Bijlage 3 - Nota Horeca
Tekst van het document
Visie en beleid horeca gemeente Emmen Nota horeca
2
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Inhoud 1. Inleiding..................................................................5 2. Analyse horeca in gemeente Emmen ...................9 2.1 Bestaande visies en beleid ..............................9 2.2 Analyse vraag en aanbod..............................12 2.3 Trends en ontwikkelingen landelijk en lokaal.14 2.4 SWOT-analyse horeca Emmen......................16 3. Ambitie 1: Horeca en een leefbare en levendige gemeente..............................................................19 3.1 Horeca in 2030.............................................19 3.2 Ontwikkelen, consolideren, terugdringen .....19 3.3 Omgevingswet en horecanota ......................22 3.4 Horeca in de dorpen en wijken .....................26 3.5 Nieuwe horeca..............................................31 3.6 Horecacategorieën .......................................32 3.7 Openingstijden .............................................33 3.8 Ondergeschikte horeca ................................34 3.9 Paracommercie.............................................36 3.10 Kwaliteit, diversiteit en innovatie...................40 3.11 Verbinding horeca met kunst en cultuur........41 3.12 (Live) muziek in de horeca.............................41
4. Horeca en een regionaal aantrekkelijke binnenstad............................................................43 4.1 Functie centrum Emmen ..............................43 4.2 Ontwikkelingen.............................................44 4.4 Evenementen centrum .................................52 5. Een duurzame en veilige horeca ........................55 5.1 Veilig uitgaan ...............................................55 5.2 Ondermijning................................................57 5.3 Circulaire economie.......................................58 5.4 Impact ondernemen .....................................59 5.5 (Positieve) gezondheid ..................................60 5.6 Toegankelijkheid ..........................................61 6. Horeca en ondernemerschap ..............................63 6.1 Ondernemersloket........................................63 6.2 Vergunningverlening.....................................64 6.3 Toezicht en handhaving ...............................65 6.4 Profilering horeca..........................................66 6.5 Samenwerken ..............................................67 7.
Uitvoeringsprogramma........................................68 Ambitie 1 Horeca en een leefbare en levendige gemeente ............................................................68 Ambitie 2 Een regionaal aantrekkelijke binnenstad .69 Ambitie 3 Duurzame en veilige horeca .................69 Ambitie 4 Ondernemerschap ...............................70
3
4
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Hoofdstuk 1 Inleiding De gemeenteraad van Emmen heeft in 2017 in de centrumvisie¹ haar behoefte uitgesproken voor een visie op de horeca voor heel de gemeente Emmen. De horeca levert een belangrijke bijdrage aan de levendigheid en leefbaarheid in de gemeente Emmen. Het is de plaats waar mensen elkaar ontmoeten en plezier hebben, en het biedt ook constante substantiële werkgelegenheid. Ook indirect levert de horeca een belangrijke bijdrage aan de economie. Namelijk door de verblijfsduur van bezoekers in (winkel) centra te vergroten en in het algemeen bij te dragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor nieuwe bedrijven en werknemers. We willen in heel Emmen daarom letterlijk en figuurlijk op een goede manier ruimte geven aan horeca. De maatschappij, en daarmee ook horeca en gemeente, heeft de afgelopen jaren te maken met fikse uitdagingen. De horeca heeft veel omzet gemist als gevolg van corona en heeft nu te maken met het terugbetalen van belastingschulden en tegelijkertijd een sterke inflatie. De gemeente heeft een rol in het werken aan uitdagingen zoals vergrijzing, inflatie, armoede, gezondheid, krimp, energietransitie, klimaatverandering. Allemaal vraagstukken die in elkaar grijpen en alleen op te lossen zijn met een integrale aanpak. De gemeente zoekt
1 2 3
de oplossing onder andere in het stimuleren van een duurzame en veerkrachtige economie, het inzetten op jongeren, en daarnaast het kunnen rondkomen, het goed voelen en ontwikkelen van inwoners2. We reguleren als gemeente door heldere kaders en regels te stellen die ook handhaafbaar zijn. De gemeente heeft naast reguleren ook een rol in het faciliteren, informeren en stimuleren van ondernemers. In de ruimtelijke-economische visie en het beleid van deze nota beschrijven we de kaders, regels en plannen voor de horeca. We richten ons daarbij specifiek op welke vestigingsplaatsen in de dorpen, wijken, het centrum van Emmen en de toeristische gebieden de voorkeur hebben3. En daarnaast hoe we het ondernemerschap stimuleren, de horeca reguleren en onder voorwaarden nieuwe horecaondernemers toestaan op plekken die geen horecabestemming hebben. De verblijfshoreca wordt in deze nota niet meegenomen, omdat het beleid hiervoor al een plek gekregen heeft in de Nota Verblijfsrecreatie.
Uitvoeringsprogramma Omgevingsvisie Emmen Centrum 2017-2027, pagina 33 Kadernota Economie concept 2023 en beleidskader Sociaal Domein ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’, 29 juni 2023 Uitvoeringsplan Omgevingsvisie centrum Emmen 2017-2027
5
Missie
Visie
Onze missie omschrijft waarom we deze visie hebben ontwikkeld:
In onze visie beschrijven wat we op (lange) termijn willen bereiken:
Horeca is een belangrijke
De horeca is een belangrijke
werkgever in de gemeente
publiekstrekker en voorziening
Emmen. Daarnaast draagt de
in de dorpen en de stad.
horeca bij aan een leefbare
Er is duidelijkheid over de
en levendige gemeente.
vestigingslocaties en ondernemers
Levendigheid en leefbaarheid
worden ondersteund om
moeten met elkaar in balans
kwaliteit, diversiteit en innovatie
zijn.
te vergroten, met speciale aandacht voor jongeren, jonge professionals en jonge gezinnen. Er wordt samengewerkt om veiligheid en duurzaamheid, zoals circulariteit en positieve gezondheid, te bevorderen.
6
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Missie en visie vertalen we in deze horecanota in vier ambities, namelijk: 1. Een leefbare en levendige gemeente 2. Een regionaal aantrekkelijke binnenstad 3. Duurzame en veilige horeca 4. Duurzaam ondernemerschap Daarbij hanteren we de volgende uitgangspunten: • De stad Emmen is een sterke en bruisende regiokern. • We werken gebiedsgericht. • We stimuleren, consolideren of dringen gebiedsgericht horeca terug. • We onderscheiden de volgende gebieden: Emmen centrum, Klazienaveen centrum, grote dorpen Schoonebeek, Nieuw Amsterdam en Emmer-Compascuum, kleine dorpen, wijken en buitengebieden, bedrijventerreinen. • We stellen heldere kader en regels die uit te leggen zijn, toepasbaar en handhaafbaar zijn. • De horecanota is aansprekend en inspirerend voor bestaande en nieuwe ondernemers.
Strategie De strategie is ons actieplan, met als basis onze missie en visie zoals hierboven omschreven. We reguleren als gemeente door heldere kaders en regels te stellen die ook handhaafbaar zijn. De gemeente heeft naast reguleren ook een rol in het faciliteren, informeren en stimuleren van ondernemers. We gaan daarnaast uit van een gedeelde verantwoordelijkheid met onze partners, ondernemers en inwoners en zoeken daarin de samenwerking.
Uitvoeringsprogramma De ambities van deze visie vertalen we concreet in een uitvoeringsprogramma. Dit programma gaan voeren we samen met onze partners uit, zoals horeca, ondernemersverenigingen en onderwijs. We evalueren en actualiseren dit programma jaarlijks. Hierbij kijken we of het programma op punten aangescherpt dan wel aangepast moet worden. Bijvoorbeeld als er sprake is van voortschrijdend inzicht, veranderende omstandigheden, nieuwe opgaves of trends.
7
8
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Hoofdstuk 2 Analyse horeca in gemeente Emmen 2.1
Bestaande visies en beleid
De horeca draagt bij aan een levendige en leefbare gemeente. In de horecanota integreren we daarom het economische, fysieke en sociale beleid van de gemeente.
