CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 - Plan-milieueffectrapportage Omgevingsvisie Emmen 2040

Commissievergadering 19 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Omgevingsvisie Emmen 204029.122 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

combinatie met geclusterde zorg medewerking verlenen aan de ontwikkeling van de Nedersaksenlijn met een verdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen het zichtbaarder maken van cultuurhistorische elementen, zoals de monumenten, hunebedden, grafheuvels, dorpslinten, ontginningsstructuren en waterwegen, enzovoort rondom recreatiegebieden transformatie van Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) voor recreatieve doeleinden toestaan Alternatief 2 - Benutten landschap en ruimtelijke kwaliteit Dit alternatief focust op het stimuleren van economische- en bevolkingsgroei (tot ca. 120.000 inwoners) door gebiedsontwikkelingen, nieuwe bedrijvigheid en de daarvoor benodigde netversterkingen en infrastructuur buiten bestaand bebouwd gebied te realiseren bijvoorbeeld in de Delftlanden. De onbebouwde ruimte in de gemeente wordt daarmee benut om de positie van Emmen als economisch centrum voor de regio fors te versterken. Gemeente Emmen faciliteren de doorontwikkeling van de maakindustrie en de groene chemie en 27 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief verdubbelen de verbinding tussen Emmen en Klazienaveen van twee naar vier rijstroken. De komst van zowel de Nedersaksenlijn als de noordelijke rondweg zijn van grote betekenis voor Emmen.

De bouwstenen in dit alternatief focussen zich op het toevoegen van woningen op nieuwe locaties, het uitbreiden van het aandeel bedrijventerreinen, versterken van diverse economische sectoren, versterken van de regiofunctie van Emmen incl. een breed onderwijsaanbod voor studenten, een multimodale bereikbaarheid en energie infrastructuur om de groei te faciliteren. Dit alternatief brengt in kaart welke potentie Emmen kan bereiken met een focus op het benutten van haar ruimte voor economische groei, huishoudensgroei en woningbouw. Het alternatief maakt daarmee inzichtelijk welke kansen dit alternatief oplevert voor brede welvaartsaspecten als inkomen en werkgelegenheid. Ook laat het zien welke risico’s dit kan opleveren voor natuur, landschap en milieu. Tabel 3.3 Overzicht bouwstenen opgenomen in alternatief 2 Bouwsteen woningen toevoegen op plekken met veel voorzieningen nabij en goede bereikbaarheid: Emmen-stad en Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum en Nieuw Amsterdam/Veenoord (kerndorpen) versterken van regionale voorzieningenniveau (bijv. theater, ziekenhuis): zoveel mogelijk in het centrum van Emmen-stad goede bereikbaarheid vanuit de dorpen (o.a.

Barger-Compascuum, Erica, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek, Nieuw- Weerdinge, Roswinkel, Weiteveen Barger-Oosterveld en Zwartemeer) tot de voorzieningen elders in de gemeente door extra aandacht voor OV en (door)fietsroutes nieuwe woningbouw door uitbreiding voor het creëren van gemengde wijken en dorpen, met verschillende woningtypen groei woningvoorraad door bouw woningen in nog niet bebouwde gebieden waarbij het gebied rondom Emmen-Zuid geldt als locatie voor stedelijke uitbreiding (Delftlanden) mobiliteitsknooppunten creëren en bij elkaar brengen van functies op het gebied van publieksvriendelijke bedrijvigheid (onder andere kantoren, ZZP en start-ups), onderwijs, wonen en voorzieningen (waaronder de stations Emmen, Emmen Zuid, Nieuw Amsterdam) investeren in een breed hoger onderwijs aanbod en kennisinstellingen om studenten aan te trekken en vast te houden o.a.

in de vorm van een nieuwe Greenwisecampus omgeving van het ziekenhuis (als onderdeel van de Greenwise Campus) doorontwikkelen tot een gebied waarin wordt gewerkt aan het beantwoorden van de zorgvraag van de toekomst in 2050 CO2-neutraal door het stimuleren van duurzame en energiezuinige woon- en werkgebieden en het ontwikkelen van locaties voor lokale groene energieopwekking (zoals zon en wind) faciliteren 110kV-netversterking (onder andere nieuwe hoogspanningsstations in de buurt van het bestaande hoogspanningsstation Emmen Weerdinge en Emmen Bargermeer en nieuwe ondergrondse kabelverbindingen en het reserveren van ruimte voor middenstations en kleine trafostations in en rondom de bebouwde omgeving) bouw van windmolens langs de N34 op de flanken van de Hondsrug unieke woonconcepten creëren door natuur met woningbouw te combineren toeristische trekpleisters (bijv.

Wildlands, de Hondsrug, het Bargerveen, het Veenpark en de hunebedden) worden via een netwerk van recreatieve fiets-, wandel- en vaarroutes beter met elkaar en de wijde regio verbonden verkennen mogelijkheden voor ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein langs de A37 nieuwe werklocaties worden geplaatst naast of dichtbij regionale en internationale assen in het noordoosten van de gemeente ruimte blijven bieden voor duurzame productie en voor grootschaliger bedrijven op het gebied van landbouw Rundedal als uitbreidingslocatie voor het huisvesten van grootschalige bedrijvigheid tot en met 2040 een extra ruimtevraag voor bedrijventerreinen van ca.

65 ha voor transitie naar circulaire economie faciliteren duurzame doorontwikkeling van de (circulaire) maakindustrie en groene chemie door ruimte te bieden aan clustervorming en ketensamenwerking inzet op toekomstbestendig maken van glastuinbouw door ruimte te bieden aan intensivering en clustering 28 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Bouwsteen verdubbelen van de verbinding Emmen - Klazienaveen (N862) aanleggen van een noordelijke rondweg om de stad Emmen medewerking verlenen aan ontwikkeling van de Nedersaksenlijn met een onverdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen faciliteren en versterken van de aanwezigheid van recreatieve en toeristische trekkers de gemeente biedt ruimte voor agrariërs om werk te maken van bijvoorbeeld meervoudige verdienmodellen (recreatie, energieopwekking, etc.), innovatie en experimenten om hun bedrijfsmodel te verduurzamen 3.2.3 Beoordeling van alternatieven aan de hand van het Rad van de Brede Welvaart De kapstok van dit MER is Brede Welvaart. De gemeente Emmen wil met de omgevingsvisie de ‘Brede Welvaart’ vooropzetten in de keuzes die ze maakt in en over haar omgeving. Naast de milieuaspecten die standaard onderdeel zijn van een MER (zoals geluid en natuur), toetst dit MER daarom bijvoorbeeld ook op sociaaleconomische thema’s. Deze onderwerpen zijn vastgelegd in een beoordelingskader, Het Rad van de Brede Welvaart.

