Bijlage 2 - Meerjarige subsidieaanvraag Sedna, begroting 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

2

Inleiding

4

01

02

03

Inleiding

5

Hoofdlijnen beleidskader 'Erbij horen en meedoen in Emmen!'

7

Het vergroten van de vitaliteit en veerkracht van inwoners

8

Werken aan een gemeenschap met vitale en veerkrachtige inwoners

10

Leidende principes voor beleid en uitvoering

11

Preventie: het versterken van de sociale basis

12

Inleiding

13

Drie vormen van preventief werken

14

De sociale basis beter in beeld

15

De rol van het sociaal werk

17

Bijdrage van Sociaal Werk Sedna aan de opgaven in Emmen

19

Inleiding

20

Goed voelen: ondersteunen en versterken van informele zorg, zelfredzaamheid en

20

samenredzaamheid Goed voelen en ontwikkelen: ondersteunen en begeleiden bij en preventie van huiselijk

22

geweld

04

Ontwikkelen: ondersteunen bij gelukkig, veilig, gezond en met perspectief opgroeien

23

Rondkomen: ondersteunen bij armoede & schulden

26

Partners

27

Kwaliteit van Sociaal Werk Sedna

29

Inzet Sociaal Werk Sedna: interventieoverzicht

30

Interventieoverzicht

31

Inzet Sociaal Werk Sedna

31

05

06

07

08

Meerjarenperspectief

34

Inleiding

35

Rol Sedna transformatie

35

Ontwikkelproces voor transformatie

39

Monitoring, rapportage en sturen op inzet

40

Inleiding

41

Monitoring

42

Gesprekscyclus: het bespreken van de voortgang en planning

43

Begroting

44

Begroting

45

Bijlagen

46

Bijlagen

47

Inleiding

Inleiding In het raadsdocument Welzijn op Koers (maart 2021) is de opdracht gekomen om richting te geven aan vernieuwing van het voorliggend veld, door met Sociaal Werk Sedna (hierna te noemen: Sedna) de rol van opdrachtgever/opdrachtnemer te verkennen en te komen tot hernieuwde afspraken tussen gemeente en Sedna. Het beleidskader sociaal domein ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’ (juni 2023) biedt de inhoudelijke richting om dat te kunnen doen. Hiermee geven gemeente en Sedna invulling aan het strategisch partnerschap en wordt bijgedragen aan een toekomstbestendige invulling van het sociaal werk in de gemeente Emmen. De gemeente geeft hiermee een inhoudelijke invulling (basis) aan het collegebesluit van 17 juli 2024 voor een subsidie op basis van begrotingspost met een meerjarig karakter. Een meerjarige subsidierelatie stelt Sedna in staat langdurig te investeren in dienstverlening, relaties met partners en inwoners en zorgt ervoor dat sociaal werkers langdurig aan de organisatie verbonden kunnen blijven. Naar verwachting draagt deze stabiliteit bij aan het verder verhogen van de impact van Sociaal Werk in de gemeente Emmen. De aanvraag is tot stand gekomen in een gezamenlijk proces tussen de gemeente en Sedna. Vanuit verschillende disciplines is nauw samengewerkt.

Deze aanvraag geeft inzicht in de gemeentelijke beleidsdoelen en de gewenste bijdrage en dienstverlening van Sedna. Het betreft gezamenlijk opgestelde meerjarenafspraken op inhoud met een begroting voor 2025. Per jaar dient Sedna een aangepaste begroting in voor het jaar daarop en het jaarverslag van het voorgaande jaar. Bij het opstellen van de aanvraag heeft de gemeente een proces ingericht om aanvullende opdrachten waar mogelijk om te zetten naar de basisbegroting voor 2025. Ook zijn er afspraken gemaakt over sturing, monitoring en afstemming van de dienstverlening. Daarnaast heeft het gezamenlijke proces van het opstellen van de subsidieaanvraag geleid tot een meer integrale werkwijze tussen verschillende domeinen, zoals jeugd en volwassenen. Er is nu beter zicht op elkaars werkwijzen en er wordt een meer gemeenschappelijke taal gesproken. Dit heeft het onderlinge vertrouwen versterkt, wat een solide basis vormt voor de samenwerking in de komende jaren. Gezamenlijk hebben we betekenis gegeven aan het beleidskader sociaal domein ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’ vanuit het perspectief van ‘het gewone leven’ en de rol van het sociaal werk daarin. Het doel is om een heldere en navolgbare dienstverlening in te richten waarbij beleid, uitvoering en monitoring in het verlengde van elkaar geformuleerd en georganiseerd zijn.

Opbouw De opbouw is als volgt: Hoofdstuk 1: Hoofdlijnen beleidskader ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’ Het beleidskader ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!' beschrijft de visie van de gemeente om te zorgen dat er een gemeenschap is met vitale en veerkrachtige inwoners, die zich goed zelf kunnen redden, er voor elkaar zijn en kunnen meedoen in Emmen. Hierbij wordt een beweging gemaakt van zorg naar gezondheid. Hoofdstuk 2: Preventie: het versterken van de sociale basis Focus op preventie is een manier om de omslag van zorg naar gezondheid te maken. Hiervoor is een stevige sociale basis nodig. Hoofdstuk 2 biedt een nadere concretisering van de sociale basis, het preventief werken en de rol van het sociaal werk.

Hoofdstuk 3: Bijdrage van het sociaal werk in Emmen De bijdrage die Sedna levert aan de opgaven in Emmen en inzicht in de partners met wie Sedna dat doet. De doelen voor Sedna zijn: Goed voelen; ondersteunen en versterken van informele zorg, zelfredzaamheid en samenredzaamheid. Goed voelen en ontwikkelen; ondersteunen bij en preventie van huiselijk geweld. Ontwikkelen; ondersteunen bij gelukkig, veilig, gezond en met perspectief opgroeien. Rondkomen; ondersteunen bij armoede en schulden. Hoofdstuk 4: Inzet Sociaal Werk Sedna Een overzicht van de dienstverlening en interventies waarmee Sedna de opgestelde doelen realiseert en inzicht in hoe dit zich verhoudt tot de drie opgaven van het beleidskader: Goedvoelen, Ontwikkelen en Rondkomen. Hoofdstuk 5: Meerjarenperspectief Ontwikkelingen die vanuit de transformatie van het sociaal domein, en vanuit landelijke akkoorden, invloed hebben op de bijdrage van Sedna en nader ingevuld dienen te worden. Om invulling te kunnen geven aan de transformatie is het noodzakelijk een ontwikkelbudget te reserveren voor Sedna, dat wordt ingezet ten behoeve van experimenten en samenwerkingen. Hoofdstuk 6: Over monitoring, rapportage en sturen op de inzet Sturing op de bijdrage van het sociaal werk gebeurt vanuit strategisch partnerschap en middels een monitorings- en overlegcyclus.

Om te zorgen dat het sociaal werk aansluit bij de behoeften van inwoners en de beleidsdoelen van de gemeente, is een continu en transparant proces van afstemming en bijstelling noodzakelijk. Dit proces moet passen binnen de beleidscyclus van zowel de gemeente als Sedna. Dit vereist een basis van vertrouwen, waarbij kritische vragen stellen en van elkaar leren essentieel is om de impact zichtbaar te maken en te verbeteren. Ter ondersteuning van dit proces is een monitoring- en overlegstructuur ontwikkeld. Hoofdstuk 7: Begroting De presentatie van de begroting.

01 Hoofdlijnen beleidskader 'Erbij horen en meedoen in Emmen!'

Het vergroten van de vitaliteit en veerkracht van inwoners In het sociaal domein gaat het in de eerste plaats over het ondersteunen van inwoners en het verminderen van hun kwetsbaarheid, maar ook om het voorkomen daarvan. Het sociale domein gaat in essentie over het welzijn van mensen. Dat wordt bepaald door omstandigheden in de leefomgeving, het kunnen voorzien in levensonderhoud, de mate van gezondheid, (gevoel van) veiligheid, ontwikkelingsmogelijkheden en het aangaan van sociale contacten. Het gaat over (het vergroten van) de vitaliteit en veerkracht van inwoners. [1] In de visie in het beleidskader sociaal domein ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’ staat voorop dat de gemeente om inwoners heen gaat staan als dat nodig is. Dat alle inwoners mee kunnen doen aan het gewone, dagelijkse leven. Er wordt niet zozeer gekeken naar wat iemand heeft, maar naar wat iemand nodig heeft. Daarbij wordt aangesloten bij de talenten en mogelijkheden van het individu, worden belemmeringen waar mogelijk weggenomen en randvoorwaarden geschapen om erbij te horen. Waarbij de inwoner in een kwetsbare situatie prioriteit krijgt en er extra focus is op jeugd.