Strategienota
4
De gemeente heeft een strategienota waarin haar ambities zijn opgenomen. Samengevat is deze ambitie: de gemeente Emmen is een gemeente waar het goed wonen, werken en leven is, voor huidige en toekomstige generaties. In de strategienota zijn aan deze ambitie doelstellingen gekoppeld. Direct en indirect gerelateerd aan de horeca zijn dit bijvoorbeeld: de balans tussen levendigheid en een aantrekkelijk woon- leef- en ondernemersklimaat, Emmen als regiokern versterken, aantrekken en behouden jongeren, jonge gezinnen en hoogopgeleiden.
Omgevingsvisie en omgevingsplan De Omgevingswet schrijft voor dat gemeenten een Omgevingsvisie en een Omgevingsplan moeten opstellen. De Omgevingsvisie is een langetermijnvisie op gebruik van de ruimte in de gemeente. In Emmen werken we aan het opstellen van deze visie. Deze visie moet een integrale visie worden waarin alle ruimtelijke aspecten van het
4 5
gemeentelijk beleid uit het fysieke, sociale en economische domein zijn verwerkt. De horecanota wordt onderdeel van de nieuwe Omgevingsvisie en het Omgevingsplan.
Uitvoeringsprogramma: • De horecanota wordt onderdeel van de nieuwe Omgevingsvisie en het Omgevingsplan.
Kadernota economie5 De Kadernota economie richt zich op het creëren van een duurzame en veerkrachtige economie die bijdraagt aan maatschappelijke ontwikkelingen. Dit betekent dat de economie bestand moet zijn tegen toekomstige veranderingen en recessies, zoals als gevolg van schaarste. De doelstelling is een evenwicht te vinden tussen economische groei, ecologisch milieubehoud en sociale rechtvaardigheid. De horeca speelt hierin een belangrijke rol door een aantrekkelijk vestigingsklimaat te bieden en substantiële werkgelegenheid te bieden.
Erbij horen en meedoen in Emmen! ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’ is een uitwerking van beleid voor de gewenste sociale ontwikkeling in de
Strategienota, 2 december 2021 De kadernota economie is bij het opstellen van deze visie nog in concept en nog niet vastgesteld door de raad.
9
gemeente. De kern is dat we een gemeenschap zijn met vitale en veerkrachtige inwoners, die zichzelf goed kunnen redden, er voor elkaar zijn en meedoen in Emmen. Om dit te bereiken moeten de basisvoorwaarden in het bestaan op orde zijn. Namelijk kunnen rondkomen, je goed voelen en je kunnen ontwikkelen. De relatie met horeca bestaat uit werkgelegenheid, divers aanbod, inclusiviteit, aanbod van gezonde keuzes, veiligheid en de samenwerking met onderwijs en gemeente.
Nota vrijetijdseconomie Horeca is een belangrijk onderdeel van de vrijetijdseconomie. Het beleid voor de vrijetijdseconomie richt zich op een herkenbaar toeristisch profiel, met een eigentijds en wendbaar aanbod, waarbij partijen samenwerken aan complexe opgaven en de markt strategisch benaderd wordt. De ambities uit de horecanota sluiten hierop aan. Horeca speelt een belangrijke rol in de vrijetijdseconomie. Het beleid voor deze sector is gericht op het creëren van een herkenbaar toeristisch imago, met een eigentijds aanbod. Hierbij werken verschillende partijen samen aan complexe opgaven en om de markt strategisch te benaderen. De doelen uit deze horecanota passen goed bij deze aanpak. 6 7 8
10
Cultuurnota Emmen Het beleid voor cultuur zet onder andere in op het stimuleren van diversiteit in het cultuuraanbod, de popcultuur, de actieve samenwerking met jongeren en projecten op het snijvlak van cultuur en samenleving. Horeca en evenementen kunnen plekken zijn voor culturele uitingen6.
Detailhandelsstructuurvisie7 De plaatsing van horeca in de gemeente hangt nauw samen met de detailhandelsstructuur. Deze structuur bestaat uit: het recreatief winkelgebied Emmen centrum, de ondersteunende winkelcentra, de doelgerichte perifere winkelgebieden en het verspreide aanbod. Hierbij ligt de focus op het versterken van Emmen-centrum als (boven) regionale trekker met een compact winkelgebied en elkaar versterkende sfeergebieden. De ondersteunende centra in de dorpen en wijken zijn belangrijke ontmoetingsplekken waar horeca ook aan bijdraagt.
Omgevingsvisie Emmen centrum 20178 Centraal in de visie staat de regiofunctie van Emmen als stad. Een cultureel centrum, winkelgebied en centrum van vermaak voor de gehele regio met een eigen karakter zoals onder andere stedelijke allure in een dorpse sfeer. Een belangrijk aspect hiervan is de aanwezigheid en
Een nieuwe cultuurnota 2025-2028 is op moment van schrijven in voorbereiding Detailhandelsstructuurvisie 2030, 27 oktober 2022 Omgevingsvisie centrum Emmen, 19 oktober 2017
Visie en beleid horeca gemeente Emen
de plaatsing van de horeca in de stad. De visie zet in op concentratie van de horeca op het Marktplein en het Raadhuisplein. En verder op de aanwezigheid van daghoreca in de winkelstraten ter versterking van de sfeer.
Woonvisie9 In de woonvisie 2022-2030 “BuitengeWoon Thuis in Emmen” is ook gekeken naar de plaats van voorzieningen, zoals horeca, in relatie tot het wonen. Voor het centrum van Emmen betekent dit dat we lege panden in de aanloopstraten zoveel mogelijk transformeren naar wonen en andere functies, maar geen detailhandel of horeca toevoegen. In de dorpen en wijken is het belangrijk om voorzieningen te behouden, met name in de wijkwinkelcentra. Voor alle wijken en dorpen geldt dat bij verzoeken om een lokale voorziening naar wonen te transformeren, altijd goed wordt afgewogen of het wenselijk is dat de voorziening verdwijnt. De leefbaarheid van de wijk of het dorp staat daarbij voorop.
9
Woonvisie BuitengeWoon Thuis in Emmen 2022-2030, 27 oktober 2022
11
2.2
Analyse vraag en aanbod
Adviesbureau Van Spronsen heeft in opdracht van de gemeente een analyse gemaakt van vraag en aanbod in de horeca in de gemeente Emmen10. De conclusie is dat, gekeken naar vraag en aanbod, er voor de komende vijf jaar in de hele gemeente nog een uitbreidingsruimte is van drie of vier horecabedrijven11. Teveel aanbod aan horeca kan invloed hebben op de exploitatie van met name bestaande horeca in minder drukbezochte gebieden. Dit kan uiteindelijk leiden tot leegstand of ongewenst gebruik van panden. Adviesbureau Van Spronsen adviseert daarom om gebiedsgericht de hoeveelheid horeca te stimuleren, consolideren of terug te dringen.
De sterk toenemende vergrijzing en daarmee het ook steeds moeilijker vullen van vacatures maakt het voor de regio heel belangrijk dat zij aantrekkelijk is voor ouderen, maar ook aantrekkelijker wordt voor jongeren (studenten, jonge gezinnen, starters).
In de tabel worden de dorpen Schoonebeek en Erica niet expliciet benoemd. We scharen deze dorpen net zoals Klazienaveen, Emmer-Compascuum en Nieuw-Amsterdam onder een van de grote dorpen. In 3.2 gaan we nader in op de horeca in de dorpen.
