Bijlage 14: Jaarstukken 2021 RUD Drenthe
Tekst van het document
Jaarrapportage 2021 versie 0.3 Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe Over de periode 1 januari – 31 december 2021
Jaarrapportage 2021
Inhoud Inleiding ................................................................................................................................................... 3 ................................................................................................................................................................. 3 Rapportage in één oogopslag. ................................................................................................................ 4 De jaarrekening in één oogopslag ....................................................................................................... 5 Realisatie van het Jaarprogramma in één oogopslag ......................................................................... 5 Mensen .................................................................................................................................................... 6 Formatie en inhuur ............................................................................................................................... 6 In-, door- en uitstroom .......................................................................................................................... 6 Opleiden ...............................................................................................................................................
6 Samenwerking met ODNL Academie .................................................................................................. 7 Ziekteverzuim ....................................................................................................................................... 7 Samenwerking Noordelijke Omgevingsdiensten in de arbeidsmarkt. ................................................. 8 ARBO ................................................................................................................................................... 8 Kerntaak .................................................................................................................................................. 9 Algemeen. ............................................................................................................................................ 9 Collegiale Toets ................................................................................................................................... 9 Regiegroep jaarprogramma 2021 ........................................................................................................ 9 Vergunningen ........................................................................................................................................
10 Resultaat ............................................................................................................................................ 10 Stikstof ............................................................................................................................................... 10 Stoppersregeling ................................................................................................................................ 10 Rechtsbescherming bij vergunningverleningsprocedures ................................................................. 10 Toezicht ................................................................................................................................................. 12 Resultaat ............................................................................................................................................ 12 Risicogericht toezicht. ........................................................................................................................ 12 Naleefgedrag...................................................................................................................................... 13 Klachten leefomgeving en melding ongewoon voorval .....................................................................
13 Energietoezicht .................................................................................................................................. 13 Vuurwerk ............................................................................................................................................ 14 Piket en crisisorganisatie ................................................................................................................... 14 Asbest ................................................................................................................................................ 15 Handhaving:........................................................................................................................................... 17 Resultaat ............................................................................................................................................ 17 Advisering .............................................................................................................................................. 18 Beleidsadvisering ............................................................................................................................... 19 Bodemtaken...........................................................................................................................................
20 Bevoegd gezag taken Wbb ................................................................................................................ 20 Uitvoering Convenant Bodem en Ondergrond, meerjarenprogramma Bodem en Ondergrond en Jaarplan Bodem. ................................................................................................................................ 21 Gebiedsbeheer Gebiedsgericht grondwaterbeheer ........................................................................... 21 Warmte Koude Opslag (WKO)........................................................................................................... 21
1
Jaarrapportage 2021
Besluit Bodemkwaliteit/overig toezicht bodem ................................................................................... 22 Bodemboek ........................................................................................................................................ 22 Ontwikkelingen ...................................................................................................................................... 24 Resultaat ............................................................................................................................................ 24 Programma Organisatieontwikkeling; ................................................................................................ 24 Voorbereiding op de Omgevingswet .................................................................................................. 25 Project Voorbereiding op de Omgevingswet .................................................................................. 25 Strategische personeelsplanning (SPP) ........................................................................................ 26 Zelforganisatie ................................................................................................................................
26 Projectmatig werken ....................................................................................................................... 26 Informatiegestuurd werken ................................................................................................................ 26 Informatisering ................................................................................................................................ 26 Bodeminformatie ............................................................................................................................ 26 Locatiebestand ............................................................................................................................... 27 Automatisering. .............................................................................................................................. 27 RUDi en Website ............................................................................................................................ 27 Digitalisering personeelsdossiers ................................................................................................... 27 Digitale uitwisseling milieu-informatie. ........................................................................................... 27 Aansluiting gemeente Borger-Odoorn en gemeente Coevorden op het LOS. ..............................
27 Risicogericht werken .......................................................................................................................... 27 Risicogericht Toezicht .................................................................................................................... 28 Evaluatie GR RUD Drenthe ............................................................................................................... 28 Klachten RUD Drenthe (Awb) ............................................................................................................ 28 Bijlage 1. Realisatie Jaarprogramma 2021 .......................................................................................... 29 Bijlage 2. Protocol LFG .......................................................................................................................... 31 Bijlage 3. Bodemenergiesystemen ........................................................................................................ 32
2
Jaarrapportage 2021
INLEIDING Voor u ligt het jaarverslag van de RUD Drenthe over 2021. Deze jaarrapportage is wat anders van opzet dan u van ons gewend bent en hiermee volgen we de lijn die we hebben ingezet met onze voor- en najaarsrapportage. We pogen hiermee een beter leesbaar en compactere rapportage op te leveren. Als eerste ziet u de rapportage in één oogopslag waarin we kort ingaan op onze bijdrage aan een schoon en veilig Drenthe, onze successen, wat verloopt conform planning en waar zien we risico’s in de uitvoering. Daarna gaan we in op respectievelijk mensen, onze kerntaken een organisatieontwikkeling. Veel cijfermatige overzichten zijn in de bijlagen opgenomen.
Foto 1, vernieuwde site RUD Drenthe, 2022
Samenvattend is de conclusie op basis van deze Jaarrapportage dat we trots zijn op onze prestatie in 2021. Onder hoge druk van een toenemend werkpakket, veel vacatures in een krappe arbeidsmarkt en een hoog ziekte verzuim zijn we in staat geweest om 93% van ons Jaarprogramma te realiseren. We hebben daarbij mooie resultaten gehaald die bijdragen aan een schoon en veilig Drenthe. We sluiten het jaar af met een positief exploitatieresultaat en hebben de totaal balans op kunnen maken die geen verassingen over productie en resultaten bevatte. Ook de ontwikkeling van mens en organisatie heeft niet stil gestaan hoewel die stevig onder druk stond in verband met capaciteitstekort. De evaluatie van de GR heeft de positieve ontwikkelingen helder in beeld gebracht: toenemende kwaliteit van dienstverlening, financieel in control en een opvallend positieve ontwikkeling van de informatievoorziening. Om toekomstbestendig te zijn en in de krappe arbeidsmarkt een aantrekkelijke werkgever te blijven, is het nodig onze organisatie te blijven ontwikkelen. We blijven stappen zetten in ontwikkeling van onze medewerkers en bedrijfsvoering. Vanwege de krappe arbeidsmarkt zetten we gericht in op het om- en bijscholen van (nieuwe) medewerkers: zowel zij-instromers als pas afgestudeerde trainees.
Daarnaast wordt in samenwerking met ODG en FUMO gewerkt aan een arbeidsmarktcampagne om zowel de naamsbekendheid als de diversiteit en aantrekkelijkheid van ons werk te promoten. Samen met onze deelnemers blijven we net als in 2021 doorwerken aan een goede voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet. Alleen samen kunnen we ervoor zorgen dat er in Drenthe een soepel werkende keten ontstaat waarmee we de verkorte procedures kunnen doorlopen. De conclusie en aanbevelingen uit de evaluatie GR helpen ons om meer focus aan te brengen op die samenwerking: van tegenspraak naar samenspraak. De inzet blijft om verbeteringen door te voeren in de samenwerking en de effectiviteit van de organisatie verder te vergroten. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst, maar we putten er wel (zelf)vertrouwen uit om de uitdagingen van 2022 het hoofd te bieden en samen te werken aan een schoon en veilig Drenthe.
