Bijlage 2-Nota van Participatie Omgevingsvisie Emmen 2040

Hoofdlijnen opbrengsten werkatelier Algemeen Over het algemeen herkenden aanwezigen zich in de gestelde ambities, maar zagen zij op enkele aspecten nog wel een aanscherpingen of kanttekeningen. Zo werden in de gesprekken over de woningbouwopgave aandachtspunten meegegeven die de noodzaak voor integrale gebiedsontwikkeling benadrukten. Men concludeerde dat het toevoegen van woningen namelijk gepaard gaat met een veranderende behoefte op thema’s zoals energievoorziening, bereikbaarheid van voorzieningen, infrastructuur, parkeren en ruimte voor recreatie en natuur.

33 van 39

Ook werd tijdens het atelier verschillende keren het belang van inzet op het thema gezondheid onderstreept. Hierbij werd aangegeven dat er zowel doelen nodig zijn voor gezondheidsbescherming (risico’s en overlast beperken) als op het gebied van gezondheidsbevordering. Emmen Centrum Specifiek voor het deelgebied centrum wezen enkele deelnemers op het belang van tijdig anticiperen op de effecten van verdichting (meer woningen binnen het stedelijk gebied) op de gezonde leefomgeving, bijvoorbeeld door voldoende ruimte te behouden voor groene gebieden voor bewegen, ontspannen en ontmoeten. Ook werd gesproken over het investeren in sociale veiligheid in het centrum. Een vraagstuk dat hierin naar voren kwam, is de hoe overlast en criminaliteit aan te pakken. Men concludeerde dat dit verder gaat dan alleen ruimtelijke ingrepen, maar noemde dit wel een belangrijk aandachtspunt. Woonwijken en dorpen Tijdens het atelier was het anticiperen op het veranderende klimaat een belangrijk onderwerp van gesprek voor de deelgebieden woonwijken en dorpen. Naast de noodzaak van het toepassen van klimaatadaptatie in de openbare ruimte, zag men ook een opgave in het aanmoedigen van klimaatadaptieve maatregelen op privéterreinen door inwoners en ondernemers. Een ander onderwerp dat aan bod kwam, was het belang van ontmoetingsruimte in het dorp of de wijk.

Er werd bediscussieerd of een ontmoetingsplek ook een plek in de buitenruimte kan zijn (plein of park), of dat dit een gebouw moet zijn. Hierover liepen de meningen enigszins uiteen. Indien mogelijk, zien aanwezigen het liefst dat allebei de varianten aanwezig zijn. Werklocaties Voor het deelgebied werklocaties werd voornamelijk doorgesproken over de ambitie ‘het juiste bedrijf op de juiste plek’. Deelnemers adviseerden om op zoek te gaan naar slimme koppeling bij nieuwe vestiging van bedrijvigheid, bijvoorbeeld met het oog op beschikbare energiebronnen, infrastructuur en/of aanwezige veiligheidsrisico’s. Concrete voorbeelden die aan bod kwamen, waren onder andere het centreren van energieleverende bedrijven nabij glastuinbouw en plaatsing van zwaardere industrie bij het waterstof tracé. In de gesprekken kwam ook de ruimtevraag van circulaire economie naar voren. Men onderstreepte het belang van tijdig nadenken over geschikte locaties voor materiaalopslag en -verwerking. Landelijk gebied Verschillende ambities voor het landelijk gebied werden tijdens het atelier besproken. Op het gebied van natuur- en landschapsbescherming spraken aanwezigen over zorgvuldige omgang