Het Rad van de Brede Welvaart is gebruikt als rode draad in voorliggend MER. Op basis van het Rad van Brede Welvaart zijn verschillende subthema’s, aspecten en criteria gedefinieerd. Deze vormen het beoordelingskader van voorliggend MER en zijn opgenomen in bijlage I. 29 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Afbeelding 3.1 Rad van de Brede Welvaart 3.2.4 Totstandkoming en beoordeling van het voorkeursalternatief De effecten van de twee alternatieven die volgen uit het plan-MER geven richting aan de bouwstenen die gezamenlijk het voorkeursalternatief (VKA) vormen. Bij de totstandkoming van het VKA hebben de hoofdlijnen van de integrale effectbeoordeling per alternatief een rol gespeeld. De alternatieven verkennen de hoeken van het speelveld. Door de twee alternatieven naast elkaar uiteen te zetten in dit MER kan de gemeente Emmen bepalen voor welke balans tussen behouden en ontwikkelen zij kiest, en welke combinaties van kansen en risico’s daarbij horen. Het doelbereik van beide alternatieven met betrekking tot het behalen van de ambities en aanpakken van de opgaven uit de Omgevingsvisie biedt daarbij houvast. Het VKA bestaat daarom uit diverse bouwstenen uit de twee alternatieven die gezamenlijk zorgen voor een goede balans tussen behouden van kwaliteiten en toekomstbestendig ontwikkelen.

Het VKA is daarmee, net als de twee onderscheiden alternatieven, een samenstelsel van afzonderlijke bouwstenen. Het gekozen VKA wordt, naast de twee alternatieven, separaat beoordeeld in dit plan-MER. Bijvoorbeeld, op grond van de beschrijving van de referentiesituatie én de eerste verkenning van effecten geconstateerd dat de bouwsteen ‘medewerking verlenen aan ontwikkeling van de Nedersaksenlijn met een onverdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen’ meer negatieve milieueffecten heeft dan de bouwsteen ‘medewerking verlenen aan de ontwikkeling Nedersaksenlijn met een verdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen’. De tweede bouwsteen is daarom opgenomen in het VKA.

30 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 3.3 Beoordelingswijze De referentiesituatie, de effecten van de alternatieven en het voorkeursalternatief worden in het MER systematisch beschreven en beoordeeld aan de hand van Het Rad van de Brede Welvaart. Bij de beschrijving van de effecten aan de hand van de thema’s uit het Rad van de Brede Welvaart ontstaat een samenhangend beeld van de impact van de Omgevingsvisie op de leefomgeving, en de mate waarin met de Omgevingsvisie de gestelde doelen worden gerealiseerd. Een uitwerking en onderbouwing van de beoordeling van de referentiesituatie terug te vinden in de achtergrondrapport bij dit MER (bijlage II). In hoofdstuk 4, 5 en 6 van dit plan-MER worden de belangrijkste bevindingen beschreven. 3.3.1 Plan- en studiegebied MER In het MER wordt onderscheid gemaakt tussen de begrippen plangebied en studiegebied. Plangebied Het plangebied van de Omgevingsvisie omvat het gehele grondgebied van de gemeente Emmen, zie afbeelding 3.2. Afbeelding 3.2 Gemeente Emmen, plangebied Omgevingsvisie en dit MER Studiegebied Het studiegebied is het totale gebied waarin milieueffecten als gevolg van de Omgevingsvisie kunnen optreden. Het studiegebied kan per milieuaspect verschillen. Voor milieuaspecten zoals bodemkwaliteit

31 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief treden de effecten alleen binnen het plangebied zelf op (het studiegebied is hier gelijk aan het plangebied). Voor milieuaspecten zoals stikstof en water kunnen ook buiten het plangebied effecten optreden (het studiegebied is hier dus groter dan het plangebied). 3.3.2 Wijze van beoordeling Beschrijving en beoordeling referentiesituatie Op basis van de criteria uit het beoordelingskader (in bijlage I) is de referentiesituatie beschreven en beoordeeld (bijlage II). Hierbij is gebruik gemaakt van bestaande informatie en studies (bureauonderzoek) en overleg tussen specialisten. De referentiesituatie bestaat uit de huidige situatie van de leefomgeving tezamen met de autonome ontwikkelingen tot het jaar 2040. Met een autonome ontwikkeling wordt een ontwikkeling bedoeld die ook plaatsvindt als de vaststelling van de Omgevingsvisie niet plaatsvindt. Per criterium zijn de huidige situatie en de autonome ontwikkeling van de leefomgeving in de gemeente Emmen beoordeeld op basis van de beoordelingsschaal in tabel 3.4 en tabel 3.5. In het achtergrondrapport is bij de verschillende criteria aangegeven hoe de beoordeling tot stand is gekomen. Er wordt een totaalbeoordeling per criterium gegeven over de gehele gemeente Emmen. Daar waar de situatie wezenlijk verschilt binnen de gemeente, is dit toegelicht in het achtergrondrapport.

Tabel 3.4 Beoordeling van huidige situatie Beoordeling Beoordeling huidige situatie Uitleg beoordeling + de huidige situatie is goed er is geen verbetering nodig voor het behalen van de maximaal te behalen doelstelling +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk voor het overtreffen van de minimaal gestelde doelstelling - de huidige situatie is slecht verbetering is noodzakelijk voor het behalen van de minimaal gestelde doelstelling In algemene zin geldt dat de huidige situatie per criterium in beeld wordt gebracht. De eerste stap is hierbij is het formuleren van een specifieke maatlat per criterium dat aan de hand van het beoordelingskader in beeld is gebracht. Ieder individueel criterium krijgt daarmee zijn eigen specifieke maatlat. In het achtergrondrapport is tabel 3.4 dus verder geoperationaliseerd op basis van (landelijke, provinciale of gemeentelijke) beleidsdoelstellingen. In tabel 3.5 is een voorbeeld gegeven van deze uitwerking voor het aspect luchtkwaliteit.

Tabel 3.5 Beoordelingskader huidige situatie jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig de huidige situatie van het jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide wordt als goed beoordeeld wanneer deze voldoen aan de advieswaarden van de WHO als rijksomgevingswaarden 32 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk de huidige situatie van het jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide wordt als redelijk beoordeeld wanneer deze deels boven de advieswaarden van de WHO liggen maar voldoen aan de rijksomgevingswaarden - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk de huidige situatie van het jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide wordt als slecht beoordeeld wanneer deze boven de advieswaarden van de WHO en rijksomgevingswaarden Vervolgens worden per aspect de autonome ontwikkeling en de planoverstijgende ontwikkeling los van elkaar beschreven. Per aspect worden de autonome ontwikkeling en de planoverstijgende ontwikkeling geduid (zie tabel 3.6).

In alle gevallen worden de huidige situatie en de autonome ontwikkeling/planoverstijgende ontwikkeling op kwalitatieve wijze per aspect onderbouwd. Tabel 3.6 Duiding autonome ontwikkeling Beoordeling autonome ontwikkeling positief/verbetering ten opzichte van huidige situatie neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie Beschrijving en beoordeling effecten alternatieven en VKA Het bepalen van de integrale effecten van de alternatieven is als volgt tot stand gekomen: - ieder alternatief bestaat uit een verzameling individuele bouwstenen. Van iedere afzonderlijke bouwsteen zijn ingreep-effectrelaties bepaald ten aanzien van alle afzonderlijke in het beoordelingskader opgenomen onderzoekscriteria. Dit is gedaan op kwalitatieve wijze en in termen van kansen en risico’s. Alle bouwstenen en alle bijbehorende ingreep-effectrelaties zijn opgenomen in een online effectendatabase. Dit maakt het mogelijk om gedurende het mer-proces nog wijzigingen aan te brengen in de bouwstenen bij de alternatieven; - per alternatief en per onderzoekscriterium zijn de vanuit de bouwstenen voortkomende ingreep- effectrelaties samengevoegd tot één overkoepelende effectbeschrijving.