3
Jaarrapportage 2021
RAPPORTAGE IN ÉÉN OOGOPSLAG. Onze bijdrage aan een schoon en veilig Drenthe werd deze periode o.a. zichtbaar door: •
Meer actualisaties van milieuvergunningen op basis van zogenaamde Best Beschikbare Technieken, het Landelijk Afvalbeheer Plan en nieuwe energievoorschriften. • Onze risicogerichte fysieke controles gericht op energievoorschriften hebben een aanjagend en stimulerend effect op het nemen van energiebesparende maatregelen. • Door consequent toezicht is de meldingsbereidheid in het kader van het besluit bodemkwaliteit toegenomen. • Verbetering van de bodemkwaliteit door meer start bodemsaneringen en het toezicht daarop en het aantal instemmingen met het saneringsresultaat. • We zorgen voor de juiste informatie over (aanwezigheid/opslag van) gevaarlijke stoffen in Drenthe voor het nieuwe landelijke register Externe Veiligheid. • Onze BOA’s handelen op basis van de Landelijke Handhaving Strategie en hebben 18 processen verbaal opgemaakt. We hebben deze periode een aantal successen te melden. •
Uit de Collegiale toets blijkt dat de RUD goed voldoet aan de kwaliteitskaders gesteld in de verordeningen VTH. • Het Jaarprogramma 2021 is, ondanks verzwarende omstandigheden, grotendeels conform planning (93%) uitgevoerd. • We worden vaker en meer betrokken bij bouwteams en omgevingtafels. • We worden vaker betrokken bij ongevallen waar milieurisico’s aanwezig zijn. • We hebben een lage ziekte meldingsfrequentie • We hebben goede voorzieningen en regelingen om thuiswerken te faciliteren. • Risicogerichte benadering maakt prioritering transparant. • Duurzame oplossing van klachten door specialistisch advies. • We hebben bijgedragen aan een prachtig Bodem boek • Uitvoering van het programma organisatieontwikkeling is binnen de kaders gebleven en er zijn mooie resultaten geboekt. • We hebben een positief exploitatieresultaat van € 273K over het boekjaar 2021 We beheren wat goed gaat. • • •
Door RGT meer inzicht in naleving van regels en voorschriften De BOA capaciteit is verhoogd. We zetten nog steeds stappen in monitoring en bijsturing van het Jaarprogramma en het verbeteren van dat uitvoeringsprogramma. • Risicogerichte benadering toezicht blijkt effectief gelet op de geconstateerde overtredingen. • De voorbereiding op de komst van de Omgevingswet gaat voorspoedig. • We hebben een mooie samenwerking met de noordelijke OD's om onze positie op de arbeidsmarkt te versterken. We zien ook risico’s en proberen die te beheersen. • • • • •
Door krapte op de arbeidsmarkt is beschikbare capaciteit een knelpunt geworden De werkdruk is hoog Het verzuimpercentage blijft hoog Meer werkvoorraad en dus langere doorlooptijden, zeker bij specialismes met krapte op de arbeidsmarkt Intern opleiden, begeleiden en ontwikkelen legt druk op de productieve capaciteit.
4
Jaarrapportage 2021
De jaarrekening in één oogopslag REALISATIE RUD DRENTHE 2021 IN ÉÉN OOGOPSLAG X € 1000 begroting 2021 na wijziging
vóór mutaties reserves
Realisatie 2020
begroting 2021 voor wijziging
13.578
13.958
14.058
14.058
Project Ontwikkelprogramma
592
0
92
93
Projecten
746
500
500
1.287
Leges
156
223
223
190
Overige baten
0
0
0
56
TOTAAL BATEN
15.072
14.681
14.873
15.684
Loonsom en inhuur
10.676
10.706
10.806
10.866
Frictiekosten
117
0
55
28
Reis-, opleidings- en algemene personeelskosten
466
742
772
478
2.319
2.276
2.276
2.374
Projectkosten LOS
90
150
150
150
Projectkosten Ontwikkelprogramma
592
0
290
205
Projecten
746
500
500
1.287
Leges
109
173
173
134
Incidentele lasten
38
0
0
0
Onvoorzien
0
125
0
0
15.154 -82
14.672 8
-82
8
15.022 -150 158 8
15.523 161 112 273
Deelnemersbijdragen
Bedrijfsvoeringskosten
TOTAAL LASTEN RESULTAAT vóór mutatie reserves Ontrekking uit reserve RESULTAAT
Realisatie 2021
Tabel 1, Realisatie, in één oogopslag, 2022
Realisatie van het Jaarprogramma in één oogopslag Uren Drentse Maat (DM) Niet Drentse Maat (NDM) Administratieve ondersteuning JP totaal
Realisatie
JP2021
% t.o.v. JP2021
76.563 43.666 13.705 133.934
82.122 49.787 12.000 143.909
93% 88% 114% 93%
Aantallen Zaken afgerond in 2021 6.934
Geraamd in Jaarprogramma 2021
Zaken in behandeling
5.062
2.896
Tabel 2a en 2b, Realisatie uren en aantallen zaken, 2022
5
Jaarrapportage 2021
MENSEN •
•
Door de ontstane vacatures hebben verschillende medewerkers de kans gekregen door te stromen naar een andere functie en hebben we tijdelijke medewerkers een vast contract aan kunnen bieden. We hebben een lage ziekte meldingsfrequentie We hebben een mooie samenwerking met de noordelijke OD's om onze positie op de arbeidsmarkt te versterken. We hebben goede voorzieningen en regelingen om het thuiswerken te faciliteren.
• • •
Vacatures zijn moeilijk in te vullen. Er bestaat spanning tussen het uitvoeren van kerntaken en ontwikkeling (van medewerkers). Het verzuimpercentage blijft helaas hoog.
• •
Formatie en inhuur Eind 2021 waren er 142 medewerkers in vaste dienst bij de RUD, waarvan 28 in het bedrijfsbureau, 6 leden van het managementteam. 42% is vrouw en 58% is man. De gemiddelde leeftijd van de medewerkers is 49 jaar. Doorstroom, ziekte en diverse projecten zijn de oorzaak van een relatief hoog inhuurpercentage van 11,5%
FORMATIE MT Ondersteuning
Kerntaken
Figuur 1a en 1b, Formatie en personeelsopbouw.
