Bijlage 2 - Mobiliteitsvisie 2040 ‘Emmen zet stappen’

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

Emmen zet stappen

Inhoud Emmen beweegt, letterlijk en figuurlijk. .............4 1. Inleiding Emmen zet stappen................................7 Grote opgaven in samenhang bekijken...................7 Positie mobiliteitsvisie binnen strategisch beleid. .....8 EU verplichting voor Urban Nodes...........................8 Participatieproces..................................................10 2. Een andere blik op mobiliteit..............................13 Samenhang in maatregelen. .................................13 Focus op brede welvaart.......................................14 Vijf Emmense dimensies van brede welvaart. ........15 3. Dimensie ‘Verbinden’...........................................17 Wat zien we?. ......................................................17 Welke bijdrage levert mobiliteit?...........................19 Waar zetten we op in?. ........................................20 4. Dimensie ‘Ruimte maken’....................................29 Wat zien we?. ......................................................29 Welke bijdrage levert mobiliteit?...........................30 Waar zetten we op in?. ........................................33 5. Dimensie ‘Schoon & duurzaam’. .........................39 Wat zien we?. ......................................................39 Welke bijdrage levert mobiliteit?...........................41 Waar zetten we op in?.

........................................42

2

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

6. Dimensie ‘Veilig meedoen’..................................47 Wat zien we?. ......................................................47 Welke bijdrage levert mobiliteit?...........................49 Waar zetten we op in?. ........................................50 7. Dimensie ‘Gezondheid’........................................55 Wat zien we?. ......................................................55 Welke bijdrage levert mobiliteit?...........................56 Waar zetten we op in?. ........................................57 8. Mobiliteitsprincipes; ons gezamenlijke kompas. ..................................61 9. Uitvoeren en monitoren......................................63 Uitvoeringsplan.....................................................63 Monitoringsplan. ..................................................63 Bijlage 1 EU-richtlijnen voor het Sustainable Urban Mobility Plan (SUMP)....................................65 Bijlage 2 Nota van Participatie................................................68 Bijlage 3 Kaart Mobiliteitsvisie. ..............................................78

3

Voorwoord Emmen beweegt, letterlijk en figuurlijk Voor ons ligt een toekomst waarin mobiliteit niet langer slechts een middel is om van A naar B te komen, maar een effectief instrument om brede welvaart te realiseren. Een toekomst waarin we ruimte maken voor groei, zonder onze leefomgeving uit het oog te verliezen. Waarin we verbinden, verduurzamen en versterken. Waarin iedereen veilig en gezond kan meedoen. Voor u ligt de Mobiliteitsvisie 2040. Deze visie is geen blauwdruk maar een kompas. Het wijst ons de weg naar een Emmen dat klaar is voor de uitdagingen van morgen: klimaatverandering, vergrijzing, digitalisering, en de groei van onze stad en regio. Het is een visie die keuzes durft te maken. Voor slimme verbindingen. Voor schone lucht. Voor een gemeente waarin kinderen veilig naar school fietsen, ouderen zelfstandig blijven reizen en ondernemers kunnen bouwen aan een duurzame toekomst. Daarbij geven zeven mobiliteitsprincipes richting aan oplossingen die niet alleen vandaag werken, maar ook morgen waardevol zijn.

4

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

De Emmense mobiliteitsprincipes: 1. Emmen is multimodaal verbonden met de regio én Europa – als scharnierpunt in het vervoer van personen en goederen. 2. De Nedersaksenlijn versterkt onze bereikbaarheid en verstedelijking – stations worden motoren van gezonde verstedelijking. 3. We benutten de ruimte slim en efficiënt – zodat mobiliteit bijdraagt aan een duurzame en leefbare omgeving. 4. We vergroten de flexibiliteit van het mobiliteitssysteem – zodat iedereen kan kiezen hoe en wanneer hij reist. 5. We geven voorrang aan lopen, fietsen en OV – en maken ruimte voor de auto waar nodig. 6. We zorgen voor veilige en gezonde verkeersdeelname – met gelijke toegang voor iedereen. 7. We maken logistiek duurzaam en toekomstbestendig – met slimme hubs en schone brandstoffen.

We realiseren de principes door een aanpak gericht op brede welvaart. Zo zorgen we ervoor dat we niet versnipperd, maar integraal en doelgericht te werk gaan. De visie is tot stand gekomen in samenwerking met inwoners, ondernemers, partners en experts. Ik dank iedereen daar hartelijk voor. Want alleen samen kunnen we de stappen zetten die nodig zijn. Stappen naar een Emmen dat niet alleen bereikbaar is, maar ook leefbaar, gezond en inclusief. Emmen zet stappen. Ik nodig iedereen uit om mee te stappen. Jan Bos, wethouder Mobiliteit

5

Hoofdstuk 1 Inleiding Emmen zet stappen Grote opgaven in samenhang bekijken De gemeente Emmen staat voor opgaven die een nieuwe strategie op mobiliteit noodzakelijk maken. De Nedersaksenlijn en de aanleg in Duitsland van de E233 als autosnelweg in het verlengde van de A37, geven Emmen volop kansen om als regionale economische motor de sociaaleconomische ontwikkeling van de regio aan te (kunnen blijven) jagen en complementaire functies te vervullen ten opzichte van andere steden en de overvolle Randstad. Daarom kiest Emmen voor een schaalsprong: binnen vijftien jaar doorgroeien naar 120.000 inwoners. Voor een versnelling in de woningmarkt moeten er 10.000 woningen bijkomen tussen nu en 2040 in zowel de binnenstad als in de dorpen en wijken. Ook in de periode daarna zet de groei zich voort. De groei van Emmen gaat niet alleen om extra woningen. Belangrijker nog is om onze regionale centrumfunctie te versterken met middelbaar en hoger onderwijs, gevarieerd winkelaanbod, zorgvoorzieningen, etc. Voldoende en goed bereikbare bedrijventerreinen maken ook onderdeel uit van de schaalsprong. De groei van inwoners en werkgelegenheid zorgt voor meer mobiliteit, meer vraag

6

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

naar energie en meer vraag naar ruimte en infrastructuur. Daarvoor zijn integrale keuzes voor mobiliteit in relatie tot verstedelijkingsopgaven nodig om bij te dragen aan de doorontwikkeling van Emmen. Tevens wordt onze energieopwekking duurzaam en worden nieuwe, schone brandstoffen toegankelijk voor iedereen. Deze energietransitie is de basis voor schone mobiliteit, maar vraagt ook om infrastructuur en logistiek voor deze nieuwe brandstoffen (met name elektrisch en waterstof). Deze grootschalige veranderingen zijn nodig om de klimaatverandering te remmen en Nederland te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Ook dit stelt eisen aan de mobiliteit. De Mobiliteitsvisie 2040 probeert deze hoofdopgaven bij elkaar te brengen en de beleidsinzet tot 2040 (met een doorkijk tot 2060) te formuleren, waarmee we de ontwikkelingen goed kunnen faciliteren. Deze visie vormt een richtlijn waarmee we onze plannen concreet kunnen uitwerken en kunnen controleren of we op de goede weg zijn.

7

Positie mobiliteitsvisie binnen strategisch beleid De gemeente Emmen heeft de doelen voor de hoofdopgaven geformuleerd in de Strategienota, het coalitieakkoord ‘Vooruit en betrokken’, de Kadernota Economie en het beleidskader ’Verder Samen voor het Sociaal Domein’. Gelijktijdig met het opstellen van de Mobiliteitsvisie 2040 is ook de Omgevingsvisie opgesteld. De Omgevingsvisie is onderdeel van de Omgevingswet en is een nadere verdieping van de Strategienota. Het beschrijft hoe Emmen zich door kan ontwikkelen tot het jaar 2040 en verder waarbij brede welvaart centraal staat. In de Omgevingsvisie zijn verschillende toekomstscenario’s voor Emmen in 2040 geschetst en zijn hun consequenties benoemd. Uit deze scenario’s zijn bouwstenen afgeleid die input zijn voor het omgevingsbeleid. Dit heeft geleid tot drie kernambities van de Omgevingsvisie 2040: 1. Sterke stad, vitale dorpen; 2. Een duurzame en veerkrachtige economie met impact; 3. Landschap en groen als drager van ruimtelijke ontwikkelingen.