[2] Daarvoor is nodig: Het in stand houden van een goed pakket aan sociale voorzieningen; Het bevorderen van gezondheid (door het vergroten van de veerkracht en vitaliteit van onze inwoners); Het bevorderen van bestaanszekerheid; Het vergroten van de participatie (betaald c.q. vrijwillig werk of zinvolle daginvulling); Het voorkomen en opheffen van kansenongelijkheid. [3] Met als uitgangspunt: zo gewoon mogelijk. Wat kun je als inwoner zelf en wat kan je omgeving voor je doen? Daarna volgt de ondersteuning van de gemeente en (andere) uitvoerende organisaties. [4] Beweging van zorg naar gezondheid De professionele zorg en hulpverlening staat onder grote druk door grote toename van zorgvragen en de (dubbele) vergrijzing. Er is een tekort aan uitvoerende medewerkers in de zorg. Mede daardoor wordt er in toenemende mate een beroep gedaan op de informele zorg en wordt er veel verwacht van zelf- en samenredzaamheid. Deze druk vraagt om een andere kijk op en invulling van zorg en ondersteuning. Namelijk: ervoor zorgen dat het goed gaat met inwoners in plaats van achteraf herstellen als het al misgegaan is. Want: voorkomen is beter dan genezen. Deze andere kijk geldt zowel op individueel/gezinsniveau als op collectief niveau.

Waarbij het gaat om het aanpakken van maatschappelijke oorzaken en oorzaken in de (sociaal-economische) context van inwoners, in plaats van hen te diagnosticeren en ziek te verklaren. Ook het ondersteunen van inwoners om weerbaar te worden tegen ziekmakende factoren, hoort hierbij. We noemen dit ‘De beweging van zorg naar gezondheid’. Dit komt terug in landelijke akkoorden, zoals het Integrale Zorgakkoord (in Drenthe uitgewerkt in het plan Gezonde Marke), het Woonzorgakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord en de Hervormingsagenda jeugd. Deze ‘beweging van zorg naar gezondheid’ sluit aan op de ambities in de opgaven Goedvoelen, Ontwikkelen en Rondkomen in het beleidskader.

[1] Pagina 9, 1.3. Definitie sociaal domein, Beleidskader sociaal domein ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’, vastgesteld 29 juni 2023 (hierna te noemen: EHMDE!SD) [2] Pagina 9, 1.2. Visie en missie: Erbij horen en mee kunnen doen, en pagina 19, 3.1. Onze ambitie, EHMDE!SD

[3] Pagina 19, 3.1. Onze ambitie, EHMDE!SD [4] Pagina 11, 1.4. Opgavegericht werken in samenhang, EHMDE!SD

Werken aan een gemeenschap met vitale en veerkrachtige inwoners De kern van het beleidskader is omschreven als: ‘Zorgen dat we een gemeenschap zijn met vitale en veerkrachtige inwoners, die zich goed zelf kunnen redden, er voor elkaar zijn en meedoen in Emmen’. Om dit te bereiken moeten de basisvoorwaarden in het bestaan op orde zijn. Kunnen rondkomen, je goed voelen en je kunnen ontwikkelen. [5] Het vergroten van de veerkracht en vitaliteit van onze inwoners is een rode draad in de opgaven. We zien dit als onze basisopdracht, maar ook preventie is belangrijk. Werken aan gezondheid is essentieel. Het gedachtengoed van positieve gezondheid omarmen we: het versterken van de vitaliteit en veerkracht en het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan. Ieder mens wordt hiermee in zijn of haar leven geconfronteerd. Als mensen hier onvoldoende mee om kunnen gaan, worden ze kwetsbaar. [6] Het is belangrijk om problemen te voorkomen in plaats van ze achteraf op te lossen. Dit vraagt om een investering in de sociale basis, zodat mensen in het gewone leven, dichtbij huis, onderling, met elkaar, laagdrempelig en vroegtijdig de juiste ondersteuning weten te vinden en benutten.

Waarbij het de uitdaging is om met inwoners en partners de omslag van zorg naar gezondheid te maken door: Te voorkomen dat er problemen ontstaan; (Mogelijke) problemen zo vroeg mogelijk te signaleren om ze behapbaar te houden; Voorkomen dat problemen zich opnieuw voor doen.

[5] Pagina 3, Voorwoord, EHMDE!SD [6] Pagina 19, 3.1. Onze ambitie, EHMDE!SD

Leidende principes voor beleid en uitvoering In het beleidskader zijn zes leidende principes geformuleerd. Deze principes zijn ons kompas. Ze geven richting aan beleid en uitvoering van de gemeente en partners, evenals aan het handelen van bestuurders, managers en professionals. Op deze manier worden de juiste dingen op de juiste manier gedaan. Het uitgangspunt is dat we de leidende principes gebruiken, als vuistregels, om te leren, verbeteren en vernieuwen, zodat een toekomstbestendig sociaal domein kan worden gebouwd.

De leidende principes zijn: Eigen kracht en samenkracht is basis; Normaliseren en uitgaan van mogelijkheden; Vanuit de bedoeling en leefwereld werken; In samenhang werken waar dat nodig is; Maatwerk bieden: doen wat nodig is en werkt; Zo vroeg en zo licht als mogelijk ondersteunen; [7]

Deze leidende principes werken door in alle stappen van (beleids)afspraken, inrichting, uitvoering en evaluatie. Dat geldt voor de implementatie van het beleidskader als geheel, en in de afspraken tussen de gemeente en Sedna.

[7] Pagina 21, 3.2. Leidende principes; ons gezamenlijke kompas, EHMDE!SD

02 Preventie: het versterken van de sociale basis

Inleiding Focus op preventie is een manier om de omslag van zorg naar gezondheid te maken. Hiervoor is een stevige sociale basis nodig. In het beleidskader is de sociale basis omschreven als het geheel aan vrij toegankelijke voorzieningen en initiatieven in de wijk of het dorp, zoals scholen, bibliotheken, sportmogelijkheden, consultatiebureaus en buurthuizen waar inwoners makkelijk naartoe kunnen, waar zorg- en ondersteuningsvragen van mensen worden gezien en opgelost, mensen contact met elkaar hebben en er toegang is tot laagdrempelige ondersteuning. Er dient een goede sociale basis voor iedereen in stand gehouden te worden om zo een gevarieerd aanbod aan activiteiten te ondersteunen en zelf- en samenredzaamheid te faciliteren.[8]

Een sterke sociale basis: Daagt inwoners uit om te participeren, geeft ruimte aan hun eigen kracht en talenten waardoor zij minder afhankelijk worden van professionele hulp en ondersteuning. Leidt tot vroegsignalering van problemen van inwoners waardoor complexe problematiek eerder gezien en opgepakt kan worden. Zorgt ervoor dat inwoners zich betrokken voelen bij hun leefomgeving, waardoor criminaliteit en verloedering minder kans krijgen en het woonklimaat verbetert. Zorgt ervoor dat oplossingen in gezamenlijkheid met alle partijen bedacht en uitgevoerd worden; wat draagvlak voor interventies vergroot, waardoor de effectiviteit toeneemt en de effecten voor inwoners sterker zijn. [9]