De effectbeschrijving vindt per criterium plaats aan de hand van een vierpuntsschaal en is tekstueel, en waar van meerwaarde met kaarten en/of tabellen, onderbouwd. De online effectendatabase helpt bij het identificeren van dominante effecten, omdat deze inzicht geeft in de cumulatie van effecten voor bepaalde thema’s of in bepaalde gebieden binnen de gemeente Emmen; - in dit hoofdrapport zijn de overkoepelende, integrale effectbeschrijvingen per alternatief in hoofdlijnen samengevat, zodat het hoofdrapport zich beperkt tot het weergeven van de dominante beslisinformatie ten aanzien van de te maken keuzes voor het VKA; - In het achtergrondrapport (bijlage II) is per onderzoekscriterium uitgebreider ingegaan op de effecten. Per thema laat het achtergrondrapport zien voor beide alternatieven welke milieueffecten optreden en welke effecten op de aspecten uit het Rad van de Brede Welvaart optreden in de gemeente Emmen. De beoordeling van de effecten is gedaan ten opzichte van de referentiesituatie met behulp van de beoordelingsschaal in tabel 3.6. De twee alternatieven en het VKA zijn door middel van expert judgement 33 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief beoordeeld aan de hand van de aspecten van het beoordelingskader.

De effecten van de alternatieven op de kwaliteit van de leefomgeving zijn vanwege het abstractieniveau van de Omgevingsvisie en de lange termijn waarover ze plaatsvinden behoorlijk onzeker. Daarom is in de effectbeoordeling door middel van kansen en risico’s per alternatief de bandbreedte van de effectbeoordeling aangegeven. Zo wordt duidelijk wat de voor- en nadelen van de alternatieven zijn en wat de randvoorwaarden, aandachtspunten en kansen zijn voor de diverse alternatieven voor de Omgevingsvisie. Tabel 3.7 Beoordelingsschaal van de effecten van de onderzochte alternatieven en het VKA Score Toelichting + positief effect; er zijn meer kansen dan risico’s ten opzichte van de referentiesituatie 0 neutraal; er zijn geen of nauwelijks kansen en risico’s ten opzichte van de referentiesituatie - negatief effect; er zijn meer risico’s dan kansen ten opzichte van de referentiesituatie + en - positief en negatief effect; er zijn ongeveer evenveel kansen als risico’s ten opzichte van de referentiesituatie Beoordeling doelbereik Naast de beoordeling van effecten op de thema’s uit het beoordelingskader wordt ook bekeken in welke mate het voorkeursalternatief bijdraagt aan het behalen van de doelen van de gemeente Emmen. De toetsing van het doelbereik wordt gedaan voor de drie gestelde kernambities, zoals beschreven in paragraaf 2.2 van dit MER.

Het doelbereik is bepaald aan de hand van de onderstaande maten: - hoge potentie voor behalen van de ambitie; - beperkte potentie voor behalen van de ambitie; - geen potentie voor behalen van de ambitie; - geen invloed op het behalen van de ambitie (niet van toepassing). 34 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 4 REFERENTIESITUATIE De referentiesituatie beschrijft de situatie in het geval dat de Omgevingsvisie van gemeente Emmen niet doorgaat, maar andere ontwikkelingen wel. Die andere ontwikkelingen heten ‘autonome ontwikkelingen’. Dit betekent dat de referentiesituatie ervan uitgaat dat vastgesteld overheidsbeleid (en de gevolgen daarvan) wél wordt gerealiseerd. Daarnaast worden de grootste uitdagingen benoemd. Voor een volledige toelichting op de beoordeling van de huidige situatie en autonome ontwikkeling (referentiesituatie) wordt verwezen naar het achtergrondrapport in bijlage II. In dit achtergrondrapport wordt ook ingegaan op relevante wet- en regelgeving en beleid. Dit hoofdstuk worden eerst de autonome ontwikkeling beschreven. Daarna wordt een samenvatting van de beoordeling van de referentiesituatie voor de gemeente Emmen gegeven. 4.1 Autonome ontwikkelingen Voordat wordt ingegaan op de beoordeling van de referentiesituatie, worden (algemene) autonome ontwikkelingen hieronder beschreven.

Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen: 1 reeds vastgestelde visies en beleidsplannen; 2 projecten die planologisch worden vastgesteld of onherroepelijk zijn; en 3 planoverstijgende autonome ontwikkelingen. 4.1.1 Reeds vastgestelde visies en beleidsplannen In het achtergrondrapport (bijlage II) is voor ieder subthema aangegeven welke reeds vastgestelde visies en beleidsplannen zijn beschouwd. Het ijkpunt daarbij is dat het beleid is vastgesteld door de gemeenteraad, of dat dit nog wordt gedaan binnen één jaar. 4.1.2 Projecten die planologisch worden vastgesteld of onherroepelijk zijn Projecten die meegenomen zijn als autonome ontwikkeling zijn projecten waarvoor bijvoorbeeld een bestemmingsplan is opgesteld of een vergunning is verleend. Ook de projecten waarvoor ontwerp-besluiten zijn genomen en waarvan de verwachting is dat deze besluiten onherroepelijk worden vastgesteld zijn meegenomen. Deze projecten zijn, indien relevant, opgenomen in het achtergrondrapport (bijlage II). De projecten die worden meegenomen zijn: - diverse woningbouwprojecten; - trafostation TenneT Boerdijk - Veenoord (realisatie hoogspanningsstation ten noorden van de A37 bij afrit Veenoord); - zonneroute A37 (opwek zonne-energie langs de A37 d.m.v.

zonnepanelen in de meeste knooppunten, zijbermen en middenbermen); - recreatiepark Nordic Nature - Erica (ontwikkeling van bijna 400 vakantiewoningen); - GZI-Next (realisatie van een locatie voor de zuivering van fossiel gas tot een duurzame energiehub). 35 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 4.1.3 Planoverstijgende autonome ontwikkelingen Naast beleid en projecten waarvoor besluiten zijn genomen, zijn er een aantal generieke ontwikkelingen te benoemen die het gebiedsniveau overstijgen. Op het gebied van milieu is dit bijvoorbeeld de trendmatige verbetering van de luchtkwaliteit door (inter)nationale afspraken of de klimaatverandering die op basis van verschillende scenario´s te verwachten is. Of de verslechtering van het Natura 2000-gebied Bargerveen door grote belasting vanuit Duitsland. Ook zijn er technologische, demografische, politieke, economische en sociale ontwikkelingen op nationaal en regionaal niveau die in meer of mindere mate invloed hebben op de autonome ontwikkeling van het plangebied. Ook technologische innovaties, zoals zelfgestuurd of emissieloos rijden, zijn vanaf 2030 van grote invloed op de verplaatsingspatronen en milieucondities in en rondom het plangebied. Deze generieke planoverstijgende ontwikkelingen worden in het MER niet betrokken.

