Bijlage 2 - Integraal Huisvestingsplan Binnensport 2023-2032
Tekst van het document
Samen voor een sportief Emmen IHP Binnensport 2023 - 2032
Inhoud
Voorwoord..................................................................5 Inleiding.......................................................................7 Visie & ambitie..........................................................11 Beleidsanalyse...........................................................20 Ontwikkelingen........................................................25 Analyse portefeuille.................................................31 Analyse accommodaties...........................................51 Samenvatting & uitvoeringsagenda........................77 Literatuur...................................................................82 Bijlagen......................................................................83 1-26 gebouwpaspoorten..........................................83
2
IHP Binnensport 2023 - 2032
3
Voorwoord
Sport verbindt, het is gezond en bovenal erg leuk om te doen. Goede sportaccommodaties zijn daarom ontzettend belangrijk, zowel voor buiten- als binnensport. Het zijn belangrijke ontmoetingsplekken in onze dorpen en wijken. De sporthallen en gymzalen in onze gemeente worden gebruikt door scholen, sportverenigingen en maatschappelijke organisaties, maar bijvoorbeeld ook door groepen vrienden die ’s avonds met elkaar gaan volleyballen of zaalvoetballen. Voor u ligt het Integraal Huisvestigingsplan Binnensport. Dit is de routekaart voor de komende periode voor onze binnensport locaties. Wat gaan we waar doen en wanneer doen we dat? Het merendeel van onze sporthallen en gymzalen is namelijk al wat ouder. Dit betekent dat we op dit moment voor een grote opgave staan om al deze locaties te verduurzamen en toekomstbestendig te maken. Op sommige plekken moeten we groot onderhoud plegen en op andere plekken breken we oude accommodaties af om plaats te maken voor iets nieuws. Gelukkig hebben we ook sporthallen en gymzalen die nog in prima staat zijn. Daar hoeft niets te gebeuren, omdat deze accommodaties nog jaren vooruit kunnen. We hebben een flinke opgave, maar uiteindelijk is het resultaat dat iedereen in zijn of haar eigen dorp of wijk kan blijven sporten, bewegen en ontmoeten in een sporthal of gymzaal van goede kwaliteit. Pascal Schrik Wethouder Sport
4
IHP Binnensport 2023 - 2032
5
Hoofdstuk 1 Inleiding
Totstandkoming Voor het opstellen van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor de binnensportaccommodaties in de gemeente Emmen ligt de basis in de kadernota sportief bewegen 2017 - 2030 en het coalitieakkoord.
Tot slot is voor een aantal concrete opgaven al een nadere verkenning uitgevoerd om te komen tot een passend scenario wat ook zoveel mogelijk aansluit op de wensen van de gebruikers van een accommodatie in een dorp of wijk. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd in Erica, NieuwSchoonebeek en Nieuw-Amsterdam/Veenoord.
Goede sportaccommodaties zijn voorwaardelijk om iedereen die dat wil de mogelijkheid te bieden tot natuurlijk bewegen, sportief bewegen, sport of topsport. Na een eerste beleidsanalyse heeft vervolgens een analyse plaatsgevonden van de accommodaties. Dit zowel op portefeuille niveau alsook op gebouw niveau. Hierbij is gebruik gemaakt van de informatie die reeds beschikbaar is zoals de onderhoudsplannen en gegevens over bijvoorbeeld het energieverbruik maar ook van de kennis van gebouwbeheerders en betrokkenen vanuit de gemeente. Om te komen tot een gedragen en toekomstbestendig IHP is het echter essentieel om ook de diverse gebruikers van de verschillende binnensportaccommodaties te betrekken. De participatie van gebruikers is op veel verschillende manieren vormgegeven. We zijn gestart met het versturen van een enquête aan alle gebruikers van de sportaccommodaties om hun ervaring en beleving over de accommodatie op te halen. Vervolgens hebben we veel sportverenigingen, het bewegingsonderwijs en andere gebruikers uitgenodigd om deel te nemen aan twee werksessies in sporthal de Zon en in sporthal Angelslo. Tijdens deze werksessies is gezamenlijk nagedacht over belangrijke speerpunten die een plek moeten krijgen als we nadenken over de toekomst van de binnensportaccommodaties in de gemeente Emmen.
De opbrengst van deze avonden is verwerkt in de beeldplaat bij het hoofdstuk visie en ambitie (pagina 12 en 13).
6
IHP Binnensport 2023 - 2032
7
Leeswijzer
Afbakening
Het IHP kent de volgende opbouw: • In hoofdstuk 2 leest u de gezamenlijk geformuleerde visie en ambitie. Deze visie en ambitie is uitgewerkt in vijf speerpunten. Deze speerpunten zijn het uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen. • Hoofdstuk 3 geeft een samenvatting van beleid wat raakvlakken heeft met binnensport. • In hoofdstuk 4 beschrijven we een aantal ontwikkelingen die van invloed zijn op de binnensport. • In hoofdstuk 5 en 6 gaan we de huidige accommodaties analyseren. In hoofdstuk 5 doen we dat op het niveau van de gehele portefeuille en in hoofdstuk 6 op het niveau van de accommodaties. Hieruit volgen ook de opgaven per gebied. Voor sommige opgaven betreft dit meerdere scenario’s. • In hoofdstuk 7 brengen we dit samen in een voorstel voor een uitvoeringsagenda voor de periode 2023-3032. • In hoofdstuk 8 is de gebruikte literatuur vermeld.
Het IHP richt zich primair op de binnensportaccommodaties. Dit zijn sporthallen, sportzalen en gymzalen. We richten ons daarbij op de accommodaties die eigendom zijn van de gemeente Emmen. In het geval van een mogelijke opgave is wel gekeken naar omliggende accommodaties bij scholen of stichtingen. Het IHP richt zich op de periode 2023-2032 en geeft een doorkijk naar mogelijke opgaven in de periode vanaf 2033.
Gebiedsindeling Het IHP is opgebouwd aan de hand van de gebiedsindeling zoals de gemeente Emmen deze hanteert. Hierbij is sprake van de volgende zes gebieden zoals weergegeven in de afbeelding: • De Blokken • De Monden • De Velden • Emmen Noord • Emmen Oost • Emmen Zuid
8
IHP Binnensport 2023 - 2032
9
Hoofdstuk 2 Visie & ambitie
Visie De gemeente Emmen zet vooral in op sportief bewegen en ziet de binnensportaccommodaties ook als een voorwaarde om dit te kunnen faciliteren. We investeren in sportief bewegen om onze inwoners gezonder te laten leven. We faciliteren sport door kwalitatief goede sportaccommodaties voor alle doelgroepen en leeftijden.
Goede en voldoende binnensportaccommodaties zijn een randvoorwaarde voor sportief bewegen, goed en effectief bewegingsonderwijs, de facilitering van een toekomstbestendig verenigingsleven en bewegen in de openbare ruimte. Daarnaast zijn de binnensportaccommodaties een middel om de leefbaarheid in de leefgebieden in stand te houden en waar nodig te versterken. De visie is verder uitgewerkt in vijf speerpunten.
‘We willen de komende jaren (20232032) voorzien in voldoende, functionele, efficiënte en toekomstbestendige binnensportaccommodaties. Hierbij zetten we in op multifunctionaliteit voor de breedtesport en het bewegingsonderwijs. Duurzaamheid is een belangrijk speerpunt in de ontwikkeling van de binnensportaccommodaties.
Speerpunten
01
Iedereen doet mee
10
IHP Binnensport 2023 - 2032
02
Vitaal Emmen
03
Sportieve buitenruimte
04
Bewegingsonderwijs & Technologie
05
Duurzame accommodaties
11
12
IHP Binnensport 2023 - 2032
13
01 Iedereen doet mee
Alle doelgroepen & alle leeftijden De laatste jaren bewegen kinderen steeds minder en gaan de motorische vaardigheden van kinderen sterk achteruit. Uit onderzoek blijkt dat goede motorische vaardigheden van belang zijn voor het ontwikkelen van een actieve leefstijl. En dan gaat het niet alleen over sporten en bewegen, maar ook over gezonde voeding. Bewegen en sporten kunnen voorkomen dat mensen niet lekker in hun vel zitten of dat klachten verergeren of terugkomen. Bovendien kunnen zij ervoor zorgen dat het herstel na ziekte beter verloopt. Dit preventieve potentieel kan nog beter worden benut. Intensievere samenwerking tussen de zorg-, welzijns- en sport- en beweegsector vormt het uitgangspunt. Door die samenwerking kunnen mensen met gezondheidsrisico’s vaker naar blijvend gezonder gedrag worden begeleid. Om deze reden willen wij het sport- en verenigingsleven in de breedste zin van het woord faciliteren met goede accommodaties, die een rijk verenigingsleven kunnen faciliteren voor alle doelgroepen in alle leeftijden. Daarbij hoort ook het samen werken aan een positief en veilig sportklimaat, waardoor iedereen, ongeacht achtergrond, leeftijd, gender en seksuele voorkeur, zich welkom en veilig voelt. Het concept van de vitale sportvereniging ondersteunt deze gedachte. Als gemeente faciliteren we de implementatie hiervan.
