken met de bestuurder, de secundaire arbeidsvoorwaarden van de bestuurder binnen de WNT, de bezoldiging van de leden van de RvC en het rooster van aftreden. De beoordeling van de bestuurder is gebeurd mede op basis van een 360° feedback. Daarnaast is ter beoordeling van het functioneren gesproken over de realisatie van de eerder afgesproken prestatiedoelstellingen en -resultaten. Verder vond in de Remuneratiecommissie de voorbereiding plaats van de jaarlijkse zelfevaluatie van de RvC; de raad heeft ervoor gekozen ook dit jaar externe begeleiding in te zetten. De commissie heeft het voorbereidend overleg gedaan met de externe begeleider. Voor de zelfevaluatie is gekozen voor de 360° feedback methodiek.

Tijdens de tweedaagse bijeenkomst van de RvC in het najaar is de genoemde jaarlijkse zelfevaluatie uitgevoerd. De conclusie is onder andere dat de RvC een uitdagend jaar achter de rug heeft, waarbij voor WMD belangrijke dossiers zijn afgewikkeld. Voor wat betreft het eigen functioneren is er een hoge mate van overeenstemming over welke punten goed gaan en welke punten beter kunnen. De raad heeft de samenstelling en kwaliteit van de raad (en zijn voorzitter), positief beoordeeld. Dat geldt ook voor de aanpak en mate van reflectie. De raad zet de wijze waarop open en eerlijke discussies plaatsvinden voort en onderstreept het nut van de voorbesprekingen van de RvC-vergaderingen om een heldere en eenduidige discussie en standpuntbepaling op hoofdlijnen te bevorderen. De rollen als toezichthouder, klankbord, adviseur en werkgever zijn goed geborgd en worden met zorg en in goed onderling evenwicht ingevuld. Als verbeterpunten zijn naar voren gekomen frequentie en invulling van de contacten vanuit de RvC naar externe stakeholders en de positionering en afbakening van verantwoordelijkheden van de RvC ten opzichte van de AvA. Het laatste punt gaat om twee dimensies: 1.

De praktische consequenties bij de voorbereiding (door medewerkers en bestuurder) van besluitvorming in RvC en AvA indien beide organen een (eigen) verantwoordelijkheid hebben in te vullen.

2.

De verheldering en waar nodig aanpassing van de formele bevoegdheden zoals die nu in de governance van WMD zijn vastgelegd.

TOT SLOT De RvC spreekt waardering uit voor de inzet en toewijding van de bestuurder, het management en alle medewerkers; deze zijn van grote betekenis voor de behaalde resultaten over 2019. Wij zien met veel interesse en vol vertrouwen de toekomst van WMD tegemoet.

Assen, 1 mei 2020

39

FINANCIËLE RESULTATEN Het financieel resultaat over 2019 van € 2,2 miljoen wordt beïnvloed door een aantal incidentele baten en lasten. De uiteindelijke financiële afwikkeling van de overdracht van de activa aan de gemeente Emmen en aan Wildlands heeft pas 31 december 2019 plaatsgevonden in plaats van de geplande datum van 1 april 2019. De overdracht van deze activa vond plaats in de zustermaatschappijen van WMD Drinkwater B.V. waardoor de resultaten hiervan voornamelijk op geconsolideerd niveau zichtbaar zijn.

Op basis van de in 2018 vastgestelde visie van WMD is bepaald dat WMD stopt met niet-drinkwater activiteiten. Voor de bottelarij Anl’eau B.V. was bij het opstellen van de begroting het vooruitzicht dat de bottelarij verkocht zou worden. Halverwege 2019 is gebleken dat het continueren van de bottelactiviteiten door een derde onverenigbaar was met de drinkwateractiviteiten van WMD in het waterwingebied Breevenen. Hierdoor is de bottelarij ultimo 2019 gewaardeerd op basis van liquidatiegrondslagen, conform de verslaggevingsrichtlijnen (RJ 170). In 2019 heeft de Nederlandse Waterschapsbank (NWB) de leningenportefeuille waterbedrijven van ABN AMRO over genomen. De leningen zijn derivatenvrij gemaakt en hierdoor is de voorziening derivaten in 2019 vrijgevallen. Uiteindelijk is in 2019 PT WLN Indonesië verkocht met een positief resultaat van € 1,3 miljoen (in voorgaande jaren zijn de Indonesische activiteiten tot nihil afgeboekt).