EU verplichting voor Urban Nodes De Mobiliteitsvisie 2040 geeft ook invulling aan de verplichting van de Europese Unie (EU) om een Sustainable Urban Mobility Plan (SUMP) te hebben. Deze verplichting geldt voor alle 100.000+ gemeenten aan het TEN-T netwerk, waaronder Emmen. Met het Trans-Europese vervoersnetwerk (TEN-T) werkt de EU aan het creëren van een hoogwaardig en efficiënt vervoersnetwerk dat alle regio’s van de Unie met elkaar verbindt en de economische, sociale en territoriale cohesie versterkt. De autosnelweg A37 alsmede het vervolg in Duitsland (E233) en de spoorlijn Emmen-Zwolle zijn onderdeel van het Europese TEN-T netwerk. Het door de EU verlangde SUMP moet zijn gericht op het verbeteren van de leefbaarheid, het duurzaam oplossen van mobiliteitsproblemen en op een evenwichtige en geïntegreerde ontwikkeling van alle vervoerswijzen. Uiteraard dient ook de bruikbaarheid van het TEN-T netwerk geborgd te worden. De EU verlangt dat stakeholders en andere overheden bij het opstellen van het SUMP worden betrokken. Met dit plan voldoen wij hieraan. Zie bijlage 1 voor meer informatie.

De Mobiliteitsvisie 2040 is een nadere uitwerking van de Omgevingsvisie 2040 op het domein mobiliteit. De Omgevingsvisie en de Mobiliteitsvisie zijn in samenhang opgesteld en hebben elkaar over en weer beïnvloed. Figuur 1: TEN-T netwerk Noordwest-Europa

8

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

9

Participatieproces Om deze beleidsvisie ambtelijk voor te bereiden, is een integraal projectteam samengesteld, met medewerkers uit verschillende specialismen: Verkeer, Ruimtelijke Ordening, Economie en Sociaal Domein. In samenwerking met het projectteam dat de Omgevingsvisie voorbereidt, is deze Mobiliteitsvisie op meerdere momenten en op meerdere manieren verrijkt in gesprekken met inwoners en belanghebbenden. Zie bijlage 2 voor een uitgebreide beschrijving van de participatie. We hebben op straat gesprekken gevoerd met inwoners. We hebben meerdere (werk)sessies gehouden met de Erkende Overlegpartners (EOPs), Ondernemend Emmen, De Koepel, LTO, Prorail, OV-bureau, Consumentenplatform OV, Fietsersbond, Veilig Verkeer Nederland, Publiek Vervoer, GGD, Veiligheidsregio Drenthe, Provincie Drenthe en de buurgemeenten Coevorden, Westerwolde en Borger-Odoorn.

10

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

11

Hoofdstuk 2 Een andere blik op mobiliteit We willen dat Emmen beter bereikbaar wordt en dat mobiliteit kansen biedt aan iedereen om fijn te wonen, werken, leren en te leven. Een gemeente waarin iedereen mee kan doen. Die voor inwoners, bezoekers en toeristen keuze biedt om veilig te lopen, fietsen, het OV of een (deel)auto te gebruiken. En dat op een gezonde en duurzame manier: met schone lucht, minder CO2-uitstoot en het stimuleren van schone en gezonde vervoerswijzen.

Samenhang in maatregelen Om Emmen leefbaar, aantrekkelijk en duurzaam bereikbaar te houden moeten we ervoor zorgen dat mensen kiezen voor duurzame vormen van mobiliteit. De in Nederland gebruikte indeling van maatregelen die mobiliteit verduurzamen is de trias mobilica: het verminderen (en voorkomen), veranderen en verschonen van mobiliteit.

Ontwikkeling en groei betekent meer mobiliteit. En meer mobiliteit zorgt voor een toename van CO2uitstoot en omgevingseffecten als lawaai, trillingen en luchtverontreiniging. De groei van mobiliteit staat dus op gespannen voet met de duurzaamheids- en leefbaarheidsambities. Een belangrijke CO2-afname kan worden gerealiseerd als, in plaats van de auto, andere vormen van vervoer worden gebruikt. Ook is het goed om mobiliteit te beperken door voorzieningen dichtbij te houden. Tegelijkertijd weten we ook dat in onze gemeente de auto voor veel inwoners belangrijk is en blijft. Inzet moet daarom zijn om balans te vinden tussen alle verkeersdeelnemers in de beschikbare ruimte.

Verminderen Korter & minder

CO2-reductie in mobiliteit Veranderen Modal shift

Verschonen Zero emissie & zuinige voertuigen

Figuur 2: Trias mobilica

12

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

13

Door mobiliteit te veranderen, kan een verschuiving (modal shift) plaatsvinden van auto naar duurzamere vormen van vervoer. Bij verschonen wordt de auto zelf duurzamer gemaakt. Door het autoverkeer te verminderen, worden minder uitlaatgassen uitgestoten, is minder geluidsoverlast en wordt de verkeersveiligheid verbeterd. Daarbij geldt dat als mensen ervoor kiezen om vaker te fietsen, dit bijdraagt aan het verminderen van bewegingsarmoede en leefbaarheid bevordert. Het Klimaatakkoord, de woningbouwopgave, gebiedsontwikkelingen en wensen voor een betere kwaliteit van leven maken een transitie in mobiliteit niet alleen nodig, maar onder voorwaarden ook mogelijk. Maar er is niet één oplossing voor de opgaves. Elektrische voertuigen, emissieoplossingen, ruimte anders gebruiken, mensen en hun gedrag beïnvloeden, het gaat om een constellatie van maatregelen. De samenhang in de woonopgave, de mobiliteitstransitie en de kwaliteit van leven is in de praktijk spannend. Ervaringen in Nederland leren dat het beperken van autoritten alleen succesvol is als er een duidelijke meerwaarde voor de openbare ruimte voor terugkomt. Het uitgangspunt van de Mobiliteitsvisie 2040 is dan ook om leefkwaliteit te verbeteren. De inzet is gericht om duurzaam, comfortabel en gezond te reizen als basis. Verplaatsingen per fiets en OV als voorkeur

en plek voor de auto waar nodig, al dan niet in de mobiliteitsketen. Daarbij moeten we rekening houden met verschillen tussen de stad, waar voorzieningen dichtbij zijn, en het buitengebied. Daar zijn afstanden vaak te groot om te fietsen en biedt het huidige OV voor veel mensen geen acceptabel alternatief, waardoor zij geen afstand willen doen van een tweede of derde auto.

Focus op brede welvaart Mobiliteit is geen doel maar een noodzaak. Mobiliteit is nodig om zorg te krijgen die je nodig hebt, om op je werk te komen, of om goederen te transporteren. En zo zijn er veel voorbeelden. Waar we voorheen de focus legden op het faciliteren van verkeer en het oplossen van congestieproblemen, heeft de Mobiliteitsvisie 2040 oog voor mensen: • Wat als leefbaarheid centraal staat bij het ontwerpen van mobiliteit? • Wat als mobiliteit bijdraagt aan de ontwikkeling van Emmen, aan de bereikbaarheid van voorzieningen en de buurteconomie? • Wat als mobiliteit ook als doel heeft om vervoersbewegingen te voorkomen?

• Wat als mobiliteit een positieve bijdrage levert aan het milieu? • Wat als mobiliteit zelfredzaamheid bevordert en zorgt voor beter welzijn en meer verbinding? • Wat als gezondheid centraal staat bij het ontwerpen van mobiliteit? Brede welvaart omvat zowel materiële welvaart (inkomen om te besteden aan bv. voedsel en kleding) als immateriële welvaart (denk aan veiligheid, vrijheid, gezondheid). Streven naar brede welvaart houdt dus in dat we streven naar een hogere mate van sociale inclusie (iedereen kan meedoen), gezondheid, kwaliteit van leven, economische vitaliteit en duurzaamheid. Niet alleen in het heden maar ook voor de toekomst.

Verbinden

Ruimte maken

Vijf Emmense dimensies van brede welvaart Om brede welvaart met mobiliteit te versterken en om de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd aan te kunnen pakken, hebben we vijf dimensies van brede welvaart gedefinieerd die betekenis hebben op het domein mobiliteit in Emmen: 1. Verbinden 2. Ruimte maken 3. Schoon & Duurzaam 4. Veilig meedoen 5. Gezondheid De visie op mobiliteit benaderen we vanuit deze vijf dimensies, waarbij mobiliteit en de vijf dimensies van brede welvaart elkaar wederzijds beïnvloeden.