Inclusief en toegankelijk Meedoen aan sport- en beweegactiviteiten en hieraan plezier beleven is niet voor iedereen vanzelfsprekend, waardoor sommige mensen weinig of niet sporten of bewegen. Wij willen de sport- en beweegdeelname van iedereen, dus ook mensen met een beperking (lichamelijk, verstandelijk en/of gedragsgerelateerd) of mensen in een kwetsbare maatschappelijke positie (bijv. financieel, cultureel of anderszins) vergroten.
14
IHP Binnensport 2023 - 2032
02 Vitaal Emmen
Bij nieuwbouw of levensduur verlengende renovatie wordt integrale toegankelijkheid een eis. Ook hebben we aandacht voor de sociale participatie van deze groepen. Bijvoorbeeld via ondersteuningsmogelijkheden jeugdfonds sport en cultuur, ouderen sportcafé voor ontmoeting, uitleenbank sport- en spelmaterialen, gezamenlijke sportdagen. Dit alles via nauwe samenwerking van maatschappelijke partners in het veld.
Uitgangspunten • Bij levensduur verlengende renovatie of nieuwbouw onderzoeken we hoe een nieuwe accommodatie alle doelgroepen in alle leeftijden het best kan faciliteren. • Bij levensduur verlengende renovatie of nieuwbouw is integrale toegankelijkheid conform de Integrale Toegankelijkheid Standaard (ITS) het uitgangspunt.
Instandhouden & versterken leefbaarheid In alle geledingen van de samenleving zien we de verbindende kracht van sport. Bewegen en sporten gaat ook, of misschien wel juist, om verbinding en elkaar ontmoeten. Familie, vrienden, de buurt. Het sociale aspect van sporten is essentieel voor de maatschappelijke samenhang in Emmen en het individueel welzijn van mensen. De gemeente wil dit blijvend faciliteren in samenwerking met sportverenigingen en andere sporten beweegaanbieders, onderwijsinstellingen, zorg- en welzijnsinstellingen, kennisinstellingen en bedrijven.
Sportstimulering en gezonder leven Voor kinderen is het belangrijk dat zij een goede introductie krijgen in wat een gezonde leefstijl is. Zo maken zij een start waar zij een leven lang profijt van hebben. Volwassenen willen lang actief zijn, lang in goede gezondheid leven en fit hun pensioen halen. Dan kunnen ze langer blijven meedoen. In Emmen willen we daar een belangrijke bijdrage aan leveren via onderwijs, sportverenigingen en buurtsportcoaches
Facilitering verenigingsleven We willen dat de sportverenigingen en overige sport- en beweegaanbieders in Emmen vitaal zijn. Dat betekent onder meer dat zij volop in de maatschappij staan en zich blijven ontwikkelen op basis van
de sport-en beweegbehoefte van onze inwoners. De inzet van vrijwilligers is hierbij van grote waarde. Zij maken een onmisbaar onderdeel uit van onze sport- en beweeginfrastructuur. In veel gevallen brengen bewegen en sporten mensen met elkaar in verbinding. Juist in deze tijden waarin gevoelens van eenzaamheid bij steeds meer mensen spelen, is dat ontzettend belangrijk. Bewegen en sporten stimuleren mensen om mee te doen. Door zelf deel te nemen aan sport- en beweegactiviteiten, maar zeker ook door als vrijwilliger een gewaardeerde bijdrage te leveren. Die verbindende functie koesteren we en willen we verder benutten. Niet alleen tussen individuen maar ook tussen sportverenigingen onderling en met betrokken instellingen of organisaties. Dat is de weg naar vernieuwing en een toekomstbestendige sport- en beweeginfrastructuur.
Uitgangspunten • Een sporthal heeft een regionale functie, die het dorp en/of de wijk overstijgt. De sporthal biedt primair ruimte aan trainingen en wedstrijden van sportverenigingen en is daarnaast inzetbaar voor bewegingsonderwijs en overig gebruik. Een sporthal is daarmee niet direct aan een dorp of wijk gebonden. • Een gymzaal heeft een lokale functie binnen het dorp of wijk. De gymzaal biedt primair ruimte aan bewegingsonderwijs en is daarnaast inzetbaar voor verenigingen en overig gebruik. • Handhaven van de huidige aanwezigheid van een sportaccommodatie binnen een dorp. • Bij nieuwe ontwikkelingen wordt onderzocht of een clustering van functies mogelijk is (onderwijs, sport, welzijn, etc.). Dit om leefbaarheid te versterken en om leegstand en lage bezetting tegen te gaan.
15
03 Sportieve buitenruimte
04 Bewegingsonderwijs & technologie
In het coalitieakkoord is ook aandacht voor bewegen in de openbare ruimte. Dit kan op veel manieren en op veel plaatsen. De combinatie met de reeds aanwezige binnensportaccommodaties biedt kansen voor verenigingen en kan een bijdrage leveren aan het vergroten van saamhorigheid in de wijk.
Voor ieder individu zou een sport- of beweegomgeving te vinden moeten zijn die aansluit bij zijn of haar motieven en behoeften. Het sportlandschap is sterk in beweging en wordt steeds diverser. Gebruikers van sportaccommodaties, playgrounds en de openbare ruimte zijn sportverenigingen, ondernemers, zelfgeorganiseerde sportgroepen en individuele sporters. Steeds vaker is er ook gebruik van technologie en online communities om samen sport te beleven. Hoge kwaliteit hardware (gebouwen), software (inrichting & programma’s) en organisatie in de sport- en beweeginfrastructuur dragen bij aan positieve ervaringen, een leven lang sporten en bewegen en daarmee ook aan een sociale en gezonde samenleving. Dit vormt een belangrijk speerpunt bij het toekomstbestending inrichten van binnensportaccommodaties en haar omgeving.
We willen een beweegvriendelijke gemeente zijn. Dat betekent dat er in de wijken en dorpen plekken zijn die uitdagen om in beweging te komen en blijven: de buitenruimte als toegankelijk speelveld voor jong en oud. Een essentiële rol is hierin weggelegd voor de openbare ruimte. Deze moet inwoners, bewust en onbewust, stimuleren om te bewegen en sporten en daarnaast bijdragen aan de doorgaande ontwikkeling van hun motorische vaardigheden. Op steeds meer plekken in de openbare ruimte worden beweegaanleidingen toegevoegd en drempels om te bewegen weggenomen. Ook de meer traditionele sport- en beweegaccommodaties (zoals de sportvelden en sporthallen) blijven belangrijk. We zorgen ervoor dat deze accommodaties passen bij de behoefte van onze inwoners, nu en in de toekomst.
Uitgangspunten Bij nieuwe ontwikkelingen wordt onderzocht of de buitenruimte rondom de sportaccommodatie kan worden ingericht als sportieve buitenruimte.
Uitgangspunten De verordening onderwijshuisvesting is leidend als het gaat om de benodigde capaciteit voor bewegingsonderwijs en de afstand van school tot de binnensportaccommodatie. Nieuwe binnensportaccommodaties liggen bij voorkeur binnen de afstandsnorm, als dit niet het geval is zal vervoer worden gefaciliteerd.
Bij nieuwbouw: • Accommodatie voldoet aan de richtlijnen van KVLO. • Inrichting voldoet aan de basisinventarislijst PO-VO.
Bij levensduur verlengende renovatie: • Accommodatie voldoet waar mogelijk aan de richtlijnen van KVLO. • Inrichting voldoet waar mogelijk aan de basisinventarislijst PO-VO.
16
IHP Binnensport 2023 - 2032
17
05 Duurzame accommodaties
Met het klimaatakkoord van Parijs als grondslag, heeft een aantal maatschappelijke sectoren, waaronder gemeenten en onderwijs, sectorale routekaarten opgesteld. Hierin is opgenomen op welke wijze het vastgoed in de sector CO2-arm en aardgasvrij wordt gemaakt richting 2050. Het streefdoel is dat in 2030 een CO2-reductie van 49% is behaald en het einddoel is om voor 2050 tot 95% afbouw van de uitstoot van CO2 te komen ten opzichte van het niveau in 1990. Specifiek voor sport is er op 23 januari 2020 een Routekaart verduurzamen sport voor gemeenten gelanceerd. Hierin zijn 4 ambities beschreven: • CO2 arme sportaccommodaties (95% in 2050) • Duurzaam beheer van sportvelden • Circulaire sport / gebruik van circulaire materialen • Klimaat adaptieve sportomgeving Deze routekaart is niet ondertekend door de VNG en op 25 juni 2020 heeft de VNG de Sectorale Routekaart Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed incl. sport gepresenteerd.
maatregelen verdienen zichzelf voor een deel terug. Echter een deel ook niet, dit vraagt om een uitgekiende en gefaseerde aanpak.