De cijfers over 2018 zijn voor sommige onderdelen anders geclassificeerd en sluiten aan met de verantwoording over 2019.

AFWIKKELING WILDLANDS De betrokkenheid van WMD met Wildlands is in 2019 afgerond en geformaliseerd. De assets zijn met terugwerkende kracht per 1 april 2019 overgedragen. De huurkoopovereenkomst met NDP Infra B.V. is echter getekend op 30 december 2019, en hierdoor is conform de daarvoor geldende verslaggevingsrichtlijn (RJ 292) het resultaat verantwoord in 2019. In 2018 was het verwachte verlies al verantwoord in de jaarrekening. Hierdoor is in WMD Water en Energie B.V. een positief resultaat gerealiseerd van € 2,4 miljoen. Gezien de huidige situatie van Wildlands is de nog openstaande huurkoopverplichting veiligheidshalve voorzien (€ 2,9 miljoen). De waterfabriek opstallen zijn in 2019 verkocht met een positief resultaat van € 0,2 miljoen. Het multimediagebouw in WMD Participaties B.V. is verkocht in 2019 met een negatief resultaat van € 0,9 miljoen.

41

ANL’ EAU (BOTTELARIJ) Op basis van de strategie is bepaald dat WMD gaat stoppen met de activiteiten van de bottelarij. Besloten is de activiteiten zo snel mogelijk af te bouwen en de vennootschap uiterlijk eind 2020 te liquideren, waarbij zorg wordt gedragen voor een zorgvuldige afwikkeling van de lopende contracten. Het personeel is ingelicht en voor iedereen is individueel gekeken naar hun toekomstmogelijkheden binnen of buiten WMD. De verkoopcontracten zijn opgezegd en met de klanten wordt gekeken naar de overgang naar een andere partij. Per 1 januari 2020 is de bottellijn van de 18,9l flessen verkocht. Overige zaken worden komende maanden afgewikkeld.

Omdat besloten is de activiteiten van de bottelarij te beëindigen en de vennootschap te liquideren, is de jaarrekening opgesteld op basis van liquidatiegrondslagen, zodat inzicht gegeven wordt in het te verwachten liquidatiesaldo. Op basis van de liquidatiegrondslagen zijn de volgende posten ten laste van het resultaat in de jaarrekening verwerkt:

•

Afwaardering Materiële Vaste Activa (€ 575K verlies)

•

Afwaardering van incourante voorraden (€ 79K verlies)

•

Afwaardering van overige vorderingen en debiteuren (€ 225K verlies)

•

Voorzieningen voor de afwikkeling van contracten en overige risico’s (€ 725K verlies)

•

Nog te realiseren exploitatieresultaten in 2020 (€ 255K verlies)

•

Verwachte kosten van liquidatie in 2020 (€ 50K verlies)

DERIVATEN In 2005, 2006 en 2007 heeft WMD drie leningen afgesloten bij de Fortis Bank. Deze leningen hadden een variabele rente en er was sprake van zowel een rente Cap, als een rente Floor. De leningen zijn in 2015 overgegaan naar de ABN.

In de jaarrekening 2014 zijn als gevolg van gewijzigde regelgeving in retrospectief de (embedded) derivaten verwerkt op basis van een waarderingsrapport van EY. Geconsolideerd was de vermogensmutatie € 1.790.000 negatief en de last in het boekjaar € 895.000. Het resultaat derivaten in de daaropvolgende jaren is jaarlijks bepaald op basis van een waarderingsrapport opgesteld door EY en verantwoord als financieel resultaat.

In 2019 zijn de ABN-leningen overgenomen door de NWB-bank. Met de NWB is een vaste rente afgesproken, waardoor geen derivaat meer besloten ligt in de leningsovereenkomst. De waarde van deze derivaten is daarom in 2019 niet langer als financieel instrument in de balans opgenomen en in het resultaat verantwoord van de winst- en verliesrekening als financiële bate van € 1,4 miljoen.

42

VERGELIJKING GECONSOLIDEERDE RESULTATEN 2019 MET 2018 Bij de beoordeling van de resultaten 2019 en de vergelijking met de resultaten 2018 dienen de volgende aspecten in de beoordeling betrokken te worden:

Opbrengsten: •

Onder de overige opbrengsten is in 2019 € 2,0 miljoen meegenomen aan diverse boekwinsten activa. Dit betreft met name de boekwinst op de verkoop van overige activa van WMD aan Wildlands van € 1,7 miljoen. Verder zijn er nog boekwinsten verantwoord voor de verkoop van regiokantoor Emmen en diverse gronden. In 2018 was de verkoop activa € 0,2 miljoen.