Schoon & Duurzaam

Veilig meedoen

Gezondheid

Figuur 3: De vijf Emmense dimensies van mobiliteit en brede welvaart

14

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

15

Hoofdstuk 3 Dimensie ‘Verbinden’ Mobiliteit verbindt goederen, mensen en plaatsen. Een goed mobiliteitssysteem is daarmee voorwaardelijk voor het functioneren van onze samenleving: om fijn te leven, goed te ondernemen of om te ontspannen. Een goede bereikbaarheid is cruciaal voor de aantrekkelijkheid van onze regio als woon- en werkgebied. Omgekeerd bieden nieuwe of aangepaste verkeersvoorzieningen ontwikkelmogelijkheden die voor de ruimtelijke ordening of voor de economie van grote waarde kunnen zijn. Het verbinden van mensen én goederen zorgt dus voor ontmoetingen en is essentieel voor de ontwikkeling van Emmen en de regio, maar ook voor lokale voorzieningen en de buurteconomie.

Het aantal (vracht)auto’s dat naar en door Emmen rijdt, blijft toenemen. Dit is een gevolg van de economische groei, van de ruimtelijke ontwikkelingen in en rond Emmen en de toenemende populariteit van de A37 op de verbinding tussen Nederland en Duitsland en verder. Emmen heeft een sterke positie in de maak- en procesindustrie. Daarnaast heeft Emmen een veelzijdige industriële sector en een groot aantal toeleverende bedrijven. De werkgelegenheid in Emmen bestaat voor 80% uit maakindustrie en slechts 20% kantoorpersoneel. In de meeste steden is deze verhouding andersom. De grote aanwezigheid van maakindustrie vertaalt zich in relatief veel logistiek en vrachtverkeer.

Wat zien we? Het station van Emmen is het grootste OV-knooppunt van Drenthe. Op een reguliere werkdag stappen er duizenden reizgers in op trein of bus. In de modal split, de wijze van vervoer in onze gemeente, speelt het OV slechts een bescheiden rol. Dit geldt ook voor lopen en fietsen. In de tabellen op de volgende pagina is te zien dat de auto dominant is in het verkeersbeeld van Emmen, zowel in de stad als in de gemeente.

16

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

17

Welke bijdrage levert mobiliteit?

Modal split naar reizigerskilometers in 2023 Reizen over langere afstand tellen dus zwaarder dan reizen over kortere afstand. De reizigerskilometers van de ‘gemeente Emmen’ is inclusief de A37. Reiziger

Bebouwde kom stad Emmen

Gemeente Emmen

Auto

87% (339.000.000 km)

90% (801.000.000 km)

Fiets

6% (23.100.000 km)

5% (47.800.000 km)

Te voet

2% (6.250.000 km)

1% (12.400.000 km)

Trein

4% (16.100.000 km)

3% (23.400.000 km)

Bus

2% (6.610.000 km)

1% (9.390.000 km)

Bron: Google EIE

Modal split naar aantal trips (dat wil zeggen ‘verplaatsingen’) in 2023

Door de ligging aan de autosnelweg A37 en de verbinding met de E233 (Duitsland) fungeert Emmen als toegangspoort naar Noord-Duitsland, Scandinavië en de Baltische Staten. Deze verbindingen vergemakkelijken het goederenvervoer tussen Nederland, Duitsland en Noord- en Oost-Europa. De positie van Emmen verandert van eindpunt binnen Nederland naar scharnierpunt in het vervoer van personen en goederen in NoordwestEuropa. De snellere verbindingen geven een impuls aan de schaalsprong en versterken de centrumfunctie van Emmen. Maar de groei van het aantal inwoners en de werkgelegenheid zorgt ook voor meer mobiliteit, meer vraag naar energie en meer vraag naar ruimte en infrastructuur.

Iedere reis telt even zwaar, ongeacht de afstand. Het aantal trips van de ‘gemeente Emmen’ is inclusief de A37. Reiziger

Bebouwde kom stad Emmen

Gemeente Emmen

Auto

66% (34.500.000 trips)

69% (71.300.000 trips)

Fiets

17% (8.970.000 trips)

17% (17.200.000 trips)

Te voet

14% (7.390.000 trips)

13% (13.500.000 trips)

Trein

1% (532.000 trips)

1% (741.000 trips)

Bus

1% (490.000 trips)

1% (656.000 trips)

Bron: Google EIE

18

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

In onze regio zijn afstanden over het algemeen groter en heeft autoafhankelijkheid een andere betekenis dan in de grote stad. De auto speelt daardoor een belangrijke rol in de mobiliteit en bereikbaarheid van onze regio. Wel worden door de maatschappij steeds hogere eisen aan veiligheid en duurzaamheid gesteld. Ook werken we continu aan het aantrekkelijker, groener en gezonder maken van Emmen. Niet alleen voor de huidige, maar zeker ook voor de toekomstige generatie Emmenaren. Dit brengt striktere eisen aan het verantwoord gebruik van de

auto met zich mee. Daarbij willen de talenten en jongeren van nu hun leven meer dan ooit in kunnen richten langs OV- en fietsverbindingen. De aanwezigheid van kwalitatief hoogwaardig OV is ook een belangrijke voorwaarde voor stedelijke ontwikkeling en is medebepalend voor het vestigingsklimaat en voor ontwikkelingen als de Greenwise Campus. Met goede OV-verbindingen kunnen grotere vervoersstromen efficiënt verwerkt worden over een relatief grote afstand. Daarom is het van belang om oog te hebben voor multimodale bereikbaarheid. Door onze netwerken voor auto’s, voor fietsers en voetgangers én voor het OV niet alleen op orde te hebben maar ook complementair aan elkaar te laten zijn, worden mensen verleid om over te stappen naar duurzame vormen van vervoer. Concreet: de keuzemogelijkheden naast alleen de auto moeten zichtbaar zijn en verbeterd worden. Van een beweging van vooral faciliteren en congestie aanpakken, naar optimaliseren van de bestaande netwerken en hun gebruik. Slim verknopen is daarbij van betekenis.

19

Waar zetten we op in?

De stations, de ontvangstruimtes van stad en regio

We zetten in op: 1. Emmen is grenzeloos verbonden. 2. Stad, wijken en dorpen beter verbonden. 3. Slimme, functionele en flexibele mobiliteitssystemen.

Onze stations zijn voor veel bezoekers de eerste kennismaking van Emmen en de regio, ze zijn één van onze toegangspoorten. Daarom functioneren stationsgebieden en de ruime omgeving hiervan niet alleen als knooppunt waar je makkelijk en comfortabel aankomt of overstapt. Ze hebben ook een levendige omgeving met veel groen waar het fijn wonen, werken, studeren, of recreëren is. Een plek die sociaal veilig is en waar je graag wilt zijn.

1. Emmen is grenzeloos verbonden Spoorslags in Emmen Met de Nedersaksenlijn hebben we een goede treinverbinding met Groningen en Twente. Het vormt een wezenlijk onderdeel voor de gewenste schaalsprong, de ruimtelijke dynamiek in onze regio. Samen met de treinverbinding Emmen – Rheine geeft de Nedersaksenlijn nieuwe betekenis aan de bereikbaarheid van grootstedelijke voorzieningen. Daarnaast hebben we kwalitatief goede Vechtdallijnen zodat we per trein snel en frequent naar Zwolle kunnen. Emmen is zo het spoorknooppunt tussen Groningen, Twente, Zwolle en Rheine (D). Nu de Nedersaksenlijn wordt aangelegd, gebruiken we de periode tot opening ervan om de bestaande spoorverbinding Emmen-Enschede te verbeteren.

Versterken vestigingsklimaat en rol als hét logistieke knooppunt van Noord-Nederland De goede aansluiting op het Europese wegennet maakt onze regio aantrekkelijk voor investeringen en nieuwe bedrijven. Het bevordert werkgelegenheid, bedrijvigheid en versterkt de concurrentiepositie van ondernemingen. Daarom zijn de verbindingswegen tussen onze bedrijventerreinen en de A37 op orde. Goede doorstroming is hier van belang. De transitie van mobiliteit naar schone brandstoffen is in gang gezet. Onze strategische ligging halverwege Rotterdam en Bremen / Hamburg betekent ook dat we de basis op orde hebben om passerende transportvoertuigen op alternatieve brandstoffen te laten rijden. Onze inzet is erop gericht dat tank- en laadvoorzieningen ook voor Figuur 4: Nedersaksenlijn en Emmen-Rheine (bron: Bidbook Nedersaksenlijn 2022)

20

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

21

Emmense ondernemers goed bereikbaar zijn (zie ook de dimensie ‘Schoon & Duurzaam’). Zo versterken we het vestigingsklimaat en onze rol als hét logistieke knooppunt van Noord-Nederland.