De routekaart gaat uit van 3 stappen: 1. Regulier vervangen van gebouwen door nieuwbouw of renovatie die voldoet aan BENG of ENG (40% van de voorraad). Gebouwen van voor 1992. 2. Versnelling en integraal verduurzamen van de bestaande voorraad (42% van de voorraad). 3. Overige gebouwen aardgasvrij maken (18% van de voorraad).
Uitgangspunten Bij nieuwbouw: • Energieneutraal (ENG) • Gebruik waar mogelijk circulaire materialen • Bouw klimaat adaptief
Bij levensduur verlengende renovatie: • Bijna energieneutraal (BENG) • Energielabel A
Deze routekaart gaat uit van de volgende uitgangspunten: • Streefdoel CO2 reductie van 49% in 2030 • Einddoel CO2 reductie van 95% in 2050 • 100% aardgasvrij in 2050 De doelen voor CO2 reductie gelden op portefeuilleniveau, het doel voor aardgasvrije gebouwen op gebouwniveau.
Ten aanzien van de aanpak zijn er twee richtinggevende uitgangspunten: 1. Verduurzamen op natuurlijke momenten: momenten waarop het gebouw of een gebouwonderdeel zijn technische en/of economische levensduur bereikt en waarop opnieuw in een gebouw geïnvesteerd moeten worden. 2. Kosteneffectiviteit: investeringen in energiebesparende
18
IHP Binnensport 2023 - 2032
19
Hoofdstuk 3 Beleidsanalyse
Inleiding Het is van belang dat de ontwikkelde visie op de toekomst van de binnensportaccommodaties aansluit op het beleid, uitgangspunten en ambities op andere thema’s die raken aan de binnensportaccommodaties in de gemeente Emmen. Dit hoofdstuk gaat in op de meest relevante beleidsontwikkelingen en kansen die er liggen binnen de gemeente Emmen. Hierbij kijken we naar het coalitieakkoord, de strategienota, de sportnota, het vastgoedbeleid en het IHP onderwijs.
Coalitieakkoord In het coalitieakkoord 2022-2026 staat de ambitie om onze gemeente aantrekkelijker te maken en een vestigingsklimaat te realiseren waar het goed werken, wonen, studeren en recreëren is voor onze huidige en nieuwe inwoners. Daarbij zetten we in op verschillende thema’s, onder andere leefbaarheid en samenleven.
en het onderwijs onderdeel van uitmaken. Goede sportaccommodaties zijn belangrijk om deel te kunnen nemen aan sport en het verenigingsleven. We stellen een integraal huisvestingsplan op als routekaart om sportaccommodaties toekomstbestendig te maken, te verduurzamen en te vernieuwen. We hebben zorgen over het ledenaantal bij sportverenigingen mede als gevolg van de effecten van Corona. We willen de komende periode samen met verenigingen ons inzetten om de sport- en beweegdeelname en het ledenaantal te vergroten. Vitale verenigingen dragen bij aan een gezond en sociaal klimaat in dorpen en wijken.
Strategienota Emmen faciliteert een gezonde leefomgeving met faciliteiten voor sportief bewegen en passende sociale voorzieningen.
Sportnota De sportnota wil een bijdrage leveren aan het verkleinen van het verschil in gezondheid tussen inwoners met een lage sociaal economische status en die met een hoge. In de in 2016 tot stand gekomen gebiedsagenda’s komen drie centrale thema’s terug: gezondheid, armoede en afnemende binding met elkaar. Emmen moet een een gezonde en sportieve gemeente worden, waarbij iedereen ‘active for live’ kan zijn. De sportnota zet in op de kracht van sportief bewegen. • Om hierdoor iedereen die dat wil de mogelijkheid te bieden om deel te nemen aan natuurlijk bewegen, sportieve bewegingsactiviteiten, sport of topsport • Om hierdoor bij te dragen aan een gezonde samenleving • Om hierdoor de opvoedkracht van wijken en dorpen die dat willen te versterken • Om hierdoor sportverenigingen die dat willen zich te laten ontwikkelen tot samenlevingspartner • Om via sportevenementen extra maatschappelijk rendement te halen
Vertaling naar accommodaties Goede sportaccommodaties zijn voorwaardelijk om iedereen die dat wil de mogelijkheid te bieden tot natuurlijk bewegen, sportief bewegen, sport of topsport. Beleidsuitgangspunt blijft handhaven van het huidige voorzieningenniveau met als uitdaging nieuw voor oud. Accommodaties moeten iets toevoegen aan de maatschappij, bij lage bezetting kan gekeken worden naar breder en multifunctioneel gebruik. Niet alle accommodaties zijn in bezit van de gemeente, stichtingen ontvangen een exploitatiebijdrage. De gemeentelijke sporthallen en gymzalen worden primair ingericht voor bewegingsonderwijs, dit gebruik is leidend en gaat voor ander gebruik (waarbij kwetsbare doelgroepen voorrang hebben). Waar mogelijk wordt gekeken of de bezettingsgraad van stichtingshallen kan worden vergroot, waarbij mogelijk ook een verouderde gymzaal kan worden afgestoten. Voor een adequaat topsport niveau is er nog ruimte voor uitbreiding van accommodaties.
We willen onze unieke kenmerken behouden en zorgen voor levendige centra in dorpen en wijken met voldoende goede voorzieningen en een gevarieerd aanbod van sport, cultuur en recreatie. Sport verbindt en sport is gezond. Ons sportstimuleringsbeleid hebben we hoog in het vaandel staan. Positieve gezondheid is hierbij het uitgangspunt. Sport en bewegen is belangrijk om inwoners gezond en vitaal te houden. Ook bevordert sport de saamhorigheid. Onze focus ligt de komende jaren op breedtesport en bewegen in de openbare ruimte. Goede speelvoorzieningen maken hier deel van uit. Wij willen sport- en beweegactiviteiten en toernooien ondersteunen, sportaccommodaties verbeteren en sportverenigingen versterken. Goede en aantrekkelijke sportvoorzieningen verhogen de sportdeelname en dragen bij aan een gezonder Emmen. We verkennen de mogelijkheden van een sport en beweegcampus in Emmen, waar topsport
20
IHP Binnensport 2023 - 2032
21
Bewegingsonderwijs De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht om voldoende geschikte ruimte voor bewegingsonderwijs aan te bieden. De gemeente kan gymzalen of zaaldelen toewijzen op basis van de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs.
IHP onderwijs De gemeente Emmen heeft als doel om functionele, duurzame en inspirerende schoolgebouwen te realiseren. Vanuit het IHP onderwijs is er een duidelijke relatie met het IHP sport. Veel binnensportaccommodaties hebben een relatie met schoolgebouwen, daarnaast zijn veel binnensportaccommodaties ook in beheer bij scholen.
Aantrekkelijke (groene) buitenruimtes creëren. Een van de ambities van het IHP onderwijs is om een buitenruimte te creëren waar kinderen ook kunnen bewegen en sporten. Dit draagt bij aan een gezond gewicht van kinderen. Waar mogelijk worden deze buitenruimtes verbonden om de speelruimte te vergroten in de wijk of het dorp.
Zorgen voor voldoende ruimte voor bewegen en voor het bewegingsonderwijs Elke school moet gebruik kunnen maken van een gymnastieklokaal.
Ontwikkelingen In het IHP onderwijs zijn de volgende ontwikkelingen beschreven.
Emmer-Compascuum In Emmer-Compascuum zijn 6 basisscholen. Er is een nieuw kindcentrum gerealiseerd voor 4 van deze scholen (deze zijn deels gefuseerd). De Bente en De Dreef blijven bestaan als afzonderlijke scholen en liggen wat buiten het centrum.
Nieuw-Schoonebeek & Weiteveen In Nieuw-Schoonebeek en Weiteveen staan afzonderlijke scholen met circa 80 leerlingen die onder hetzelfde schoolbestuur vallen. In het IHP onderwijs is opgenomen dat men wilde gaan voor: één nieuw gebouw op een goed bereikbare plaats tussen beide dorpen met mogelijk combinatie van de sportvoorzieningen. Gemeente en schoolbesturen zijn momenteel met elkaar in overleg om te verkennen of ook andere scenario’s mogelijk zijn voor huisvesting van de scholen.
Voor De Dreef (ca. 90 leerlingen) wordt gekeken naar vervangende nieuwbouw in 2027.
Bargeres - Emmen In Bargeres zijn 5 basisscholen. Er wordt een nieuwe onderwijsvoorziening gerealiseerd voor De Barg en De Brink en de Tine Marcusschool, op de locatie van OBS de Barg.
De school wil zich op basis van een eigen plan oriënteren op vervangende nieuwbouw op de Meerdijk. De school is een officiële Topsport Talentschool.