In-, door- en uitstroom In 2021 heeft relatief veel in-, door- en uitstroom plaatsgevonden in vergelijking met 2020 en eerder. 23 medewerkers hebben onze organisatie verlaten en wij hebben 27 nieuwe medewerkers aangenomen. Deze ontwikkeling is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de effecten van de voortdurende COVID 19 pandemie en de concurrentiestrijd op de arbeidsmarkt. De uitstroom van medewerkers biedt ook kansen voor doorstroom- en ontwikkelmogelijkheden voor blijvende medewerkers. Hierdoor hebben 7 medewerkers binnen de organisatie een andere functie kunnen krijgen. Opleiden Wij investeren in kennis en ontwikkeling van onze medewerkers en stimuleren de persoonlijke ontwikkeling van mensen. Maar externe omstandigheden dwingen soms tot andere keuzes en niet alles is te plannen. Zo is in 2021 slechts 41% van het totale beschikbare opleidingsbudget gebruikt. Dit is minder dan in voorgaande jaren. Uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en verschillende effecten van de voortdurende pandemie kunnen als oorzaak hiervoor worden 6
Jaarrapportage 2021
aangewezen. Daarbij hebben we minder externe kosten hoeven maken door de inzet van eigen mensen (interne trainers) in het opleidingstraject Omgevingswet. Door de krapte op de arbeidsmarkt wordt het steeds lastiger om mensen te vinden die voldoen aan de gewenste kennis en ervaring. We kiezen er daarom vaker voor om mensen aan te nemen die intern (verder) moeten worden opgeleid. Deze keuze heeft een tijdelijk lagere productiviteit van deze medewerkers en hun begeleiders tot gevolg. Hierdoor ontstaat er spanning tussen productie en ontwikkeling. We houden er rekening mee dat deze situatie onveranderd blijft in de eerstkomende jaren. Samenwerking met ODNL Academie Vanuit het belang van goede scholing van onze medewerkers is eind 2020 een samenwerking opgestart met de ODNL Academie en zeven andere omgevingsdiensten. Wij hebben meegedacht over het opleidingsprogramma van de ODNL Academie, zowel inhoudelijk als organisatorisch. Zo zijn er ook trainingen ontwikkeld vanuit een specifieke opleidingsbehoefte van de organisatie. Ziekteverzuim De RUD Drenthe kampt nog steeds met een hoog ziekteverzuim. Het ziekteverzuimpercentage is in het najaar van 2021 aanzienlijk opgelopen. Over 2021 ligt het ziekteverzuimpercentage gemiddeld op 9,49%. Van deze 9,49% is 1,63% toe te rekenen aan personeel wat valt onder overhead en 7,87% aan productief personeel.
Het is daarmee niet gelukt om qua ziekteverzuim onder de begrote 6% te eindigen. In 2020 bedroeg het gemiddelde ziekteverzuim 8,87%. Daarmee is het gemiddelde ziekteverzuim over 2021 meer dan een half procent hoger dan in 2020.
Figuur 2a en 2b, voortschrijdend verzuim en verzuim naar categorie.
Het grootste verzuimpercentage is te vinden in de categorie lang verzuim (43-365 dagen), namelijk 5,37%. Daarmee is het ten opzichte van 2020 (4,08%) toegenomen. In 2021 is het extra lang verzuim in verband met uitstroom afgenomen ten opzichte van 2020 (van 2,79% naar 1,77%). Het kort verzuim (0-7 dagen) is zeer laag met 0,46% en het middellange verzuim (8-42 dagen) ligt iets hoger (1,88%) dan in 2020 (1,48%). De meldingsfrequentie organisatiebreed is laag en schommelt rond de 0,75 (normale waarde is 1). Een hoge meldingsfrequentie kan een indicatie zijn voor mogelijk langer verzuim in de toekomst. Meer dan de helft van de medewerkers heeft het afgelopen jaar geen verzuimdagen gehad. Het verzuim is voor een deel werkgerelateerd en daarmee voor een deel beïnvloedbaar. Er wordt gewerkt aan een plan om de preventieve werking van het verzuimbeleid te vergroten. Bij een deel van de zieke medewerkers betreft het fysieke klachten, een deel psychosociale problematiek en een andere deel een combinatie van beiden. De psychosociale problematiek heeft deels met werk en/of de (toenemende) werkdruk te maken. De ervaring leert echter dat het dan vaak een combinatie is van meerdere factoren die verzuim tot gevolg heeft. Daarbij moet gedacht worden aan situaties in de privésfeer.
Ook zien we dat de psychosociale problematiek te maken heeft met de effecten van corona en het langdurig thuiswerken. 7
Jaarrapportage 2021
Alle medewerkers die verzuimen zijn goed in beeld en er wordt regelmatig contact met hen gezocht. Dit gebeurt in nauwe afstemming met onze arbodienst. Er wordt voortdurend gemonitord op wat wél kan qua belasting en wij zetten de arbodienst en een leefstijlcoach in op preventie. De verzuimbegeleiding op dossiers leidt tot snellere interventies en meer persoonlijke aandacht, waardoor eerder in het proces vastgesteld kan worden wat er nodig is voor een zo spoedig mogelijk herstel. Gezien het gestegen ziekteverzuim in 2021 is ervoor gekozen om verzuimbegeleiding nog verder te intensiveren, zowel vanuit de eigen organisatie als vanuit de daarvoor ingezette arbodienst. Ook in 2021 hebben wij medewerkers opgeroepen om vooral verlof op te blijven nemen. De essentie van het op orde houden van de werk-privé balans blijven wij onder de aandacht brengen. Wij constateren bij afsluiting van het jaar dat het verlofsaldo op hetzelfde niveau is gebleven als eind 2020. Samenwerking Noordelijke Omgevingsdiensten in de arbeidsmarkt. Het milieuwerkveld is aan allerlei veranderingen onderhevig. De komst van de Omgevingswet, diverse rapportages vanuit het Ministerie met aanbevelingen en nieuwe maatschappelijke thema’s, zoals het stikstofdossier, de aanleg van windmolenparken en PFAS-problematiek, zorgen voor nieuwe uitdagingen.
Gezien de krapte op de arbeidsmarkt ligt er de komende jaren grote druk op het werven, behouden en ontwikkelen van competente medewerkers. Daarom hebben we samen met onze collega’s uit Friesland (FUMO) en Groningen (ODG) eind 2021 de handen ineengeslagen, en zijn wij in oktober het gezamenlijke project “Employer branding van de noordelijke omgevingsdiensten; organisatieontwikkeling en arbeidsmarktcommunicatie” gestart. Met dit gezamenlijke project willen we ons verhaal als bijzondere en aantrekkelijke werkgever goed en toekomstgericht laden. Zowel in- als extern gericht. Dit project loopt door in 2022. ARBO Een groot deel van de beschikbare uren van zowel de ARBO-coördinator als de preventiemedewerkers is ingezet op het begeleiden van de gevolgen van COVID 19 maatregelen in de werksituatie. Het faciliteren van thuiswerkvoorzieningen evenals het incidenteel werken op kantoor vroeg veel extra inzet. De thuiswerkfaciliteiten zijn adequaat opgepakt. Medewerkers zijn waar nodig aanvullend voorzien van voorzieningen om goed en gezond vanuit huis te kunnen werken. De thuiswerkregeling heeft hieraan tevens een positieve bijdrage geleverd.
8
Jaarrapportage 2021
KERNTAAK • • • •
Ondanks de diverse verzwarende omstandigheden hebben we het uitvoeringsniveau op peil kunnen houden. Risicogerichte benadering maakt prioritering transparant De Collegiale toets met collega-omgevingsdiensten is positief verlopen. We blijven stappen zetten in monitoring en bijsturing van het Jaarprogramma en het verbeteren van dat uitvoeringsprogramma.
• •
Hoge werkdruk door capaciteitstekort Meer werkvoorraad en dus langere doorlooptijden
Algemeen. We hebben hard gewerkt aan de uitvoering van het Jaarprogramma 2021 maar hebben helaas niet alle geplande inzet kunnen leveren. Ook wij hebben afgelopen jaar, net als gemeenten en provincies, last gehad van moeilijk in te vullen vacatures. We ervaren een hoge werkdruk door dit capaciteitstekort en een hoog ziekteverzuim. Daarbij komt extra inspanning zoals het inwerken van nieuwe collega’s en de voorbereiding op de Omgevingswet. Hierdoor liep de werkvoorraad op waardoor helaas ook de doorlooptijden van zaken soms langer was dan gewenst of vereist. We hebben prioriteiten gesteld om ervoor te zorgen dat wettelijke termijnen niet overschreden werden of andere dringende zaken (meer risico) voor zijn gegaan op anderen. Met die wetenschap kunnen we toch tevreden zijn over het niveau van uitvoering. De gedrevenheid en professionaliteit van de medewerkers heeft ervoor gezorgd dat we gedaan hebben wat nodig was en kon binnen de gestelde kaders voor een schoon en veilig Drenthe. Onder de streep hebben we dit jaar ruim 93% van de beschikbare uren in kunnen zetten voor de uitvoering van het jaarprogramma. Afgezet tegen en hoog (langdurig) verzuimpercentage en vacatureruimte is dat over de gehele linie een goed resultaat. Collegiale Toets Als omgevingsdiensten bewaken we onderling het kwaliteitsniveau van onze uitvoering.