Van een sterke sociale basis gaat een preventieve werking uit. Preventief werken is gericht op het voorkomen van problemen, beginnende problemen in goede banen te leiden en voorkomen dat problemen terugkomen. Preventief werken begint bij (groepen) inwoners en de sociale omstandigheden waarin zij leven. Want sociale omstandigheden kunnen leiden tot chronische stress en gezondheidsproblemen. Denk bijvoorbeeld aan armoede of schulden, het niet hebben van werk, wonen in een slechte woning of buurt, mantelzorg, gevoelens van eenzaamheid en uitsluiting of (meestal) een combinatie van factoren. [10] Preventief werken kan gericht zijn op alle inwoners. Voor iedereen, ook zónder bekende risicofactor(en) of probleem. Preventief werken kan zich richten op een doelgroep of gebieden met een verhoogd risico. Preventie kan zowel collectief als individueel/per huishouden worden ingezet. Preventief werken waarbij ingezet wordt op collectieve interventies, helpt inwoners om het sociaal netwerk te vergroten, versterkt onderlinge zorgzaamheid, stimuleert structuur en persoonlijke ontwikkeling als ook competenties van mensen. Daarbij komt dat veel inwoners de voorkeur geven aan een collectief in plaats van individueel aanbod, omdat problemen op die manier niet geïndividualiseerd, maar juist genormaliseerd worden. [11]

[8] Pagina 35, Lijst met definities, en pagina 19, 3.1. Onze ambitie, EHMDE!SD [9] Pagina 9, Leren, sturen en verantwoorden in de sociale basis, Verwey Jonker Instituut, september 2022 [10] Movisie, Handvatten voor gemeenten: preventief werken in het sociaal domein, 21 december 2023 [11] Movisie, Preventie en de sociale basis, 21 december 2023 en Movisie, Handvatten voor gemeenten: preventief werken in het sociaal domein, 21 december 2023

Drie vormen van preventief werken Er zijn drie vormen van preventie te onderscheiden waar het sociaal werk zich op richt. 1. Primaire preventie Primaire preventie gaat over het voorkomen dat er problemen bij niet-hulpbehoevende inwoners ontstaan. De interventies zijn gericht op het versterken van beschermende factoren, als er nog niets aan de hand is. Preventieve interventies richten zich op het voorkomen van sociale problemen nog voordat deze zich hebben ontwikkeld. Daarbij is het belangrijk om aandacht te hebben voor het versterken van krachten en mogelijkheden. Dus niet de focus te leggen op klachten en risico’s op ziekte. Maar het accent te leggen op de mensen zelf, op hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt (positieve gezondheid). Collectieve activiteiten in buurten en wijken, zoals bewonersinitiatieven, huiskamers, en outreachend jongerenwerk dragen hier in grote mate aan bij. 2. Secundaire preventie Secundaire preventie speelt in situaties waar al signalen en risicofactoren aanwezig zijn. Interventies zijn gericht op risicogroepen en beogen kleine behapbare problemen of signalen op te vangen zodat deze niet verergeren. Zo worden risicofactoren verminderd of gestabiliseerd. Het gaat er om risicogroepen in een gebied tijdig in beeld te krijgen. Ook life-events brengen risico’s met zich mee.

Denk bijvoorbeeld aan een scheiding, ontslag, maar ook het krijgen van een kind, mantelzorger worden of verhuizen. Interventies kunnen individueel of groepsgericht worden ingezet, al dan niet gekoppeld aan formele (geïndiceerde) zorg of ondersteuning. In te zetten interventies kunnen zijn: het bijeenbrengen van moeders die met elkaar ervaringen delen over opvoeden, zoals bijvoorbeeld de interculturele moedergroepen. Ondersteuning van gezinnen bij het tegengaan van schulden, het verbinden van vrijwilligers aan mensen die moeite hebben met het op orde houden van hun administratie en financiën etc. Ook de interventies Movements en Moeders van Emmen zijn voorbeelden van secundaire preventie. 3. Tertiaire preventie Tertiaire preventie gaat over situaties waar er al problemen bij inwoners zijn en waarin je herhaling, terugval of erger wilt voorkomen. Hierbij is het belangrijk om goed zicht te krijgen op vraagstukken van huishoudens of individuen die al spelen én die sluimeren. Het is tevens belangrijk om de samenhang tussen de problemen op de verschillende leefgebieden te overzien. Dit geldt ook voor intergenerationele overdracht. Voor de inwoner is het van belang dat de beroepskracht naast hem staat, goed luistert en de inwoner steunt om eigen doelen en perspectief te benoemen.

Het betrekken van het sociaal netwerk is hierbij van belang, omdat zij er zijn als de beroepskracht weer vertrekt. Vormen van tertiaire preventie zijn onder andere het inzetten van waakvlamcontact; laagdrempelig minder frequent contact onderhouden met de inwoner. Eventueel via het inzetten van bemoeizorg. Voorbeelden van tertiaire preventie zijn ‘nazorg’ na schuldenbewind, gezinscoaches en laagfrequente ondersteuning aan inwoners die een steuntje in de rug nodig hebben. In het overzicht van interventies in hoofdstuk 4 zijn alle interventies van Sedna gekoppeld aan de vormen van preventie.

De sociale basis beter in beeld De sociale basis gaat over iemands sociale netwerk, de gemeenschap waarin mensen leven, organisaties in de directe leefomgeving en de verbinding daartussen. Want sterke netwerken, waarin mensen elkaar steunen, bieden veerkracht en vitaliteit om mogelijke problemen voor te zijn en uitdagingen aan te kunnen. Een goede verbinding tussen de (informele) sociale basis en (formele) domeinen zoals het onderwijs, (specialistische) zorg en het fysieke domein is belangrijk. [12] Het nader bekijken van de sociale basis helpt bij het kunnen maken van keuzes in en het sturen op het versterken van de sociale basis. De sociale basis is te definiëren in een drietal, met elkaar verbonden, sferen: Persoonlijke sociale basis; de inwoner en diens sociale netwerk (persoonlijke sociale basis); Gemeenschappelijke sociale basis; groepen, verenigingen, clubs en inwonerinitiatieven en andere contacten van inwoners onder elkaar gericht op verbondenheid en samenredzaamheid. Inwoners worden lid van formele netwerken (zoals verenigingen, clubs) en nemen deel aan informele verbanden en zetten zich daar zowel incidenteel als structureel vrijwillig in; Institutionele sociale basis; basisvoorzieningen waar alle inwoners laagdrempelig gebruik van kunnen maken, zoals accommodaties om samen te komen, buurthuizen, bibliotheken en verenigingsgebouwen.

Ook de inrichting van de openbare ruimte doet ertoe, evenals collectieve voorzieningen waar alle inwoners (zonder indicatie) een beroep op kunnen doen, zoals vrijwilligerssteunpunten, mantelzorgondersteuning, consultatiebureaus, eerstelijnszorg en sociaal werkers. [13]

[12] Movisie, Preventie en de sociale basis, 21 december 2023 en Movisie, Handvatten voor gemeenten: preventief werken in het sociaal domein, 21 december 2023 [13] Movisie, Wat rekenen we wel tot de sociale basis en wat niet?, 12 april 2024

De pedagogische kracht van wijken en dorpen Het versterken van de sociale basis gaat over het omzien naar elkaar in wijken, buurten en dorpen. Over elkaar ontmoeten en ondersteunen, ontplooien en ontspannen, informele en formele activiteiten en voorzieningen gericht op het kunnen leiden van het leven met eigen regie en een netwerk vanuit die basis. [14] Met het versterken van de pedagogische kracht van wijken en dorpen wordt specifiek het versterken van de steun aan kinderen en jongeren en hun gezin bedoeld, via sociale netwerken en algemene voorzieningen. Dit zorgt voor een basis voor beschermende factoren. Die bijdragen aan een positieve ontwikkeling van jeugdigen en tegenwicht bieden aan risico’s waaraan ze worden blootgesteld. De school heeft ook een sociaal maatschappelijke rol. De school is verbonden aan kind en gezin en vormt een centrale plek in de wijk, buurt of dorp. Sedna maakt gebruik van de school (het onderwijs) als vindplaats én verbindplaats. Sedna is hier zichtbaar en laagdrempelig aanwezig. Waakzaam zijn voor eenzijdige benadering van de sociale basis De verwachtingen van de sociale basis kunnen hoog zijn. De professionele zorg staat onder grote druk door grote toename van zorgvragen en de (dubbele) vergrijzing. Er is een tekort aan uitvoerende medewerkers in de zorg.