De VSO Thriantaschool locatie Zuidlaarderbrink is inmiddels verplaatst naar een locatie aan de Meerdijk. Hier komt een locatie met gymzaal vrij, die mogelijk ingezet kan worden voor deels nieuwbouw van SO Trianthaschool (locatie Ballingerbrink).
Klazienaveen
Emmerhout - Emmen
In Klazienaveen waren 7 basisscholen en is een herschikking gaande van de onderwijsvoorzieningen. De drie scholen van het openbaar onderwijs zijn samengevoegd tot één nieuwe school en gehuisvest in en naast het Esdal College. In de gymzalen van het Esdal College is echter geen sportcapaciteit beschikbaar. Primenius is zich aan het oriënteren op vervangende nieuwbouw voor de Pastoor Middelkoop en Viviani voor De Kap. Inmiddels is het besluit genomen om op de locatie van De Planeet te gaan bouwen.
SBO de Toermalijn verhuist van Emmermeer naar Emmerhout aan de Laan van het Kinholt 576. Hier wordt ook SO de Aventurijn gehuisvest. Bij deze scholen komt ook een gymzaal die met aparte ingang ook voor extern gebruik is in te zetten.
Carmel College - Emmen
Daarnaast wordt gekeken naar vervangende nieuwbouw voor de St. Henricus. Een mogelijke locatie is de kavel van De Spil. Deze herschikking heeft mogelijk gevolgen voor de bezetting van de diverse gymzalen en sporthal.
22
IHP Binnensport 2023 - 2032
23
Hoofdstuk 4 Ontwikkelingen
Inleiding
Demografie
In dit hoofdstuk gaan we in op de ontwikkelingen die van invloed zijn op het IHP binnensport.
Aantal inwoners
Hierbij kijken we allereerst naar de demografische ontwikkelingen in de gemeente Emmen. Daarnaast is er aandacht voor diverse maatschappelijke ontwikkelingen. De sportwereld is sterk in ontwikkeling. Zo neemt de vraag naar (extra) uren vanuit sportclubs weer toe en ook vanuit ongeorganiseerde sport. Er wordt ook een bredere sportieve en maatschappelijke functie van sportclubs verlangd. Tot slot kijken we specifiek naar de ontwikkelingen die er zijn om topsport een plek te geven binnen de gemeente.
De gemeente Emmen is de afgelopen tientallen jaren, deels door samengaan met andere gemeenten, gegroeid naar een gemeente met bijna 110.000 inwoners.
Prognose bevolkingsgroei Volgens de Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2022-2050 van het CBS is voor 2035 voor de gemeente Emmen een lichte groei van 0,77% voorzien. Bovengenoemde ontwikkeling geeft niet direct aanleiding tot uitbreiding van de capaciteit. Wel zal gekeken worden in welke wijken en gebieden er sprake is van groei vanwege nieuwbouwplannen voor woningbouw en eventueel ook nieuwe scholen, zodat de locatiekeuze voor nieuwe accommodaties hierop kan worden afgestemd.
Aantal inwoners - Emmen 115.000 110.000 109.493
105.000
105.978
107.863
aantal per 01-01
100.000 95.000 92.859
90.000 89.808
85.000 80.000 75.000
79.707
70.000 65.000 1970
1980
1990
2000
2010
2022
Bron: Gemeente Emmen - Basisregistratie Personen
24
IHP Binnensport 2023 - 2032
25
Demografie
Demografie
Gebieden
Samenstelling per gebied
Iets meer dan de helft van de inwoners woont in de plaats Emmen, de overige inwoners in de omliggende dorpen. De gemeente Emmen heeft de gemeente opgedeeld in 6 gebieden. Dit betreft de gebieden Emmen-Noord, EmmenOost, Emmen-Zuid, De Velden, De Blokken en De Monden. In de onderstaande figuur is de weergave van het aantal inwoners per gebied weergegeven.
Er is gekeken naar de verdeling naar leeftijd en geslacht per gebied. Onderstaande weergave laat daarin geen grote verschillen zien per gebied. Het aandeel ouderen (>65 jaar) ligt wat hoger in EmmenNoord en Emmen-Oost. Wat verder opvalt is dat in met name Emmen-Noord het aandeel jongeren (0-20 jaar) kleiner is en het aandeel ouderen (>65 jaar) hoger ligt.
Aantal inwoners - 2022 - Zes gebieden
In algemene zin is er sprake van een wijziging in de bevolkingssamenstelling. Het aantal inwoners > 65 jaar neemt toe. De behoefte aan sport en bewegen onder deze groep ouderen neemt daarnaast ook toe.
Bevolking naar kenmerken - 2022 - Zes gebieden
Emmen-Noord
16.479
14.929 Emmen-Oost
Emmen-Noord
man
Emmen-Zuid
0 - 20 jaar
Emmen-Oost 18.964 21.988
Emmen-Zuid De Monden
20 - 65 jaar De Monden
65 e.o. vrouw
De Blokken De Velden
0 - 20 jaar
De Blokken
20 - 65 jaar 65 e.o.
De Velden
Bron: Gemeente Emmen - Basisregistratie Personen
26
IHP Binnensport 2023 - 2032
60%
55%
50%
45%
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
45%
50%
eenheid %
55%
23.513
60%
11.990
Bron: Gemeente Emmen - Basisregistratie Personen
27
Maatschappelijke ontwikkelingen
Kinderen bewegen steeds minder
Sport en bewegen in natuur en openbare ruimte
Ook in het onderwijs wordt het belang van bewegen gezien. De motorische ontwikkeling is belangrijk voor de gezondheid, fitheid en sportieve prestaties en kan van positieve invloed zijn op cognitieve prestaties.
De afgelopen jaren zien we een toename van zo genaamde Urban Sports. Deze worden steeds populairder. Dit gaat dan om sporten als free-running, skateboarden, streetfootball maar ook andere vormen van bewegen als bootcamp of trailrunning.
Ongebonden en anders- georganiseerd sporten Landelijk is er een toename in het ongebonden sporten. Denk hierbij aan hardlopen, fitness, wielrennen en wandelen. Het georganiseerd sporten in verenigingsverband neemt af, ook onder de jeugd.
Verplicht bewegingsonderwijs Er is een wettelijke verplichting om minimaal 2 uur bewegingsonderwijs per week te geven. Daarnaast is een discussie gaande in de landelijke politiek om het aantal uur bewegingsonderwijs per week te verhogen naar 3 uur. Dit kan mogelijk leiden tot capaciteitsproblemen in de huidige accommodaties.
Ontwikkelingen Topsport In de kadernota sportief bewegen is aangegeven dat er voor een adequaat (top)sport niveau nog ruimte is voor uitbreiding van accommodaties. Waar zich, in samenwerking met anderen, mogelijkheden voordoen van realisatie van dergelijke accommodatie(s), zullen we hier in principe actief en met een positieve grondhouding op reageren.
In het haalbaarheidsonderzoek voor de (top) sportvoorziening wordt het gebruik van de huidige sporthallen Angelslo en Meerdijk meegenomen en ook het gebruik van gymzaal het Kinholt. Daarnaast wordt dit mogelijk ook uitgebreid met zaaldelen voor bewegingsonderwijs van het Carmel College en eventueel andere scholen.
Eén van deze ontwikkelingen is de sport- en bewegingscampus. In het coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen dat de gemeente Emmen de mogelijkheden van een sport- en bewegingscampus in Emmen, waar topsport en onderwijs deel van uitmaken, verder zal verkennen. Verwacht wordt dat in 2024 besluitvorming over de ontwikkeling van een sport- en bewegingscampus plaats kan vinden.
Sport- en bewegingscampus De ontwikkeling van de sport- en bewegingscampus richt zich op het Sport- en Businesspark Meerdijk. Een integrale gebiedsontwikkeling van businesspark Meerdijk 2, in combinatie met de stadionontwikkeling van FC Emmen tot een sport- en bewegingscampus is van toegevoegde waarde voor zowel de gemeente Emmen, als voor de provincie Drenthe. De sport- en bewegingscampus moet een extra trekker worden voor Emmen en Drenthe met een bovenregionale functie. Een dergelijke ontwikkeling biedt kansen en mogelijkheden. Afgezien van het belang voor de ontwikkeling van businesspark Meerdijk, speelt voor de gemeente ook de eventuele (her)huisvesting van onderwijs, en andere maatschappelijke voorzieningen op deze locatie een rol.
28
IHP Binnensport 2023 - 2032
29
Hoofdstuk 5 Analyse portefeuille
27 gemeente overige (stichtingen / scholen)
33
32
8 9
10
11
16 41 39
47 25
17
40
37
24
Locaties
In dit hoofdstuk gaan we in op het gehele gebouwenbestand aan binnensportaccommodaties.
Op deze kaart zijn de diverse sportaccommodaties weergegeven. Op dit moment zijn er 26 accommodaties in eigendom van de gemeente Emmen. 1 accommodatie is in ontwikkeling.