De jaarlijkse Collegiale Toets was in 2021 gericht op het uitvoeringsprogramma (jaarprogramma). Conclusie is dat de RUD voldoet aan de kwaliteitskaders gesteld in de verordeningen VTH. We hebben ook een aantal aandachtspunten meegekregen, vrij vertaald: • Kijk samen met de opdrachtgevers naar de planning, er zit namelijk geen ruimte in het programma voor onverwachte gebeurtenissen. • Het handhavingsbeleid dient goed geborgd te worden in het VTH-beleid. • Het budget voor de uitvoering staat onder spanning. Organiseer goed overleg met de opdrachtgevers om gezamenlijk te zoeken naar mogelijkheden (flexibiliteit) en wellicht ruimte. Regiegroep jaarprogramma 2021 De regiegroep heeft het jaar 2021 naast monitoring en signalering, zich ook beziggehouden met de uitkomsten van de het rapport “Evaluatie van de Gemeenschappelijke regeling.” De benchmark en het advies met betrekking tot de productiecijfers was de basis voor het advies van de regiegroep om de urenregistraties te koppelen aan het zaaksysteem. Op deze manier ontstaat een beter inzicht in kentallen per product. Met dat inzicht kunnen realistische planningen en rapportages opgesteld worden en vormt het de basis voor de herijking van de Drentse Maat. Hiervoor is een nieuw tijdsschrijf systeem aangeschaft dat in de eerste maanden van 2022 live gaat.
Daarnaast is er door de regiegroep inspanning geleverd aan de wens van onze opdrachtgevers om te forecasten. Met de cijfers van de 4 en 8 maandsrapportage heef de regiegroep een duidelijke prognose kunnen afgeven. Ook is er aandacht geweest voor het op een andere manier van opstellen van het Jaarprogramma 2022, om zo te komen tot een prettiger te lezen programma. 9
Jaarrapportage 2021
VERGUNNINGEN •
We worden vaker en meer betrokken bij bouwteams en omgeving-tafels wat resulteert in beter advieswerk vroeg in het proces.
• •
De werkvoorraad is groot waardoor doorlooptijden langer worden Een groot deel van het werk is afhankelijk van het aantal ingediende vergunningaanvragen of meldingen, en dus moeilijk te sturen/plannen.
Resultaat In 2021 zijn minder vergunningen aangevraagd en ook het aantal ingediende meldingen ligt wat lager dan in 2020. Ook het aantal MER-beoordelingen en advisering MER ligt iets lager dan de afgelopen jaren. Dit wijst op minder ontwikkeling in de fysieke ruimte. Aan de andere kant zien we door de gewijzigde BBT (best beschikbare techniek) conclusies en het LAP3 (landelijk afvalbeheerplan) dat we meer actualisaties hebben afgehandeld. En het aantal integrale adviezen voor omgevingsvergunningen is hoger dan verwacht. De COVID19 maatregelen rond evenementen en de jaarwisseling hebben natuurlijk een drukkend effect op onze inzet voor vergunningverlening voor het opslaan en ontbranden van vuurwerk. In veel Drentse gemeenten zijn initiatieven gestart voor de realisatie van waterstoftankstations. Van de 15 initiatieven zijn er uiteindelijk 5 daadwerkelijk doorgegaan naar een aanvraag voor een omgevingsvergunning. Vergunningen Drentse Maat Niet Drentse Maat
Realisatie 25.167 8.140 33.307
JP2021 31.009 8.297 39.306
% t.o.v. JP2021 81% 98% 85%
Stikstof De stikstofproblematiek heeft ook in 2021 gezorgd voor veel langere doorlooptijden in de vergunningverlening. Daar waar er sprake is van een onlosmakelijke samenhang met de Wet natuurbescherming loopt het afgeven van milieutoestemmingen flinke vertragingen op. Veel enkelvoudige en meervoudige vergunningzaken wachten nog op een verklaring van geen bedenkingen (vvgb) van de provincie. Vertraging betekent een langere doorlooptijd van de procedures en een hogere tijdsinzet per product omdat in de loop van de tijd (soms twee jaar) de toetsingskaders zijn gewijzigd waardoor een herbeoordeling van de milieuaspecten moet plaats vinden. Samen met de provincie monitoren we deze gevallen aan de hand van een voortgangslijst. Stoppersregeling In 2021 is het project Stoppersregeling geheel afgerond. Het heeft uiteindelijk nog relatief veel tijd gekost om nieuwe vergunningaanvragen te behandelen voor bedrijven die door willen gaan met dezelfde dieren of met andere dieren. De vergunningen van de stoppers zijn uiteindelijk niet ingetrokken omdat ze van rechtswege onder het Activiteitenbesluit zijn komen te vallen. De rechten van de bedrijven die met de Stoppersregeling beëindigd zijn kunnen, op basis van de Natuurbeschermingswet, niet worden verkocht. Rechtsbescherming bij vergunningverleningsprocedures Het afgelopen jaar hebben een aantal bezwaar en (hoger)beroepszaken gespeeld.
Een herstelbesluit van een omgevingsvergunning voor het wijzigen van een melkrundveehouderij is bij de Raad van State overeind gebleven. De rechtbank heeft 3 beroepen afgehandeld. 1 daarvan is ingetrokken, een ander 10
Jaarrapportage 2021
niet ontvankelijk en de derde was ongegrond. Er waren 2 bezwaren tegen maatwerkvoorschriften dan wel gewijzigde vergunningvoorschriften. Het ene bezwaar was niet ontvankelijk en het andere is met een lopende beroepszaak gevoegd. Op 1 januari 2022 waren er nog 5 beroepszaken en 2 bezwaarzaken in behandeling. Wij adviseren de bevoegde gezagen in deze gevallen over de betekenis van uitspraken en wat dat in het concrete geval voor gevolgen heeft.