10 11
12
Actualisatie horecavisie gemeente Emmen 2023, Van Spronsen&Partners, mei 2023 3,7 bedrijven of 300 m2 Verhuurbaar Vloer Oppervlakte (VVO). Actualisatie horecavisie gemeente Emmen 2023, Van Spronsen&Partners, mei 2023
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Gebied
Restaurant
Fastservice
Drank
Horecagebieden Emmen centrum Marktplein
Ontwikkelen
Consolideren
Consolideren
Raadhuisplein
Ontwikkelen
Consolideren
Consolideren
Hoofdstraat / Kolhoofdstraat
Terugdringen
Terugdringen
Terugdringen
Matissepassage
Consolideren
Consolideren
Consolideren
Weerdingerstraat
Terugdringen
Terugdringen
Terugdringen
Winkelcentrum
Terugdringen
Ontwikkelen
Terugdringen
Overig centrumgebied
Terugdringen
Terugdringen
Terugdringen
Woonwijken Emmen
Consolideren
Consolideren
Consolideren
Klazienaveen
Consolideren
Consolideren
Consolideren
Overige horecagebieden
9
Emmer-Compascuum
Consolideren
Consolideren
Consolideren
Nieuw-Amsterdam
Consolideren
Consolideren
Consolideren
Kleine dorpen
Consolideren
Consolideren
Consolideren
Buitengebied
Consolideren
Consolideren
Consolideren
Woonvisie BuitengeWoon Thuis in Emmen 2022-2030, 27 oktober 2022
13
2.3
Trends en ontwikkelingen landelijk en lokaal
De horeca kampt nog met de gevolgen van de coronapandemie. Tijdens corona is de horeca veel omzet verloren, heeft veel personeel werk gevonden in een andere sector en is een belastingschuld opgebouwd. Na corona is het personeelstekort een structureel probleem geworden, mede ook door de toenemende vergrijzing en het wegtrekken van jongeren (de zogenaamde ontgroening). Ook worden ondernemers geconfronteerd met het terugbetalen van de belastingschuld. In de afgelopen jaren is daar ook nog inflatie en een aanzienlijke loonstijging bijgekomen. Landelijke trends en ontwikkelingen in de horeca zijn: • personeelstekorten: sinds de coronapandemie is personeelstekort steeds vaker een probleem. Horeca zoekt hiervoor de oplossing in betere arbeidsvoorwaarden maar ook in automatisering. • meer aanbod van gezonde en duurzame producten. Landelijk is er steeds meer vraag naar gezond, vegetarisch en veganistisch. Steeds meer horecaondernemers kijken ook hoe ze kunnen verduurzamen, bijvoorbeeld door de menukaart aan te passen.
14
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Het algemene beeld is dat horecaondernemers in gemeente Emmen niet vooraan voorop lopen in trends, maar gaandeweg trends toepassen als deze wat meer gevestigd zijn. Zij richten zich daarmee op de vraag van het grote publiek uit de regio en niet op het creëren van nieuw aanbod voor kleinere specifieke doelgroepen. Er is ruimte voor meer innovatie, diversiteit en kwaliteit. Meer inzicht in de vraag van inwoners en bezoekers zou helpen om een beter beeld te krijgen in hoeverre innovatie, meer diversiteit en kwaliteit voor horecaondernemers interessant zou kunnen zijn. Naast de verschillende leeftijdscategorieën zou het ook goed zijn wat meer te weten over de soorten doelgroepen en/of subculturen. Namelijk hoe groot de vraag is naar diverse vormen van horeca: fastfood, midden- en hoog segment restaurants, grandcafés.
15
2.4
SWOT-analyse horeca Emmen
Deze sterkte-zwakteanalyse van de horeca in Emmen is in onderstaande tabel weergegeven:
16
Sterktes
Zwaktes
a. Compacte horecaconcentraties centrum Emmen b. Groen in het centrum van Emmen. Het gaat om beleving/sfeer c. Toeristische ontwikkelingen in het buitengebied d. Wildlands en Atlas theater e. Regiofunctie Emmen
a. Dorpen met afnemend zelfvoorzienend horeca aanbod b. Relatief veel aanbod buiten concentratiegebieden Emmen c. Relatief veel van hetzelfde aanbod d. Her en der rommelige terrassen e. Matige uitstraling terrassen Raadhuisplein f. Met name in buitendorpen, wijken, aanloopstraten centrum achterstallig onderhoud in traditionele horeca g. Ongedefinieerde route vanaf het Marktplein naar het Raadhuisplein h. Prioritering gemeentelijke handhaving en naleefgedrag
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Kansen
Bedreigingen
a. Onderscheidende concepten b. Naleven nadere regels terrassen c. Met de horecanota een nieuwe impuls geven aan horeca door onder andere te sturen op kwaliteit en diversiteit d. Handhavingsbeleid maken en implementeren e. Eenduidige horecacategorieën in het Omgevingsplan en sturen op aanbod per gebied f. Openingstijden verruimen parkeergarage Raadhuisplein g. Samenwerking horecaondernemers onderling, met ondernemersvereniging, gemeente h. Kennisdeling horeca, ondernemersvereniging, gemeente, cultuur i. Raadhuisplein als nieuwe culturele hotspot j. Rensenpark als publiekstrekker k. Groei toerisme
a. Horeca te gemakkelijk als oplossing voor leegstand gebruikt. Waardoor risico op leegstand op andere plekken en risico op verschraling aanbod door overaanbod b. Levensvatbaarheid horeca c. Leefbaarheid dorpen vermindert door verdwijnen horeca
17
18
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Hoofdstuk 3 Ambitie 1: Horeca en een leefbare en levendige gemeente 3.1
Horeca in 2030
De gemeente Emmen heeft in 2030 een horeca-aanbod dat regionaal aantrekkelijk is voor een verschillende doelgroepen en specifiek voor jongeren, jonge professionals en jonge gezinnen. We stimuleren kwaliteit, diversiteit en innovatie. En we sturen gebiedsgericht en soms locatiegericht op de juiste plek voor horeca. Dit doen we door te ontwikkelen, consolideren, terugdringen en ruimte te bieden aan nieuwe initiatieven met toegevoegde waarde. De gemeente is hierbij wel afhankelijk van de in bestemmingsplannen vastgelegde mogelijkheden voor horeca.
We ontwikkelen en geven ruimte aan waardevolle nieuwe initiatieven.
3.2
Ontwikkelen, consolideren, terugdringen
In de horecanota onderscheiden we diverse gebieden met hun eigen karakter waarin de horeca een specifieke rol speelt. Deze gebieden zijn: - Emmen centrum (met meerdere deelgebieden), - de grote dorpen Klazienaveen, Nieuw-Amsterdam, Schoonebeek, Erica, Emmer-Compascuum, - de overige dorpen en wijken - en tenslotte het buitengebied. We werken gebiedsgericht aan het ontwikkelen, consolideren en terugdringen van horeca. Dit helpt om de leefbaarheid in gebieden én de horeca zelf te versterken. Bijvoorbeeld, als we horeca meer in centra concentreren in plaats van aan de randen, wordt het centrum aantrekkelijker voor inwoners en andere ondernemers. Naast gebiedsgericht kan het ook voorkomen dat de gemeente ook locatiegericht kijkt als het gaat om bijvoorbeeld beeldbepalende locaties, bijzondere panden of toeristische trekpleisters.
19
Ontwikkelen
Terugdringen
Ontwikkelen doen we in de twee horecaconcentratiegebieden van Emmen centrum. Daarnaast kijken we in overleg met de stakeholders in Klazienaveen of we meer gaan sturen op de concentratie en mogelijk ontwikkeling van horeca in het centrum van Klazienaveen12. Nieuwe horeca-activiteiten die niet passen geven we ruimte als deze van toegevoegde waarde is. We toetsen daarbij aan de in deze nota opgenomen criteria.
Buiten de horecaconcentratiegebieden willen we de horecafunctie terugdringen. In de kernwinkelgebieden gaan we beperkt horeca toestaan en is clustering niet mogelijk. Op strategische plekken, om de winkelfunctie te ondersteunen, is het toevoegen van daghoreca wel wenselijk. In de aanloopstraten van het centrum van Emmen willen we de horeca terugdringen en transformeren naar wonen. We gaan hier daarom geen nieuwe terrasruimte uitgeven. Op locaties, niet in het horeca-concentratiegebied, waar horeca-activiteiten mogelijk zijn op basis van de vigerende bestemming, maar waar nu geen horeca is gevestigd, willen wij de ruimte in de bestemming schrappen. Eigenaren hebben de gelegenheid om hier alsnog een horeca-activiteit toe te voegen. Zo niet dan verdwijnt de mogelijkheid.
Consolideren We koesteren onze lokale horecabedrijven en weten dat als ze eenmaal verdwijnen, ze vaak niet meer terugkomen. Daarom willen we de horeca behouden in de centra van dorpen en wijken. Als een dorp geen of weinig horeca heeft, kunnen we ook uitbreiding mogelijk maken. We stimuleren daarnaast het toevoegen van diversiteit en kwaliteit. Bij verzoeken om het omvormen van horeca, bijvoorbeeld tot woning, maken we een zorgvuldige afweging. In deze afweging nemen we de volgende aspecten mee: - Horeca-aanbod in de omgeving, - Kansrijke exploitatiemogelijkheden horeca - Beeldbepalend - Plaats in het centrum - -Milieuregels 12
20
Bij ‘ontwikkelen’ wijken we af van het advies van Van Spronsen. We verwachten dat er buiten de centra steeds meer horeca zal verdwijnen en er daarmee meer ruimte voor nieuwe horeca ontstaat.