Mede daardoor wordt er een beroep gedaan op informele zorg; inwoners die elkaar ondersteunen. De gemeenschap als steun voor de gezondheidszorg. Het is goed om waakzaam te zijn voor deze eenzijdige, instrumentele benadering van de sociale basis. Zodat de huidige druk die er nu bij de zorg is, niet wordt afgewenteld op de sociale basis en Sedna. Sterke gemeenschappen waarin burgers elkaar kennen, begrip hebben voor elkaar, naar elkaar omzien en elkaar helpen, zijn een voorwaarde voor inwoners die voor elkaar willen en kunnen zorgen. Inzet op preventie en het versterken van de sociale basis is de primaire taak van het sociaal werk. Sedna is de grootste, door de gemeente gefinancierde, organisatie die actief is in de sociale basis, voor alle leeftijdsgroepen, in alle dorpen en wijken. Sedna is niet de enige organisatie die zich inzet voor de sociale basis. Samen met andere partijen wordt gewerkt aan een krachtige sociale basis, zoals o.a. Facet, buurtsportcoaches, jeugdgezondheidszorg en andere (vrijwilligers)organisaties en initiatieven. Sedna is ook een verbindende schakel naar organisaties in andere domeinen, die actief zijn in de sociale basis, zoals het onderwijs, woningcorporaties en (geïndiceerde) zorg.

[14] Movisie, Wat is de sociale basis precies?, 13 oktober 2023

De rol van het sociaal werk De missie, impact en werkwijze van het sociaal werk binnen het sociaal domein is: “Wij geloven erin dat ieder mens meetelt en vanuit diens eigen talenten mee kan doen aan onze samenleving. Vanuit deze overtuiging dragen wij bij aan een samenleving waarin wij werken aan verbinding, veerkracht, veiligheid en bestaanszekerheid in leefbare buurten. Onze unieke werkwijze resulteert in gemeenschappen van mensen die zichzelf kennen, handelen vanuit hun eigen kracht, elkaar helpen en minder afhankelijk zijn van (zorg)instanties en geïndiceerde voorzieningen. Zie bijlage 1.

Wij boren de kracht in mensen aan; Wij zien mensen; Wij zijn er voor jong en oud; Wij zijn een verbindende schakel; Wij verstaan ons vak. [15]

Sociaal werkers bevorderen het sociaal functioneren en sociaal welbevinden van mensen. Ze werken aan de sociale kwaliteit van de samenleving en het versterken van de sociale basis. Sociaal werkers zijn sleutelpersonen bij het voorkomen, verminderen en oplossen van sociale vraagstukken, zoals armoede, eenzaamheid, uitsluiting en maatschappelijke spanningen. [16] Sociaal werkers dragen eraan bij dat mensen prettig kunnen leven in hun sociale omgeving zoals het gezin en de buurt, en dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Ze brengen de (individuele of collectieve) hulpvraag of het probleem in kaart en komen met passende oplossingen. Daarbij gaat het niet alleen om het oplossen van problematische situaties. De behoefte van inwoners kan ook anders zijn, zoals (kortdurende) praktische begeleiding. Soms willen inwoners 'slechts’ dat hun zorgen of frustraties erkend worden. Of is er, bij tegenslag of na verlies, behoefte aan een luisterend oor en emotionele steun, wat bijdraagt aan hun welbevinden, en beter leren omgaan met de bestaande situatie. Sociaal werkers opereren niet alleen, maar samen met de mensen die het betreft en hun netwerk, en met andere beroepskrachten en vrijwilligers. Met een goed gesprek of een activiteit richten sociaal werkers zich op buurtgevoel, verbinding met anderen, meedoen, ontstressen en normaliseren.

Zo wordt voorkomen dat beginnende problemen leiden tot een neerwaartse spiraal. Sociaal werkers werken met en voor verschillende mensen, bijvoorbeeld mensen met een kwetsbare financiële positie of (dreigende) schulden, dak- en thuislozen, vluchtelingen, (ex-)gedetineerden, ouders met opvoedingsvragen, kinderen met gedragsproblemen, mensen met psychische problemen en mensen met een beperking of gezondheidsproblemen. Vraagstukken waar sociaal werkers mee te maken hebben, raken alle onderdelen van het dagelijks leven. Denk hierbij aan sociale ontmoetingen, onderwijs, opvoeding, werk, financiën, relaties, gezondheid, wonen, bewegen, zingeving, cultuur en veiligheid. Present zijn in de wijken is belangrijk (laagdrempelig, dichtbij, vanuit vertrouwen) zowel voor de inwoner als voor andere organisaties. Zo ontwikkelen medewerkers een begrip van de specifieke behoeften en uitdagingen in de wijk. Dit stelt ze in staat om maatwerk te leveren en programma’s te ontwikkelen, die nauw aansluiten bij de wijk/buurt. [17]

[15] Pagina 8, Sociaal werk Nederland, de brancheorganisatie van sociaal werkorganisaties. [16] Sociaal werker is een verzamelnaam voor verschillende functies zoals jongeren- en ouderenwerker, woon- of activiteitenbegeleider, sociaal-cultureel of maatschappelijk werker, schuldhulpverlener, buurtopbouwwerker en vrijwilligerscoördinator. [17] Sociaal werk Nederland, de brancheorganisatie van sociaal werkorganisaties.

Het volgende overzicht geeft een uitwerking weer van het beleidskader van de gemeente Emmen en de bijdrage van een Sociaal Werk organisatie hierin.

+

03 Bijdrage van Sociaal Werk Sedna aan de opgaven in Emmen

Inleiding Eerst hebben we het beleidskader vanuit het perspectief van ‘het gewone leven’ bekeken (hoofdstuk 1) en vervolgens geconcretiseerd naar het belang van een sterke sociale basis waar een preventieve werking van uitgaat (hoofdstuk 2). In dit hoofdstuk formuleren we nu de bijdrage die Sedna levert aan het realiseren van de opgaven. Sedna is actief in alle lagen van de sociale basis, voor alle leeftijdsgroepen, en in alle dorpen en wijken. De bijdrage van Sedna komt ten goede aan de drie Emmense opgaven: Goedvoelen, Ontwikkelen en Rondkomen. De doelen die voor Sedna gelden zijn samen te vatten onder vier pijlers, namelijk: • Goed voelen: ondersteunen en versterken van informele zorg, zelfredzaamheid en samenredzaamheid; • Goed voelen en ontwikkelen: ondersteunen en begeleiden bij en preventie van huiselijk geweld; • Ontwikkelen: ondersteunen bij gelukkig, veilig, gezond en met perspectief opgroeien; • Rondkomen: ondersteunen bij armoede en schulden. Daarbij schetsen we voor welke actuele ontwikkelingen op deze doelen we in 2025 aandacht hebben. De bijdrage die Sedna doet, is bijna altijd in samenwerking met andere organisaties. In de paragraaf 'partners' tonen we de variatie in de organisaties waarmee Sedna samenwerkt. Ten slotte, de bijdrage die Sedna doet, dient kwalitatief in orde te zijn.

Hoe Sedna ervoor zorgt dat de geboden inzet het gewenste niveau heeft, wordt beschreven in de paragraaf 'kwaliteit van Sociaal Werk Sedna'.

Goed voelen: ondersteunen en versterken van informele zorg, zelfredzaamheid en samenredzaamheid We vinden het belangrijk dat mensen naar elkaar omkijken en samen zorgdragen voor een prettige leefomgeving. Informele zorg, zelfredzaamheid en samenredzaamheid staan daarbij centraal. Door het versterken van de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van onze inwoners ervaren inwoners meer eigen regie en daardoor een betere kwaliteit van leven. Het versterken van de zelfredzaamheid en de samenredzaamheid betekent dat we inwoners ondersteunen bij het zelf vinden van een passende oplossing voor hun vraagstuk. Waarbij we zo vroeg en zo licht mogelijk ondersteunen. Hier geven we invulling aan door actieve betrokkenheid van inwoners bij hun woon- en leefomgeving te stimuleren, gericht op onderlinge ontmoeting en ondersteuning van elkaar (samenredzaamheid). Andere vormen van informele zorg zijn mantelzorg en groepsactiviteiten. Mantelzorgers bieden zorg aan een naaste die verder gaat dan de gebruikelijke zorg. Ondersteuning van individuele mantelzorgers, het bieden van informatie en advies en collectieve ondersteuning is van belang om steun te bieden aan mantelzorgers en overbelasting te voorkomen. Dankzij groepsactiviteiten ontmoeten gelijkgestemden elkaar, wat bijdraagt aan herkenning en acceptie.