•

De netto-omzet is in lijn met de begroting en voorgaand jaar.

Bedrijfslasten: •

Kosten van grond- en hulpstoffen zijn gedaald met € 0,6 miljoen. De kosten voor energieverbruik zijn lager, als gevolg van lagere tarieven per kWh. In 2019 is een gunstiger energietarief overeengekomen dan in 2018. Per 1 april 2019 zijn de afspraken met Wildlands geformaliseerd. De inkoop van gas voor de WKK- installatie zijn per 1 april 2019 voor rekening van Wildlands.

•

Kosten van uitbesteed werk en andere externe kosten zijn € 0,6 miljoen lager dan voorgaand jaar. Dit wordt met name veroorzaakt door een verschuiving van geactiveerde uren inhuur. In 2019 zijn de geactiveerde uren van € 0,9 miljoen in mindering gebracht op de uitzendkrachten. In 2018 zijn de geactiveerde uren in mindering gebracht op de personele lasten.

•

Personeelskosten zijn € 1,0 miljoen hoger. De stijging van de personeelskosten wordt met name veroorzaakt door de cao-verhoging en toename van het aantal fte’s van 162 naar 180 fte. Tevens zijn er minder geactiveerde uren verantwoord omdat de geactiveerde uren in 2019 in mindering zijn gebracht op de uitzendkrachten in plaats van de personele lasten. De verrekening van de gezamenlijke ICT dienst (GiGA) is in 2018 gepresenteerd onder de doorberekening van de personeelskosten en in 2019 is deze verrekening rechtstreeks op de lonen en salarissen gecorrigeerd.

•

Afschrijvingen blijven achter ten opzichte van vorig jaar en ten opzichte van de begroting door het achterblijven van de investeringen.

Financiële baten en lasten Belangrijkste mutatie is de vrijval voorziening derivaten door de overname van de leningen door de Waterschapsbank van de ABN AMRO.

43

RESULTAATVERGELIJKING (bedragen in duizenden euro’s) Geconsolideerd 2019

2018

Netto-omzet

35.855

35.929

Overige bedrijfsopbrengsten

5.588

Waarvan drinkwater

Verschil

2019

2018

-74

33.240

32.404

4.848

740

3.792

41.443

40.777

666

Grond en hulpstoffen

2.356

2.986

Uitbesteed werk en andere externe kosten

7.469

Personeelskosten

Overige activiteiten

Verschil

2019

2018

Verschil

836

2.615

3.525

-910

3.825

-33

1.796

1.023

773

37.032

36.229

803

4.411

4.548

-137

-630

1.840

1.962

-122

516

1.024

-508

8.139

-670

7.106

7.491

-385

363

648

-285

10.619

9.597

1.022

10.068

9.023

1.045

551

574

-23

Afschrijvingen

8.598

8.679

-81

7.982

7.745

237

616

934

-318

Grondwaterbelasting

402

405

-3

402

405

-3

0

0

0

Overige bedrijfskosten

8.438

8.354

84

5.749

6.643

-894

2.689

1.711

978

37.882

38.160

-278

33.147

33.269

-122

4.735

4.891

-156

3.561

2.617

944

3.885

2.960

925

-324

-343

19

Opbrengsten

Bedrijfslasten

Bedrijfsresultaat Financiële baten en lasten Rentebaten

112

414

-302

550

455

95

-438

-41

-397

Rentelasten

-2.237

-2.633

396

-2.337

-2.349

12

100

-284

384

Mutatie waardering derivaten

1.361

197

1.164

992

150

842

369

47

322

-764

-2.022

1.258

-795

-1.744

949

31

-278

309

Bedrijfsresultaat voor belastingen

2.797

595

7.126

3.090

1.216

1.874

-293

-621

328

Winstbelastingen

-177

0

-177

-1.259

0

-1.259

1.082

0

1.082

Resultaat deelnemingen

390

600

-210

27

104

-77

363

496

-133

213

600

-387

-1.232

104

-1.336

1.445

496

949

3.010

1.195

1.815

1.858

1.320

538

1.152

-125

1.277

0

0

0

0

0

0

0

0

0

3.010

1.195

1.815

1.858

1.320

538

1.152

-125

1.277

Resultaat na belastingen Minderheidsbelang van derden Netto operationeel resultaat