Visie en beleid horeca gemeente Emen
21
3.3
Omgevingswet en horecanota
Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Alle regels over de fysieke leefomgeving zijn nu onderdeel van het Omgevingsplan. Er is geen sprake meer van een passende bestemming volgens een bestemmingsplan, maar een passende activiteit of functie op een locatie volgens het Omgevingsplan. Een belangrijk principe daarbij is het evenwichtig toedelen van functies of activiteiten. Het doel daarvan is de leefomgeving te beschermen, maar ook gebruik van die omgeving mogelijk te maken. Ook de milieu- en gebruiksregels bij horeca, inclusief terrassen, worden in het Omgevingsplan opgenomen. Voorheen waren deze onderdeel van het Activiteitenbesluit of van gemeentelijke verordeningen. In de overgangsfase van het Omgevingsplan blijven de regels uit de gemeentelijke verordeningen, zoals de Algemene plaatselijke verordening (APV), van kracht. Een voorbeeld hiervan zijn de regels over (on)versterkte muziek of bijvoorbeeld de paracommercie. Wanneer de gemeente regels wil wijzigen zal KHN hierbij om advies worden gevraagd. De regels voor openbare orde op basis van de Gemeentewet en de Alcoholwet zijn geen onderdeel
22
Visie en beleid horeca gemeente Emen
van het Omgevingsplan en blijven gelden. De exploitatievergunning blijft dus ook bestaan.
Uitvoeringsprogramma: • De milieu-en gebruiksregels voor de horeca maken we onderdeel van het Omgevingsplan
We zoeken de balans tussen levendigheid en leefbaarheid voor de omgeving.
Geluid Op de terrassen is (on)versterkte muziek daarom niet toegestaan. De openingstijden van terrassen zijn bovendien beperkt. In de horecaconcentratiegebieden centrum Emmen proberen we meer ruimte te geven voor meer geluid. Een levendig uitgaansgebied is immers ook belangrijk voor de leefbaarheid. Dit betekent dat inwoners in deze gebieden meer rekening moeten houden met geluid. In het Omgevingsplan gaan we bovenstaande uitwerken in geluidsnormen.
Geur De gemeente wil geuroverlast van horeca beperken. De gemeente gaat voor horeca voorschriften opnemen in het Omgevingsplan.
Luchtkwaliteit Een nieuwe horecagelegenheid heeft vaak weinig invloed op de luchtkwaliteit. Maar als het gaat om grote gelegenheden, zoals een feestlocatie, kan door extra verkeer wel de luchtkwaliteit verslechteren. Ook grote verwarmingssystemen kunnen invloed hebben op de luchtkwaliteit. Daarom wordt altijd onderzocht of een nieuwe horecagelegenheid impact heeft voor de luchtkwaliteit.
Afvalwater Voorheen zijn er voor horeca-inrichtingen zo nodig maatwerkvoorschriften opgesteld. In het Omgevingsplan gaan we regels voor het bereiden van voedingsmiddelen met grootkeukenapparatuur opnemen (vet- en slibvangers).
Externe veiligheid In het Omgevingsplan wordt vastgelegd waar horecaactiviteiten niet mogen plaatsvinden in verband met de omgevingsrisico’s. In een horecagelegenheid komen vaak grote aantallen mensen samen, gedurende een langere periode. Daarom wordt horeca gezien als een bijeenkomstfunctie. Een gebouw met een bijeenkomstfunctie is een kwetsbaar gebouw. Dit volgt uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl).
23
Bij kwetsbare gebouwen moet rekening worden gehouden met de volgende risicobronnen: - bedrijven met gevaarlijke stoffen, - vervoer van gevaarlijke stoffen, - leidingen met gevaarlijke stoffen, - opslag van vuurwerk, - munitieopslag, - windturbines.
Parkeerruimte Bij nieuwe initiatieven wordt in de beoordeling ook gekeken naar de vereiste parkeercapaciteit.
Zwerfafval Gemeenten moeten in hun Omgevingsplan een regel opnemen over het opruimen van zwerfafval. We gaan de regels toespitsen op de lokale situatie door bijvoorbeeld het vergroten of verkleinen van de straal van 25 meter waarin de horeca-exploitant zwerfafval moet opruimen. De straal waarin zwerfafval opgeruimd moet worden, maken we groter dan 25 meter als een horecagelegenheid veel werkt met wegwerpverpakkingen. Hierdoor kunnen de regels voor zwerfafval bij horeca per gebied en per type horeca verschillen.
24
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Energiebesparing Bij een energieverbruik van meer dan 50.000 kWh of 25.000 m3 gas zijn bedrijven verplicht energiebesparende maatregelen te nemen. Vanuit de overheid en belangenorganisaties zijn diverse hulpmiddelen beschikbaar om aan deze verplichting te kunnen voldoen.
25
3.4
Horeca in de dorpen en wijken
Klazienaveen Het centrum van Klazienaveen is belangrijk voor het zuidoostelijke deel van de gemeente. We kunnen het centrum sterker maken door het toevoegen van horeca en uitgaansgelegenheden, mits dit ruimtelijk inpasbaar is. We onderzoeken samen met de stakeholders of het ontwikkelen van individuele horeca of van een horecaconcentratiegebied gewenst en inpasbaar is.
Nieuw-Amsterdam Nieuw-Amsterdam is de laatste jaren uitgegroeid tot een toeristisch dorp met het Van Gogh museum en de aanlegplaats voor de Veenvaart. Het centrumgebied heeft een mooie uitstraling. Er zijn in de loop van de tijd wel horecagelegenheden verdwenen, waardoor het aanbod van horeca beperkt is. Het consolideren (daarmee mogelijk ook uitbreiden) en versterken van het bestaande aanbod is van belang voor het centrum en voor de toeristische trekkers.
Emmer-Compascuum Uitvoeringsprogramma: • We onderzoeken samen met de stakeholders hoe we de horeca in het centrum van Klazienaveen kunnen versterken en kunnen inpassen in de inrichting van het openbaar
In verhouding tot de omvang van het dorp en de ligging aan de Veenvaart is het aanbod van horeca opvallend beperkt. In de afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in het verbeteren van het centrum. De herinrichting van het openbare gebied is hiervan de komende jaren het sluitstuk. Voor de horeca zien we kansen in relatie tot de Veenvaart.
Schoonebeek Het dorp Schoonebeek heeft ook toeristische mogelijkheden. Steeds meer horeca concentreert zich op het Pallertplein in het centrum. Op het plein is er ruimte voor terrassen. Het consolideren van het aanbod is van belang voor de leefbaarheid van het dorp. Dat betekent dat we ook meer horeca kunnen toevoegen, mits passend bij de vraag van inwoners en/of toeristen.
26
Visie en beleid horeca gemeente Emen
We streven naar horeca die past bij wat inwoners willen, die het centrum levendiger maken en/of die de Veenvaart als toeristische trekker versterken.
Erica In Erica is het aanbod van horeca de laatste jaren minder geworden. Het aanbod concentreert zich meer en meer aan de Havenstraat in het centrum. Het consolideren van de horeca is belangrijk voor functioneren van het dorpscentrum. Dit kan ook betekenen dat we meer horeca toevoegen.
Overige dorpen en wijken In de andere dorpen en wijken willen de horeca graag behouden voor de leefbaarheid. Aan de andere kant merken we dat bedrijven in met name de kleinere dorpen het moeilijk hebben. We zien ook dat sportkantines en dorpshuizen een belangrijke sociale functie hebben waarvan horeca vaak ook een onderdeel is, de zogenaamde paracommerciële horeca.
27
28
Visie en beleid horeca gemeente Emen
We zoeken het evenwicht tussen behoud van de horeca en het bieden van ruimte aan paracommercie.