Groepsactiviteiten bieden ook laagdrempelige ondersteuning van de beroepskracht aan de inwoners en voor inwoners onderling. Informele zorg is zorg van mensen voor elkaar. Informele zorg vindt daarom vaak plaats tussen mensen zelf. Daarvoor is inzet of ondersteuning van sociaal werk geen voorwaarde. Waar informele zorg ontoereikend is, is (één op één) ondersteuning door een sociaal werker mogelijk.

De rol van het sociaal werk is ook om informele zorg te faciliteren, te versterken of aan te jagen daar waar het niet uit zichzelf ontstaat. Daarbij is ook de samenwerking met de formele zorg- en hulpverlening van belang, zodat er kan worden doorgeleid, informatie op de juiste plek komt en vrijwilligers en mantelzorgers zich gesteund voelen als zij zich zorgen maken of overbelast dreigen te raken.

De bijdrage die Sedna levert aan het versterken van informele zorg, vergroten van zelfredzaamheid en versterken van samenredzaamheid: Hulpvragen van inwoners zijn vroegtijdig in beeld en worden zo spoedig en laagdrempelig mogelijk opgelost; Inwoners worden geactiveerd, gefaciliteerd en ondersteund in het doen van vrijwilligerswerk; Informele diensten en collectieve activiteiten door vrijwilligers worden ondersteund, aangeboden en (door)ontwikkeld; Organisaties kunnen een beroep doen op informatie, advies en/of ondersteuning met betrekking tot vrijwilligerswerk; Mantelzorgers en jonge mantelzorgers zijn goed in beeld, krijgen ondersteuning waar nodig en worden gewaardeerd; Inwoners met ernstige psychiatrische aandoeningen worden ondersteund in het meedoen in de wijk; Tussen buurtbewoners die in een (beginnend) conflict zijn met elkaar wordt bemiddeld; Met en voor (oudere) inwoners in een kwetsbare thuissituatie wordt samen met de eerstelijnszorg gewerkt aan het vergroten van hun (sociaal) welbevinden; Informele netwerken en bewonersinitiatieven van inwoners worden gestimuleerd, gefaciliteerd en ondersteund; Er wordt zowel individuele als collectieve ondersteuning geboden, waarbij wordt toegewerkt naar meer zelfredzaamheid, samenredzaamheid en normalisatie van alledaagse problematiek; Signalen op het gebied van leefbaarheid worden met betrokkenen in het gebied besproken en

vertaald naar concrete, collectieve acties; Organisaties, inwonerinitiatieven en inwoners worden gestimuleerd en ondersteund in het bespreekbaar maken van eenzaamheid; Basisvaardigheden (taal, rekenen, digitale, gezondheidsvaardigheden en sociale vaardigheden) van inwoners zijn vergroot.

In 2025 hebben we voor de volgende ontwikkeling extra aandacht: Ontwikkelen van aanbod als reactie op de vervoersvragen van inwoners, die geen recht hebben op collectief vervoer en een klein sociaal netwerk hebben; Bepalen rol en bijdrage van Sedna bij de uitvoering van de wijkvisie ‘Bargeres Verrast’; Deelname aan integraal samenwerken rondom de Herstelruimte; De interventie Welzijn op Recept in De Velden en inzet bij de Multidisciplinaire overleg ouderenzorg bij de helft van de huisartspraktijken doorontwikkelen naar een ‘brugfunctie tussen sociaal domein en eerstelijnszorg’ door samenwerking met huisartspraktijken in heel Emmen, voor volwassenen en ouderen in een kwetsbare situatie; Het ontwikkelen van collectieve dienstverlening voor niet-Nederlandstalige inwoners voor wie een beroep op individuele dienstverlening (spreekuren) niet de meest passende vorm van ondersteuning is; In gesprek tussen gemeente en Sedna onderzoeken of verkenning naar de ondersteuningsbehoefte aan sociale participatie van (voormalig) statushouders en niet-Nederlandstalige nieuwkomers wenselijk is.

Financiële bijdrage; in de begrotingssubsidie wordt voor dit doel een bedrag van € 2.749.341 aangevraagd. Zie voor de volledige subsidie aanvraag hoofdstuk 7 (bijlage 6).

Goed voelen en ontwikkelen: ondersteunen en begeleiden bij en preventie van huiselijk geweld In de gemeente Emmen is het de ambitie dat er wordt gewerkt volgens de visie ‘Gefaseerd samenwerken aan veiligheid’. Dat betekent dat als er bij inwoners sprake is van directe onveiligheid, de inzet in de eerste plaats gericht is op het wegnemen van die onveiligheid. Het verlenen van zorg en ondersteuning, gericht op andere doelen/leefgebieden, is pas zinvol als er sprake is van duurzame veiligheid in de persoonlijke situatie van de inwoner. Als er sprake is van directe onveiligheid, dient er volgens de Meldcode Huiselijk geweld te worden opgeschaald naar Veilig Thuis.

De bijdrage die Sedna levert is primair gericht op signaleren van (mogelijk) huiselijk geweld en preventie; inzet op het voorkomen dat huiselijk geweld (opnieuw) ontstaat: Signalen van (mogelijk) huiselijk geweld bij de inwoner (ouderen, volwassenen en jeugdigen) zijn vroegtijdig in beeld; Met inwoners worden signalen over huiselijk geweld bespreekbaar gemaakt; Zet in op het voorkomen dat een potentieel onveilige situatie voortduurt of escaleert; Veilig Thuis wordt op het juiste moment en op de juiste manier ingeschakeld bij signalen van huiselijk geweld op basis van de Meldcode Huiselijk geweld; Inwoners die te maken hebben gehad met huiselijk geweld wordt nazorg geboden, om te voorkomen dat huiselijk geweld opnieuw ontstaat; Biedt ondersteuning en hulpverlening binnen het huisverbod aan de achterblijver(s); Vrijwilligers en beroepskrachten bij organisaties in de sociale basis worden getraind en ondersteund in het omgaan met signalen van huiselijk geweld.

In 2025 hebben we voor de volgende ontwikkeling extra aandacht: Eind 2025 werkt Sedna samen met andere partners in Emmen volgens de AVE methodiek (Aanpak Voorkomen Escalatie) en de daarbij gemaakte afspraken; Sedna werkt met de partners aan een integrale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling.

Financiële bijdrage; in de begrotingssubsidie wordt voor dit doel een bedrag van € 288.975 aangevraagd. Zie voor de volledige subsidie aanvraag hoofdstuk 7 (bijlage 6).

Ontwikkelen: ondersteunen bij gelukkig, veilig, gezond en met perspectief opgroeien Iedere jeugdige in Emmen kan gelukkig, veilig, gezond en met perspectief opgroeien. Sedna is er voor alle inwoners, waarbij de focus extra gericht is op jeugdigen en de gezinnen waar zij in opgroeien, die door welke omstandigheden dan ook kwetsbaarder zijn en (potentieel) minder kansen krijgen. Sedna draagt bij aan het opgroeien, opvoeden en ontwikkelen van kinderen en jeugdigen, en aan het versterken van pedagogische kracht van wijken en dorpen. Sedna neemt als uitgangspunt dat er niet zozeer gekeken wordt naar wat iemand heeft, maar naar wat iemand nodig heeft. Er wordt gewerkt vanuit de context van het gezin en diens omgeving. Sedna verbindt tussen school, thuis en de omgeving. Sedna zet zich in voor kansengelijkheid, talentontwikkeling en participatie. Ze zijn er voor alle inwoners, in elke levensfase, te beginnen bij – 9 maanden.

De bijdrage die Sedna levert aan ondersteunen bij gelukkig, veilig, gezond en met perspectief opgroeien: Ondersteuning van gezinnen/kinderen/jongeren in het bevorderen van zelfredzaamheid, eigen kracht en het vergroten van vaardigheden (in relatie met de scholen, zowel basisonderwijs als voortgezet onderwijs); Bieden van pedagogische ondersteuning, zowel collectief als individueel; Integrale hulp, waarbij het integrale netwerk ondersteunt bij opgroei, opvoed en onderwijsvragen, gericht op normaliseren en het versterken van de pedagogische kracht van gezinnen en buurten; Bevorderen van kansengelijkheid, beginnend bij -9 maanden (programma Kansrijke Start en met perspectief opgroeien); Ondersteuning van gezinnen waar meerdere problemen zijn op meerdere levensgebieden; Het vormgeven van activiteiten met en voor jongeren gericht op participatie, ontmoeting, talentontwikkeling en kansengelijkheid; Jongeren laten ontdekken waar ze goed in zijn en de mogelijkheid bieden om talenten te ontdekken (Movements); In contact komen met jongeren en groepen jongeren door middel van aanwezigheid op school en in de buurt; Samenwerkingspartner in de wijk bij overlast gevende jongerengroepen;19 Motiveren en ondersteunen bij maatschappelijke stage (Impacter); Ondersteuning bij relatie – en echtscheidingsvragen (in samenwerking met het Juridisch Loket).