34 van 39

met beschermde natuurgebieden, maar ook met gebieden die geen formele beschermingsstatus kennen. Ook werden er mogelijkheden gezien om recreatie en landschapsontwikkeling meer met elkaar te verbinden. Zo werd een voorbeeld ingebracht over het koppelen van versterking van het recreatieve netwerk aan herstel van landschapselementen. De ambitie om in te zetten op transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing werd grotendeels herkend. Wel gaven enkele aanwezigen de wens mee dat er bij functieverandering aandacht is voor de bestaande functies in de omgeving en kwaliteiten van het landschap. Hierbij werd geschetst dat wonen en bedrijvigheid (waaronder landbouw) soms moeilijk naast elkaar passen. Waar enkele aanwezigen vooral pleiten voor het behoud van vergunningsruimte voor landbouwactiviteiten, zijn er ook aanwezigen die wensen op meer sturing op actieve zonering. Als voorbeeld werd benoemd dat men teelt met een hoog gebruik van bestrijdingsmiddelen liever niet ziet in de nabijheid van woongebieden, natuurgebieden en waterwingebieden. Verder werd de inzet op lokale ketens herkend en ziet men ook graag slimme samenwerkingen in het landelijk gebied ontstaan. Wel vragen enkele deelnemers zich hardop af welke rol de gemeente hierbinnen vormt. Kansen worden gezien in het aannemen van een trekkende rol, waarbij ingezet wordt op het samenbrengen van verschillende partijen.

Inloopbijeenkomsten Toekomst van gemeente Emmen (27 en 28 juni 2025)

Sfeerimpressie inloopbijeenkomsten (copyright: Chantal Eelen, Charmotions Fotografie)

Op vrijdag 27 en zaterdag 28 juni 2025 werd het Bruggebouw van het gemeentehuis omgebouwd tot expositieruimte, waarin de concept-keuzes van de omgevingsvisie van gemeente Emmen werden gepresenteerd tijdens twee inloopbijeenkomsten. Doel van de inloopbijeenkomsten was om in een constructief gesprek bij inwoners, ondernemers en maatschappelijke (keten)partners de ambities te toetsen en om aanvullingen en aanscherpingen op te halen.

35 van 39

Circa 80 mensen bezochten het gemeentehuis om de voorstellen te bekijken en hierop te reflecteren. Het gezelschap bestond uit geïnteresseerde inwoners, leden van verschillende EOP’s en enkele stakeholders. Een relatief groot deel van de mensen had al eerder input geleverd voor de omgevingsvisie, bijvoorbeeld door het invullen van de digitale vragenlijst, in gesprekken op straat en/of in werkateliers. De gesprekken met aanwezigen waren constructief van aard. Er was ruimte voor verschillende visies op bepaalde keuzes, want hoewel er heel veel zaken waren waarover deelnemers eensgezind waren, waren er uiteraard ook keuzes waarover deelnemers verschillende inzichten hadden. In de volgende tabel is op hoofdlijnen de meegegeven input voor de ontwerp-omgevingsvisie samengevat.

Hoofdlijnen opbrengsten inloopbijeenkomsten Wat vindt men goed aan de visie en gebiedsgerichte uitwerkingen? Tijdens de bijeenkomst werd verschillende malen positief gereageerd op de herkenbaarheid van de gestelde ambities. In de verschillende gesprekken zijn een hoop thema’s de revue gepasseerd, van verkeersveiligheid en de energietransitie tot biodiversiteit en gezondheid. Een thema dat vaker terugkwam in gesprekken, was de woningbouwopgave voor de hele gemeente. Een grote groep van de aanwezigen beoordeelde de inzet op het vergroten van het woningaanbod in het centrum, de wijken en de dorpen als positief. Men gaf aan het belangrijk te vinden dat er de komende jaren voor verschillende doelgroepen woningen beschikbaar komen, met starters en senioren als belangrijke groepen. De redeneerlijn om woningen voornamelijk toe te voegen bij basisvoorzieningen en op goed bereikbare plekken werd begrepen, maar ook werd meegegeven dat er in de kleinere dorpen ruimte voor ontwikkeling mogelijk moet blijven. Ook de inzet op duurzame mobiliteit en meer ruimte voor de fietser en voetganger werd in meerdere gesprekken aangehaald. Het (door)ontwikkelen van aantrekkelijke fiets- en wandelroutes binnen de woonomgeving én naar het landelijk gebied noemden aanwezigen een mooie ambities, net zoals het stimuleren van het gebruik van openbaar vervoer.