Buitengebied Het ruime en groene buitengebied van Emmen biedt kansen voor recreatie. Horeca is vaak een belangrijk voorwaarde voor succes. In het gebied rondom het Bargerveen is er weinig horeca voor bezoekers en willen we ruimte geven aan initiatieven die inspelen op de behoefte van bezoekers. Omdat er niet constant sprake is van een stroom van bezoekers zijn, kunnen we ook tijdelijk standplaatsen aanbieden. Andere gebieden waar horeca verder ontwikkeld kan worden zijn de langs Veenvaart en bij de Rietplas.
Bedrijventerreinen Dit betekent dat we terreinen aanpassen aan het veranderend klimaat en groener maken. Hierdoor wordt het voor medewerkers en bezoekers aangenamer, en besparen we op energie. We gebruiken ruimtes ook voor meerdere doelen om ruimte te besparen. Dat betekent
mogelijk ook ruimte voor horeca. We volgens hierbij de regels uit het beleid voor ondergeschikte horeca op bedrijventerreinen. Aan nieuwe zelfstandige horeca op bedrijventerreinen wordt, buiten de geldende bestemmingen, geen ruimte geboden - dit om de bedrijfsvoering van omliggende bedrijven niet te belemmeren (bijvoorbeeld omdat ze anders niet kunnen voldoen aan veiligheidsregels). Ondergeschikte horeca is wel toegestaan, volgens de richtlijnen uit de beleidsregel ‘Ondergeschikte horeca op bedrijventerreinen’.
We zetten als gemeente in op het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen.
29
Campusontwikkeling13 Campussen hebben een belangrijke ontmoetingsfunctie waaraan horeca kan bijdragen. Het toevoegen van horeca is daarom wenselijk. Functieverruiming met horeca is daarom toegestaan ter versterking van het programma, de uitstraling en de synergie van de sport- en beweegcampus campus als geheel. Ook het toevoegen van horeca ter versterking van de Greenwise Campus wordt als mogelijkheid meegenomen in de verdere planvorming.
Uitvoeringsprogramma: • We onderzoeken hoe we (nieuwe) maaltijdbezorging in kernwinkelgebieden en horecaconcentratie-gebieden tegen kunnen gaan. En daarnaast hoe we overlast van maaltijdbezorging tegen kunnen gaan.
Maaltijdbezorging Er zijn steeds meer bedrijven die –ook- maaltijden bezorgen. Als een zaak alleen maaltijden bezorgt dan kan dat op plaatsen met een bestemming voor detailhandel. Als er ook ter plaatse voedsel of dranken genuttigd kunnen worden, dan is een horecabestemming nodig. Dit soort bedrijven opent vaak later op de dag, zorgt voor extra verkeer en neemt openbare ruimte in voor de stalling van scooters, fietsen en auto’s. Daarom is maaltijdbezorging, ook samen met een bestaande horecazaak, niet geschikt in horecaconcentratiegebieden en in het kernwinkelgebied. We willen onderzoeken hoe we (nieuwe) maaltijdbezorging in kernwinkelgebieden en horecaconcentratiegebieden kunnen beperken en hoe we overlast van maaltijdbezorging kunnen verminderen.
13
30
Om innovatie te bevorderen en voor een aantrekkelijk leef-en vestigingsklimaat zet de gemeente in op de ontwikkelingen van een aantal campussen: de Greenwise Campus Emmen, en de Sport-en beweegcampus op de Meerdijk (waaronder een nieuw stadion).
Greenwis campus: Kennisontwikkeling, innovatie en ondernemerschap door onderwijs (RUG, NHL Stenden, Drenthecollege) en bedrijven
Visie en beleid horeca gemeente Emen
3.5
Nieuwe horeca
Nieuwe initiatieven voor een horecazaak moeten passen in het Omgevingsplan. Past het initiatief in het Omgevingsplan dan vraagt de ondernemer de vereiste vergunningen aan. Informatie hierover gaan we beter beschikbaar maken met een ondernemersloket.
Uitzonderingen Als een initiatief zich aandient maar niet past in het afwegingskader ‘afwijken Omgevingsplan’ (zie hierboven), kan de gemeente toch medewerking verlenen. Dit kan als het een initiatief door een sterk, uniek concept dat van toegevoegde waarde is voor de gemeente Emmen. Hiervoor moet door de initiatiefnemer ook een advies van een in horeca gespecialiseerd bureau overlegd worden.
Afwijken Omgevingsplan Afwijken van het Omgevingsplan is mogelijk. Het college beslist hierover nadat zij een afweging maakt op de onderstaande punten. 1. Past de beoogde locatie in de ruimtelijke criteria van de horecanota en/of Omgevingsvisie; ? 2. Is het initiatief ruimtelijk inpasbaar en is sprake van een evenwichtige toedeling van functies? Bij horeca gaat het dan met name om het evenwicht tussen leefbaarheid en levendigheid. In de weging van het initiatief kijken we naar componenten als openingstijden, geluidsoverlast, aanwezigheid publiek, verkeersafwikkeling, parkeren, veiligheid en beheersbaarheid, bescherming natuurwaarden etc; 3. Tenslotte wordt gekeken of het initiatief voldoet aan de criteria voor het verlenen van een exploitatievergunning. Bijvoorbeeld als het gaat om zaken als brandveiligheid, bouwveiligheid, Bibob moraliteit/ levensgedrag van de exploitanten, beheerders en leidinggevenden, regels voor terrassen.
Van toegevoegde waarde is bijvoorbeeld: - het voldoet aan de behoeftes van specifieke doelgroepen, namelijk studenten, jongeren, jonge professionals, jonge gezinnen, of andere categorieën doelgroepen waarvan uit onderzoek blijkt dat deze niet –voldoende- bediend worden - het een circulair, duurzaam, gezond (positieve gezondheid) of innovatief concept is Daarbij wordt bovendien getoetst of het initiatief ruimtelijk inpasbaar is, er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies en aan de voorwaarden voor een exploitatievergunning kan worden voldaan.
31
3.6
Horecacategorieën
De door de gemeente gehanteerde horecacategorieën in de bestemmingsplannen zijn: - horecabedrijf een bedrijf, inrichting waar bedrijfsmatig dranken en/ of etenswaren voor gebruik ter plaatse worden verstrekt en /of waarin bedrijfsmatig logies wordt verstrekt; - horeca-1 een horecabedrijf gericht op het verstrekken van al dan niet voor consumptie ter plaatse bereide etenswaren, met als nevenactiviteit het verstrekken van zwak- en niet alcoholische dranken zoals cafetaria’s, snackbars, lunchrooms, broodjeszaken en daarmee vergelijkbare horecabedrijven zoals een sportkantine; - horeca-2 een horecabedrijf gericht op het verstrekken van maaltijden voor consumptie ter plaatse met als nevenactiviteit het verstrekken van alcoholische en niet-alcoholische dranken zoals restaurants, bistro’s, grillrooms, en daarmee vergelijkbare horecabedrijven; - horeca-3 een horecabedrijf gericht op het verstrekken van alcoholische en niet-alcoholische dranken voor consumptie ter plaatse, met eventueel daaraan ondergeschikt het verstrekken van etenswaren of
32
Visie en beleid horeca gemeente Emen
maaltijden voor gebruik ter plaatse, zoals (eet)cafés, met uitzondering van discotheken en nachtclubs; - horeca-4 een horecabedrijf gericht op het verstrekken van dranken voor gebruik ter plaatse, waarbij het doen beluisteren van overwegend elektrisch versterkte muziek en het gelegenheid geven tot dansen een wezenlijk onderdeel vormen, zoals discotheken, alsmede horecabedrijven gericht op het verstrekken van dranken en kleine etenswaren voor gebruik ter plaatse; - horeca-5 een horecabedrijf gericht op het verstrekken van logies met als nevenactiviteiten het verstrekken van maaltijden of dranken voor gebruik ter plaatse, zoals hotels en pensions.
3.7
Openingstijden
In de gemeente Emmen hanteren we geen sluitingstijden voor horeca. Dit kan in bepaalde gevallen voor problemen zorgen. Bijvoorbeeld als grillrooms of shoarmazaken tot diep in de nacht open zijn en alcohol verkopen waardoor overlast ontstaat. Daarnaast gaan functies zoals wonen en horeca niet altijd goed samen, vanwege de geluidsproductie van horeca. We gaan daarom onderzoeken of we in bepaalde gebieden toch sluitingstijden of schenktijden14 willen instellen. We zullen hierbij de vertegenwoordigers van de horeca om advies vragen.