In 2025 hebben we voor de volgende ontwikkeling extra aandacht: Impuls Jongerenwerk: In 2024 heeft de gemeente Emmen besloten een impuls te geven aan jongerenwerk en is er met het document ‘Jongerenwerk aan de winkel’ een lijn uitgezet om hier vorm en inhoud aan te geven. In 2024 is de keuze gemaakt in welke wijken het jongerenwerk actief gaat zijn. In 2025 wordt er verder invulling gegeven aan het document ‘Jongerenwerk aan de winkel’. Het jongerenwerk zoekt vanuit haar rol de verbinding met onderwijs en is te vinden op scholen. Daarnaast participeert het jongerenwerk binnen het project Angelslo Academie. De gemeente Emmen en Sedna zullen de komende jaren de ontwikkelingen, ervaringen en effecten hiervan volgen. Daarbij is er nog de ambitie om te komen tot een stedelijke voorziening (jongerencentrum) waarin o.a. verschillende organisaties die zich richten op jongeren georganiseerd zijn; De stuurgroep VoorSam&Zo [18] heeft de ambitie uitgesproken om deze interventie bij alle scholen en wijken in de gemeente Emmen te implementeren. De gemeente Emmen streeft ernaar om een verschuiving te realiseren vanuit het schoolmaatschappelijk werk (SMW) van Sedna naar VoorSam&Zo. Voor 2025 is de beoogde verschuiving van 15% echter nog niet haalbaar, omdat Sedna nog geen afname constateert in het gebruik van SMW in de gebieden waar VoorSam&Zo al is ingevoerd.

In samenwerking met de scholen zal Sedna zich in 2025 richten op het herstructureren van de ondersteuning, met als doel dat de gewenste verschuiving in 2026 kan worden gerealiseerd. De aanpak Brede School Emmen, actief sinds 2007 en momenteel in 20 scholen, wordt doorontwikkeld. De Brede School is een samenwerking tussen meerdere partners, waaronder basisscholen, Facet, gemeentelijk team Sport en Sedna. Gemeente Emmen (team BOS) heeft regie op de doorontwikkeling. Vanuit Sedna (basisinzet) wordt deelgenomen aan Brede School overleggen waarin aanpak en activiteitenaanbod wordt ontwikkeld en organiseren jongerenwerkers activiteiten t.b.v. Brede School; Ticket to talent: aanpak jongeren (16 – 27 jaar), die niet werken, richting werk/participatie te bewegen. Sedna is onderdeel van de aanvraag als samenwerkingspartner.

Financiële bijdrage; in de begrotingssubsidie wordt voor dit doel een bedrag van € 3.293.778 aangevraagd. Zie voor de volledige subsidie aanvraag hoofdstuk 7 (bijlage 6).

[18] Voorheen onder de werktitel Integrated Care.

Rondkomen: ondersteunen bij armoede & schulden Financiële rust is de sleutel tot het oplossen van andere problemen. De ambitie is dat inwoners financieel zelfredzaam zijn, eventueel met een steuntje in de rug. Hiervoor is het noodzakelijk inwoners eerder en beter te bereiken om passende ondersteuning te bieden ter voorkoming van schulden en/of armoede. Als er al sprake is van schulden wordt ingezet op het ondersteunen naar zelfredzaamheid om uit de schulden en/of armoede te komen. In de gemeente Emmen wordt samengewerkt in de financiële keten rondom de inwoner zodat meer inwoners met een laag inkomen gebruik maken van regelingen die hen helpen om rond te komen. Sedna weet met bereikbare en laagdrempelige dienstverlening de inwoner te bereiken.

De bijdrage die Sedna levert aan het voorkomen en verminderen van armoede en schulden: Inwoners en (vrijwillige) medewerkers ervaren dat organisaties goed samenwerken rondom financiële hulpvragen; Weet signalen van schulden en armoede bij de inwoner te signaleren en indien nodig te verwijzen naar een ketenpartner (incl. voorliggend veld). Daarin is afgestemde dienstverlening nodig; Biedt voorlichting en advies (zoals bijvoorbeeld het financieel spreekuur en informatieve bijeenkomsten); Helpt mensen om hun leven weer op orde te krijgen als ze door financiële problemen zijn getroffen; Biedt (praktische) hulp bij het inzichtelijk maken van de financiële situatie en weet bij problematische schulden toe te leiden naar schuldhulpverleningstrajecten; Zet in op het voorkomen van schulden en/of armoede door inzet op deze en andere leefgebieden (versterken van het cultureel, sociaal, pedagogisch, economisch en mentaal kapitaal van mensen in armoede); Biedt waar nodig, ondersteuning bij inwoners die te maken hebben (gehad) met schulden; Mogelijk ook samenwerking met de inkomensbeheerder/ bewindvoerder/ gemeente Emmen en andere hulpverlening om terugval te voorkomen.

Conform nazorg in de basisdienstverlening schuldhulp; Door samen te werken met mensen in armoede en hen te ondersteunen bij het zoeken naar oplossingen, bijdragen aan het versterken van capaciteiten en zelfvertrouwen en het doorbreken van een eventueel sociaal isolement (samenredzaamheid).

In 2025 hebben we voor de volgende ontwikkelingen extra aandacht: De aanpak intergenerationele armoede wordt ingebed in de huidige werkwijze binnen Sedna. Het wordt een integraal onderdeel van het handelen van alle sociaal werkers; Er wordt gewerkt aan een nieuwe aanpak rondom problematische huurschulden en vroegsignalering. Hierin sluiten we aan bij de gebiedsnetwerken; De financiële keten/netwerk is tot stand gekomen en leid tot een verbeterde samenwerking; Sedna heeft in 2025 geëvalueerd of haar medewerkers voldoende oog hebben voor financiële uitbuiting; Daarnaast signaleren we met elkaar (gemeente en Sedna) een aantal ontwikkelingen die we het komend jaar gaan verkennen om tot passende aanpak te kunnen komen. Deze hebben betrekking op de complexe casuïstiek (zoals een financiële administratie die niet meer in balans te krijgen is bijvoorbeeld) en de ongezonde financiële keuzes die we zien bij jongeren. Vaak door invloed van “uitgesteld betalen” en sociale media.

Financiële bijdrage; in de begrotingssubsidie wordt voor dit doel een bedrag van € 960.695 aangevraagd. Zie voor de volledige subsidie aanvraag hoofdstuk 7 (bijlage 6).

Partners Sedna werkt vanuit het perspectief van de inwoner. Voor onze inwoners is de wereld niet opgedeeld in ‘domeinen’. Hun uitdagingen hangen met elkaar samen en de noodzakelijke oplossingen ook. Terwijl (specialistische) partijen vaak kijken vanuit, of bevoegdheid hebben op, één of enkele invalshoeken. Zo ervaart ook de sociaal werker dat verbinding en samenhang nodig is om aan te kunnen sluiten bij de behoefte van onze inwoners. Onderstaande figuur illustreert de verschillende type voorzieningen en daaraan verbonden organisaties waar een inwoner een beroep op kan doen en de gewenste beweging. Sedna is gepositioneerd in de institutionele sociale basis, en werkt samen met inwoners, organisaties en initiatieven in alle lagen. [20]

[20] De opsomming van voorzieningen, organisaties en initiatieven is niet compleet.