11
Jaarrapportage 2021
TOEZICHT • • • •
We hebben onze jaarplanning op hoofdlijn gehaald. Door RGT meer inzicht in naleving van regels en voorschriften Toenemende betrokkenheid bij calamiteiten waar milieurisico’s aanwezig zijn Intensievere samenwerking met ketenpartners
•
Onze inzet voor het afhandelen van klachten en de asbesttaken is groter dan in het Jaarprogramma
Resultaat Toezicht is het meest planbare en kwantificeerbare deel van onze kerntaak. En ondanks een aantal ontstane vacatures, langdurige ziekte en een gespannen arbeidsmarkt hebben we het Jaarprogramma 2021 conform prognose in de 8-maandsrapportage uitgevoerd. We hebben, zoals afgesproken, 93% van onze inzet op risicogericht toezicht gerealiseerd ten koste van de inzet op ketentoezicht. Productnr. 116 120 128 27 400 Totaal
Product omschrijving Toezicht (RGT+Extra) Klachten Ketentoezicht Beoordeling e-MJV’s Asbest
Realisatie uren 31.483 7.223 797 438 4.605 44.545
Uren JP2021 33.872 3.973 2.576 230 3.398 44.080
% tov JP2021 93 182 31 168 136 101
Risicogericht toezicht. Het product 116 RGT (+extra) is opgedeeld in gepland en ongepland toezicht. In onderstaande tabel is voor het geplande toezicht, per soort en branche, inzichtelijk gemaakt welke zaken er in 2021 zijn afgehandeld. Gepland toezicht IPPC RGT 80% Steekproef 20% Projectmatig toezicht Toezicht vuurwerk Energie toezicht Totaal
Branche Agrarisch 12 210 40 60 0 0 322
Totaal Gebouwen & MKB 0 122 47 0 101 52 322
Afval & Industrie 27 56 20 0 0 0 103
39 388 107 60 101 52 747
Het ongeplande toezicht bestaat meestal uit hercontroles, voortkomend uit gepland toezicht, Daarnaast controleren wij op eventuele milieuovertredingen die gaandeweg het jaar zichtbaar worden en door ons gesignaleerd of bij ons gemeld worden. Ongepland toezicht Administratieve controles Hercontroles Opleveringscontroles Controles (V)LOD Diversen Totaal
Aantal 135 274 36 90 149 684 12
Jaarrapportage 2021
Naleefgedrag Belangrijk onderdeel binnen toezicht en zeker binnen risico gericht toezicht is het naleefgedrag. Het naleefgedrag is binnen de risicomatrix, zoals deze bij risicogericht toezicht wordt toegepast, de belangrijkste indicator voor de effectiviteit van de toezichtstrategie. Dit aspect wordt per branche via, het aantal overtredingen gerelateerd aan het mogelijke milieueffect gemonitord. Risico inschatting overtreding Lage milieuschade Geringe milieuschade Matige milieuschade Dreigende en/of onomkeerbare milieuschade Totaal
Aantal overtredingen per branche Agrarisch Gebouwen & MKB 37 67 162 75 181 80 112 140 492 362
Afval & Industrie 38 43 38 71 190
Klachten leefomgeving en melding ongewoon voorval We hebben in 2021 iets minder (ongeveer 10%) klachten over de fysieke leefomgeving ontvangen dan het jaar daarvoor. Toch hebben we daar meer tijd aan moeten besteden dan voorzien in het jaarprogramma. De meeste klachten zijn gerelateerd aan luchtkwaliteit en het ondervinden van geluidsoverlast. In die gevallen is vaak in goed overleg met de klagers naar oplossingen gezocht en vaak ook gevonden. Deze (soms intensievere inzet) voorkomt handhavingstrajecten die nog veel meer tijd vragen. Een melding ongewoon voorval is overigens geen klacht maar een verplichting voor bedrijven om een milieucalamiteit te melden. Bij ruim 25% van de klachten was er geen sprake van overtreding van milieuvoorschriften. Soort klacht Klacht bedrijven Klacht bodem Klacht geluid Klacht lozingen Klacht lucht Klacht overig milieu Klacht piket Melding ongewoon voorval (Hoofdstuk 17 Wm) Totaal
Aantal 12 44 173 16 173 40 6 71 535
Energietoezicht Een belangrijke klimaatdoelstelling is het met 49% verminderen van de CO2-uitstoot in 2030 t.o.v. 1990. Dit doel kan o.a. bereikt worden door het doorvoeren van energiebesparende maatregelen door burgers en bedrijven. Het houden van toezicht op energiebesparende maatregelen is één van de instrumenten die landelijk ingezet wordt om de Nederlandse klimaatdoelstellingen te halen. Wij voeren het toezicht uit in kader van de Versterkte Uitvoering Energietoezicht (verder VUE 2021). Dit landelijke project is gestart in maart 2020 en loopt door tot april 2022. We hebben bijna 70% van de geplande energiecontroles gerealiseerd. Hierbij zijn 207 overtredingen geconstateerd waarvan er 110 ongedaan zijn gemaakt. Ketentoezicht Zoals gezegd hebben we onze inzet voor ketentoezicht in 2021 afgeschaald ten bate van het risicogericht toezicht. Uiteindelijk hebben we 31 % van de geraamde uren besteedt. Met deze inzet hebben we deel kunnen nemen aan Thematische Integrale Transport Controles. Deze controles worden gezamenlijk door de 3 noordelijke provincies en omgevingsdiensten, de landelijke eenheid van de (milieu)politie, IL&T, NVWA en de RDW uitgevoerd. Tijdens deze controles in 2021 zijn 13
Jaarrapportage 2021
in totaal 160 overtredingen geconstateerd, in 36 gevallen was de situatie dermate ernstig dat er proces-verbaal (PV) is opgemaakt. In 10 van deze 36 PV’s betroffen het milieu gerelateerde overtredingen en is het strafrechtelijk optreden door ons verzocht. Daarnaast hebben wij, zoals afgesproken, tijd besteed aan het opzetten van structureel geborgd ketentoezicht. Er heeft een onderzoek plaatsgevonden naar de knelpunten in ketentoezicht in het verleden. Met de adviezen vanuit dit rapport en het borgen in functies van medewerkers is een structurele inzet vanaf 2022 geborgd. Vuurwerk Door COVID 19 was 2021 voor de vuurwerkevenementen opnieuw een bijzonder jaar. Er zijn in 2021 28 aanvragen voor vuurwerkevenementen behandeld (2020: 20). Ruim 50% van de evenementen is door corona niet doorgegaan. Tijdens de vuurwerkevenementen zijn geen overtredingen geconstateerd. Consumentenvuurwerk Op 5 november 2021 werd opnieuw een landelijk vuurwerkverbod (voor zowel de verkoop als het afsteken van consumentenvuurwerk) afgekondigd. Omdat de verwachting was dat er al consumentenvuurwerk was uitgeleverd zijn eind december alle 50 bekende vuurwerklocaties in Drenthe bezocht door onze toezichthouders en BOA’s. In 60% van de gevallen was er inderdaad consumentenvuurwerk aanwezig in de opslag bij de erkende vuurwerkverkooppunten. Er zijn enkele tekortkomingen geconstateerd.
Hier is, in samenwerking met Inspectie Leefomgeving en Transport (ILenT) en de politie, zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk tegen opgetreden. Er zijn geen overtredingen van het verkoopverbod geconstateerd. Piket en crisisorganisatie Buiten de kantooruren zijn we bereikbaar en beschikbaar voor het beoordelen, in behandeling nemen en afhandelen van milieumeldingen en calamiteiten. Onze piketorganisatie is voor een aantal meldingen opgenomen in het melding classificatiesysteem van de Meldkamer Noord- Nederland (MKNN). In 2021 hebben wij in totaal 166 meldingen/klachten of ongewone voorvallen ontvangen. Dit is ten opzichte van 2020 iets toegenomen (154). Het is opvallend dat het aantal meldingen over geurhinder ieder jaar toeneemt. Ook afval(dumpingen) asbest en geluidklachten komen relatief vaak voor. We zijn onder andere betrokken geweest bij de volgende incidenten: • Dumpingen van gevaarlijke afvalstoffen, waaronder asbest; • Asbestbranden; • Bij zwembaden in verband met verhoogde chloor gehalten; • Wij hebben inzet gepleegd tijdens calamiteiten tijdens het vervoer van (gevaarlijke) stoffen; • De ontmanteling van een chemisch drugslaboratorium; We hebben binnen de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) toebedeelde taken in het kader van de calamiteiten- en rampenbestrijding.