4.2 Uitkomsten referentiesituatie In onderstaande tabel is een samenvatting van de beoordeling van de huidige situatie en de autonome ontwikkeling gegeven voor de verschillende subthema’s. In het achtergrondrapport is dit nader toegelicht. Tabel 4.1 Samenvatting huidige situatie en autonome ontwikkelingen Subthema Aspect Criterium Beoordeling huidige situatie Duiding autonome ontwikkeling en planoverstijgende ontwikkeling landschap landschap landschapstypen en kernkarakteristieken +/- negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie cultuurhistorie en erfgoed Cultuurhistorie monumenten en hun karakteristieke elementen + neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie Archeologie archeologische monumenten +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie klimaat en klimaatverandering wateroverlast waterbergend en spons vermogen - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie overlast door hoge grondwaterstanden +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie droogte zoetwaterbeschikbaarheid +/- negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie lage grondwaterstanden door ontwatering +/- negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie hittestress stedelijk hitte eiland + neutraal/geen verandering ten 36 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Subthema Aspect Criterium Beoordeling

huidige situatie Duiding autonome ontwikkeling en planoverstijgende ontwikkeling opzichte van huidige situatie veiligheid sociale veiligheid aantal geregistreerde misdrijven/jaar +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie onveiligheidsgevoel in de buurt - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie verkeersveiligheid aantal ongevallen met dodelijke afloop/jaar +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie aantal ongevallen met letsel tot gevolg/jaar +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie omgevingsveiligheid aantal kwetsbare gebouwen binnen aandachtsgebieden - negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie welzijn en gezondheid sociale samenhang sociale samenhang score + neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie woongenot tevredenheid met woning en woonomgeving +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie voorzieningen beschikbaarheid voorzieningen +/- negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie leefstijl obesitas, bewegingsarmoede, eenzaamheid - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie ervaren gezondheid - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie beweegvriendelijke omgeving - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie levensverwachting het aantal jaren vanaf geboorte naar verwachting

- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie wonen woningbehoefte woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie 37 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Subthema Aspect Criterium Beoordeling huidige situatie Duiding autonome ontwikkeling en planoverstijgende ontwikkeling mobiliteit modal split gemiddeld aandeel reizigerskilometers per vervoerswijze (auto, ov, fiets, voet) per persoon per dag - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie bereikbaarheid en toegankelijkheid auto vervoersbewegingen auto +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie bereikbaarheid OV afstand tot OV-halte (km) +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie langzaam verkeer ervaren tevredenheid met fiets- en wandelmogelijkheden - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie natuur biodiversiteit soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang - negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie biodiversiteit aanwezigheid groene landschapselementen, inclusief groenblauwe dooradering - negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie beschermde natuurgebieden (provinciaal en nationaal beleid en Natura 2000) areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden - negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie

waterkwaliteit KRW-doelen - negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie bodem bodemdaling bodemdaling (mm/jaar) +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie bodemkwaliteit aantal en omvang bodemverontreinigingen - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie biologische bodemkwaliteit +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie milieu en gezondheidsbescherming luchtkwaliteit jaargemiddelde concentraties fijnstof stikstofdioxide +/- negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie geluid geluid alle bronnen (lcum) (gemiddeld dB/jaar) + negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie geurhinder geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur +/- negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie 38 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Subthema Aspect Criterium Beoordeling huidige situatie Duiding autonome ontwikkeling en planoverstijgende ontwikkeling lichtvervuiling opgaan licht (nanowatt per cm2 per sterradiaal) +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie zeer zorgwekkende stoffen (zzs) zeer zorgwekkende stoffen (zzs) +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie energie energieverbruik energieverbruik (TJ/jaar) - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie aandeel hernieuwbare energie aandeel

hernieuwbare energie in totale energievoorziening ([%) +/- positief/verbetering ten opzichte van huidige situatie arbeid en inkomen inkomen besteedbaar inkomen per inwoner - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie werkgelegenheid en werkloosheid werkloosheidpercentage +/- neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie vestigingsklimaat percentage inwoners die hoger onderwijs hebben gevolgd - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie vestigingsklimaat aandeel innovatieve hightech bedrijven + positief/verbetering ten opzichte van huidige situatie woon-werk afstand reistijd van en naar werk of studie - neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie agrarische sector beschikbare landbouwgrond areaal landbouwgrond (ha) + neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie beschikbare landbouwgrond aantal agrarische bedrijven + neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie 4.2.1 Probleemanalyse Over het algemeen is te concluderen dat aan de meeste criteria een redelijke beoordeling (+/-) is toegekend, maar er zijn ook een aantal criteria met een slechte beoordeling (-). Zo hebben de criteria binnen het subthema natuur een negatieve beoordeling en ook met de autonome ontwikkelingen is voor dit subthema een dalende trend voorzien. Binnen dit subthema bestaan dus kansen om te verbeteren.

De autonome ontwikkelingen hebben overwegend een neutraal of negatief effect op de criteria. Enkel op het aandeel hernieuwbare energie en het aandeel innovatieve bedrijven wordt een stijgende lijn voorzien. Bij 39 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief de overige criteria liggen daarom mooie kansen om beleid op te stellen dat een bijdrage levert aan de verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving van de inwoners van Emmen. Samenvattend valt op te merken dat er voor thema’s aanvullende actie nodig is om gestelde ambities te halen. Dit kan zijn door het opstellen en implementeren van aanvullend beleid. 40 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 5 EFFECTEN VAN DE ALTERNATIEVEN In dit hoofdstuk is de effectbeschrijving van de alternatieven per subthema samengevat. De gehele effectbeschrijving is opgenomen in het achtergrondrapport in bijlage II. De effecten van de alternatieven zijn afgewogen ten opzichte van het referentiesituatie en beoordeeld volgens het beoordelingskader. Vanwege het abstracte karakter en de lange termijn van de Omgevingsvisie zijn sommige inschattingen onzeker; daarom is per alternatief een bandbreedte aangegeven aan de hand van kansen en risico’s. Deze milieueffectrapportage onderzoekt de effecten van twee alternatieven: 1 behouden van landschap en ruimtelijke kwaliteit; 2 benutten van de ruimtelijke kwaliteit en economie.