+ Samenwerken in een netwerkbenadering Multidisciplinair samenwerken met verschillende organisaties is essentieel in het verbeteren van individuele vraagstukken en het behalen van maatschappelijke opgaven. Een ambitie uit het beleidskader is dat de gemeente ernaar streeft dat partijen meer opgavegericht samenwerken. De gemeente verstrekt daartoe samenhangende of gezamenlijke opdrachten, gericht op de gezamenlijke maatschappelijke opgave. Op dit moment wordt er voor specifieke vraagstukken samengewerkt in een zogenaamde Netwerkbenadering. Daarmee bedoelen we dat partijen in netwerkverband gezamenlijk aan een opgave werken. Voorbeelden zijn: Gebiedsnetwerken, Optimaal Leven, VoorSam&Zo, Angelslo Academie, Kinderraden en Brede School. Daarbij geldt dat de inzet van Sedna ten dienste staat van het gezamenlijke doel en er altijd overeenstemming moet zijn met de functie van het sociaal werk en passend binnen de ruimte van de basissubsidie. Dit vraagt van de kartrekker op de samenwerking, dat er, vanaf het eerste moment, afspraken worden gemaakt over de rollen en verantwoordelijkheden in de samenwerking. Soms is Sedna zelf kartrekker (VoorSam&Zo) en soms is Sedna deelnemer (gebiedsnetwerken, Brede School). Binnen de gezamenlijke aanpak worden afspraken gemaakt over monitoring; het inzichtelijk maken van de opbrengst van de inzet.

Deelnemende partijen zijn wel verantwoordelijk voor het leveren van hun bijdrage, maar niet individueel verantwoordelijk voor het resultaat.

Kwaliteit van Sociaal Werk Sedna Het werken volgens bepaalde kwaliteitskaders zorgt ervoor dat het werk effectief, efficiënt en volgens standaarden gebeurt die zorgen voor het bereiken van de gewenste resultaten. In deze paragraaf is beschreven hoe Sedna de kwaliteit borgt. Sedna is onderdeel van de Tintengroep. De Tintengroep heeft een ANBI status en is HKZ geregistreerd. Het certificaat van HKZ (Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector) staat voor duurzame kwaliteitsverbetering in zorg en welzijn. Naast de HKZ-registratie is Sedna op weg naar accreditatie van het kwaliteitslabel Sterk Sociaal Werk. Dit kwaliteitslabel is ontwikkeld voor en door de branche, waarbij het vakmanschap van professionals centraal staat. Certificering voor het kwaliteitslabel geeft inzicht op de bekwaamheid en prestaties van de werknemers en de organisatie. Sedna werkt volgens de uitgangspunten van de internationale definitie van het sociaal werk. Binnen Sedna wordt gewerkt met een heldere PDCA-cyclus, waarbij monitoring een essentieel onderdeel is. Sedna heeft een klachtenregeling voor klanten en een klokkenluidersregeling. Sedna heeft een cliëntenraad die optreedt als belangenbehartiger van alle mensen die gebruik (willen) maken van de ondersteuning­ en dienstenaanbod van Sedna. Het is een onafhankelijk orgaan.

Medewerkers zijn geregistreerd bij het Registerplein of in het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) voor hbo- of woopgeleide jeugdprofessionals die werken in complexe en risicovolle situaties. Zij werken volgens de beroepscode en de Meldcode Huiselijk geweld. Sedna heeft een scholingsplan voor medewerkers. Waar mogelijk werkt Sedna data gedreven en gebruikt impactmetingen om dienstverlening te monitoren en versterken. Sedna meet de tevredenheid van klanten, medewerkers en samenwerkingspartners(netwerk). Er wordt gewerkt met bewezen en effectieve methoden, die worden geëvalueerd en aangepast indien nodig. Op individueel niveau werkt Sedna met het model en gedachtegoed van Positieve Gezondheid en de zelfredzaamheidsmatrix.

04 Inzet Sociaal Werk Sedna: interventieoverzicht

De inzet van Sedna wordt weergegeven in onderstaand lijst met interventies. Deze interventies dragen bij aan de opgaven in het beleidskader ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’. Sociaal werk is altijd gericht op meerdere levensgebieden en het gehele welzijn van de inwoner(s). Dit betekent dat een interventie altijd bijdraagt aan meerdere doelen en pijlers. In het interventieoverzicht zijn daarom de interventies geprioriteerd op de pijlers waar zij het meest op bijdragen. Daarnaast zijn de vormen van preventie benoemd per interventie. Onderstaand interventieoverzicht is de beknopte versie. Het volledige overzicht is hieronder te vinden als download en ook opgenomen in bijlage 2. In het interventieoverzicht zijn geen ontwikkelingen en/of transformatiedoelen meegenomen, deze staan beschreven in hoofdstuk 5. Het opgenomen bereik bestaat uit de realisatie 2023. Toelichting hierop volgt in hoofdstuk 6.

Het volledige interventieoverzicht Interventieoverzicht

pdf · 54 kB Download

Het beknopte interventieoverzicht

+

+

05 Meerjarenperspectief

Inleiding Het sociaal domein staat voor een uitdagende transformatie. In dit hoofdstuk wordt een meerjarenperspectief voor die transformatie weergegeven. In essentie gaat het daarbij om de beweging van zorg naar gezondheid (zie ook hoofdstuk 1). Daarmee bedoelen we minder achteraf investeren als het al mis is gegaan en meer versterken van het gewone leven. Vanuit het perspectief op rondkomen betekent dat van financiële hulpverlening naar versterken financiële basis. Vanuit het perspectief voor ontwikkelen betekent dat van jeugdhulp naar versterken pedagogische basis. In deze transformatie is de leefwereld vanuit de inwoner het vertrekpunt. Aan deze transformatie liggen een aantal landelijke notities en akkoorden ten grondslag (zoals Elementen van Basisdienstverlening voor schuldhulp, Hervormingsagenda jeugd, Toekomstscenario Jeugd en Gezin, Integraal Zorgakkoord, Gezond en Actief Leven Akkoord, Woonzorgakkoord, Sportakkoord). De transformatie dient plaats te vinden binnen de wettelijke kaders van Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening, Jeugdwet, Participatiewet, Wet Publieke Gezondheid, Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Zorgverzekeringswet en Wet Langdurige Zorg.

Rol Sedna transformatie Het realiseren van de transformatie binnen het sociaal domein en in andere domeinen (zorg, onderwijs, werk, economische en fysiek domein) vraagt van Sedna ontwikkelruimte om aan deze transformatie bij te kunnen dragen, met name om bij te kunnen dragen aan de ontwikkeling van beleid en het invullen van het strategisch partnerschap. Daarnaast is er ruimte nodig voor uitvoerende medewerkers van Sedna om binnen de reguliere werkzaamheden te kunnen experimenten en ontwikkelen volgens de bedoeling van de transformatie. Sedna gaat de komende jaren haar dienstverlening samen met gemeente en partners door ontwikkelen met aandacht voor: Verschuiving van inzet op individuele inwoners naar versterken van groepen inwoners De sociale basis met de pedagogische kracht, informele zorg, zelfredzaamheid en samenredzaamheid zijn thema's die volop in de belangstelling staan. Zoals beschreven in hoofdstuk 1 vereist de beweging van zorg naar gezondheid een krachtige samenwerking van het sociale domein met andere domeinen. De verwachtingen vanuit diverse, landelijke akkoorden ten aanzien van het versterken van het sociaal domein zijn daarbij hoog. Een krachtige sociale basis is niet vanzelfsprekend. In Emmen is het sociaal werk in de afgelopen jaren meer gericht geweest op inzet op individuele inwoners.