Onze piketmedewerkers worden tijdens deze rol ingezet op de taken van het team Omgevingszorg van de betreffende gemeente. In 2021 zijn er door de Covid-19 maatregelen geen oefeningen georganiseerd door de VRD en/of gemeenten.
14
Jaarrapportage 2021
Asbest Aanpak Asbestdaken in Drenthe
De acties in Drenthe rond de verwijdering van asbestdaken hebben er inmiddels toe geleid dat in Drenthe van de daken die begin 2018 nog asbesthoudend waren er inmiddels 35 % is gesaneerd. Hoe dat zich verhoudt tot andere regio's in Nederland is onduidelijk, aangezien hier geen actuele (vrij beschikbare) gegevens van beschikbaar zijn. Van de 5,2 miljoen m2 die begin 2018 nog aanwezig was (inventarisatie asbestdaken in Drenthe) is inmiddels 1,8 miljoen m2 gesaneerd. Het niet van kracht worden van een asbestdakenverbod heeft ertoe geleid dat de bereidheid om asbestdaken te vervangen in Drenthe, net als in de rest van het land, flink is teruggelopen. In onderstaande figuur is dit per kwartaal vanaf 2018 tot en met 2021 voor Drenthe weergegeven.
Uit de figuur valt op te maken dat de aankondiging van het verbod in oktober 2018 en het ingezette Drentse beleid hebben geleid tot een verdubbeling van het aantal gesaneerde m2 daken. Daarentegen heeft het verwerpen van het asbestdakenverbod in de Eerste kamer in juni 2019 geleid tot een drastische afname in het aantal gesaneerde m2, maar is er desalniettemin nog steeds gemiddeld zo'n 5.000 m2 per kwartaal gesaneerd. Dit wordt mede gestimuleerd door de werkgroep asbestdaken waarin de Drentse gemeenten, de provincie en de RUD Drenthe zijn vertegenwoordigd. Onze inbreng betreft: • Het actueel houden van de asbestkaart door gesaneerde daken eraan toe te voegen en twijfelgevallen met behulp van de asbestanalyzer te verifiëren; • Adviseren bij lokale initiatieven van bewoners om daken te saneren. • Het aanschrijven, in samenspraak met gemeenten, van asbestdakenbezitters en het organiseren van bijeenkomsten (webinars) om hen te informeren over mogelijkheden van een asbestdak sanering. Ongeacht het verminderde aantal m2 gesaneerde asbestdaken is het aantal ingediende en behandelde asbestsloopmeldingen in 2021 veel hoger geweest dan verwacht. Dit heeft tot gevolg dat wij 1.207 uren meer aan dit product hebben besteed ten opzichte van de opgenomen uren in het Jaarprogramma 2021.
Omdat een sloopmelding asbest door het bevoegd gezag geaccordeerd moet worden (voordat het asbest daadwerkelijk gesaneerd mag worden) heeft het beoordelen van deze melding onze prioriteit boven het uitvoeren van toezicht. Dit heeft tot gevolg dat wij niet hebben kunnen voldoen aan de afspraak dat 45% van de afgehandelde reguliere sloopmeldingen wordt bezocht voor een asbestcontrole. In 2021 hebben wij 2.415 asbest gerelateerde zaken afgerond. In onderstaand tabel is weergegeven hoe deze zaken zijn verdeeld. 15
Jaarrapportage 2021
Advisering asbest inventarisatierapportage (mutatie) Advisering asbest inventarisatierapportage (regulier) Toezicht asbest Totaal
Aantal 686 1466 263 2415
Zoals de tabel weergeeft zijn er 1.466 reguliere asbestsloopmeldingen door ons afgehandeld. In 263 gevallen is toezicht op het juist saneren van het aanwezige asbest, dit komt overeen met 18% van de totale hoeveelheid afgehandelde regulier sloopmeldingen. Handhaving asbestsanering
Ons handhavend optreden heeft geleid tot een schorsing van een gecertificeerde saneerder daarnaast hebben 2 gecertificeerde saneerders een aantal aantekeningen op hun certificaat gekregen. Verder hebben wij de RVA (Raad Voor Accreditatie) geïnformeerd dat een aantal laboranten niet volgens de richtlijnen ‘vrijgave rapporten’ hebben opgemaakt. Zo houden we toezicht op de hele keten.
16
Jaarrapportage 2021
HANDHAVING: •
De Boa capaciteit is afgelopen jaar toegenomen. Verdere versterking blijft nodig. De stappen om daartoe te komen zijn gezet.
• • •
Juridische capaciteit voor bestuursrechtelijke handhaving staat onder druk Strafrechtelijke handhaving blijft nodig De branche Afval en industrie heeft in relatie tot de afgeronde toezichtzaken het hoogste aantal bestuurlijke handhavingstrajecten.
Resultaat Handhavingstrajecten worden in verband met het juridisch karakter gecoördineerd door juristen. Het afgelopen jaar is de onderhanden werkvoorraad van de juristen toegenomen door (moeilijk in te vullen) vacatures en ziekte. Handhavingszaken werden daardoor met een prioriteitsverdeling opgepakt. Aan het eind van het jaar is daarin wel een inhaalslag gemaakt. Daarnaast staan zaken als (hoger)beroep en Last Onder Dwangsom (LOD) vaak lang open in verband met lang lopende procedures. Wat betreft de bestuurlijke handhaving voortkomend uit toezicht is Drenthe breed het onderstaande beeld te schetsen: Activiteit RGT branche Agrarisch RGT branche MKB & Gebouwen RGT branche Afval & Industrie Besluit bodemkwaliteit WKO Zorgplicht bodembescherming
Vooraankondiging last Last onder onder dwangsom dwangsom 31 2 16 4 26 5 2 0 1 0 1 0
Overtredingen bij handhavingstraject 97 47 59 5 2 1
Rechtsbescherming bij handhavingsprocedures Het afgelopen jaar zijn in dit kader 4 bezwaarschriften afgehandeld. In een geval is het bezwaar ingetrokken en in 2 gevallen zijn de besluiten waar bezwaar tegen was ingediend ingetrokken. De overtredingen deden zich in beide gevallen niet meer voor. 1 bezwaar was ongegrond. Tegen het ongegrond verklaarde bezwaar is beroep ingediend. Ook dit beroep was volgens de rechtbank ongegrond. Een hoger beroep gericht tegen een eerdere uitspraak van de rechtbank, waarin een beroep ongegrond werd bevonden, was gegrond. Het betreffende (invorderings)besluit is met de uitspraak vernietigd. Op 1 januari 2022 waren er nog 7 bezwaarschriften en 4 beroepen bij de rechtbank in behandeling. Wij adviseren de bevoegde gezagen per geval over de betekenis van uitspraken en wat dat in het concrete geval voor gevolgen heeft. LHS en BOA’s
Wij hebben dit programmajaar afspraken gemaakt om, op basis van de nieuwe verrekensystematiek, de inzet in het kader van de Landelijke Handhaving Strategie af te stemmen op het beleid. Om hieraan te voldoen was een uitbreiding van de Boa capaciteit noodzakelijk. Wegens verloop en ziekte is minder capaciteit ingezet dan wij hadden gepland. Het aantrekken en behouden van gekwalificeerde BOA’s is lastig gebleken. Wel is de capaciteit ten opzichte van vorig jaar flink toegenomen. Er zijn dan ook meer en met name zwaardere strafrechtelijke trajecten opgepakt dan voorheen. De afgelopen periode zijn 18 processen verbaal opgemaakt voor o.a. het branden van kabels, overtredingen met mestbassins, illegaal grondverzet, overtredingen met bouw- en sloopafval of illegale asbest- en tanksaneringen. Er zijn momenteel nog circa 40 strafrecht waardige zaken die in behandeling zijn of moeten worden genomen. De extra BOA inzet blijft dus nodig. 17
Jaarrapportage 2021
ADVISERING • • • •
Uitvoering grotendeels conform planning Ons (milieu)specialistisch advies wordt op prijs gesteld. Duurzame oplossing van klachten door specialistisch advies (LFG-protocol)
•
Spanning tussen uitvoering van kerntaken en ontwikkeling van kennis en expertise.