De samenstelling aan bouwstenen per alternatief is beschreven in paragraaf 3.2.2. 5.1 Effectbeoordeling van de alternatieven In onderstaande tekst is per subthema de effectbeoordeling van de twee alternatieven samengevat. De volledige effectbeoordeling is opgenomen in bijlage II. 5.1.1 Subthema Landschap In tabel 5.1 staat de effectbeoordeling voor het subthema Landschap. Tabel 5.1 Effectbeoordeling alternatieven subthema Landschap Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten landschap landschapstypen en kernkarakteristieken + - Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Landschap zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - herbestemming van VAB kunnen landschapskwaliteit en kernkwaliteiten versterken; - een verdiepte ligging van de Nedersaksenlijn kan visuele verstoring rond het centrum verminderen; - uitsluiting van intensieve veehouderij en inzet op extensivering van landbouw rond het Bargerveen kunnen het zuidoostelijke landschap beschermen en versterken en biedt kansen voor herstel van groen van doorlopende oost-west structuren; - behoud van het open, groene karakter, zichtbaarheid en bescherming van cultuurhistorische elementen, versterking van biodiversiteit, ecologische verbindingszones en extra waterberging kunnen herstel en behoud van kernkwaliteiten ondersteunen.

Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Landschap zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: 41 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief - extra ruimtevraag voor woningen, bedrijvigheid en nieuwe werklocaties zal het ruimtebeslag vergroten en mogelijk zichtlijnen aantasten en karakter van diverse landschapstypen veranderen; - infra- en grootschalige projecten kunnen leiden tot visuele verstoring en fragmentatie van het landschap; - concentratie van woningen dichtbij voorzieningen en goede bereikbaarheid kunnen druk op het buitengebied verminderen en mogelijk het uitbreidingsbehoefte beperken. 5.1.2 Subthema Cultuurhistorie/Erfgoed In tabel 5.2 staat de samenvatting van de effectbeoordeling van het subthema Cultuurhistorie/Erfgoed.

Tabel 5.2 Effectbeoordeling alternatieven subthema Cultuurhistorie/Erfgoed Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten cultuurhistorie monumenten en hun karakteristieke elementen + + archeologie archeologische monumenten + en - + en - Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Cultuur/Erfgoed zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - particuliere en commerciële eigenaren krijgen mogelijk ruimte voor verduurzaming, optoppen, woningsplitsing en transformatie, wat de kans op monumenten in goede staat vergroot, tegelijkertijd bestaat het risico dat aanpassingen door eigenaren afbreuk doen aan karakteristieke elementen; - cultuurhistorische elementen (monumenten, hunebedden, grafheuvels, veenkoloniale ontginningsstructuren) kunnen zichtbaarder worden gemaakt, waardoor waardering en behoud toenemen; - bij ruimtelijke ontwikkelingen het open, groene karakter als vertrekpunt nemen kan bijdragen aan de kwaliteit van de cultuurhistorie; - de ontwikkeling van de Nedersaksenlijn met een verdiepte ligging zorgt voor verstoring van de bodem waardoor archeologische monumenten verstoord kunnen worden.

Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Cultuur/Erfgoed zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - vergroten van de toegankelijkheid, bereikbaarheid en onderlinge verbinding van locaties kan leiden tot kansen voor zowel de staat als de beleving van cultuurhistorische en archeologische monumenten; - de ontwikkeling van een onverdiepte Nedersaksenlijn zorgt voor meer druk op archeologische monumenten zoals grafheuvels. 5.1.3 Subthema Klimaat en Klimaatverandering In tabel 5.3 staat de effectbeoordeling voor het subthema Klimaat en Klimaatverandering. Tabel 5.3 Effectbeoordeling alternatieven subthema Klimaat en Klimaatverandering Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten wateroverlast waterbergend en spons vermogen + - 42 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten overlast door hoge grondwaterstanden + + en - droogte zoetwaterbeschikbaarheid + - lage grondwaterstanden door ontwatering + + en - Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Klimaat en Klimaatverandering zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - het bodem- en watersysteem leidend maken, extra waterberging in beekdalen/veengebieden en ruimte voor natuurfuncties rondom het Bargerveen kan zoetwaterbeschikbaarheid, het waterbergend en

sponsvermogen versterken, en kan de kans op lage grondwaterstanden verminderen. Rondom het Bargerveen kan de kans op overlast door hoge grondwaterstanden afnemen doordat gevoelige functies verdwijnen; - behouden van het open groene karakter, behoud en uitbreiding van openbaar groen en natuurinclusief en klimaatadaptief ontwikkelen kan sponsvermogen en infiltratie vergroten (minder lage grondwaterstanden), en hittestress verlagen; - VAB-transformaties naar natuur, recreatie of kleinschalige functies of wonen met natuurherstel en klimaatadaptie kunnen waterberging en sponsvermogen vergroten; - door verdichting van bebouwde locaties is er minder groen aanwezig waardoor het waterbergend vermogen afneemt.

Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Klimaat en Klimaatverandering zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - nieuwe woningbouw, uitbreiding van bedrijventerreinen en aanleg van een noordelijke rondweg kunnen het verhard oppervlak vergroten en waterbergend en sponsvermogen verminderen, met extra druk op zoetwatervoorraden; - verdichting rondom voorzieningen, mobiliteitshubs en industriële clusters kan lokale watervraag verhogen en het stedelijk hitte-eiland versterken; - bouwen op laaggelegen gebieden, in beekdalen of op keileem kan leiden tot hoge grondwaterstanden, ook kan ontwatering voor landbouw in het noordoosten het risico op lage grondwaterstanden verhogen; - woonconcepten die het natuurlijke watersysteem volgen en ruimte voor agrarische meervoudige verdienmodellen bieden kansen om sponsvermogen en zoetwatervoorraad te versterken. Ook kunnen nieuwe verdienmodellen landbouw met hogere grondwaterstanden mogelijk maken; - integratie van groen, klimaatadaptieve inrichting en verweving van landbouw en natuur kan negatieve effecten voor grondwaterstand, zoetwaterbeschikbaarheid en waterberging beperken. 5.1.4 Subthema Veiligheid In tabel 5.4 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Veiligheid.

Tabel 5.4 Effectbeoordeling alternatieven subthema Veiligheid Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten sociale veiligheid aantal geregistreerde misdrijven/jaar + + en - onveiligheidsgevoel in de buurt + + verkeersveiligheid aantal ongevallen met dodelijke afloop/jaar - - 43 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten aantal ongevallen met letsel tot gevolg/jaar - - omgevingsveiligheid aantal kwetsbare gebouwen binnen aandachtsgebieden + en - - Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Veiligheid zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - het creëren van gemengde wijken en herbestemming van leegstaand vastgoed kan het aantal geregistreerde misdrijven en het onveiligheidsgevoel verminderen; - clustering van voorzieningen en realisatie van ontmoetingsplekken kan sociale cohesie en aanwezigheid op straat versterken wat leidt tot een afname van onveiligheidsgevoel in de buurt; - herbestemming van agrarische bebouwing en verdichting van bedrijventerreinen kan autoverkeersbewegingen én ongevallen (dodelijk en met letsel) zowel doen toenemen (meer verkeer) als afnemen (clusteren voorzieningen, wijzigen vervoerswijzen, minder landbouwverkeer); - duurzame herontwikkeling van verouderde terreinen kan leiden tot een afname wanneer risicovolle functies