2. Stad, wijken en dorpen beter verbonden

Benutten Euroterminal Coevorden als internationale transporthub

In principe is het mogelijk een verplaatsing met elk gewenst vervoersmiddel te maken. Zo maken we alle bestemmingen voor iedereen bereikbaar. Maar voor bestemmingen dichtbij moeten lopen en fietsen het meest aantrekkelijk zijn. Daarom kiezen we ervoor dat de vrijheid om de auto te gebruiken niet ten koste mag gaan van andere gebruikers van de openbare ruimte. Door relatief veel woningen te bouwen nabij voorzieningen stimuleren we lopen en fietsen en wordt er verantwoorder in de mobiliteitsvraag voorzien.

We zien kansen op verdere economische groei en verduurzaming van de logistieke sector door goede regionale samenwerking en door het benutten van de Euroterminal Emmen-Coevorden-Hardenberg te Coevorden als internationale transporthub. Door het slim combineren van verschillende vervoerswijzen – zoals spoor, water en weg – kunnen goederenstromen efficiënt worden georganiseerd. Dit draagt bij aan een goede bevoorrading en distributie, met als gevolg lage logistieke kosten en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven.

Lopen en fietsen als voorkeur, plek voor de auto waar het kan

Autoverkeer snel en efficiënt op hoofdroutes, te gast op dwarsverbindingen De A37, N34, N381 (Emmen / N34 – Beilen), N853 (A37 –Schoonebeek), Rondweg / N391 (N34 – Ter Apel) en de N862 (Emmen – A37 / Klazienaveen) zijn de dragers van de wegenstructuur in onze regio. Ze verbinden Emmen met Nederland en met Europa. Wijken, dorpen, bedrijventerreinen en belangrijke voorzieningen zoals het centrum, het ziekenhuis, de Greenwise Campus, de Sporten Beweegcampus en Wildlands zijn met de auto goed bereikbaar via deze wegenstructuur.

Figuur 5: Emmen bovenregionaal verbonden met zijn omgeving

22

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

23

We stimuleren dat autoverkeer zo lang mogelijk gebruik maakt van het hoofdwegennet. Bestemmingsverkeer bundelen we zoveel mogelijk op deze wegen waar we zorgen voor een goede doorstroming, door hier prioriteit aan de auto te geven. Zo wordt het verkeer snel en efficiënt naar zijn bestemming geleid. Buiten het hoofdwegennet is de auto te gast en bevorderen wij onder andere het fietsgebruik. Een rit over de N391-Rondweg moet dus de meest logische route worden om naar de andere kant van de stad te rijden. Door autoverkeer zoveel mogelijk gebruik te laten maken van de geschiktste route komt er meer ruimte voor andere verkeerdeelnemers en voor betere leefkwaliteit. In de andere dimensies komen we hierop terug.

Onderzoek naar een noordelijke rondweg De huidige Rondweg (N391) helpt het verkeer rond Emmen, maar veel verkeer rijdt nog door het centrum. Dit zorgt voor drukte, minder leefkwaliteit en veiligheidsrisico’s. Daarom onderzoeken we of een noordelijke rondweg een oplossing biedt. Deze extra verbinding kan: • Emmen beter aansluiten op het regionale netwerk • Dorpen en wijken ontlasten van doorgaand verkeer op parallelle routes; • Bedrijventerreinen beter bereikbaar maken; • Routes voor gevaarlijke stoffen verbeteren;

24

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

• Het centrum ontlasten, waardoor ruimte ontstaat voor een vitale binnenstad van betekenis (zie verder dimensie ‘Ruimte maken’, hoofdstuk 4).

Meer en verder fietsen Met de komst van de elektrische fiets zijn meer mensen bereid en in staat om (verder) te fietsen. Daarom zetten we in op doorfietsroutes die breder zijn en zo veel mogelijk voorrang hebben op kruisend verkeer. We starten met de aanleg van de F862 de doorfietsroute tussen Emmen en Klazienaveen. Deze komt ook langs de Greenwise Campus en de Sport- en beweegcampus. Verder zetten we in op het realiseren van de Hunebedbikeway F34 (doorfietsroute Borger – Emmen – Coevorden, via Exloo, Nieuw-Amsterdam en Dalen) en onderzoeken de mogelijkheid voor doorfietsroutes vanuit Emmen naar Ter Apel, Emmer-Compascuum en richting Hoogeveen, en vanuit Schoonebeek richting Coevorden. Dorpen zijn met elkaar verbonden met een direct, veilig, comfortabel en herkenbaar netwerk van (hoofd) fietsroutes. In de stad is het fietsnetwerk verfijnd en herkenbaarder gemaakt. Met directe en veilige fietsroutes naar voorzieningen, werklocaties en OV-knooppunten wordt het gebruik van de fiets als volwaardig alternatief gestimuleerd. Belangrijk is dat er bij de voorzieningen en bij OV-haltes goede en voldoende fietsparkeerplaatsen zijn.

Ruimte voor lopen Lopen is gezond, het is de meest duurzame vorm van vervoer, en neemt van alle wijzen van vervoer de minste ruimte in beslag. Lopen is dus belangrijk. De belangrijke bestemmingen voor voetgangers liggen veelal op loopafstand van de eigen woning, zoals de supermarkt, school, parkeergarage of OV-halte. Voor de inrichting van de openbare ruimte heeft dit meer aandacht nodig. Ook de loopverbindingen tussen het station en het ziekenhuis, Greenwise Campus en Wildlands moeten beter worden. Door te ontwerpen vanuit de voetganger krijgt deze een volwaardige plaats in het wegbeeld en ontstaan logische, snelle en veilige looproutes.

Uitnodigend openbaar vervoer Toegang tot het OV is voor veel mensen en doelgroepen belangrijk, zoals scholieren, ouderen en mensen met een beperking. Op regionale verplaatsingen zien we een groei in het OV-aandeel. Daarom zetten we, naast een verbeterde spoorontsluiting, in op snelle en hoogfrequente lijnen tussen Emmen en Klazienaveen, Ter Apel, EmmerCompascuum, Schoonebeek en bovenregionaal met Hoogeveen, Assen en Groningen. Aangevuld met een goed basisnet. Voor- en natransport is goed geregeld. Hiertoe zijn voor fietsers, voetgangers en deelmobiliteit voldoende en kwalitatief goede voorzieningen op belangrijke OVknooppunten. Voor het ontsluiten van dorpen en wijken

onderzoeken we of met publieke mobiliteit, een integrale aanpak tussen openbaar vervoer en flexvervoer, de bereikbaarheid van voorzieningen in onze regio kunnen verbeteren (zie dimensie Veilig meedoen).

Bedrijventerreinen en werklocaties aan infrastructurele assen Voor een goede bereikbaarheid van bedrijventerreinen benaderen we het goederenvervoer en woon-werkverkeer integraal. Om de transitie naar duurzamer woonwerkverkeer te versterken, is het noodzakelijk om de infrastructurele randvoorwaarden op orde te hebben. Dit betekent onder andere gerichte investeringen in fiets- en OV-verbindingen. Nieuwe werklocaties plaatst de gemeente bij voorkeur naast of dichtbij regionale infrastructurele assen zoals de A37, de N862 (Emmen – Klazienaveen) en de N391-Rondweg. Hierdoor zijn de bedrijven logistiek goed bereikbaar en hebben de wijken en dorpen geen last van vrachtverkeer.

Landbouwverkeer faciliteren op geschikte wegen Het buitengebied kenmerkt zich door de aanwezigheid van akkerbouw en veeteelt. Het gevolg is dat landbouwverkeer, ook van loonbedrijven, gebruik maakt van de gemeentelijke wegen. Het is belangrijk dat landbouwverkeer kan beschikken over wegen die voor dit verkeer geschikt zijn.