19 18
35/36 22
38
Inleiding
Hierbij kijken we allereerst naar de locatie en het eigendom van alle binnensportaccommodaties in de gemeente Emmen. Daarnaast is er aandacht voor de spreiding, leeftijd en andere kenmerken op het niveau van het gehele gebouwenbestand.
20 21
42/43 44
29 45
23 48
46
6
26
30
5 3 14
28
13
7
31
2
15
34
4 12
1
30
IHP Binnensport 2023 - 2032
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 48
Sporthal De Ossehal Sporthal de Eendracht Gymzaal De Lauden Sporthal De Webbe Sporthal De Zon Gymzaal Postweg Gymzaal Voeghoutenstraat Sporthal de Klabbe (vervalt vanwege nieuwbouw 11) Gymzaal Lange Kavel Gymzaal de Runde (vervalt vanwege nieuwbouw 11) Sporthal de Klabbe (vervangt 8 en 10) Sporthal de Kampen Gymzaal Jachthoorn Sporthal Veenoord Gymzaal Semsstraat Gymzaal MeerSport Gymzaal Oosterstraat Gymzaal Heckningecamp Sporthal Emmerhout Gymzaal het Kinholt OBS Angelslo Gymzaal Sporthal Angelslo Sporthal Bargeres Gymzaal Mantingerbrink Gymzaal Rolderbrink Gymzaal Valkenveld Gymzaal Delftlanden (in ontwikkeling)
Naast deze accommodaties zijn er 3 sporthallen in beheer bij stichtingen. Dit zijn Sporthal de Mondenhal (nr. 27), sporthal Erica (nr. 28) en Sporthal Meerdijk (nr. 29). Daarnaast zijn er veel sportaccommodaties waarvan het juridisch eigendom bij schoolbesturen ligt. Deze zijn daarmee verantwoordelijk voor de exploitatie van deze gymzalen en sporthallen.
27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47
Sporthal De Mondenhal Sporthal Erica Sporthal Meerdijk Dorpshuis De Klink Esdal College Klazienaveen Dorpshuis Weerdinge Dorpshuis Roswinkel Dorpshuis Zandpol Sporthal Esdal Gymzaal OPDC Hondsrugcollege Drenthe College vm Esdal SO-VSO Mytylschool SBO de Toermalijn Gymzaal Veldlaan Gymzaal SBO Catamaran Carmel College Vso Thrianta Meerdijk Gymzaal Thriantaschool Terra College
31
sporthal gymzaal
8 9 16
19
Eigendom De accommodaties in eigendom van de gemeente Emmen zijn weergegeven op de kaart. Nieuwbouw van sporthal de Klabbe (nr. 11) is inmiddels gereed en vervangt accommodaties 8 en 10. Het is de planning om Sporthal de Klabbe (nr. 8) en Gymzaal de Runde (nr. 10) te slopen. Gymzaal Delftlanden (nr. 48) is momenteel in ontwikkeling. Na afronding van bovenstaande ontwikkelingen resteren 25 accommodaties. Dit zijn 10 sporthallen en 15 gymzalen. Dit is als uitgangspunt genomen voor de verdere analyse.
20
18 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 48
Sporthal de Ossehal Sporthal de Eendracht Gymzaal De Lauden Sporthal De Webbe Sporthal De Zon Gymzaal Postweg Gymzaal Voeghoutenstraat Sporthal de Klabbe (vervalt vanwege nieuwbouw 11) Gymzaal Lange Kavel Gymzaal de Runde (vervalt vanwege nieuwbouw 11) Sporthal de Klabbe (vervangt 8 en 10) Sporthal de Kampen Gymzaal Jachthoorn Sporthal Veenoord Gymzaal Semsstraat Gymzaal MeerSport Gymzaal Oosterstraat Gymzaal Heckningecamp Sporthal Emmerhout Gymzaal het Kinholt OBS Angelslo Gymzaal Sporthal Angelslo Sporthal Bargeres Gymzaal Mantingerbrink Gymzaal Rolderbrink Gymzaal Valkenveld Gymzaal Delftlanden (in ontwikkeling)
17
21
22
25
11 10
24 23 6 26
48
5 7
3 14
13
2
15
4 12
1
32
IHP Binnensport 2023 - 2032
33
Spreiding - eigendom gemeente
Spreiding - alle locaties
De verdeling van de accommodaties over de gebieden laat zien dat in De Monden, De Blokken en De Velden er sprake is van vrijwel evenveel sporthallen als gymzalen. In Emmen Noord, Zuid en Oost zijn er naar verhouding minder sporthallen dan gymzalen. In Emmen Noord is geen sporthal aanwezig.
De verdeling van alle accommodaties over de gebieden laat zien dat in De Monden, De Blokken en De Velden er sprake is van vrijwel evenveel sporthallen als gymzalen. In Emmen Noord, Zuid en Oost zijn er naar verhouding veel meer gymzalen dan sporthallen. Dit komt met name vanwege de vele gymzalen die in eigendom zijn bij scholen in Emmen Noord, Oost en Zuid. Als naar aantal zaaldelen gekeken wordt dan zal dit voor Emmen Noord, Oost, Zuid nog verder oplopen.
sporthal
4
8
3
6
2
4
1
2
0
0 De Monden
34
gymzaal
IHP Binnensport 2023 - 2032
De Blokken
De Velden
Emmen-Noord
Emmen-Zuid
Emmen-Oost
sporthal
gymzaal
De Monden
De Blokken
De Velden
Emmen-Noord
Emmen-Zuid
Emmen-Oost
35
Spreiding - eigendom gemeente Aanvullend is ook gekeken naar de spreiding van de sportaccommodaties in relatie tot de inwoners per gebied. Wat opvalt is dat in Emmen Noord geen sporthal aanwezig is. De 15.000 inwoners in dit gebied zijn aangewezen op andere sporthallen. In Emmen Zuid is 1 sporthal. Het aandeel inwoners per sporthal ligt in dit gebied daarmee erg hoog. Er zijn referentiecijfers beschikbaar waar dit mee vergeleken kan worden. Het Mulier Instituut heeft eind 2020 het rapport van een uitgebreid onderzoek uitgebracht. Hierin
aantal inwoners per sporthal
Met uitzondering van Emmen-Noord en Emmen-Zuid valt de spreiding in de andere gebieden binnen het referentiecijfer.
Spreiding - alle locaties Aanvullend is ook gekeken naar de spreiding van alle sportaccommodaties in relatie tot de inwoners per gebied.
aantal inwoners per gymzaal
aantal inwoners per sporthal
25.000
20.000
20.000
15.000
15.000
10.000
10.000
5.000
5.000
0
0 De Blokken
De Velden
draagvlak sporthal minder stedelijke context
IHP Binnensport 2023 - 2032
Emmen-Noord
Emmen-Zuid
Emmen-Oost
draagvlak sporthal stedelijke context
Het aantal inwoners per gymzaal ligt in Emmen Noord, Zuid en Oost lager dan in de omliggende gebieden. Met name vanwege de gymzalen die in eigendom zijn bij onderwijsinstellingen.
Wat opvalt is dat in Emmen Zuid het aantal inwoners per sporthal boven de bandbreedte voor stedelijk gebied ligt. Emmen Noord valt binnen de bandbreedte, Emmen Oost valt onder de bandbreedte. Het aantal inwoners per sporthal in De Monden, De Blokken en De Velden ligt onder de bandbreedte.
25.000
De Monden
36
heeft een herijking plaatsgevonden van de draagvlakcijfers zoals bekend uit de Planologische kengetallen. Hierbij werd als draagvlak voor een sporthal 15.000 tot 20.000 inwoners aangehouden. Dit is op basis van het onderzoek bijgesteld en gedifferentieerd naar stedelijk en minder stedelijk context. Op basis van het onderzoek wordt geadviseerd om uit te gaan van 10.000 tot 17.500 inwoners per sporthal in stedelijke context en 6.250 tot 12.500 inwoners in een minder stedelijk context.
De Monden
De Blokken
aantal inwoners per gymzaal
De Velden
draagvlak sporthal minder stedelijke context
Emmen-Noord
Emmen-Zuid
Emmen-Oost
draagvlak sporthal stedelijke context
37
Analyse leeftijd leeftijd accommodaties
Het gebouwenbestand van de gemeente Emmen is verouderd. 16 van de 25 accommodaties, circa 65% van het gebouwbestand is ouder dan 40 jaar. Een aantal van deze gebouwen heeft tussentijds een renovatie ondergaan. Na 40 jaar is het gebruikelijk om een afweging te maken tussen levensduur verlengende renovatie voor bijv. 25/30 jaar of vernieuwbouw voor 40 jaar.