verdwijnen en aandachtsgebieden daarmee vervallen. Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Veiligheid zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - creëren van gemengde wijken en dorpen, nieuwe woningbouw bij voorzieningen en concentratie van regionale voorzieningen kan sociale controle vergroten en het aantal misdrijven en onveiligheidsgevoel verminderen; - grootschalige woninguitbreiding, nieuwe bedrijvigheid en economische ontwikkeling kunnen verkeersbewegingen stimuleren en laten ongevallen (dodelijk en met letsel) met name toenemen. Tegelijkertijd kan door verbeterde infrastructuur (noordelijke rondweg, verdubbeling van de verbinding Emmen-Klazienaveen) het aantal ongevallen afnemen doordat er betere doorstroming en aparte stroken zijn voor autoverkeer; - verdichting rond campussen en ziekenhuisgebied en ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen langs de A37 kunnen het aantal kwetsbare gebouwen binnen aandachtsgebieden vergroten. 5.1.5 Subthema Welzijn en Gezondheid In tabel 5.5 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Welzijn en Gezondheid.

Tabel 5.5 Effectbeoordeling alternatieven subthema Welzijn en Gezondheid Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten sociale samenhang sociale samenhang score + + woongenot tevredenheid met woning en woonomgeving + + en - voorzieningen beschikbaarheid voorzieningen + + leefstijl obesitas, bewegingsarmoede, eenzaamheid + + ervaren gezondheid (incl. cumulatieve gezondheidservaring) + + 44 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten beweegvriendelijke omgeving + + levensverwachting het aantal jaren vanaf geboorte naar verwachting + + Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Welzijn en Gezondheid zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - meer ontmoetingsplekken, gemengde wijken, investeringen in leegstand en versterkte dorpscentra kunnen sociale samenhang en de lokale beschikbaarheid van voorzieningen vergroten en houden de kwaliteit van de leefomgeving hoog; - behoud en uitbreiding van openbaar groen, groen-blauwe structuren en recreatieve netwerken kan beweegmogelijkheden vergroten en hittestress verminderen, en draagt daardoor mogelijk bij aan ervaren gezondheid en levensverwachting; - divers woonaanbod en lokale investeringen kunnen langer zelfstandig wonen ondersteunen en het gevoel van woongenot vergroten en de kwaliteit van de leefomgeving

verhogen; - een compleet aanbod aan voorzieningen in wijkcentra en kerndorpen kan zorgen voor meer sport- en speelplekken en ontmoetingsplekken en kan de leefomgeving en daarmee de ervaren gezondheid verbeteren; - het inzetten op een compleet aanbod van maatschappelijke en dagelijkse voorzieningen in wijkcentra van Emmen en in de kerndorpen kan ervoor zorgen dat mensen meer trekken naar kerndorpen en wijkcentra van Emmen waardoor de sociale samenhang afneemt in kleine dorpen en de voorzieningen zorgen voor overlast in de kerndorpen; - een verdiepte ligging van de Nedersaksenlijn kan zorgen voor ontevredenheid met de woonomgeving door trillingen en overlast.

Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Welzijn en Gezondheid zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - nieuwe woningbouw, hoger voorzieningenniveau en gemengde wijken dicht bij voorzieningen kunnen ontmoetingskansen en sociale verbinding vergroten en dragen mogelijk bij aan een hogere ervaren gezondheid en ondersteunen langer zelfstandig wonen; - unieke woonconcepten op de Hondsrug, versterkte regionale voorzieningen en een netwerk van recreatieve routes kunnen bewegen, vrije tijd en mentale gezondheid stimuleren; - betere OV-verbindingen, (door)fietsroutes en mobiliteitsknooppunten kunnen bereikbaarheid en actieve verplaatsing verbeteren, terwijl verdichting rond hubs juist anonimiteit kan vergroten en sociale samenhang kan verminderen; - infrastructuur en grootschalige ontwikkelingen kunnen geluidsoverlast, drukte, verlies van groen en toegenomen hittestress veroorzaken, met mogelijk een afname van de tevredenheid van de woonomgeving en een risico op een lagere levensverwachting voor kwetsbare groepen. 5.1.6 Subthema Wonen In tabel 5.6 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Wonen.

45 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Tabel 5.6 Effectbeoordeling alternatieven subthema Wonen Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten woningbehoefte woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte + en - + Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Wonen zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - investeren in transformaties en herbestemmingen in bestaand stedelijk gebied, zoals optoppen, woningsplitsing en herbestemming van leegstaande panden zorgen voor extra woonruimte; - het herbestemmen vanvrijgekomen agrarische bebouwing kan extra woonruimte creëren; - het vasthouden aan het open, groene karakter kan juist de mogelijkheden voor nieuwe woningbouw beperken en de druk op de woningmarkt vergroten. Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Wonen zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - sterke inzet op uitbreiding van de woningvoorraad door nieuwe woningbouw in gemengde wijken en dorpen, nabij voorzieningen en goede bereikbaarheid, en op unieke locaties (Hondsrug) kan meer woningcapaciteit creëren; - versterking van het 110 kV-net kan zorgen voor voldoende netcapaciteit om de extra woningen aan te sluiten. 5.1.7 Subthema Mobiliteit In tabel 5.7 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Mobiliteit.

Tabel 5.7 Effectbeoordeling alternatieven subthema Mobiliteit Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten modal split gemiddeld aandeel reizigerskilometers per vervoerswijze (auto, ov, fiets, voet) per persoon per dag + en - + en - bereikbaarheid en toegankelijkheid auto vervoersbewegingen auto + en - - bereikbaarheid OV afstand tot OV-halte (km) - + langzaam verkeer tevredenheid fiets- en wandelmogelijkheden + + Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Mobiliteit zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - concentratie van woningen en voorzieningen in wijkcentra, verbetering van OV (Nedersaksenlijn) en functiemenging kunnen afstanden verkorten en reizen naar fiets, lopen en openbaar vervoer verschuiven, waardoor autogebruik kan afnemen; - herbestemming van VAB naar wonen of recreatie in het buitengebied kan vaak de afstand tot OV vergroten en kan autogebruik en aantal autobewegingen laten toenemen, terwijl dezelfde transformaties tegelijk nieuwe recreatieve fiets- en wandelroutes opleveren; 46 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief - verdichting en herontwikkeling van bedrijventerreinen zoals Bargermeer kunnen woon-werkafstanden voor lokale bewoners verkleinen maar kunnen ook extra autoverkeer aantrekken van forenzen buiten de gemeente; - goede (door)fietsroutes, mobiliteitsknooppunten en lokale

voorzieningen kunnen de tevredenheid over fiets- en wandelmogelijkheden verhogen en actieve verplaatsing stimuleren. Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Mobiliteit zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - concentratie van woningen en voorzieningen in kernen en bij mobiliteitshubs, de Nedersaksenlijn en betere (door)fietsroutes kunnen de bereikbaarheid met OV vergroten wanneer woningen binnen loopafstand van haltes en voorzieningen worden gerealiseerd; - toeristische en recreatieve netwerken en Hondsrug-woonconcepten kunnen fiets- en wandelgebruik versterken; - uitbreiding van bedrijventerreinen langs snelwegen zoals in Rundedal kan zorgen voor langere woon- werkafstanden en het verbeteren van wegen zoals de noordelijke rondweg en de verdubbeling van de verbinding Emmen-Klazienaveen kan autogebruik aantrekkelijker maken; - herontwikkeling en verdichting van bedrijventerreinen zoals Bargermeer kunnen woon-werkafstanden verkorten voor lokale bewoners maar trekken ook forenzen aan waardoor het autogebruik kan toenemen.