Dit is ten koste gegaan van inzet op het versterken van netwerken en krachtiger maken van buurten en wijken. Er is verschuiving van focus nodig van inzet op individuele inwoners naar inzet op het versterken van groepen inwoners, het sociale weefsel in buurten en wijken. Dit vraagt van Sedna om ‘present’ te kunnen zijn in de wijken en dorpen. Normaliseren en verdragen en vertragen De noodzaak van de beweging van zorg naar gezondheid komt niet alleen voort uit het tekort aan professionele krachten. Normale ‘levensvragen’ worden geframed als een zorgvraag en worden beantwoord met een zorgaanbod waarbij zorg verlenen niet altijd de beste oplossing is. Dit geldt zowel voor jeugdzorg als voor volwassenen- en ouderenzorg. Het tweede leidende principe van het beleidskader ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’ is daarom ook het normaliseren en uitgaan van mogelijkheden. De focus ligt dan niet meer op ‘Wat heeft iemand?’ maar op ‘Wat heeft iemand nodig?’. We gaan uit van ‘matched care’ (de juiste

ondersteuning bij de juiste vraag) en het betrekken van de context waarin de inwoner zich bevindt. Dit vraagt van Sedna stevige inzet op het versterken van de sociale basis zodat de inwoners in Emmen beter in staat zijn om te kunnen verdragen en vertragen. Zolang de vraag vanuit inwoners blijft om zorg in te zetten en vanuit zorgorganisaties nog steeds de toegang naar zorg geboden wordt, is het voor Sedna lastig om een rol te nemen in deze transformatie. Sedna heeft ontwikkelruimte nodig om vaardiger te worden in het samenwerken met andere organisaties, en om draagvlak bij inwoners te krijgen dat er andere aanpakken nodig zijn dan een zorgaanbod. Er moet minder focus komen op het oplossen van klachten en problemen, maar meer aandacht voor het versterken van krachten en mogelijkheden. Kansengelijkheid Bepaalde groepen inwoners hebben meer dan gemiddeld te maken met uitdagingen in het leven. Kansen voor rondkomen, ontwikkelen en goed voelen zijn niet voor alle groepen inwoners gelijk. Sommige groepen inwoners zijn daardoor extra kwetsbaar en krijgen (potentieel) minder kansen. Sedna zal samen met de partners bewust ongelijk moeten investeren om kansengelijkheid te realiseren. Gezamenlijk moet er gewerkt worden aan het uitgangspunt dat het niet uit moet maken waar je opgroeit. Iedereen moet gelijke kansen krijgen om zich zo goed mogelijk te ontwikkelen.

Gebiedsgericht werken – gebiedsnetwerken Passend bij het beleidskader zal er de komende jaren meer focus aangebracht worden op de inzet in de verschillende gebieden, dorpen en wijken. Op basis van data (sociaal maatschappelijke vraagstukken en de sociaaleconomische status), signalen en ervaringen van medewerkers en vrijwilligers in de gebieden en de behoefte van de inwoners dient een meer gerichte inzet in bepaalde gebieden, dorpen wijken tot stand te komen. Waarbij het gaat om ongelijk investeren voor gelijke kansen maar ook om de effectiviteit van interventies. Vanuit de vraag: 'Sluiten we goed aan op wat er echt speelt in de (dynamische) samenleving?' En als vervolgvraag: 'Wat moeten we vasthouden, versterken, vernieuwen of loslaten?' Met als insteek dat, waar verschillende signalen of thema's spelen op individueel gezinsniveau, deze waar mogelijk vertaald worden naar een collectieve aanpak op buurt/wijkniveau. Diversiteit vraagt om goede landing in de wijk Inwoners van onze wijken en dorpen hebben een steeds meer diverse achtergrond. Mensen wonen vaker en langer zelfstandig thuis; mensen met dementie, mensen met psychische uitdagingen en mensen met een lichamelijke beperking. Er is toenemende aandacht voor zichtbaarheid en acceptie van LHBTI-inwoners.

Er zijn vaker mensen met een meer cultureel diverse achtergrond, waarbij ook beheersing van de Nederlandse taal een uitdaging kan zijn. De verwachting is dat de ongeveer duizend vluchtelingen uit Oekraïne voor langere tijd in Emmen zullen blijven. Dit vraagt dat voorzieningen (fysiek en sociaal) toegankelijk zijn voor deze diversiteit aan inwoners. Zodat inwoners zich welkom voelen, uitgenodigd worden om deel te nemen aan activiteiten die ook bij hen passen en sociale contacten kunnen opbouwen, samen te vatten onder sociale participatie of ‘een zachte landing in de wijk’. Verbindende rol De maatschappelijke opgaven kunnen niet door een organisatie afzonderlijk opgepakt worden maar vragen om inzet vanuit een gezamenlijke gerichtheid. Bij activiteiten die door verschillende organisaties opgepakt kunnen worden vraagt dit om afstemming en afspraken maken. Dit betekent voor Sedna het afstoten van taken en activiteiten die minder aansluiten bij de preventieve rol, zodat er meer ruimte beschikbaar komt om in te zetten op preventie. Er is ruimte nodig is om gezamenlijke werkwijzen te kunnen implementeren zoals

gebiedsnetwerken. Het vereist menskracht bij Sedna om te kunnen verbinden met het sociale domein (bijvoorbeeld de rol in de huidige fase van de ontwikkeling van gebiedsnetwerken) en tussen het sociale domein en de andere domeinen (zoals deelname aan kernteams Integrale ouderenzorg en inzet in de 5 ketenaanpakken, Kansrijke Start, Welzijn op Recept, Overgewicht kinderen, Gecombineerde Leefstijl Interventie en vitaal ouder worden en deelname aan een financieel netwerk). Daarbij blijft Sedna vanuit haar rol, samen met o.a. Stichting de Toegang en (jeugd) hulpaanbieders, onderdeel uitmaken van de beweging om inzicht te krijgen in de behoefte van het kind/de ouder, het effect van de geboden interventie en het moment van opschalen en afschalen. Dit met als voorwaarde dat deze investering bijdraagt aan de uitgangspunten en transformatiedoelen van de Jeugdwet. Lokaal en regionaal De transities die gaande zijn spelen niet alleen lokaal maar ook regionaal. Dit geldt onder andere voor Gezonde Marke (Drentse samenwerking IZA, inwoners van 18 jaar en ouder), Hervormingsagenda jeugd (regionale samenwerking inwoners onder de 18 jaar), Regionale woonzorgvisie en woonzorgakkoord (in BOCE verband). In al deze regionale samenwerkingen is het welzijnswerk ook een partner. De Tintengroep (en daarmee ook Sedna) heeft vertegenwoordiging samen met de andere welzijnsorganisaties in Drenthe gebundeld.

Het lokale en regionale speelveld zijn nu nog gescheiden werelden. Hierin is het de uitdaging voor Sedna en gemeente Emmen om te komen tot afspraken waarbij de lokale en de regionale situatie goed met elkaar verbonden zijn.

Waar willen we eind 2025 minimaal staan op de transformatie: Sedna werkt samen in de gebiedsnetwerken conform de afspraken van fase 1 en neemt deel in (de voorbereiding op) fase 2 waarbij de focus ligt op het samenwerken in het versterken van sociale basis, de leefbaarheid in het gebied. Sedna draagt bij aan het versterken van de school als vind- en verbindplaats: De verbinding tussen school en omgeving, de school als verbindplaats, is een beweging die de komende jaren verder wordt uitgerold. De inzet van de Brede School middelen krijgt op een andere wijze vorm, waarmee het accent meer komt te liggen op verdeling op basis van gewicht scholen. Daarnaast zijn er een aantal scholen die in aanmerking komen voor landelijke subsidie Verrijkte schooldag. Ook bij de concretisering van de beweging met het onderwijs rond ‘Samen sterker, op weg naar doen’ is er gekozen om een prototype rond school en omgeving vorm te geven. We zien Sedna als een belangrijke partner in de concretisering van deze beweging. Waarbij we soms van Sedna verwachten dat zij een trekkersrol vervullen en op andere moment vanuit hun expertise aansluiten bij initiatieven vanuit andere organisaties.

Sedna draagt bij aan het realiseren van de Gezonde generatie 2040 waarbij kinderen en jongeren kansrijk op kunnen groeien en inwoners vitaal ouder kunnen worden door: Inzet in de 5 ketenaanpakken: Kansrijke Start, Gezond gewicht kinderen, Gezond gewicht volwassenen, Welzijn op Recept en Valpreventie (vitaal ouder worden) met o.a. samenwerking tussen sociaal werk en eerstelijns zorg (huisartspraktijk, paramedici) in verbinding met gebiedsnetwerk; Uitvoering geven aan de nog te concretiseren en te prioriteren afspraken op de acties uit het Regionale Woonzorgakkoord; Uitvoering geven aan de de nog te concretiseren en te prioriteren afspraken uit de werkagenda Gezonde Marke die samenhangen met de sociale basis en concretiseren samenwerken rondom mentale gezondheid (o.a. verkennend gesprek, wachtlijst ggz, pilots mentale gezondheidsnetwerken); Uitvoering geven aan de de nog te concretiseren en te prioriteren afspraken uit de Hervormingsagenda jeugd.