44

Bijzondere posten Overige waardeveranderingen van materiële vaste activa

574

Waardeveranderingen van vorderingen die tot de vaste activa behoren

6.790

-6.216

0

0

0

574

6.790

-6.216

4.924

-4.924

0

0

0

0

4.924

-4.924

Waardeveranderingen groepsmaatschappijen

255

0

255

255

9.546

-9.291

0

-9.546

9.546

Bijzonder resultaat

-829

-11.714

10.885

-255

-9.546

9.291

-574

-2.168

1.594

Totaal netto resultaat

2.181

-10.519

12.700

1.603

-8.226

9.829

578

-2.293

2.871

45

VERMOGENSPOSITIE EN FINANCIERING VERMOGENSPOSITIE De beschikbare en vastgelegde middelen zijn, geconsolideerd beschouwd, als volgt te specificeren (bedragen in duizenden euro’s):

31 december 2019

31 december 2018

47.233

34.225

865

166

107.199

106.151

Op lange termijn beschikbaar Eigen vermogen (inclusief aandeel derden) Voorzieningen Langlopende schulden (inclusief kortlopend deel)

155.297

140.542

Op lange termijn vastgelegd Materiële vaste activa

152.475

150.141

Financiële vaste activa

4.232

3.839

Saldo lange termijn

156.707

153.980

-1.410

-13.438

10.797

10.918

Beschikbaar op korte termijn Kortlopende schulden

Vastgelegd op korte termijn Voorraden

1.070

1.191

Vorderingen

6.815

7.585

Totaal saldo

7.885

8.776

2.912

2.142

1.502

-11.296

Beschikbare financieringen op korte termijn: Rekening courant krediet

15.000

Kasgeldleningen

15.000

0

Beschikbare liquide middelen

47

0 15.000

15.000

16.502

3.704

WMD factureert twee keer per jaar de watergelden aan de kleinverbruikers. In januari wordt de eindafrekening over het voorgaande jaar alsmede een voorschot voor het eerste half jaar in rekening gebracht en in juli wordt een tweede voorschot voor de rest van het jaar gefactureerd. Om deze reden worden eind juni en eind december van ieder jaar de minimumposities qua liquiditeit bereikt en wordt er gebruikgemaakt van de rekening-courant faciliteit bij Rabobank. Zoals zichtbaar in bovenstaand overzicht had WMD ultimo 2019 nog € 16,5 miljoen ongebruikt uit de rekening-courant faciliteit (2018: € 3,7 miljoen). Het verschil tussen 2019 en 2018 is onder andere het gevolg van het positieve resultaat 2019 van € 2,2 miljoen, de geactiveerde belastinglatentie van € 2,3 miljoen en de ontvangen achtergestelde lening van € 8,5 miljoen.

Solvabiliteit De solvabiliteit per 31 december 2019 bedraagt geconsolideerd 27,7% (2018: 20,8%). Op basis van de balans WMD Drinkwater B.V. komt deze uit op 28,4% voor 2019 (2018: 23,4%). In de berekening van de solvabiliteit is de achtergestelde lening van € 8,5 miljoen gekwalificeerd als eigen vermogen.

Achtergestelde lening In verband met de waardevermindering van de activa Wildlands heeft WMD een achtergestelde lening van gezamenlijk € 8,5 miljoen ontvangen van de gemeente Emmen en de provincie Drenthe. Door de voorwaarden verbonden aan deze leningen tellen deze mee in de berekening van het garantievermogen en is hierdoor de solvabiliteit in 2019 weer op het niveau uitgekomen dat is afgesproken met de banken.

Financiering en investeringen In ‘Masterplan WMD Drinkwater 2019 – 2040’ is een analyse gemaakt van de staat van de infrastructuur (winning, zuivering en distributie) en van verwachte ontwikkelingen tot 2040. Het masterplan resulteert in een investeringsprogramma voor de komende jaren dat nodig is om de drinkwatervoorziening in Drenthe te blijven waarborgen. In dit masterplan komt WMD Drinkwater tot de volgende bevindingen:

•

Op meerdere locaties is uitbreiding van de zuivering noodzakelijk doordat de kwaliteit van een deel van de grondwaterbronnen die WMD gebruikt voor de drinkwatervoorziening achteruitgaat.

•

Door de klanten (Enquête en Klantenpanel) is aangegeven dat men bereid is wat meer te betalen voor zacht water.

•