Uitvoeringsprogramma: • We onderzoeken of we in bepaalde gebieden sluitingstijden of schenktijden willen instellen
13
Schenktijden: de tijd waarbinnen je alcoholische dranken mag schenken.
33
3.8
Ondergeschikte horeca
Ondergeschikte horeca is het combineren van ondernemerschap met horeca. Bijvoorbeeld door cultuurof sportondernemers. We laten vormen van ondergeschikte horeca toe omdat het de hoofdfunctie kan versterken en we ondernemerschap willen stimuleren. Tegelijkertijd is het ook belangrijk regels vast te leggen om onderscheid te kunnen blijven maken tussen zelfstandige en ondergeschikte horeca. Op bedrijventerreinen is de beleidsregel ‘Ondergeschikte horeca op bedrijventerreinen’ al enkele jaren van kracht. In deze beleidsregel hebben we al ruimte gegeven voor horeca op bedrijventerreinen, waaronder ook detailhandel in combinatie met horeca. Voor overige ondergeschikte horeca willen we onderscheid maken in ondersteunende, additionele en para-commerciële horeca. We maken daarbij een afwegingskader wanneer sprake is van welk type ondergeschikte horeca.
‘Ondersteunende’ horeca15 Horeca die onlosmakelijk verbonden is met de hoofdactiviteit, bijvoorbeeld sport of cultuur. Voorbeelden zijn een theater of sportschool waar je voor, tijdens en na de voorstelling of het sporten wat kunt drinken. Additionele horeca Horeca die wordt toegevoegd aan de hoofdfunctie detailhandel waardoor functiemenging ontstaat. Het doel is om met additionele horeca de hoofdactiviteit aantrekkelijker te maken. Additionele horeca is niet toegestaan voor afhaalgelegenheden. Als afhaalgelegenheden een zitgelegenheid willen bieden is hiervoor een reguliere horeca-vergunning nodig. Paracommerciele horeca Een vorm van ondersteunende horeca bij een paracommerciële instelling. Bijvoorbeeld een stichting of een vereniging die zich in de eerste plaats richt op het stimuleren van activiteiten van recreatieve, sportieve, sociaal-culturele, educatieve, levensbeschouwelijke of godsdienstige aard. In de APV zijn aparte voorwaarden opgenomen voor para-commerciële instellingen. We maken een juridische analyse wat er nodig is om bovenstaande definities toe te passen.
15
34
In het omgevingsplan aangeduid als ondergeschikte horeca.
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Ondersteunende horeca 1. De horeca-activiteit is ondergeschikt aan de hoofdfunctie en moet deze ondersteunen; 2. Er is geen sprake van zelfstandige horeca-activiteiten zoals het geven van feesten en partijen; 3. De openingstijden van ondergeschikte horeca zijn verbonden aan de hoofdactiviteit; de hoofdactiviteit moet een duidelijk begin en einde hebben; 4. Er mag geen sprake zijn van onbeperkte opening. De gemeente kan de openingstijden specifiek bepalen in de exploitatievergunning. Opening is maximaal toegestaan tot 24:00 uur. Dat betekent dat het publiek dan ook vertrokken moet zijn; 5. De toegang tot de horeca-activiteit is uitsluitend toegankelijk via de toegang van de hoofdactiviteit; er is dus geen aparte ingang; 6. Ruimtes mogen niet apart worden verhuurd of in gebruik worden gegeven ten behoeve van ondergeschikte horeca-activiteiten; 7. Er mag geen aparte reclame worden gemaakt voor de ondergeschikte horeca-activiteiten; 8. Het schenken van alcohol is toegestaan wanneer er een Alcoholwetvergunning is; 9. Bij het schenken van alcohol zijn uitsluitend zwak alcoholische dranken toegestaan; 10. Een terras is toegestaan binnen de kaders van het terrassenbeleid (daarnaast moet een terras ook
vergund worden); 11. Het horeca-gedeelte mag niet door een derde worden geëxploiteerd; 12. Het vloeroppervlak van de horeca-activiteit is maximaal 20% van het totale oppervlak met een maximum van 300m2. Additionele horeca Het voortbestaan van detailhandel is belangrijk voor de centra in onze gemeente. Het toevoegen van een horeca-activiteit kan hierbij helpen. Het mag alleen niet de reguliere functie van horeca overnemen. Daarom stellen we aanvullende regels voor ondergeschikte horeca in detailhandel die we ook gaan opnemen in het Omgevingsplan: 1. 2. 3.
4.
De horeca-activiteit is ondergeschikt aan de hoofdfunctie en moet deze ondersteunen; Er is geen sprake van zelfstandige horeca-activiteiten zoals het geven van feesten en partijen; De openingstijden van ondergeschikte horeca zijn verbonden aan de hoofdactiviteit en in het geval van detailhandel ook aan de winkeltijdenwet; de hoofdactiviteit moet een duidelijk begin en einde hebben; De toegang tot de horeca-activiteit is uitsluitend toegankelijk via de toegang van de hoofdactiviteit; er
35
is dus geen aparte ingang; Ruimtes mogen niet apart worden verhuurd of in gebruik worden gegeven ten behoeve van ondergeschikte horeca-activiteiten; 6. Er mag geen aparte reclame worden gemaakt voor de ondergeschikte horeca-activiteiten; 7. Het horeca-gedeelte mag niet door een derde worden geëxploiteerd; 8. Het oppervlak van de horeca-activiteit mag maximaal 10% van het totale oppervlak in beslag nemen met een maximum van 100m2; 9. Een terras is niet toegestaan; 10. Alcohol, ook zwak alcoholisch, is niet toegestaan;
3.9
Paracommercie
5.
Het college kan bij bijzondere omstandigheden afwijken van de criteria voor ondersteunende en additionele horeca. Voor de paracommercie zijn in de APV specifieke voorschriften opgenomen.
36
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Sociaal-maatschappelijke-, culturele- en niet commerciële sportvoorzieningen, zoals dorpshuizen en sportkantines, maken onze gemeente levendige en prettiger om in te wonen. Vaak hebben deze plekken ook een horecagedeelte, om ze aantrekkelijk te maken om te bezoeken. De horeca is daarmee ook een belangrijke inkomstenbron van deze voorzieningen. Deze vorm van horeca noemen we paracommercie.
Huidige situatie Paracommercie is alleen toegestaan als in het Omgevingsplan ‘horeca ten dienste van’ is opgenomen. In de APV (Algemene Plaatselijke Verordening) van de gemeente staan regels voor paracommercie. De regels voor openingstijden, schenktijden en sluitingstijden zijn ruim te interpreteren en daarmee lastig toe te passen en te handhaven. We gaan deze regels daarom vereenvoudigen. De belangen van de paracommercie en de commerciële horeca zijn verschillend. We zoeken het eerlijke speelveld voor horeca en paracommercie. Het toevoegen van paracommercie aan centra beschouwen we als een oneerlijk speelveld voor de horeca en gaan we minimaal toestaan. Daarnaast gaan we in een apart project onderzoeken hoe we recht doen aan de belangen van
zowel paracommercie als horeca zodat er zo veel mogelijk sprake is van een eerlijke speelveld.
Uitvoeringsprogramma: • We gaan de regels in de APV voor openings-, -sluitings, en schenktijden van paracommercie vereenvoudigen • We onderzoeken in een apart project hoe we recht doen aan de belangen van zowel paracommercie als horeca en er zo veel mogelijk sprake is van een eerlijk speelveld
Terrassen In 2023 zijn nadere regels voor het opstellen van terrassen vastgesteld door het college16. De uitgangspunten voor deze regels zijn: - terrassen dragen bij aan de levendigheid en een gastvrije gemeente; - regulering van terrassen is nodig en wenselijk in het belang van de leefbaarheid; - toegankelijkheid, veiligheid en ruimtelijke kwaliteit; - “verrommeling” in het openbare gebied tegengaan.
16
De nadere regels worden onderdeel van het Omgevingsplan.