60
economische levensduur 10
leeftijd gebouw
40
aantal accommodaties
7,5
20
5
2,5
0
0 6
12 20 18
1
13 15 14
7
25 23 22 21 17
9
nummer accommodatie
38
IHP Binnensport 2023 - 2032
24
2
26
4
3
5
19 16 11 48
1-10
11-20
21-30
31-40
41-50
51-60
leeftijd gebouw
39
Analyse afmetingen Voor sportaccommodaties wordt gewerkt met verschillende benamingen die gerelateerd zijn aan de zaalafmetingen. De gemeente Emmen hanteert zelf het onderscheid in sporthal en gymzaal. Meer gebruikelijk is om onderscheid te maken in sporthallen, sportzalen en gymzalen. Aan de rechterzijde is een weergave gegeven van de definities en bijbehorende afmetingen. Vervolgens is onderzocht wat de omvang is van de accommodaties binnen de scope van dit IHP. Conclusies: • er zijn 2 gymzalen die te klein zijn • alle overige gymzalen zijn gebouwd conform de VNG norm en voldoen niet aan het advies van KVLO voor de zaalafmetingen. (de accommodatie welke wel voldoet aan KVLO is ’sporthal’ de Webbe en nog te bouwen gymzaal Delftlanden). • er is maar 1 sportzaal (deze 2 zaaldelen voldoen wel aan KVLO) • 5 van de 9 sporthallen hebben een zaalafmeting die kleiner is dan de norm vanuit NOC*NSF
Gymzaal
Aantal
Nummer accommodatie
Sportzaal
< VNG (12 x 21)
10
6, 18
B.1 (16 x 22)
VNG (12 x 21)
11
3, 7, 9, 13, 15, 17, 29, 21, 24, 25,26
B.2 (28 x 22)
KVLO/NOC*NSF (14 x 22)
2
4,48
Aantal
1
Nummer accommodatie
16
Sporthal
Aantal
Nummer accommodatie
< NOC*NSF (44 x 24)
5
1, 2, 12, 14, 23
C.1/C.2/C.3
4
5, 11, 19, 22
Gymzaal • VNG: 252 m2 12 (b) x 21 (l) x 5 (h) • KVLO: 308 m2 14 (b) x 22 (l) x 5,5 (h) • NOC*NSF (A.1): 308 m2 14 (b) x 22 (l) x 5,5 (h)
Sportzaal • NOC*NSF: 352 / 616 m2 B.1: 16 (b) x 22 (h) x 7 (h) B2: 28 (b) x 22 (h) x 7 (h)
Sporthal • NOC*NSF: 1.056/1.344 m2 C.1: 44 (b) x 24 (l) x 7 (h) C.2: 48 (b) x 28 (l) x 7 (h) C.3: 48 (b) x 28 (l) x 9 (h)
40
IHP Binnensport 2023 - 2032
41
Bezetting Gemiddelde bezetting alle accommodaties
47%
54%
30%
21%
dag 8:30 - 14:30
avond 14:30 - 22:30
zaterdag 9:00 - 22:30
zondag 9:00 - 18:00
De bezetting van de accommodaties is in beeld gebracht. De gemiddelde bezetting van de accommodaties in de week ligt op circa 50% en in het weekend op 25%. Dit is relatief laag. Bij een uitsplitsing naar sporthal/gymzaal laat dit een gebruikelijk beeld zien van een lagere bezetting van de sporthallen in de week en hogere bezetting in het weekend. Voor de gymzalen is sprake van een hogere bezetting in de week en een lage bezetting in het weekend.
De gymzalen worden in de week met name ingezet voor bewegingsonderwijs en in de avond voor verenigingsgebruik (trainingen) de sporthallen hebben overdag een lager gebruik en laten in de avond en weekenden een hogere bezetting zien voor trainingen en wedstrijden
Gemiddelde bezetting sporthallen
33%
58%
46%
50%
dag 8:30 - 14:30
avond 14:30 - 22:30
zaterdag 9:00 - 22:30
zondag 9:00 - 18:00
Gemiddelde bezetting gymzalen
42
58%
51%
18%
0%
dag 8:30 - 14:30
avond 14:30 - 22:30
zaterdag 9:00 - 22:30
zondag 9:00 - 18:00
IHP Binnensport 2023 - 2032
43
Energielabel
Onderhoudskosten
Er zijn op dit moment 8 gebouwen met een energielabel C of hoger. 12 gebouwen hebben een energielabel lager dan C.
De grafiek geeft weer wat de gemiddelde onderhoudskosten per m2 bvo zijn voor de periode 2023-2031 op basis van de opgestelde MJOP’s. Van 2 gebouwen is de informatie niet bekend, omdat deze in aanbouw of ontwikkeling zijn. Van 13 gebouwen liggen de toekomstige onderhoudskosten boven de € 35,- per m2 bvo. Deze kosten liggen hoger dan gebruikelijk en zijn verklaarbaar vanwege de leeftijd van de accommodaties.
8
10
6
7,5
aantal accommodaties
aantal accommodaties
Van 5 gebouwen is (nog) geen energielabel beschikbaar. 2 accommodaties in aanbouw/ontwikkeling zullen op energielabel A uitkomen. De 3 overige gymzalen hebben naar verwachting een laag label.
4
2,5
2
0
0 A
B
C
D energielabel
44
5
IHP Binnensport 2023 - 2032
E
F
G
overig
< € 25
< € 25-35
< € 35-45
< € 45
niet bekend
onderhoudskosten per m2 bvo
45
Impressie Een belangrijk deel van het gebouwenbestand van de gemeente Emmen is op leeftijd en krijgt de komende jaren te maken met hoge onderhoudskosten. Hierbij een impressie van buiten-en binnenzijde van enkele accommodaties.
46
IHP Binnensport 2023 - 2032
47
Impressie Naast de verouderde accommodaties zijn er de afgelopen jaren ook diverse investeringen gedaan in nieuwe accommodaties zoals bijvoorbeeld sporthal Emmerhout, sportzaal Emmermeer en sporthal de Klabbe in Emmer-Compascuum die net gereed is.
48
IHP Binnensport 2023 - 2032
49
Hoofdstuk 6 Analyse accommodaties
Inleiding
Toetsingskader
In dit hoofdstuk gaan we in op de analyse per accommodatie aan de hand van het opgestelde toetsingskader. Na een toelichting op het toetsingskader worden de accommodaties per gebied geanalyseerd. De uitkomst van de analyse leidt tot een mogelijke vastgoedstrategie.
Voor alle accommodaties in eigendom van de gemeente Emmen is een gebouwpaspoort opgesteld.Deze zijn opgenomen als bijlage 1. Onder andere met behulp van deze informatie is voor iedere accommodatie een score bepaald op ieder thema.
Bepalen scores Per thema is een score gegeven van: 4. uitstekend, 3. goed, 2. matig of 1. slecht. De inschaling van de gebouwen is grotendeels op basis van kwantitatieve gegevens die beschikbaar zijn. Het is echter niet op alle onderdelen een exacte wetenschap. De inschaling is een hulpmiddel om te komen tot een juiste waardering van de kwaliteit van de gebouwen.
50
IHP Binnensport 2023 - 2032
Beleving
Functionaliteit
Technisch
Duurzaamheid
Bezetting
4. Uitstekend
Gemiddelde waardering bij gebruikers accommodatie > 9
Voldoet (vrijwel) volledig uitgangspunten NOC* NSF, KVLO, ITS
Gemiddelde conditiescore 1 Gemiddelde onderhoudskosten < € 25m2/bvo/p.j.
Energielabel A / ENG
Gemiddelde bezetting > 75%
3. Goed
Gemiddelde waardering bij gebruikers accommodatie > 7
Voldoet grotendeels aan uitgangspunten NOC* NSF, KVLO, ITS
Gemiddelde conditiescore 2 Gemiddelde onderhoudskosten < € 35m2/bvo/p.j.
Energielabel B / BENG
Gemiddelde bezetting > 60%
2. Matig
Gemiddelde waardering bij gebruikers accommodatie > 5,5 < 7
Voldoet qua zaalafmeting niet aan NOC*NSF/ KVLO
Gemiddelde conditiescore 3 Gemiddelde onderhoudskosten < € 45m2/bvo/p.j.
Energielabel C/D
Gemiddelde bezetting > 45%
1. Slecht
Gemiddelde waardering bij gebruikers accommodatie < 5,5
Voldoet qua zaalafmeting niet aanstandaard maat VNG
Gemiddelde conditiescore < 3 Gemiddelde onderhoudskosten > € 45m2/bvo/p.j.
Energielabel E/F/G
Gemiddelde bezetting < 45%
51
Toelichting thema’s Het toetsingskader bestaat uit 5 thema’s. Deze thema’s worden ingezet om de verschillende accommodaties te beoordelen en om te kijken welke maatregel / vastgoedstrategie te adviseren is. Naast deze beoordeling aan de hand van de 5 thema’s wordt ook gekeken naar andere (externe) factoren of ontwikkelingen. In samenhang bepaald dit of een accommodatie een plek krijgt op de uitvoeringsagenda.