We hebben een mooie rol als inhoudelijk beleidsadviseur in verschillende vakgebieden.
Resultaat.
Voor de inzet van onze specialistische milieukundige adviseurs ontvangen we vaak waardering. Er is een uniform adviesformulier ontwikkeld zodat milieukundig advies meer uniform kan worden geleverd en beter kan worden geïntegreerd binnen de af te leveren toestemmingen bij gemeenten en provincie. Naast eigen expertise vindt er ook veel kennisuitwisseling plaats met andere Omgevingsdiensten. We werden in 2021 geconfronteerd met een oplopende werkvoorraad. Net als bij de andere taakvelden was ook hier sprake van moeilijk invulbare vacatures en ziekte. Daardoor hebben we niet helemaal de geplande capaciteit in kunnen zetten en was er ook niet altijd tijd voor ontwikkeling van kennis en expertise. Inhoudelijk vielen naast de gangbare adviezen een aantal zaken op in 2021: Geluid: We zien (zoals eerder gemeld) een duidelijke groei in klachten over zowel laag frequent geluid (LFG) als hoogfrequent geluid. Deze klachten leiden vaak tot metingen en adviezen. Door de toename van LFG-bronnen (bodemenergiesystemen, transformatoren, windmolens, ventilatoren etc.) zijn klachten hierover toegenomen. Daarbij verklaren wij dit deels door het meer thuiswerken waarbij men merkbaar meer hinder ervaart. Aangezien er geen bestaande wet- en regelgeving is op dit gebied hebben onze specialisten in 2020 en 2021 een protocol ontwikkeld welke is gepresenteerd bij de opdrachtgevers (zie bijlage 2).
Het protocol schept duidelijkheid voor zowel de adviseur als ook voor de gemeente en niet onbelangrijk de gehinderde. Verwachtingsmanagement is hier een belangrijk onderdeel van. Het uitgangspunt van het protocol is het op milieutechnisch gebied ondersteunen van LFG- klachten en niet zozeer meer het willen oplossen van een klacht. Gelet op de invloed van LFG op de fysieke leefomgeving zal LFG dan ook meer prominent een plek moeten krijgen in de omgevingsplannen en de uitvoering van taken voor de RUD. Omgevingsveiligheid Voor omgevingsveiligheid is er veel ontwikkeling met betrekking tot de Omgevingswet. Onze adviseurs werken samen met de noordelijke OD’s om deze veranderingen door te voeren in de uitvoering (Register externe veiligheid of REV). Net als het (milieu)locatiebestand in Drenthe zijn wij gedelegeerd bronhouder voor het REV, zodat de risicogegevens op een goede en volledige wijze in de Atlas Leefomgeving terecht komen en zijn te raadplegen. Onze specialisten zien een groei in de realisatie van waterstof afleverpunten in het kader van de energietransitie. Dit gaat om kleinschalige waterstofunits, waaraan waterstofgascilinderpakketten zijn gekoppeld. Deze afleverinstallaties worden veelal als “fleet owner stations” aangeduid.
Niet zonder gevaar en hiervoor dienen dan ook de externe veiligheidsrisico’s in beeld worden gebracht door kwantitatieve risicoanalyses die door de EV-adviseur van de RUD zijn beoordeeld. Lucht en geur We zagen een toenemende vraag naar lucht- en geuradviezen, deze hadden het afgelopen jaar vooral te maken met lastige geursituaties (klachten, ook al eerder genoemd) en de onzekerheid met betrekking tot de risico’s van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS-stoffen en diverse casussen ). 18
Jaarrapportage 2021
Beleidsadvisering Beleid maken is geen taak van ons als Omgevingsdienst, maar we vervullen wel een belangrijke rol bij de inhoudelijke beleidsadvisering. Op die wijze dragen wij bij aan het sluiten van de beleidscyclus (Big8). Bodembeleid. We hebben actief een bijdrage geleverd bij diverse landelijke en regionale bodem wetgeving en regelingen. Het afgelopen jaar zijn er diverse rapporten en kamerbrieven verschenen waaruit blijkt dat de kwaliteit van de Nederlandse bodem onder druk staat als gevolg van criminaliteit en milieuvervuilende stoffen die in de bodem worden gebracht en dat er maatregelen nodig zijn om de ongewenste ontwikkelingen en effecten tegen te gaan. Enkele van deze rapporten zijn mede tot stand gekomen op basis van input van de RUD Drenthe. Daarnaast hebben we input geleverd voor de Aanvullingsregeling Bodem, Risico-toolbox Grondwater (Omgevingswet), Regeling Specifieke Uitkering Bodem (SPUK), PFAS-handelingskader, BRL-en (beoordelingsrichtlijnen bodembeheer) en RBK (Regeling Bodemkwaliteit). Regionaal hebben we bijgedragen aan de Actualisatie POV Drenthe Programma Bodem en Ondergrond provincie Drenthe en het Regionaal Waterprogramma (RWP) Provincie Drenthe. Uniforme uitvoerings- en handhavingsstrategie (U&H Strategie)
Het opstellen van een regionaal U&H-Strategie (voorheen VTH-beleid) is een verplichting van gemeenten en provincie. In de U&H-Strategie staan strategische doelen voor de fysieke leefomgeving waar wij door de uitvoering van ons Jaarprogramma aan bij kunnen dragen. In het najaar van 2020 is hiervoor een begeleidingsgroep samengesteld, bestaande uit een proces-regisseur, diverse accounthouders en wij leveren vakinhoudelijke advisering. Het eerste half jaar van 2021 is voornamelijk besteed aan het verkennen van de strategische doelen. Daarna is, met behulp van een externe adviseur, gestart met het opstellen van de U&H-Strategie. Wob en juridische advisering
Het totaal aantal uren voor Wob zaken en juridische ondersteuning had een onderschrijding van 39 %. Door verloop en ziekte was de juridische capaciteit voor de behandeling van Wob zaken in met name de eerste helft van het jaar onvoldoende. Met afhandeling van zaken buiten procedure tijden als gevolg. We hebben de vacatures weten in te vullen en de achterstanden in de behandeling van Wob verzoeken zijn in de 2e helft van het jaar weggewerkt. We hebben in het afgelopen jaar 29 WOBverzoeken afgehandeld en er waren op 1 januari 2022 nog 2 verzoeken in behandeling. Het aantal Wob verzoeken was daarmee het afgelopen jaar flink meer dan voorheen. 6 van de afgehandelde verzoeken waren aan de RUD gericht. In het kader van de Wob zijn ook een aantal bezwaar en beroepszaken behandeld. Daarnaast is er juridische geadviseerd over diverse onderwerpen voor een deel ook gerelateerd aan dossiers met handhavingsperikelen. Mandaatbesluiten en regelingen
Aan de RUD is een opdracht verleend voor het opstellen van een concept mandaatbesluit voor de omgevingswet. Een werkgroep, bestaande uit een vertegenwoordiging van de deelnemers is hier samen met ons mee bezig. Ook de regelingen (DVO’s, Gemeenschappelijke regeling en andere regelingen) moeten worden aangepast met de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regeling.