Daarnaast kan grootschalige recreatie en grootschalige bedrijventerreinen in het buitengebied zonder OV-ontsluiting het autogebruik vergroten; - er zijn kansen (bereikbare woningen en voorzieningen, Nedersaksenlijn, uitbreiden fietsnetwerk) om reizen met ov, fiets en te voet te stimuleren, maar ook risico’s (ontwikkeling bij snelwegen, uitbreiden van snelwegen, meer forensenverkeer) die autogebruik stimuleren. 5.1.8 Subthema Natuur In tabel 5.8 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Natuur. Tabel 5.8 Effectbeoordeling alternatieven subthema Natuur Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten biodiversiteit soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang + - aanwezigheid groene landschapselementen, inclusief groenblauwe dooradering + - beschermde natuurgebieden (provinciaal en nationaal beleid en Natura 2000) areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden + - waterkwaliteit KRW-doelen + - Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Natuur zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - soortendiversiteit, verspreiding en populatieomvang kunnen toenemen door herbestemming en transformatie van VAB’s en het niet toestaan van nieuwvestiging van veehouderijen, wat kan leiden tot afname van stikstofdioxide.

Ook herstel/uitbreiding van bestaand groen, natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, bescherming van bodemkwaliteit, waterberging en aanleg van ecologische verbindingszones kan dit stimuleren; - aanwezigheid van groene landschapselementen en groenblauwe dooradering kan toenemen door ruimte voor natuur, uitbreiding en beheer van bestaand groen, aanleg van ecologische verbindingszones, 47 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief ruimte bieden voor verwevenheid landbouw met natuur en recreatie & toerisme en focus op bodem- en watersystemen leidend maken bij ruimtelijke keuzes; - de kwaliteit van beschermde natuurgebieden kan toenemen door herbestemming en transformatie van VAB en het niet toestaan van nieuwvestiging van veehouderijen, wat kan leiden tot afname van stikstofdioxide. Aanleg van ecologische verbindingszones kan ook bijdragen; - de kans op het behalen van KRW-doelen kan toenemen door herbestemming en transformatie van VAB, herontwikkeling van bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden en het niet toestaan van nieuwvestiging van veehouderijen wat leidt tot verminderde uitspoeling. Behoud van groen karakter, waterbergingscapaciteit en bescherming van bodemkwaliteit versterken deze kans.

Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Natuur zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang kan afnemen door aanleg van infrastructuur (Nedersaksenlijn, verdubbeling van de verbinding Emmen–Klazienaveen, noordelijke rondweg). Ook de uitbreiding van en ruimte bieden voor bedrijventerreinen en glastuinbouw kan negatieve gevolgen hebben voor de biodiversiteit. Hetzelfde geldt voor de bouw van windmolens langs de N34; - de aanwezigheid van groene landschapselementen en groenblauwe dooradering kan afnemen, wanneer tijdens de aanleg van nieuwe infrastructuur bij extra ruimtevraag voor bedrijventerreinen huidige landschapselementen verwijderd worden; - areaal en kwaliteit van beschermde natuurgebieden kunnen afnemen door infrastructuurprojecten zoals de Nedersaksenlijn en de noordelijke rondweg. De ontwikkeling van bedrijventerreinen en glastuinbouw kan hier eveneens aan bijdragen; - de kans op het behalen van KRW-doelen kan afnemen door nieuwe woningbouw, en ook de uitbreiding van infrastructuur zoals de verbinding tussen Emmen-Klazienaveen en de noordelijke rondweg, wat kan zorgen voor minder infiltratie en meer afstroming van verontreinigingen.

Ook de uitbreidingen van bedrijventerreinen en glastuinbouw en de doorontwikkeling van de maakindustrie en groene chemie kunnen een negatieve invloed hebben. 5.1.9 Subthema Bodem In tabel 5.9 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Bodem. Tabel 5.9 Effectbeoordeling alternatieven subthema Bodem Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten bodemdaling bodemdaling (mm/jaar) + + en - bodemkwaliteit aantal en omvang bodemverontreinigingen + en - + en - Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Bodem zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - geen nieuwvesting van veehouderijen en inzet op verweving met landbouw met natuur rond het Bargerveen kan ontwatering verminderen, veenoxidatie verlagen en bodemdaling beperken.

Daarnaast kan het bodem- en watersysteem leidend laten bij ruimtelijke keuzes bouw in risicovolle veengebieden voorkomen; - sanering bij duurzame herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden kan het aantal en de omvang van bodemverontreinigingen verlagen en bodemkwaliteit herstellen, maar concentratie en verdichting van bedrijventerreinen langs de A37 kan lokaal meer verontreiniging veroorzaken; - bescherming van drinkwaterwingebieden en beschermingsgebieden en gerichte biodiversiteitsmaatregelen kunnen herstel van bodemleven versterken en de biologische bodemkwaliteit verbeteren. 48 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Bodem zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - ontwikkeling van bedrijventerreinen langs de A37 of uitbreiding op Rundedal kan ontwatering en veenoxidatie verhogen, waardoor bodemdaling kan toenemen.

Echter kunnen ruimte voor agrarische meervoudige verdienmodellen en innovatieve natte teelten voor ontwatering en veenoxidatie verminderen en daarmee het risico op bodemdaling verlagen; - sanering bij herontwikkeling van verouderde terreinen kan het aantal en de omvang van verontreinigde locaties door gerichte saneringsmaatregelen verminderen, maar nieuwe bedrijvigheid en industrie kunnen leiden tot nieuwe bodemverontreinigingen; - woninguitbreiding, bedrijvigheid en de ontwikkeling van infrastructuurprojecten kunnen de toplaag verstoren en kunnen daardoor een negatief effect op de biologische bodemkwaliteit hebben. 5.1.10 Subthema Milieu en Gezondheidsbescherming In tabel 5.10 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming.

Tabel 5.10 Effectbeoordeling alternatieven subthema Milieu en Gezondheidsbescherming Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten luchtkwaliteit jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide + - geluidbelasting geluidbelasting alle bronnen (lcum) (gemiddeld dB/jaar) + en - - geurhinder geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur + + lichtvervuiling opgaand licht (nanowatt per cm2 per sterradiaal) 0 - zeer zorgwekkende stoffen (zzs) zeer zorgwekkende stoffen (zzs) 0 0 Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide kunnen zowel af- als toenemen, maar het algemene beeld is positief door vermindering van agrarische emissies, minder autobewegingen, verduurzaming glastuinbouw en lokaal materiaalgebruik; - geluid kan afnemen door vermindering autovervoersbewegingen, clustering van voorzieningen en de verdiepte Nedersaksenlijn, maar verdichting en functiemenging op bedrijventerreinen kunnen lokaal extra geluidsbronnen creëren.