Beleving & Waardering Voor een beoordeling op dit onderdeel is gekeken naar een gemiddelde van de waardering die de gebruikers uitspreken over een accommodatie, de waardering die buurtsportcoaches aan een accommodatie geven en de waardering van het team sport. Deze waardering van de gebruikers is tot stand gekomen naar aanleiding van een enquête. De waardering van de buurtsportcoaches en het team sport naar aanleiding van een aantal werksessies. Als kanttekening moet opgemerkt worden dat de respons vanuit de enquête bij een aantal accommodaties erg laag is. Daarnaast wordt de beoordeling in de enquêtes soms beïnvloed door andere factoren of belangen.
Functionaliteit Voor de beoordeling op dit onderdeel is gekeken naar de volgende thema’s. Allereerst is de functionaliteit beoordeeld aan de hand van de normen & adviezen die er zijn voor sportaccommodaties op basis van de VNG, KVLO en NOC*NSF. Vanuit de VNG betreft dit de gemeentelijke zorgplicht voor scholen, inclusief de lokalen voor bewegingsonderwijs. Vanuit de KVLO (Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding) betreft dit adviezen zoals vastgelegd in het Handboek Huisvesting Bewegingsonderwijs. Vanuit
52
IHP Binnensport 2023 - 2032
NOC*NSF betreft dit de normen zoals vastgelegd in het Handboek Sportaccommodaties. In deze documenten zijn honderden eisen opgenomen. De waardering is in dit geval bepaald door met name de zaalafmetingen en afmetingen van overige relevante ruimten (kleed- en doucheruimten, toestellenbergingen). Daarnaast is bij dit onderdeel gekeken naar de toegankelijkheid van de accommodaties. Dit is meetbaar aan de hand van bijvoorbeeld een ITS-criteria. Dit staat voor Internationaal Toegankelijkheidssymbool. Het advies is om nieuwe accommodaties te laten voldoen aan de ITS criteria zoals nader uitgewerkt in de Richtlijnen Toegankelijkheid Indoor Sportaccommodaties. Nieuwe gymzalen te laten voldoen aan de adviezen van KVLO en nieuwe sporthallen te laten voldoen aan de adviezen van KVLO en normen Handboek Sportaccommodaties.
Technisch Voor de beoordeling van de technische staat is gebruik gemaakt van de volgende 2 indicatoren: 1. de gemiddelde conditiescore De conditiescore is bepaald naar aanleiding van de conditiescore die is opgenomen in de MJOP’s die zijn opgesteld in 2021. In aanvulling daarop is het oordeel van het team Vastgoed meegenomen, aangezien de conditiescores in het MJOP in sommige gevallen geen actueel en volledig beeld meer geven. 2. de gemiddelde onderhoudskosten Op basis van de MJOP’s zijn ook de gemiddelde toekomstige onderhoudskosten per m2 bvo (bruto vloer oppervlakte) van een gebouw te bepalen. Hierbij is gekeken naar de periode van 2023 tot 2031. De kosten zijn uitgedrukt in de kosten per m2 bvo per jaar.
Duurzaamheid Voor de beoordeling van het thema duurzaamheid is gebruik gemaakt van de volgende twee indicatoren: 1. energielabel Van de meeste accommodaties is een recent Energielabel beschikbaar. 2. energieverbruik Op basis van het energieverbruik van de laatste 3 jaar is een gemiddeld electra- en gasverbruik per m2 bvo per jaar berekend. Kanttekening hierbij is dat dit in belangrijke mate ook wordt beïnvloed door het gebruik van een accommodatie.
Bezetting Voor de beoordeling van de bezetting is gebruik gemaakt van het overzicht met bezettingscijfers, zoals aangereikt door de gemeente Emmen. Daarin wordt onderscheid gemaakt in de bezetting per: dag, avond, zaterdag, zondag. Er wordt gerekend met de volgende tijdblokken: • dag: 8:30 tot 14:30 uur • avond: 14:30 tot 22:30 uur • zaterdag: 9:00 - 22:30 • zondag: 9:00 - 18:00 De waardering voor de indicator gemiddelde bezetting wordt bij de sporthallen bepaald door: (2,5 x dag + 2,5 x avond + 1 x zaterdag + 1 x zondag ) / 7 dagen. De gemiddelde bezetting bij de gymzalen wordt bepaald door het weekend niet mee te nemen in de weging.
53
De Blokken
Analyse accommodaties De Blokken
Nr. Gebouw
3
Technisch
Duurzaamheid
Bezetting
Mogelijke maatregel
Sporthal De Ossehal Nieuw- Schoonebeek
afstoten of upgrade/ renovatie/nieuwbouw in IHP periode
2
Sporthal De Eendracht Zwartemeer
verduurzaming in IHP periode
3
Gymzaal De Lauden Klazienaveen
geen ingrepen in IHP periode
4
Sporthal De Webbe Weiteveen
afstoten of geen ingrepen in IHP periode
5
Sporthal De Zon Klazienaveen
geen ingrepen in IHP periode
6
Gymzaal Postweg Barger-Compascuum
afstoten of upgrade/ renovatie/nieuwbouw in IHP periode
7
Gymzaal Voeghoutenstraat Klazienaveen
upgrade/renovatie/ nieuwbouw in IHP periode
2
7
Functionaliteit
1
6
5
Beleving
4
1 uitstekend
54
IHP Binnensport 2023 - 2032
goed
matig
slecht
55
Opgaven De Blokken
Nieuw Schoonebeek & Weiteveen (1 & 4) Sporthal de Ossehal (nr. 1) in Nieuw Schoonebeek is inmiddels ruim 50 jaar oud, heeft een lage bezetting en vraagt om ingrepen. Op basis van de lage bezetting en beschreven ontwikkeling in het IHP onderwijs ligt er een koppelkans met Sporthal de Webbe (nr. 4) in Weiteveen. Deze accommodatie is nog niet zo oud (30 jaar) en scoort matig tot goed qua technische staat en duurzaamheid maar kampt ook met een lage bezetting. Voor de accommodaties in het gebied zijn diverse scenario’s onderzocht variërend van 1. Gezamenlijke nieuwbouw één accommodatie, 2. Nieuwbouw van de Ossehal in kleinere omvang en instandhouding van de Webbe en 3. Upgrading van de Ossehal en instandhouding van de Webbe. In de beoordeling van de scenario’s houden we rekening met de ontwikkelingen in het IHP onderwijs. We kijken naar de behoefte van de scholen, verenigingen en inwoners en het speerpunt om bestaande accommodaties in dorpen, waar mogelijk te handhaven. In het specifieke geval van de Ossehal wordt met name de omvang van de huidige accommodatie als doorslaggevend gezien. Dit maakt het mogelijk om zaalvoetbal en toernooien in het eigen dorp te blijven organiseren. Dit leidt tot deze opgave:
Zwartemeer (2)
Klazienaveen (3, 5 & 7)
Barger-Compascuum (6)
Sporthal de Eendracht (nr. 2) is in redelijk tot goede staat en wordt behouden. Met de huidige investeringen conform DVIP gaat het energielabel naar C/B. Er zijn twee mogelijke scenario’s bekeken. Nu alleen de stap zetten naar label A en in het volgend IHP (vanaf 2033) een afweging maken tussen levensduur verlengende renovatie of vervangende nieuwbouw. Of richting het eind van de IHP-periode de keuze maken voor upgrade. Het volgende scenario is opgenomen in het IHP:
Gymzaal de Lauden (3) is ruim 20 jaar oud en in redelijk tot goede staat. Vanuit het regulier groot onderhoud dienen de noodzakelijke vernieuwingen / tussentijdse renovatie bekostigd te worden. Het gebouw heeft reeds energielabel A. Sporthal de Zon (5) is 15 jaar oud en in goede staat. Het gebouw heeft energielabel A en heeft geen aanpassingen nodig.
De gymzaal Postweg (6) is inmiddels ruim 60 jaar oud. De bezetting van de accommodatie is laag. Er zijn in de nabijheid echter geen alternatieven. Bij het afstoten van de accommodatie moet leerlingvervoer worden ingezet.
Upgrade de Eendracht Voor de Eendracht wordt geadviseerd om aan het eind van de IHP periode een upgrade uit te voeren. Dan kan een verdere verduurzaming plaatsvinden naar label A en upgrade zodat de levensduur verlengd wordt met 10-15 jaar.