25

3. Slimme, functionele en flexibele mobiliteitssystemen Flexibele mobiliteitskeuzes Voorkomen moet worden dat een tweede of derde auto in het gezin vanzelfsprekend wordt. Daarvoor is het nodig om iedereen de vrijheid te geven om hun vervoer te kiezen op basis van hun behoeften, in plaats van vast te zitten aan een traditioneel leasecontract of vaste vervoerswijze. Vandaag met de auto, morgen met de bus. Daarvoor zetten we in op het verbeteren van het aan aanbod van flexibele concepten zoals auto- of fietsdelen. En op betere fietspaden en het veilig kunnen stallen van je fiets bij OVknooppunten waar je ook een fietskluis voor een dag kunt huren. Slimme ICT-oplossingen maken het mogelijk om complexe mobiliteitsvragen met meerdere vervoerwijzen op te lossen. De reis van deur tot deur bestaat dan uit een combinatie van vervoerwijzen.

Duurzame mobiliteitsketens versterken met mobiliteitshubs De reiziger heeft steeds meer behoefte aan kwaliteit en flexibiliteit. Ook zijn reizigers steeds meer bereid een ketenverplaatsing te doen, waarbij verschillende mobiliteitsvormen worden gebruikt in een reis. Om duurzame mobiliteitsketens te versterken en beter te benutten zetten we in op mobiliteitshubs waar zoveel

26

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

mogelijk verschillende doelgroepen en verplaatsingen een rol spelen. Traditionele P&R-locaties of Transferia hebben vaak maar een beperkte doelgroep, bijvoorbeeld autobezoekers aan de binnenstad. Mobiliteitshubs zijn de overtreffende trap. Een mobiliteitshub moet interessant zijn voor de autobezoeker aan de binnenstad. Maar bijvoorbeeld ook geschikt zijn voor bewoners uit de omgeving om een deelauto te kunnen pakken. Of voor Emmenaren die naar de hub gaan om daar op het OV te stappen. De mobiliteitshub kan ook worden benut tijdens evenementen als de stad minder goed bereikbaar is of als er behoefte is aan extra parkeerplaatsen. De mobiliteitshub verbindt verschillende netwerken en vormen van mobiliteit. Mobiliteitshubs kunnen op twee manieren functioneren in een verplaatsing: • Als knoop in het netwerk: de mobiliteitshub verknoopt verschillende vervoersnetwerken, bijvoorbeeld auto en OV of trein en fiets. De mobiliteitshub wordt gebruikt in een ketenverplaatsing, de overstap tussen de netwerken moet top zijn. • Als startpunt van een reis: de mobiliteitshub is een plek bij huis of werk waar verschillende mobiliteitsvormen beschikbaar zijn om de reis te maken. Het is het startpunt van een verplaatsing. Deze vorm van mobiliteitshub wordt momenteel steeds meer toegepast in ruimtelijke ontwikkelingen.

Een bijzondere vorm van een mobiliteitshub is een OVhub. Op dit moment zijn de drie treinstations en het centrum van Klazienaveen aangewezen als OV-hub. We onderzoeken de mogelijkheid of we dit kunnen uitbreiden. Mogelijkheden hiertoe zijn met name de Greenwise Campus en de Sport- en Beweegcampus en alle kerndorpen.

Verminderen barrières We zetten in op het verdiept aanleggen van het spoor in het centrum van Emmen. Door deze barrière te slechten, verbetert de leefkwaliteit. Maatschappelijke en sociale verbindingen worden zo sterker: wijken aan weerszijden van het spoor en de groenstructuren van het centrum met de Emmerdennen raken met elkaar verbonden. Er ontstaan nieuwe verbindingen voor fietsers en voetgangers en verkeer hoeft niet meer te wachten voor gesloten spoorwegovergangen. Daarmee verbeteren we de spoorveiligheid als er straks meer treinen rijden.

Versterken Emmen als recreatieve bestemming Recreatie en toerisme is één van de dragende pijlers van de lokale economie. Bovendien draagt een aantrekkelijk vrijetijdsaanbod bij aan de leefbaarheid en het voorzieningenniveau voor onze inwoners. Om meerdaags verblijf te stimuleren versterken we de dag-recreatieve sector met toekomstbestendige voorzieningen met een divers aanbod voor verschillende doelgroepen. Daarbij zetten we nadrukkelijk in op icoonroutes voor fietsen zoals de Hunebedbikeway en de Van Gogh-fietsroutes (de beste fietsroute van Europa 2024), en betrekken we ondernemers bij de routenetwerken voor wandelen, fietsen, en varen.

De hoofdwegen rondom het centrum van Emmen zijn door hun vormgeving en hoeveelheid verkeer eveneens barrières. Deze barrières verminderen als het doorgaand verkeer niet meer door de stad maar over de rondweg rijdt. Dit biedt ruimte voor zowel groei van de stad als een andere, vriendelijkere, inrichting van de wegen rondom het centrum.

27

Hoofdstuk 4 Dimensie ‘Ruimte maken’ Stilstand is achteruitgang. In het belang van brede welvaart kiest Emmen voor de schaalsprong. Daarbij willen we betere leefkwaliteit en zijn aanpassingen nodig om de gevolgen van klimaatveranderingen op te vangen. Maar de openbare ruimte groeit niet mee. Nieuwe woningen en voorzieningen, gebiedsontwikkelingen, werklocaties, infrastructuur en parkeren, zonneparken, windturbines, klimaatadaptatie, de wateropgave, natuur- en groengebieden: we krijgen te maken met meerdere ruimteclaims uit verschillende beleidsvelden. Daarbij veranderen maatschappelijke opvattingen en vindt er een mobiliteits- en energietransitie plaats. Om de ruimtelijke puzzel te kunnen leggen, moeten we anders omgaan met mobiliteit en de schaarse ruimte slimmer en efficiënter benutten. Zo maken we ruimte voor vooruitgang.

Wat zien we? In de dimensie ‘Verbinden’ hebben we gezien dat veel verplaatsingen, ook in de stad, met de auto worden gedaan. Veel Emmenaren hebben een auto en het aantal auto’s neemt de komende jaren naar verwachting verder toe. Mensen schaffen een auto aan om deze te gebruiken. Maar staat de auto eenmaal voor de deur, dan pakken we

28

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

de auto ook voor extra ritjes of nieuwe bestemmingen. Bezit iemand eenmaal een auto, dan wordt daar niet snel afstand van gedaan. De auto’s zijn niet gelijk over de huishoudens verdeeld. In Nederland heeft ruim een kwart van de huishoudens geen auto. Ongeveer de helft van de huishoudens heeft 1 auto. En 6% van de huishoudens heef 3 auto’s of meer, en is daarmee goed voor 18% van alle auto’s. De ruimtelijke inrichting werkt op verschillende manieren en op verschillende niveaus door in het autobezit van huishoudens. Een rode draad hierbij is de nabijheid van werkplekken, voorzieningen en winkels, ruime beschikbaarheid van OV en andere mobiliteitsdiensten. Als we specifiek naar onze gemeente kijken dan zien we dat er gemiddeld 1,16 auto’s per huishouden zijn (bron CBS). Het aantal auto’s per huishouden is het laagst in Emmencentrum (0,73), Emmermeer (0,87), Angelslo (0,87) en Emmerhout (0,87). De wijken en dorpen met gemiddeld de meeste auto’s per huishouden zijn Zwartemeer (1,35), Delftlanden (1,38), Weiteveen (1,40) en Parc Sandur (1,44). Dit zijn inderdaad wijken en dorpen met weinig voorzieningen, waar de inwoners sterker van de auto afhankelijk zijn om voorzieningen te bereiken.

29

Welke bijdrage levert mobiliteit? Normaal berekenen we voor een planontwikkeling het aantal benodigde parkeerplaatsen die we vervolgens reserveren. Als we aan dit principe vast blijven houden, neemt de ruimte die exclusief voor de auto beschikbaar is, alleen maar toe. En de auto neemt in vergelijking tot andere vervoerswijzen veel meer ruimte in beslag. Volgens het CROW staat de auto 95% van de tijd geparkeerd. Daarbij wordt in Emmen voor ritten op fietsafstand verhoudingsgewijs vaak de auto gepakt (zie figuur 7). Voor het verbeteren van de leefkwaliteit is daarom ook in Emmen voldoende potentieel om autoritten te vervangen. Door anders om te gaan met mobiliteit kan de schaarse ruimte efficiënter worden benut en kan de woningbouwopgave en andere ruimtelijke opgaves worden gefaciliteerd.