Tegelijkertijd werd het ook gewaardeerd dat er aandacht blijft voor de autobereikbaarheid voor inwoners uit de kleinere dorpen, die weinig alternatieven om handen hebben. De mogelijke verkenning van een noordelijke rondweg werd door enkele bezoekers in positieve zin uitgelicht.

36 van 39

In verschillende gesprekken werd ook vooruitgeblikt naar de uitvoering van alle ambities. Meermaals werd daarbij geconcludeerd dat men van mening was dat de gemeente niet alleen aan zet is in het realiseren van de doelen. Inwoners, waaronder wijk- en dorpsvertegenwoordigers, zagen hier ook een rol voor de gemeenschap weggelegd. Er werd opgeroepen om te (blijven) inzetten op goede samenwerkingen, en ideeën en initiatieven uit de samenleving ruimte te geven. Daarbij werd ook meerdere keren waardering uitgesproken naar de gemeente over het (participatie)proces. Verschillende aanwezigen lieten zich positief uit over het feit dat ze actief betrokken werden en op verschillende wijzen konden meedenken en hun mening en reactie op voorstellen konden delen. Wat wordt gemist of waar is een aanvulling/aanscherping op? Hoewel de herkenning over het algemeen groot was op ambities, waren er ook een paar zaken waarbij bezoekers nog aanvullingen of kanttekeningen meegaven. Verschillende thema’s kwamen daarbij aan bod. Een van de thema’s die meermaals besproken werd, is de wens voor een goede onderbouwing van de groeiambitie richting 2040. Enkele aanwezigen stelden zich kritisch op tegenover de ambitie om fors te groeien in het aantal inwoners, onder andere vanuit een perspectief van duurzaamheid. Aangegeven werd dat men betwijfelde of de grotere vraag naar voorzieningen, energie, voedsel etc.

die gepaard gaat met meer inwoners, wel goed te beantwoorden was binnen de gemeentegrenzen. Men vond het belangrijk dat binnen de groeiambitie niet wordt ingezet op kwantiteit, maar vooral op kwaliteit en het bijdragen aan leefbaarheid. Een ander onderwerp dat in verschillende gesprekken langskwam, was de ambitie rondom het Rensenpark. Men gaf aan de ambitie om te komen tot een aantrekkelijk en uitnodigend park te herkennen, maar sprak ook over gewenste versnelling van de ontwikkeling. In de gesprekken hierover kwamen ook concrete suggesties en ideeën voor verbeteringen aan bod, zoals het beter verbinden van het park met andere delen van het centrum, het aanleggen van meer wandelpaden en het verkennen van mogelijke samenwerkingen tussen partijen, bijvoorbeeld door het betrekken van scholen bij onderhoud van het park. Over het algemeen werden de totaliteit van ambities en doelen op de verschillende thema’s gewaardeerd. Hoewel men erkende dat de doelen voorstelbaar en herkenbaar zijn, werd er wel een enkele keer zorgen geuit over de uitvoerbaarheid van doelen. Met name werd daarbij een uitdaging gezien in de prioritering van acties. De gemeente kreeg het advies mee om helder te prioriteren in ambities, om zo bij te dragen aan een effectievere uitvoering.

37 van 39

Bijeenkomsten CMT, college en gemeenteraad

Sfeerimpressie bustour gemeenteraad (copyright: RUIMTEVOLK)

Gedurende het proces van de totstandkoming van de omgevingsvisie zijn ook de gemeenteraad, het College en het CMT (Concern Management Team) van de gemeente Emmen regelmatig betrokken. Op hoofdlijnen wordt hieronder geschetst hoe deze betrokkenheid eruitzag.