Uitvoeringsprogramma: • De nadere regels voor terrassen worden onderdeel van het Omgevingsplan
Bij het opstellen van de nadere regels is gericht gekeken naar de functie van een gebied. De functie van een gebied bepaalt of een terras is toegestaan en hoeveel ruimte het terras mag innemen. In de nadere regels hebben we ook regels gesteld aan gebruik en inrichting. Hierbij geldt dat terrassen de eigen identiteit mogen behouden, maar dat we regels stellen om verrommeling en overlast tegen te gaan. Voor het centrum van Emmen onderscheiden we de vier gebiedsfuncties uit de Omgevingsvisie Emmen Centrum uit 2017: 1. Horecaconcentratiegebieden: hier geven we veel ruimte voor terrassen, waarbij we sturen op behoud van het open karakter tijdens het terrassenseizoen door regels te stellen aan gebruik van schermen.
Nadere regels terrassen gemeente Emmen 2023
37
2. Kernwinkelgebieden: hier mogen de terrassen niet belemmerend werken voor het winkelend publiek en de winkeliers. 3. Menggebieden: hier is beperkte ruimte voor terrassen, omdat de ruimte zich hier moet verhouden tot andere functies zoals detailhandel, dienstverlening en wonen. 4. Transformatiegebieden: hier staan we bij het verstrekken van nieuwe exploitatievergunningen geen terras meer toe, omdat dit gebied volledig gaat omvormen naar wonen. Omdat terrassen zo’n belangrijk onderdeel zijn van een leefbare en levendige gemeente, gaan we structureel handhaven en toezien op het naleven van de nadere regels voor terrassen. We gaan daarnaast zowel ambtelijk als met vertegenwoordigers van de horeca de nadere regels periodiek evalueren.
Uitvoeringsprogramma: • We evalueren de nadere regels voor terrassen ambtelijk en vervolgens met een vertegenwoordiging van de horeca. Zo nodig passen we de nadere regels aan
38
Visie en beleid horeca gemeente Emen
In de dorpen en wijken waar de horeca onder druk staat en voorzieningen onder druk staan, geven we de terrassen de ruimte in de centra voor zover deze in te passen zijn in de openbare ruimte en deze andere gebruikers van de ruimte niet in de weg staan.
39
3.10 Kwaliteit, diversiteit en innovatie Het aanbod moet daarom interessant zijn voor een brede groep mensen en verschillende subculturen. Om erachter te komen welk aanbod ontbreekt, laten we hier onderzoek naar doen. Op basis van de resultaten gaan we met horecaondernemers werken aan het aanbod dat nodig is. Met kleine aanpassingen kan misschien een bredere of andere groep bereikt worden die nu niet wordt bediend. Ook onderzoeken we samen met de horeca en het onderwijs (mbo en hbo) welke innovaties mogelijk zijn. Door het onderwijs te erbij te betrekken kunnen horeca en onderwijs van elkaar leren. Een bijkomend voordeel kan zijn dat er door deze samenwerking meer medewerkers vanuit het onderwijs komen.
Uitvoeringsprogramma: • We onderzoeken hoe het aanbod van de horeca aansluit op de vraag van verschillende doelgroepen en/of subculturen • We onderzoeken met horeca en onderwijs welke innovaties mogelijk zijn
40
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Voor een goed vestigingsklimaat en om regionaal aantrekkelijk te zijn, zijn diversiteit en kwaliteit in het aanbod van horeca belangrijk.
3.11 Verbinding horeca met kunst en cultuur In Emmen werken we aan een gevarieerd aanbod van kunst en cultuur17 dat voor iedereen toegankelijk is. We onderzoeken hoe kunst en cultuur samen kunnen gaan met de reguliere horeca. Bijvoorbeeld het aansluiten van de horeca bij de programmering van culturele instellingen zoals het Atlastheater, DIEP, Facet, of het Van Gogh Huis Drenthe.
3.12 (Live) muziek in de horeca Voor panden die niet voldoende geïsoleerd zijn is het 12 keer per jaar toegestaan inpandig met live of luide muziek af te wijken van de geluidsnorm. Hiervoor geldt een meldingsplicht. (On)versterkte muziek op terrassen is niet toegestaan
Uitvoeringsprogramma: • We onderzoeken hoe kunst en cultuur te combineren zijn met de reguliere horeca
17
Culturele activiteit(en) – een activiteit uit één van de kunstendisciplines: theater, dans, musea en erfgoed, muziek, beeldende kunst, fotografie, film/animatie/multimedia, literatuur/poëzie/ taal, of een combinatie van deze disciplines.
41
42
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Hoofdstuk 4 Horeca en een regionaal aantrekkelijke binnenstad 4.1
Functie centrum Emmen
De binnenstad van Emmen heeft verschillende voorzieningen: detailhandel, horeca, cultuur, toeristische attracties en veel evenementen. Dit maakt het centrum aantrekkelijk voor mensen uit de regio, toeristen, nieuwe inwoners en ondernemers. We willen deze belangrijke functie versterken door te zorgen dat het centrum aantrekkelijk is voor veel verschillende mensen. Voor de horeca betekent dit dat we letten op een goede plaatsing, een goede verdeling, diversiteit en kwaliteit. We kijken ook hoe horeca en andere voorzieningen in het centrum elkaar kunnen versterken. Bijvoorbeeld daghoreca die iets toevoegt in de winkelgebieden.
43
4.2
Ontwikkelingen
De afgelopen jaren is hard gewerkt aan de uitvoering van de Omgevingsvisie centrum Emmen (2017) om de leegstand terug te dringen en het centrum regionaal aantrekkelijker te maken. Dit is gedaan door het compacter maken van het centrum door in de randen de detailhandel te verplaatsen of om te vormen naar een andere functie, zoals wonen. Daarnaast werken we aan het verfraaien van het centrum door het opknappen van het oude centrum, de ingang van het Rensenpark en de bouw van DIEP. Recent is de visie Tussen Markt en Weiert vastgesteld. Het doel is de leegstand in detailhandel terug te dringen door winkelruimte om te vormen naar wonen en de verhuizing van Facet (bibliotheekfunctie onder andere) naar het Mondriaanplein. Naast ruimtelijke aanpassingen werken we ook aan de eigenheid van het centrum van Emmen. Die eigenheid wordt bepaald door het aanbod, de ruime opzet en het groen. Daarnaast moet het aanbod aansluiten op de economische speerpunten van de komende jaren: Emmen als studiestad met de Greenwise Campus Emmen en Emmen met een innovatieve maakindustrie en een circulaire economie. En tenslotte Emmen als stad en gemeente die inzet op positieve gezondheid (zie hoofdstuk 5.5).
44
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Dit betekent dat we in het centrum inzetten op: • vullen leegstand door ruimtelijke ingrepen en acquisitie • balans tussen detailhandel, horeca, cultuur en wonen • samenwerking ondernemers in het centrum • kwaliteit en diversiteit in aanbod. • het centrum verbinden aan de economische agenda: Greenwise Campus Emmen, circulariteit, studiestad Emmen, innovatieve maakindustrie, groene chemie.
Het is belangrijk dat het aanbod divers en kwalitatief is zodat het aantrekkelijk is voor alle doelgroepen uit de regio, maar ook voor toeristen, nieuwe inwoners en nieuwe bedrijven.
45
P
STATION
P
D ER WE
I
T AA TR RS E NG
P
In de centrumvisie 2017 zijn voor het centrum de gebieden bepaald met elk hun eigen functie, zie ook bijgevoegde kaartjes: a. Horecaconcentratiegebieden b. Kernwinkelgebied c. Menggebieden d. Transformatiegebieden e. Specials
EG HONDSRUGW
P
P
‹
P
P
P MENSENPARK
P
P
MARKT
P P P
P P
WILDLANDS
De juiste horeca op de juiste plek
P
te hebben en te houden: HONDSRUGWEG
P
DORDSEST RAAT
Legenda
N
0 20 40
Visie en beleid horeca gemeente Emen
P
VAN SCHAIKWEG
P
Horeca concentratiegebied Markt Horeca concentratiegebied Raadhuisplein ‘Special’ bestaand ‘Special’ nieuw Daghoreca ter ondersteuning winkelgebieden
46
P
P
dat is de uitdaging.
kaartje 4.3.1 Horecaconcentratiegebieden
WILHELMINASTRAAT
‹ P
80
120
200m
P
P
STATION
P
D ER WE
AT RA ST R GE IN
P
P EG HONDSRUGW
Om een sterk centrum te P
‹
blijven, zijn winkelgebieden
P
nodig.