Winkels, horeca en culturele voorzieningen vormen samen het hart van de aantrekkelijkheid, vitaliteit en leefbaarheid van Emmen. Bij een gevarieerd en divers aanbod zijn bezoekers bereid om langere afstanden te reizen. Dit maakt mobiliteit een belangrijke factor voor het aantrekken van publiek uit verschillende regio’s. Een goed uitgebalanceerd parkeeraanbod draagt bij aan een betere bereikbaarheid en speelt een cruciale rol in de aantrekkelijkheid en economische vitaliteit van het centrum en de verschillende (dorps)kernen. Een autoluw centrum met meer groen en toegankelijkheid voor voetgangers en fietsers verbetert de leefbaarheid. Maar goede parkeervoorzieningen blijven belangrijk voor het aantrekken van bezoekers. Het vinden van een evenwicht tussen verschillende belangen is dus essentieel voor vitale stads- en dorpscentra.

2 m2 Voetganger lopend

140 m2

0,5 m2 Voetganger stilstaand

20 m2 5 m2

Auto 50 km/u, met 1 inzittende

Auto geparkeerd

Fietser 15 km/u

2 m2 Fietser geparkeerd

Figuur 6: Ruimtebeslag van vervoer in Nederlandse steden Bron: Milieudefensie & Ingenieursbureau Geodan (2017) Van wie is de stad. In dit rapport heeft dit ingenieursbureau de Basisregistratie Grootschalige Topografie gebruikt om over 20 Nederlandse steden het gemiddelde ruimtebeslag van de verschillende vervoerswijzen te berekenen. Een rijbaan waarop zowel auto’s als fietsen mogen rijden, is daarbij 90%-10% verdeeld. Het onafhankelijke Kennisinstituut KiM verwijst nog steeds naar deze cijfers: Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (oktober 2024) Loopfeiten 2024. De gemeente Groningen heeft voor zich zelf vergelijkbare getallen berekend, zie Groningen (2021) Goed op weg, mobiliteitsvisie.

30

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

31

Waar zetten we op in?

extra woningen die tot 2040 worden gebouwd plannen we in de buurt van de stations Emmen en Emmen Zuid en in de kerndorpen waar voorzieningen zijn.

We zetten in op: 1. Ruimte voor gezonde stedelijke ontwikkeling. 2. Ruimte voor het ontwikkelen van een vitale binnenstad van betekenis.

STOMP-principe leidend bij gebiedsontwikkeling Lopen en fietsen is gezond en duurzaam en deze wijze van vervoer neemt weinig ruimte in beslag. Door meer in te zetten op het langzame verkeer blijft dus meer ruimte over voor andere ruimtelijke opgaves zoals woningen en groen. Daarom kiezen we bij gebiedsontwikkeling en de inrichting van de openbare ruimte voor het ‘STOMPprincipe’, wat voor Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobiliteitsdiensten en Privéauto staat. Dat betekent dat we bij het (opnieuw) inrichten van de openbare ruimte eerst denken vanuit de voetganger en daarna vanuit de fietser, het OV, deelmobiliteit en dan de automobilist. Vanuit deze volgorde maken we de afweging hoe we mensen kunnen verleiden zich op een duurzame wijze te verplaatsen én de leefkwaliteit kunnen verbeteren. Deze afweging verschilt per locatie.

1. Ruimte voor gezonde stedelijke ontwikkeling Focus op nabijheid

46 43

0

11

8

< 1 km

34

2

1 - 4 km

56

3

20

4

73

4 - 7,5 km

1

6

6

7,5 - 15 km

87

0

2

7

91

15 - 50 km

Werk, school, winkels, gezondheidszorg, sport, recreatie, landschap: alles is vanuit huis zoveel mogelijk te voet, per fiets of met het ov goed bereikbaar. Nabijheid betekent dat nieuwe ontwikkelingen dáár komen, waar al veel mensen wonen of werken en waar het openbaar vervoer al goed geregeld is of kan worden. Zo stimuleren we dat mensen te voet, per fiets of met het OV verplaatsen. In alle dorpen komen extra woningen. Maar de meeste van de 10.000

In Emmen wordt voor korte ritten veelvuldig de auto gebruikt, terwijl afstanden tot 15 kilometer in principe geschikt zijn voor de (elektrische fiets).

S

Stappen Figuur 7: Vervoerswijze in percentages afgezet naar afstand van de reis

32

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

T

Trappen

O

OV

M

Mobiliteitsdiensten

P

Priveauto

Figuur 8

33

Slimmer benutten bestaande infrastructuur Het accent verschuift van het aanleggen van wegen naar het herinrichten hiervan om een optimale doorstroming en slimme benutting te waarborgen. Door wegen efficiënter te gebruiken kan meer met de bestaande infrastructuur. We zetten in op een betere spreiding van het verkeer over de dag en op slimme oplossingen zoals intelligente verkeerslichten en zelfrijdende auto’s of bussen. Aanpassingen aan de weginfrastructuur dragen bij aan een betere veiligheid, leefkwaliteit of ruimtelijke kwaliteit.

Meer ruimte door slimmer om te gaan met parkeren De auto is voor veel mensen een belangrijk vervoersmiddel om naar werk te gaan of te winkelen, voor zakelijke en sociale bezoeken of om te recreëren. Hiervoor is voldoende parkeercapaciteit nodig. Wij kiezen ervoor om de parkeercapaciteit zo efficiënt mogelijk in te zetten. We brengen de vraag naar parkeerplaatsen terug door in te zetten op alternatieve vormen van vervoer en door parkeerplaatsen voor verschillende doelgroepen te combineren. Denk aan parkeerplaatsen die ‘s avonds door bewoners worden gebruikt en overdag door winkelend publiek. Voor aantrekkelijke en leefbare ontwikkelingen in centrumgebieden geven wij de voorkeur aan het samenvoegen van parkeren in gezamenlijke parkeeroplossingen in een gebouwde voorziening.

34

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

Daarmee worden alternatieven zoals de fiets logischer in gebruik omdat de auto niet meer voor de deur staat. Ook ontstaan zo meer kansen voor gedeelde mobiliteit. Het vinden van een evenwicht tussen parkeervoorzieningen en andere ruimteclaims is essentieel voor een vitaal en aantrekkelijk centrum. Samenwerking tussen gemeente, vastgoedeigenaren én ondernemers en centrale regie is belangrijk om de juiste balans te vinden en de leefbaarheid, aantrekkelijkheid en economische vitaliteit te waarborgen.

Inzetten op deelmobiliteit De kracht van deelmobiliteit is dat één vervoersmiddel door verschillende mensen wordt gebruikt. Daardoor wordt dit vervoersmiddel vaker benut en zijn minder vervoersmiddelen nodig. Bij nieuwbouw of gebiedsontwikkeling is de inzet van deelauto’s kansrijk om de vraag naar parkeerplaatsen terug te brengen. De inzet van deelauto’s betekent een ruimtebesparing qua parkeervoorzieningen. Maar deelmobiliteit gaat verder dan deelauto’s. De gemeente wil voor ook deelfietsen, deelscooters e.d. stimuleren. Zo is de OV-fiets, wereldwijd een van de meest succesvolle deelproducten, nu alleen nog op station Emmen te leen. Door het aanbod van deelvoertuigen te verbeteren kunnen bewoners en bezoekers een veel groter aantal bestemmingen makkelijk en snel bereiken.

Instellen mobiliteitsfonds Een mobiliteitsfonds geeft een projectontwikkelaar de mogelijkheid om de parkeereis, het benodigde aantal parkeerplaatsen voor de ontwikkeling, af te kopen. Het geld gebruikt de gemeente voor het realiseren of in stand houden van mobiliteitsoplossingen. Bijvoorbeeld de aanleg van een centrale parkeervoorziening, de inzet van deelmobiliteit of het verbeteren van fietsroutes. Zo houden we grip en brengen we de vraag naar parkeerplaatsen terug daar waar het kan.