Gemeenteraad Via diverse informatiebijeenkomsten is de gemeenteraad bijgepraat over het proces en de voortgang. Aan de voorkant heeft de gemeenteraad meegedacht over de uitgangspunten van de Omgevingsvisie, die later door de gemeenteraad zijn vastgesteld in de uitgangspuntennotitie Omgevingsvisie Emmen (september 2023). In de daaropvolgende fase heeft de gemeenteraad de uitkomsten van de eerste fase, die bestond uit een beleidsanalyse, nulmeting (data-analyse) en het verhaal van Emmen, vastgesteld in een Eindrapportage fase 1 (mei 2024). Op basis daarvan is een plan van aanpak (inclusief participatieplan) opgesteld voor het vervolgproces. Dit plan is tegelijkertijd vastgesteld door de raad. In oktober 2024 werden - als onderdeel van stap 2 - de drie toekomstscenario’s voor gemeente Emmen in 2040 met hen besproken. Vervolgens zijn we in november met raadsleden per bus door de gemeente gereden om aandacht te vragen voor en met elkaar in gesprek te gaan over de grotere opgaven in verschillende gebieden in onze gemeente. Tijdens deze bustour werd ook een beeld geschetst van de drie toekomstscenario’s, en hoe deze scenario’s elk in de gebieden kunnen leiden tot een ander toekomstbeeld. Naar aanleiding van de scenario’s heeft de raad een C-discussie met elkaar gevoerd om aan te geven welke bouwstenen uit de scenario’s in de Omgevingsvisie opgenomen moeten worden.

Uitkomsten uit deze bespreking hebben, samen met de uitkomsten uit de diverse participatierondes, geleid tot de Hoofdlijnennotitie Omgevingsvisie Emmen, die door de raad in maart 2025 is vastgesteld. Tot slot zijn de raadsleden uitgenodigd om deel te nemen aan of kennis te nemen van de verschillende participatiemomenten die we met inwoners hadden. In stukken die de gemeenteraad ter besluitvorming kreeg voorgelegd,

38 van 39

werd aandacht besteed aan het participatieproces met een toelichting op de verkregen reacties en hoe we die hebben verwerkt in het document.

College Met het College hebben we regelmatig contact gehad in de vorm van themacolleges en discussiemomenten ter voorbereiding op tussentijdse besluitvormingsdocumenten. Alle tussentijdse raadsbesluiten zijn eerst aan het College voorgelegd. Gedurende het gehele proces is regelmatig overleg geweest met de portefeuillehouder over de voortgang, zowel op inhoud als proces.

CMT Met het CMT is regelmatig gesproken over het proces van de totstandkoming van de omgevingsvisie, over de toegepaste manieren van participatie gedurende het traject en de manier van samenwerken zoals bedoeld onder de Omgevingswet. Dat vergt een meer integrale benadering dan we voorheen gewend waren. Op basis hiervan is in hoofdstuk 5 van de Omgevingsvisie ook nadrukkelijk aandacht voor de interne aanpak met betrekking tot de uitvoering van de Omgevingsvisie.

Externe communicatie Om meer aandacht te krijgen voor de verschillende participatiemomenten en de resultaten daarvan terug te koppelen aan een breder publiek, hebben we meerdere persberichten uit gedaan. Ook is de pers regelmatig uitgenodigd voor (en ook aanwezig geweest bij) de verschillende contactmomenten, zoals voor de opdrachten van de kinderraden, de straatgesprekken en de inloopbijeenkomst ‘Toekomst van Emmen’. Hieronder een overzicht van een aantal nieuwsartikelen: ●​

Hoe ziet Emmen eruit in 2040? Vol met wolkenkrabbers en vliegende auto’s, als je het aan kinderen vraagt. (DvhN)

●​

Emmen in 2040: een ontmoetingsplek in elke wijk en dorp (RTV Drenthe)

●​

Emmen kijkt vooruit: praat mee over de toekomst van jouw leefomgeving (ZO34!)

●​

Gemeente Emmen presenteert hoofdlijnen Omgevingsvisie (ZO34!)

●​

Gemeente Emmen 'op tour' langs wijken en dorpen (ZO34!)

39 van 39

Totaal aantal deelnemers peiling: 680 Jonger dan 18 jaar Emmen 64% 46%

Hoe zien jongeren de toekomst van gemeente Emmen?