Gymzaal Voeghoutenstraat (7) is in matige staat, gezien de goede bezetting lijkt afstoten zonder vervanging niet mogelijk. Er is overdag nog ruimte in sporthal de Zon, echter dit vraagt om bekostiging van vervoer. Voor aanpak van Gymzaal Voeghoutenstraat zijn 3 scenario’s onderzocht. Dit betreft een upgrade van Gymzaal Voeghoutenstraat (waarbij in een volgend IHP een nieuwe afweging wordt gemaakt), vervangende nieuwbouw van Gymzaal Voeghoutenstraat, of nieuwbouw van een unilocatie voor Voeghoutenstraat & de Lauden. Het volgende scenario is opgenomen in het IHP:
Gezien de leeftijd en beperkte functionaliteit (te kleine zaal) ligt vervangende nieuwbouw voor de hand. De basis is goed waardoor ook levensduur verlengende renovatie een alternatief kan zijn, echter de zaal blijft dan te klein qua afmetingen. Om een sportaccommodatie in Barger-Compascuum te behouden is het advies om uit te gaan van de volgende opgave:
Vervangende nieuwbouw gymzaal Postweg Geadviseerd wordt om ondanks de lage bezetting, toch uit te gaan van nieuwbouw van 1 gymzaal (14x22) op basis van de KVLO eis. Daarnaast de mogelijkheden onderzoeken om functies binnen het dorp te clusteren in één voorziening om de leefbaarheid in het dorp te versterken en de exploitatie van de accommodatie te verbeteren.
Vervangende nieuwbouw Voeghoutenstraat Op basis van de bezetting voor bewegingsonderwijs kan volstaan worden met nieuwbouw van 1 gymzaal (14x22) op basis van de KVLO eis, op deze locatie of elders in nabijheid van scholen.
Upgrade de Ossehal & instandhouding de Webbe De bestaande Ossehal krijgt een upgrade waarmee de levensduur nogmaals 10 tot 15 jaar wordt verlengd. De upgrade bestaat uit de ambitie om te verduurzamen naar energielabel A (minimaal naar energielabel C) en aanpak van achterstallig onderhoud en vernieuwing van bijvoorbeeld het sanitair en onderdelen. Voor de Webbe zijn op dit moment geen aanvullende maatregelen nodig.
56
IHP Binnensport 2023 - 2032
57
De Monden
Analyse accommodaties De Monden
Nr. Gebouw
Beleving
Functionaliteit
Technisch
Duurzaamheid
Bezetting
Mogelijke maatregel
8
Sporthal De Klabbe Emmer-Compascuum
afstoten, wordt vervangen door nummer 11
9
Gymzaal Lange Kavel Emmer-Compascuum
afstoten of upgrade/renovatie/nieuwbouw in IHP periode
10
Gymzaal De Runde Emmer-Compascuum
afstoten, wordt vervangen door nummer 11
11
Nieuwe sporthal Emmer-Compascuum
in aanbouw
8 9
58
IHP Binnensport 2023 - 2032
10
11
uitstekend
goed
matig
slecht
59
Opgaven De Monden
Emmer-Compascuum (8, 9, 10 & 11) In Emmer Compascuum wordt op dit moment een nieuwe sporthal gebouwd (nr. 11). Deze sporthal vervangt sporthal De Klabbe (nr. 8) en gymzaal De Runde (nr. 10). Deze beide accommodaties worden afgestoten. Naast deze accommodaties is er nog sprake van gymzaal Lange Kavel. Deze gymzaal is 45 jaar oud en in matige tot slechte staat. De huidige bezetting van gymzaal Lange Kavel is slecht maar dit gebruik is niet volledig inpasbaar in de nieuwe sporthal in Emmer-Compascuum. Voor het bewegingsonderwijs is dit wel mogelijk. In de nieuwe situatie zijn er in de sporthal 3 zaaldelen, dit is gelijk aan de huidige situatie met 2 zaaldelen in de Klabbe en 1 in de Runde. De huidige bezetting in de dagsituatie van beide accommodaties biedt echter voldoende ruimte voor inpassing van het bewegingsonderwijs van de Lange Kavel in de nieuwe sporthal. Voor het avondgebruik lukt dit echter waarschijnlijk niet.
Upgrade Lange Kavel Gymzaal Lange Kavel krijgt een upgrade welke bestaat uit verduurzaming naar label C en uitvoering van noodzakelijk onderhoud. Daarmee kunnen de ontwikkelingen in bezetting bij de nieuwe sporthal Emmer-Compascuum, de ontwikkelingen ten aanzien van bewegingsonderwijs en de ontwikkelingen rondom de toekomstige huisvesting van OBS de Dreef eerst worden afgewacht.
In het volgend IHP, of indien bovenstaande ontwikkelingen daar eerder aanleiding voor geven, kan dan de afweging gemaakt worden tussen afstoten of vervangende nieuwbouw.
Ook is de afstand van basisschool de Dreef tot de nieuwe sporthal ca. 4-5 km. Dit vraagt bekostiging van het leerlingvervoer. Er is sprake van ca. 90 leerlingen. Op de middellange termijn wordt gekeken naar nieuwbouw of renovatie van OBS de Dreef. Voor gymzaal Lange Kavel zijn verschillende scenario’s bekeken, zoals afstoten, upgrade of vervangende nieuwbouw. Het volgende scenario wordt opgenomen in het IHP:
60
IHP Binnensport 2023 - 2032
61
De Velden
Analyse accommodaties De Velden
Nr. Gebouw
13
15
14
Beleving
Functionaliteit
Technisch
Duurzaamheid
Bezetting
Mogelijke maatregel
12
Sporthal de Kampen Schoonebeek
verduurzaming in IHP periode
13
Gymzaal de Jachthoorn Nieuw-Amsterdam
upgrade/renovatie/nieuwbouw in IHP periode
14
Sporthal Veenoord Veenoord
verduurzaming in IHP periode
15
Gymzaal Semsstraat Erica
upgrade/renovatie/nieuwbouw in IHP periode
uitstekend
goed
matig
slecht
12
62
IHP Binnensport 2023 - 2032
63
Opgaven De Velden
Schoonebeek (12) Sporthal de Kampen in Schoonebeek is inmiddels 55 jaar oud en in 2013 uitgebreid met een gymzaal en gerenoveerd. Uitgangspunt is instandhouding en verduurzaming conform het DVIP. In een volgende periode zal gekeken moeten worden naar een ingreep voor het oudste bouwdeel. Vervangende nieuwbouw is dan een voor de hand liggend scenario.
Nieuw-Amsterdam & Veenoord (13 & 14) Gymzaal Jachthoorn (13) is inmiddels 50 jaar oud. De accommodatie is veroudert en moet worden aangepakt. Er is sprake van een hoge bezetting. Sporthal Veenoord (14) is bijna 50 jaar oud en heeft een lage bezetting. Er zijn verschillende scenario’s onderzocht. Er is geadviseerd om een gezamenlijke unilocatie te realiseren. Dit voorgestelde scenario is besproken met een afvaardiging van gebruikers en EOP. Belangrijke randvoorwaarde daarbij is de locatie. Het advies is om te starten met een locatie onderzoek. Mocht dit leiden tot een geschikte locatie, dan overgaan tot realisatie van scenario 1. Mocht dit niet leiden tot een geschikte locatie dan terugvallen op scenario 2.
1. Gezamenlijke unilocatie Op basis van de gezamenlijke bezetting kan waarschijnlijk worden volstaan worden met nieuwbouw van 1 sporthal (24x44) die opdeelbaar is. In geval van nieuwbouw op sportpark Veenoord is de afstand voor 1 van de scholen > 1 km. Realisatie op een locatie in de nabijheid van beide scholen in de omgeving van gymzaal Jachthoorn ligt daarmee meer voor de hand.
Erica (15) Gymzaal Semsstraat is bijna 50 jaar oud en heeft een goede bezetting. Het gebouw krijgt de komende jaren te maken met hoge onderhoudskosten en de kansen voor verduurzaming zijn beperkt gezien de staat en ligging. Mogelijk is er en optimalisatiekans in relatie tot sporthal Erica (nr. 28) welke niet in eigendom is bij de gemeente Emmen. Er zijn verschillende scenario’s onderzocht waaronder afstoten van de gymzaal Semsstraat en inpassing in de sporthal, of vervangende nieuwbouw bij de sporthal of op de huidige locatie. Er is geadviseerd om een gezamenlijke unilocatie te realiseren waarbij de gymzaal Semsstraat wordt samengevoegd met sporthal Erica. In scenario 1 wordt de bezetting ingepast in sporthal Erica en wordt deze aangepast (opdeelbaar maken) en kunnen de overige financiële middelen worden ingezet voor upgrade van de sporthal. Dit voorgestelde scenario is besproken met een afvaardiging van gebruikers, het stichtingsbestuur en EOP. Er is draagvlak voor dit scenario, de clustering draagt bij aan versterking van de leefbaarheid en verbetering van de exploitatie van de sporthal. Een belangrijke randvoorwaarde is echter de bezetting. Voor de dagsituatie lijkt het gebruik van gymzaal Semsstraat goed inpasbaar, voor de avondsituatie mogelijk niet. In dat geval zal gekeken moeten worden naar scenario 2.