Geluid door het spoor kan echter ook toenemen op plekken waar het spoor bovengronds loopt; - aantal geurgevoelige objecten in een slecht geurklimaat kan afnemen door stop of verschuiving van agrarische bedrijven en natuurherstel. Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: 49 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief - jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstof kunnen overwegend leiden tot hogere waarden door woningbouwuitbreiding, stedelijke groei, nieuwe bedrijvigheid, verdubbeling/aanleg van wegen en concentratie van agrarische/industriële activiteiten. Verlagingen zijn mogelijk door infrastructurele maatregelen, transitie/verduurzaming en lokaal materiaalgebruik, maar het uiteindelijke effect hangt sterk van locatie en uitvoering; - geluid kan overwegend toenemen op locaties door meer verkeer, extra infrastructuur (verdubbeling van verbinding Emmen-Klazienaveen, aanleg noordelijke rondweg, Nedersaksenlijn), uitbreiding van onderwijs/kennisfuncties en meer bedrijvigheid.

Door de noordelijke rondweg neemt het verkeer in de binnenstad van Emmen af en daarmee ook het geluid; - concentreren van landbouw in het noordoosten kan geurhinder in de rest van de gemeente verminderen; - opgaand licht kan overwegend toenemen door extra woningen, rondweg en intensivering/clustering van glastuinbouw, hoewel clustering elders kan leiden tot minder licht op sommige locaties. 5.1.11 Subthema Energie In tabel 5.11 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Energie. Tabel 5.11 Effectbeoordeling alternatieven subthema Energie Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten energieverbruik energieverbruik (TJ/jaar) + en - - aandeel hernieuwbare energie aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening (%) + + Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Energie zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - ruimtelijke investeringen en verduurzaming van woningen (isolatie, zonnepanelen, gasloos) kunnen het huisgerelateerde energieverbruik verminderen en voorzieningen in de buurt kunnen het vervoersgerelateerde energiegebruik verlagen; - verdichting en herstructurering van bedrijventerreinen en het optoppen van woningen kan de energievraag juist verhogen door meer industriële en bedrijfsactiviteiten en aantal verbruikers; - maatregelen kunnen het aandeel hernieuwbare energie vergroten via

meer zonnepanelen, , lokale energieopwekking en het streven naar CO2‑neutraliteit in 2050 (renovatie, circulair hergebruik). Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Energie zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - ruimte bieden aan agrariërs, nieuwe bedrijventerreinen en duurzame ontwikkeling van de maakindustrie vergroten de vraag naar energie; - transitie naar circulaire economie, verduurzaming bij agrariërs en duurzame doorontwikkeling van maakindustrie/chemie kunnen energiegebruik verminderen, maar het uiteindelijke effect hangt sterk van locatie, schaal en uitvoering; - diverse maatregelen kunnen het aandeel hernieuwbare energie vergroten door ruimte voor lokale opwekking (onder andere wind langs N34), netversterking, stimulering van CO2‑neutraliteit en samenwerking tussen industrie en groene energieproducenten. 5.1.12 Subthema Arbeid en Inkomen In tabel 5.12 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Arbeid en Inkomen.

50 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Tabel 5.12 Effectbeoordeling alternatieven subthema Arbeid en Inkomen Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten inkomen besteedbaar inkomen per inwoner + + werkgelegenheid en werkloosheid werkloosheidspercentage + + vestigingsklimaat percentage inwoners die hoger onderwijs hebben gevolgd 0 + aandeel innovatieve hightech vestigingen + + woon-werk afstand reistijd van en naar werk of studie + + Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Arbeid en Inkomen zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - verduurzaming van woningen kan het besteedbaar inkomen verhogen door lagere energiekosten; - herbestemming van VAB, stimulering van extensieve landbouw en recreatie en verdichting en herstructurering van bedrijventerreinen kan werkgelegenheid creëren, maar herontwikkeling kan ook banenverlies veroorzaken door verdwijnen van bestaande bedrijven; - verdichting en herstructurering van bedrijventerreinen en het streven naar CO2‑neutraliteit kunnen het aandeel innovatieve hightech bedrijven vergroten, net als verbeterde bereikbaarheid door de Nedersaksenlijn; - reistijden naar werk of studie kunnen afnemen door meer lokale werkgelegenheid, functiemenging en verbeterde regionale bereikbaarheid door de Nedersaksenlijn.

Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Arbeid en Inkomen zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - doorontwikkeling rond Greenwisecampus, ruimte voor duurzame productie en grootschalige landbouw en investeringen in de toeristische sector kunnen overwegend positieve gevolgen hebben voor het besteedbaar inkomen; - investeringen in onderwijs- en zorgcampussen, nieuwe bedrijventerreinen, verduurzamen van bestaande bedrijven en investeringen in de toeristische sector kunnen de lokale werkgelegenheid vergroten en naar verwachting het werkloosheidspercentage verkleinen; - investeringen in een hoogwaardige campus en betere bereikbaarheid kunnen bijdragen aan een hoger percentage inwoners met hbo/wo-opleiding; - versterking van onderwijs- en kennisinfrastructuur, mobiliteitsknooppunten en bedrijventerreinen kunnen het aandeel innovatieve hightech bedrijven stimuleren; - nieuwe woningen nabij voorzieningen, betere OV- en fietsverbindingen, mobiliteitsknooppunten en infrastructuuraanpassingen kunnen overwegend reistijden naar werk en studie verkorten. 5.1.13 Subthema Agrarische Sector In tabel 5.13 staat de samenvatting van de effectbeoordeling voor het subthema Agrarische Sector.

51 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Tabel 5.13 Effectbeoordeling alternatieven subthema Agrarische Sector Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten beschikbare landbouwgrond areaal landbouwgrond (ha) - - aantal agrarische bedrijven - + Alternatief 1: behouden Ten aanzien van het subthema Agrarische Sector zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 1 als volgt: - herbestemming van VAB naar wonen, recreatie of kleinschalige functies en het aanleggen van ecologische verbindingszone kunnen direct het aantal agrarische bedrijven en areaal landbouwgrond verminderen doordat percelen voor andere functies worden gebruikt; - rondom het Bargerveen ruimte bieden voor verwevenheid landbouw met natuur en recreatie en toerisme zorgt voor versnippering van landbouwgrond waardoor het areaal landbouwgrond afneemt, tegelijkertijd kan extensivering leiden tot kleinere, meer kleinschalige landbouwbedrijven; - aanleg van ecologische verbindingszones en extra waterberging kan landbouwgrond omzetten in natuur of recreatie wat het aantal agrarische bedrijven en areaal landbouwgrond vermindert.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/207f6686-f024-4c15-b12f-a50d34e34d49?agendaItemId=6c336053-3d2a-45fc-b060-b627ae9a6254