P
P MENSENPARK
P
P
MARKT
P P P
kaartje 4.3.2 Gebieden centrum Emmen P P
WILDLANDS
P
WILHELMINASTRAAT
‹ P
P
P P
Legenda
HONDSRUGWEG
VAN SCHAIKWEG
P
P
P
DORDSEST RAAT
Kernwinkelgebied (primair winkels) Menggebied
(naast winkels ook andere centrumfuncties op begane grond)
Centrumstedelijke voorzieningen (geen winkels) Winkelfront kernwinkelgebied Geen centrumfuncties meer Handhaven bestaande situatie N
0 20 40
80
120
200m
47
a. Horecaconcentratiegebieden Concentratie van horeca verhoogt de sfeer. Daarom concentreren we de horeca in de panden rondom het Marktplein en het Raadhuisplein. En daarom geven we in deze gebieden in het openbaar gebied veel ruimte voor terrassen, voor zover andere functies in het openbaar gebied dit toelaten (bijvoorbeeld warenmarkt, loop-en fietsroutes, doorgang voor hulpdiensten). Een terras voor Alle panden in het horecaconcentratiegebied mogen door horeca ingevuld worden. Op het Marktplein is een toevoeging van middensegmentrestaurants, grand-caféformules en/of restaurants die diversiteit qua keuken vergroten, wenselijk. Daarbij is het belangrijk dat restaurants overdag open zijn en ‘s avonds meegaan in de uitgaanssfeer18. In deze gebieden zijn avond- en nachthoreca toegestaan. b. Kernwinkelgebied In dit gebied is het winkelen de hoofdfunctie. Daghoreca is hier ondersteunend en komt de sfeer ten goede. Het is een trend van de afgelopen jaren dat winkelpanden steeds vaker ingevuld worden door horeca, doordat er minder aanbod is van detailhandel. Dit kan tot gevolg hebben dat een straat of gebied steeds verder overgenomen wordt door horeca en het minder aantrekkelijk wordt voor detailhandel om zich er te vestigen. 18
48
Daarom geven we in het kernwinkelgebied beperkte ruimte aan daghoreca (categorie 1 , zie 3.6). De openingstijden zijn daarbij gelijk aan die van de winkeltijdenwet en worden vastgelegd in de exploitatievergunning. Daghoreca en mengfuncties (winkel en horeca) zijn mogelijk, maar wel onder voorwaarden: - In totaal 20% van de winkelstraat of een winkelplein mag bestaan uit horeca. Dit wordt gemeten aan het aantal ‘voordeuren ’op de begane grond. - Er mogen niet twee of meerdere horecazaken naast elkaar gevestigd worden. - Bij detailhandel met ondergeschikte horeca is geen terras toegestaan. - De terrasruimte voor reguliere horeca is ondergeschikt aan de winkelfunctie en daarmee beperkt. In de nadere regels voor terrassen zijn de richtlijnen opgenomen. Als een pand in het kernwinkelgebied een horecabestemming heeft, kunnen we vestiging niet tegenhouden. We gaan daarom onderzoeken of het mogelijk is de horecabestemming in kernwinkelgebieden te beperken. Het is belangrijk dat de aanwezige horeca overdag geopend is en dat er meer variatie komt. Een welkome toevoeging zijn formules die inspelen op de gezondheidstrend (salades, pokébowls, sandwiches, sappen, pasta’s). Ook
Actualisatie horecavisie gemeente Emmen 2023, Van Spronsen&Partners mei 2023
Visie en beleid horeca gemeente Emen
fastservice zoals ijssalons, koffie/theeformules en specifieke nicheformules zijn hier gewenst.
horeca aan de Stationsstraat, de hoek Wilhelminastraat en Kapelstraat en het Rensenpark.
c. Menggebieden De menggebieden in het centrum zijn gebieden in de buitenste schil van het centrum. Er is hier ruimte voor een mengeling van detailhandel, horeca, wonen en dienstverlening. We beperken hier de horeca door kleine terrassen toe te staan.
Matisseplein
d. Transformatiegebieden De transformatiegebieden zijn de randen van het centrum. Hier dringen we winkels en horeca terug en voegen we woningen toe. Bestaande horecazaken mogen blijven zoals ze zijn. Voor nieuwe horecabedrijven zijn er geen terrassen meer toegestaan, om overlast voor bewoners te beperken. Dit maakt het gebied minder aantrekkelijk voor nieuwe horeca. We zijn daarnaast van plan om de horecabestemming in deze gebieden op te heffen als er langer dan 10 jaar geen horecazaak is gevestigd. We gaan dit opnemen in het Omgevingsplan. e. Specials In en rondom het centrum zijn in de Centrumvisie 2017 een aantal plekken met horeca als ‘specials’ benoemd, omdat ze een specifieke plek versterken (zie afbeelding 4.3.1). Dit zijn het Matisseplein, de Westerstraat, de
De horeca op dit plein staat min of meer op zichzelf. De openingstijden zijn veelal niet gelijk aan die van het winkelcentrum zodat er weinig relatie is met het winkelende publiek. Ook heeft het plein geen aansluiting met de horecaconcentratiegebieden waardoor het enigszins geïsoleerd ligt. Het plein heeft daarmee ook een onduidelijke signatuur. Maar we zien kansen voor dit plein. Namelijk als er zich horeca vestigt die zowel overdag geopend is voor het winkelende publiek als ‘s avonds voor het uitgaande publiek, zoals restaurants of grand-cafés. Daarnaast kan de aantrekkelijkheid van het plein verbeteren door toevoegen van groen, voorwaarden stellen voor een kwalitatieve en eenduidige uitstraling van het terras en door het verbeteren van het entreegebied naar het overdekte winkelgebied. De Matissepassage is aangewezen als transformatiegebied. Wonen zal in deze gebieden een steeds belangrijkere functie worden. We gaan hier daarom geen nieuwe terrassen meer toestaan. We beperken de bestaande terrasruimte tot een gevelterras.
49
Rensenpark
De horeca aan de Stationsstraat
Het Rensenpark, de voormalige dierentuin, is een uniek groen cultuurhistorisch onderdeel van het centrum. De gemeente wil het park behouden om te wandelen, te recreëren met behoud van de cultuurhistorie. Daarbij moet het park plaats bieden aan kunst, cultuur, educatie, sport en innovatie. Horeca is hier een belangrijk onderdeel van, met in ieder geval een terras met uitzicht op de Savanne. Gekeken naar de functie van het park maar ook het aanbod van de horeca in de rest van het centrum is er in het Rensenpark plaats voor zelfstandige horeca bij de Savanne, in het pand de Drommedaar en in Villa Lindenhof. Daarnaast is er ruimte voor ondergeschikte horeca. Het toevoegen van horeca moet planologisch nog geregeld worden.
De horeca is hier onderdeel van het aanloopgebied naar het centrum en heeft een kwalitatieve uitstraling die we graag willen behouden. In de op te stellen visie voor het stationsgebied gaan we daarom het behoud en versterken van de huidige horeca als onderdeel opnemen.
De Drommedaar is bezit van de gemeente Emmen. Een horecaconcept in dit pand dat zowel overdag als ’s avonds geopend is en met een kwalitatief terras draagt bij aan de aantrekkelijkheid van het Rensenpark en het verbinden van het kernwinkelgebied met dit park.
50
Visie en beleid horeca gemeente Emen
Uitvoeringsprogramma: • Toepassen van ruimtelijke kaders uit de visie op nieuwe horeca-initiatieven • Onderzoeken of de horeca-bestemming in het kernwinkelgebied beperkt kan worden • Een passende horeca-invulling vinden voor het pand de Drommedaar.
51
4.4
Evenementen centrum
Evenementen in het centrum zien we als een belangrijke aantrekkingskracht voor meer bezoekers. Op het Raadhuisplein en het Marktplein geven we ruimte aan evenementen. In het Rensenpark is ruimte voor meer kleinschalige evenementen. In het huidige gemeentelijk evenementenbeleid zijn de volgende doelstellingen onderscheiden: - het bedienen van verschillende doelgroepen - aantrekkelijk voor toerisme en cultuurbeleving - kapstok voor stadsmarketing - levendigheid, regionale aantrekkelijke kern - bijdrage aan lokale economie en werkgelegenheid.