2. Ruimte voor het ontwikkelen van een vitale binnenstad van betekenis Vraag naar parkeerplaatsen verder terugbrengen In het centrum van de stad Emmen is het openbaar vervoer dichtbij en zijn vrijwel alle voorzieningen op loop- of fietsafstand gelegen. De noodzaak om als centrumbewoner een eigen auto te hebben is daardoor minder aanwezig. Daarbij zijn mensen die verhuizen eerder geneigd om na te denken over hun verplaatsingspatroon en makkelijker te verleiden tot alternatieve vormen van mobiliteit. Daarom zetten we in op het verder terugbrengen van de parkeervraag en lagere parkeernormen voor gebiedsontwikkelingen.

Collectieve parkeeroplossingen voor bewoners en ondernemers We zetten in op de realisatie van centrale parkeervoorzieningen voor bewoners en werkenden. Door andere ontwerpuitgangspunten kunnen in een stallingsgarages verhoudingsgewijs veel meer parkeerplaatsen worden gerealiseerd dan in een publieke parkeergarage. Door bewoners en ondernemers zo min mogelijk te laten parkeren in de ruime en publieksvriendelijke garages Westerstraat en Raadhuisplein ontstaat hier meer ruimte voor bezoekers.

35

Efficiënter benutten parkeerareaal De grote parkeerterreinen P-Noord en P-zuid staan op veel momenten leeg. Dat is zonde omdat de ruimte schaars is en we het parkeren in bebouwde voorzieningen of aan de randen van de stad willen oplossen. Daarom onderzoeken we of we deze parkeerterreinen op onbenutte momenten efficiënter kunnen inzetten. Bijvoorbeeld overdag door Wildlandsbezoekers en ‘s avonds door centrumbewoners of hun bezoek. Of je nu hartje stad of aan de rand van het centrum woont, nu geldt er voor iedereen hetzelfde vergunningentarief, ook als je in een bebouwde voorziening parkeert. We onderzoeken of prijsdiferentiatie in parkeerabonnementen bij kan dragen in een de realisatie van een gevarieerder en aantrekkelijker woningaanbod in de binnenstad.

Piekopvang parkeren buiten het centrum Autobereikbaarheid is belangrijk voor het functioneren van de binnenstad. Op enkele piekmomenten na is er altijd wel plek. Bezoekers weten alleen niet altijd de vrije parkeerplaats te vinden of willen persé op een bepaalde locatie parkeren. Om de grote woningbouwopgave in de binnenstad te faciliteren, organiseren we het parkeren op piekdagen buiten het centrum, aan de randen van de stad. Op Koningsdag 2024 hebben we goede ervaringen opgedaan. Een goede overstap op het OV of deelvoertuigen is daarbij randvoorwaardelijk.

Doorgaand verkeer soepel via de Rondweg, minder verkeer door de stad De Rondweg heeft voldoende capaciteit en is verbeterd om verkeer nog vlotter af te wikkelen. Zo verleiden we automobilisten om vaker te kiezen voor de Rondweg en ontstaat ruimte voor verbeteringen in de stad. Door slimme keuzes te maken verbeteren we de leefkwaliteit. Zo kunnen we wegen in de stad versmallen waardoor meer ruimte ontstaat voor andere verkeersdeelnemers of voor groen. We onderzoeken of we met de aanleg van een noordelijke rondweg doorgaand verkeer door het centrum kunnen verminderen.

Bevoorrading winkels en horeca slimmer organiseren Mobiliteit is emissieloos en de energietransitie biedt kansen om naast schoner vervoer ook toe te gaan naar minder en kleinschaliger vrachtvervoer in het centrum. Dat is nodig als er in het centrum meer mensen komen wonen en we het centrum groener en leefbaarder willen maken. Daarom starten we met ondernemers proeven op voor kleinschalige stadsdistributie. We denken daarbij aan het faciliteren van elektrische bestelbusjes, cargo e-bikes, fietsbezorgexperimenten vanuit diverse bedrijven en een overslagpunt nabij het centrum om de distributie te vergemakkelijken.

Figuur 9: Doorgaand verkeer soepel via de Rondweg, minder verkeer door de stad

36

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

37

Hoofdstuk 5 Dimensie ‘Schoon & duurzaam’ In 2050 vinden alle verplaatsingen klimaatneutraal plaats. Dit is afgesproken in het Klimaatakkoord van Parijs en overgenomen in het Klimaatakkoord Nederland. Ook de gemeente Emmen heeft zich hieraan gecommitteerd. We kunnen de transitie naar schoner vervoer niet van de ene op de andere dag regelen. Daarbij knelt de beschikbaarheid van duurzame energie en de benodigde infrastructuur om deze te transporteren. Er is sturing nodig om de mobiliteitstransitie in juiste banen te leiden en om maatschappelijk ongewenste ontwikkelingen te voorkomen.

38

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

• De elektriciteitsvraag stijgt evenredig, met een toename van 8.800 MWh in 2025 naar 336.000 MWh in 2050. De ruimtebehoefte voor laadpunten groeit naar 610.000 m² in 2050, wat vraagt om grote investeringen en ruimtelijke aanpassingen.

Wat zien we?

Sinds 1990 is de CO2-uitstoot door de mobiliteitssector in de provincie Drenthe met 18% toegenomen. Om te voldoen aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord, moet de CO2-uitstoot door deze sector in 2030 met 49 % verminderd zijn ten opzichte van 1990. Dit betekent dat de uitstoot moet worden verminderd met 650 kiloton CO2 (bron: Regionaal Mobiliteitsplan klimaatakkoord). Met een CO2-uitstoot van 150,5 kiloton (2023) kan de gemeente Emmen hier een significante bijdrage aanleveren.

• 1/3 deel van de CO2-uitstoot in Drenthe is afkomstig van wegverkeer en meer dan de helft van de wegkilometers is werkgerelateerd. • In Emmen zijn per 1.000 inwoners 12,4 elektrische auto’s geregistreerd. Dat is ruim onder het Nederlandse gemiddelde van 37,1 elektrische auto’s per 1.000 inwoners (november 2025). • Tussen 2025 en 2050 groeit volgens prognoses het aantal elektrische bestelauto’s en vrachtauto’s in zuidoost Drenthe fors: Van 680 naar 18.894 elektrische bestelauto’s en van 79 naar 3.189 elektrische vrachtauto’s.

De prognoses voorzien een sterke groei in het aantal elektrische voertuigen, met een dominantie van batterijelektrische aandrijving in 2050. De verwachting is dat lichte voertuigen zoals personenauto’s en bestelwagens volledig geëlektrificeerd zullen zijn en dat ook het overgrote deel van de vrachtwagens op elektriciteit zal rijden. ElaadNL schat dat in 2050 het volledige wagenpark van bestelbussen is geëlektrificeerd en dat ongeveer 85 % van het wagenpark aan trucks elektrisch zal zijn. Het deel dat niet elektrisch gaat worden, zal naar verwachting worden ingevuld door een combinatie van biobrandstoffen en waterstof.

39

Elektrische vrachtwagens komen steeds meer beschikbaar op de markt en technologische innovaties maken het elektrisch aanbod steeds aantrekkelijker. Toenemende energiedichtheid en verbeterde efficiënte van elektrische aandrijflijnen in batterijen zorgt ervoor dat de actieradius steeds groter wordt. De verschuiving naar elektrisch transport speelt ook een cruciale rol in het verduurzamen van de mobiliteitssector. Diverse Europese en nationale richtlijnen geven richting aan deze transitie. De EU Green Deal en de Alternative Fuels Infrastructure Regulation (AFIR) leggen de basis voor een substantiële toename van elektrische voertuigen (EV’s) en de bijbehorende laadinfrastructuur. Zo moet vanaf 2026 langs het trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-T) iedere 60 km laadpalen staan met ten minste 400 kW vermogen (600 kW in 2028). Voor vrachtwagens moeten er in 2028 iedere 120 km snelle laadstations beschikbaar zijn langs de helft van Europese hoofdwegen met een totaal vermogen van 1400 tot 2800 kW, afhankelijk van het type weg. Ook in Emmen wordt verduurzaming bemoeilijkt door netcongestie. Dit zorgt ervoor dat nieuwe aansluitingen of nieuwe aanvragen voor uitbereiding van bestaande contractcapaciteit van bedrijven door de netbeheerder niet altijd gerealiseerd kunnen worden voordat netverzwaring plaats heeft gevonden (gepland voor 2028-2030).