*LET OP: de resultaten hieronder gaan alleen over deelnemers tot 35 jaar

= ja/eens

Top 5

67%

35-54 jaar Nieuw-Amsterdam/Veenoord 9% 10%

75 jaar of ouder Niet in de gemeente Emmen 0% 10%

Stellingen over de toekomst van gemeente Emmen

73%

25-34 jaar Klazienaveen 7% 4%

55-74 jaar In een ander dorp 8% 17%

In januari 2025 is de mening gevraagd van jongeren tot 35 jaar in de gemeente Emmen over de toekomst van de leefomgeving.

76%

18-24 jaar Emmer-Compascuum 12% 13%

Ik vind het belangrijk dat Emmen ruimte biedt aan nieuwe lokale bedrijven Ik vind dat Emmen meer ‘stads’ mag worden (meer winkels, bedrijven, woningen en vervoer), ook al gaat dit ten koste van de rust

74%

68%

Groningen en Zwolle moeten vanuit mijn woonplaats beter bereikbaar zijn met het OV

Ik vind dat we de energie die we gebruiken in Emmen ook hier moeten opwekken

566

deelnemers tot 35 jaar waarvan

437 jonger dan 18 jaar

Dilemma’s We veranderen het in woningen, zorginstellingen, recreatie

41%

55% Liever duurzame energie opwekken op 1 of 2 grote plekken

Op meerdere kleine plekken

45%

42% Liever winkels en horeca verspreid over alle dorpen

Als een boer uit de buurt eigen groente, fruit of vlees direct verkoopt, zou ik dat eerder daar kopen dan in de supermarkt 62% 62% Ik vind dat er in de gemeente Emmen meer aanbod moet zijn voor (hoger) onderwijs 61% Ik vind het oké dat bijna alle uitgaansplekken in het centrum van Emmen zijn 59% Ik vind het goed als er meer aanbod komt voor toeristen in het landelijk gebied 59% Ik denk dat er genoeg werk voor mij is in gemeente Emmen 59%

59% Als boeren stoppen, dan gebruiken we hun landbouwgrond alleen voor nieuwe boeren

75% Liever sporten in eigen dorp of buurt

63%

Er moeten meer natuurgebieden in Emmen bij komen

Ik zou eerder in een dorp willen (blijven) wonen, als er goed OV is tussen de dorpen en Emmen centrum

50% Liever groen voor de deur en iets verder weg parkeren

Overige stellingen

Er zijn genoeg plekken in mijn buurt om vrienden te ontmoeten 58% Ik vind het een goed idee meer toeristen aan te trekken met meer hotels, winkels, horeca en cultuur in Emmen centrum 55%

Direct voor de deur parkeren Meer sportmogelijkheden wat verder weg Breder aanbod winkels en horeca in het centrum van Emmen

50%

Als er betere fietsverbindingen zijn in onze gemeente, dan zou ik vaker de fiets pakken 51%

25%

58%

Ik vind dat verkeersveiligheid voorop moet staan, ook als dit betekent dat ik nog maar 30 km/uur mag rijden op bepaalde wegen 50% In 2040 woon ik nog in gemeente Emmen 49%

43% Liever een kleine school dichtbij

67% Liever een eigen tuin 64% Liever bouwen binnen stad en dorpen

Grotere scholen met breed aanbod (zoals sport en cultuur) verder weg Meer groen in de buurt In landelijk gebied

57%

Ik vind het niet erg als een deel van het landelijk gebied wordt gebruikt voor bedrijventerreinen 48%

33% 36%

Ik vind het niet erg als mijn uitzicht verandert doordat er windmolens of zonneparken komen 42% Ik wil in de toekomst graag in onze gemeente (blijven) werken 36%

37% Liever meer woningen bouwen in Emmen

Meer woningen bouwen in de grotere dorpen

63%

Als het niet anders kan, wil ik best wonen op een plek met lichte geluids- of geuroverlast