Sommige bedrijven hebben op dit moment niet voldoende

40

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

contractcapaciteit om hun huidige energievraag voor transport te kunnen elektrificeren. Ook hebben bedrijven niet altijd voldoende fysieke ruimte om laad- en/ of tankinfrastructuur op eigen terrein te realiseren. Daarnaast lijkt nog maar een klein deel van de bedrijven te anticiperen op de transitie naar duurzame brandstoffen en bijbehorend toekomstig beleid.

Welke bijdrage levert mobiliteit? Om verplaatsingen (bij voorkeur) emissievrij plaats te kunnen laten vinden, moeten er voldoende mogelijkheden zijn om je schone voertuig te kunnen tanken of op te kunnen laden. Elektrische voertuigen zijn –zeker op lage snelheidveel stiller dan voertuigen met een verbrandingsmotor. Het verduurzamen van mobiliteit levert hierdoor ook een bijdrage aan het verminderen van geluidsoverlast en luchtverontreiniging in de stad en daarmee een verbetering van de leefkwaliteit. Het wegverkeer wordt geconcentreerd op een aantal routes (zie dimensie ‘Verbinden’). Door op deze routes de doorstroming te verbeteren wordt daar de uitstoot van CO2 van verkeer verminderd. Let wel, de groei van mobiliteit kan op gespannen voet staan met onze duurzaamheids- en leefbaarheidsambities. Meer mobiliteit zorgt immers ook voor een toename van CO2-uitstoot en omgevingseffecten als lawaai, trillingen en luchtverontreiniging. Door de snelheid van het gemotoriseerd verkeer op andere routes te verlagen neemt ook de uitstoot van het verkeer af. We komen hier in de dimensie ‘Veilig meedoen’ op terug omdat het verlagen van de rijsnelheid ook een zeer gunstig effect heeft op de verkeersveiligheid en ruimte biedt om meer te lopen en te fietsen. Een belangrijke CO2 afname wordt gerealiseerd als, in plaats van de auto, de fiets of openbaar vervoer wordt gebruikt.

Nog beter is het om mobiliteit te verminderen.

41

Waar zetten we op in? We zetten in op: 1. Bevorderen gebruik van schone voertuigen of alternatieven. 2. Slimme, schone en efficiënte logistiek.

1. Bevorderen gebruik van schone voertuigen of alternatieven Emmen geeft het goede voorbeeld Omdat we het gebruik van schone voertuigen willen stimuleren, geven we als organisatie het goede voorbeeld. Dat begint met het (verder) verschonen van het eigen wagenpark. Daarnaast stellen we plannen op die bijdragen aan het bevorderen van het gebruik van schone voertuigen of alternatieven. Te denken valt aan het delen van het gemeentelijk wagenpark, het aanbieden van aantrekkelijke regelingen om op de fiets of met het OV naar het werk te komen en het stimuleren van thuiswerken of digitaal overleg. Als gemeente kopen we veel in. Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) staat in ons inkoopbeleid centraal. Daar waar mogelijk nemen we in onze aanbestedingen eisen op dat leveranciers en aannemers emissievrije vervoersmiddelen inzetten

42

Mobiliteitsvisie Emmen 2040

Iedereen kan overstappen op elektrisch vervoer We vinden dat iedereen die elektrisch wil rijden ook de mogelijkheid moet hebben om over te stappen op elektrisch vervoer. Voor auto’s leveren we een netwerk van openbare laadpalen zodat iedereen de mogelijkheid heeft om te laden. Met de inmiddels 200 geplaatste openbare laadpalen (goed voor 400 laadplaatsen) is de basis in Emmen op orde. Vanaf nu laten we het aantal laadpalen meegroeien met de groei van het aantal elektrische auto’s. We zijn voorstander van verduurzaming en elektrisch rijden binnen het openbaar vervoer en binnen het doelgroepenen taxivervoer. We nemen een stimulerende, faciliterende en regulerende rol in bij realisatie van laadpalen voor deze sectoren. Snelladers vormen een aanvulling op langzaam laden. We faciliteren snelladers op verzoek van de markt door partijen met elkaar te verbinden.

(bouw)bedrijven voldoende emissieloos materieel beschikbaar hebben.

Veranderen mobiliteitsgedrag In onze regio is meer dan de helft van de wegkilometers werkgerelateerd. Het veranderen van de vervoerwijze en het stimuleren van alternatieven voor de auto, zoals fiets of trein is een effectieve manier om mobiliteit te verduurzamen en CO2 -reductie te bereiken. Daarbij kiezen wij ervoor om duurzame verplaatsingen te verbeteren en te promoten voor wie kan en wil. We investeren in het realiseren van een netwerk van regionale doorfietsroutes. We verbeteren het aanbod van deelmobiliteit en bieden voldoende en goede fietsenstallingen aan bij OV-knooppunten. En met het projectbureau Drenthe Reist Duurzaam ondersteunen we werkgevers in het optimaliseren en verduurzamen van hun mobiliteitsbeleid.

Mobility. Smart Mobility-maatregelen dragen bij aan het verminderen van de CO2-uitstoot. Daarom zetten wij Smart Mobility-maatregelen in zodat inwoners slim, schoon en veilig kunnen reizen, voor nu en in de toekomst.

Schoon en emissieloos bouwen Ook de mobiliteit voor de bouw moet schoner, gezonden en stiller. Het gaat dan om het verduurzamen van bouwvoertuigen. De ambitie is dat zowel de uitvraag als de inzet van dit materieel de komende jaren de norm gaan worden. We steunen de uitgangspunten van het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen maar zetten in op een meer geleidelijke overgang zodat alle (bouw) bedrijven in onze regio, groot en klein, transitiestappen kunnen zetten. De voorwaarde is daarom dat regionale

Smart Mobility-maatregelen De technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. Vervoersmiddelen worden steeds slimmer en nemen bestuurders taken uit handen. Verkeerslichten worden intelligenter en kunnen communiceren met het verkeer. Mobiliteitsapps bieden meer en meer up-to-date reisinformatie en maken het mogelijk vervoersmiddelen te lenen of delen. Dit soort vernieuwingen voor zowel auto als voor fiets, vrachtauto en bus heten Smart

43

2. Snelle en efficiënte logistiek

Toekomstbestendige mobiliteit op bedrijventerreinen

Regionale samenwerking

Met toekomstbestendige bedrijventerreinen en werklocaties bevorderen we een aantrekkelijk en dynamisch ondernemersklimaat. Een doordachte mobiliteitsstrategie is essentieel voor de toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen. Door in te zetten op duurzaamheid, bereikbaarheid en logistieke efficiëntie kunnen bedrijven kosten besparen, de leefomgeving verbeteren en economische groei stimuleren. Door slimme vervoersoplossingen, innovatieve infrastructuur en technologische vooruitgang met elkaar te combineren, kunnen bedrijventerreinen transformeren tot efficiëntere, duurzamere en aantrekkelijkere werkgebieden. Deze samenwerking tussen overheden, bedrijven, netbeheerders en mobiliteitspartners is cruciaal om de transitie succesvol te realiseren en bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken. We verkennen mogelijke ingrepen, zoals het scheiden van gemotoriseerd en niet-gemotoriseerd verkeer.

Onze regio heeft de potentie om een belangrijke logistieke hub te worden, maar dit vraagt om een strategische en geïntegreerde aanpak waarin duurzaamheid, economie, mobiliteit, ruimte en innovatie samenkomen. Om aan de klimaatdoelen en regelgeving te voldoen, ‘moet’ de regio investeren in infrastructuur, emissievrij transport en duurzame energieoplossingen. Bedrijven die niet tijdig investeren in (infrastructuur voor) duurzame alternatieven lopen het risico achter te blijven in een snel veranderende sector en in komende jaren geconfronteerd te worden met snel stijgende kosten voor transport. Dit risico wordt versterkt door de netcongestiesituatie. Om de transitie succesvol te laten verlopen is samenwerking tussen overheden, bedrijven en netbeheerders essentieel. Daarbij zetten we in op het vergroten van het bewustzijn bij logistieke ondernemers over de noodzaak van brandstoffentransitie om hen beter voor te bereiden op toekomstige veranderingen. Ook zetten we in op het verenigen van geïnteresseerde ondernemers om de realisatie van infrastructuur voor duurzame brandstoffen te stimuleren en hen in contact te brengen met exploitanten van (duurzame) brandstoffen.