19
Jaarrapportage 2021
BODEMTAKEN • • • •
De doelstelling uit het Convenant Bodem en Ondergrond voor de aanpak van spoedlocaties is vrijwel behaald. De bodemkwaliteit in Drenthe is verbeterd. Meldingsbereidheid in het kader van het besluit bodemkwaliteit is toegenomen. Planning en realisatie lopen op een aantal producten uiteen. We hebben onze kentallen voor 2022 daarop aangepast.
Door het toetsen van de meldingen aan wet- en regelgeving en het toezicht op de toepassing van grond, bagger en bouwstoffen hebben we bijgedragen aan het behoud van een schone bodem in Drenthe, waarbinnen een duurzaam bodembeheer mogelijk is. Naast het beschermen van de Drentse bodem dragen wij bij aan het schoner maken van de Drentse bodem. De bodem in Drenthe wordt geschikt gemaakt voor het gebruik dat maatschappelijk gewenst is. In totaal is onze inzet op het uitvoeren van de bodemtaken (zoals advisering over bodemonderzoeken, plannen, en verstrekken van bodeminformatie etc.) minder geweest dan was gepland in het jaarprogramma. Ook bij de uitvoering van deze taken hadden we last van moeilijk vervulbare vacatures en extra inwerktijd door nog op te leiden nieuwe medewerkers. Tussen de gemeenten bestaan er wel verschillen wat betreft ingezette uren. Waar er grotere overschrijdingen zijn is dit vaak een gevolg van ruimtelijke/infrastructurele ontwikkelingen en transacties in de huizenmarkt waarvoor een bodemadvies wordt gegeven over een bodemonderzoek of dat er meer bodeminformatieverzoeken zijn binnen gekomen.
De uitvoering van de bodemtaken bestaat uit 3 onderdelen: • Bevoegd gezag taken Wet bodembescherming (Wbb), concreet uitgewerkt in het Uitvoering meerjarenprogramma bodem en ondergrond (Provincie), het jaarplan bodem (gemeente Emmen) en Convenant Bodem en Ondergrond 2016-2020. • Uitvoering in kader van het Besluit Bodemkwaliteit (alle gemeenten) • Bodemspecialistische - en Beleidsadvisering. Bevoegd gezag taken Wbb In 2021 zijn, ten opzichte 2020, 39 beschikkingen meer afgegeven. Dit betreft historische verontreinigingen die voor 1987 zijn ontstaan. De doelstelling voor de aanpak van spoedlocaties is vrijwel behaald. Alle spoedlocaties zijn beschikt en de risico’s zijn daarmee formeel vastgesteld. Op 5 locaties na worden alle spoedlocaties in Drenthe gesaneerd. Daarnaast zijn er meer aanvragen ingediend voor het doen van een bodemsanering. Waarom er meer beschikkingen zijn afgegeven is deels te verklaren in een groot aantal locaties waarvoor de NAM beschikkingen heeft aangevraagd. Verder speelt vermoedelijk een rol het aantrekken van de economie na de eerste lockdown. Bij een aantrekkende economie komen (her)ontwikkelingen in de lift en ontstaat de aanleiding om een aanwezige bodemverontreiniging aan te pakken. Het hogere aantal gestarte saneringen ondersteunt deze hypothese. In 2021 zijn er 71 saneringen gestart, 31 meer ten opzichte van 2020.
Dit betekent ook dat vanuit toezicht en handhaving hier meer inzet op is gepleegd in vergelijk met 2020.
Beschikkingen 2020-2021 70 60 50 40 30 20 10 0
59 55 43 28 4
11
18 7
2020
2021
20
Jaarrapportage 2021
Zorgplichtgevallen 2020-2021 20 15
15
14 9
8
10
Naast de bovengenoemde beschikkingen zijn er ook meldingen ontvangen van nieuwe verontreinigingen. Dit zijn verontreinigingen die na 1987 zijn ontstaan. De zorgplichtgevallen. Uit onderstaand overzicht is te zien dat in 2021 nagenoeg evenveel zorgplichtgevallen zijn gemeld en gesaneerd ten opzichte van 2020.
5 0
2020 Zorgplicht
2021 Evaluatie op zorgplicht
Rechtsbescherming Op de door ons afgegeven beschikkingen en besluiten Wet bodembescherming biedt de Algemene wet bestuursrecht de mogelijkheid tot bezwaar te maken tegen de beslissing of beroep in te stellen. Hiervan wordt gezien het aantal afgegeven beschikkingen/besluiten weinig gebruik gemaakt. Voor 1 saneringslocatie is het traject zienswijze en bezwaar uitgemond in beroep. De behandeling van dit beroep bij de Raad van State zal medio 2022 plaatsvinden.
Zienswijzen, bezwaren en beroep 2020-2021 6
5
4 2
2
2 1
1 0
0
Zienswijzen
Bezwaren 2020
Beroep
2021
Uitvoering Convenant Bodem en Ondergrond, meerjarenprogramma Bodem en Ondergrond en Jaarplan Bodem. In 2020 is het Convenant Bodem en Ondergrond in principe geëindigd. Echter 2021 gold nog als overgangsjaar om te komen tot nieuwe afspraken voor 2022 e.v. 2021 was het laatste jaar van het meerjarenprogramma bodem en ondergrond. In 2022 zal een evaluatie van de afgelopen 6 jaar worden opgesteld waarin wordt aangegeven welke doelstellingen uit het Bodemconvenant en het meerjarenprogramma in Drenthe zijn behaald. In de deelnemers verslag van de Provincie en gemeente Emmen zal een gedetailleerde verantwoording worden gegeven over het jaar 2021. Gebiedsbeheer Gebiedsgericht grondwaterbeheer Naast de uitvoering van het gebiedsgericht grondwaterbeheer in Hoogeveen zijn we gestart als gebiedsbeheerder gebiedsgericht grondwaterbeheer in Assen en Emmen. Voor zowel Assen als Emmen geldt dat de RUD namens de provincie (Assen)/ gemeente (Emmen) de rol als gebiedsbeheerder vervult. De RUD stuurt monitoring aan en zorgt dat betrokken gebiedspartners aangehaakt blijven. Met het Gebiedsgericht grondwaterbeheer worden binnen een afgebakend gebied verontreinigingen beheerd en de grondwaterkwaliteit op gebiedsniveau wordt bewaakt en verbeterd. Warmte Koude Opslag (WKO) We zien in 2021 een daling van het aantal aanvragen voor aanleg bodemenergiesystemen.
Mogelijk wordt de daling veroorzaakt omdat vaker gekozen wordt voor een ander (goedkoper) alternatief om de woning te voorzien van warmte en koude. De meldingen voor de gesloten bodemenergiesystemen worden door ons ook geregistreerd in het Landelijk Grondwater Register (LGR). Door het opnemen van het bodemenergiesysteem in het LGR kan bij eventuele nieuwe initiatieven in de omgeving rekening worden gehouden met bestaande systemen. Dit om te voorkomen dat bodemenergiesystemen elkaar negatief gaan beïnvloeden waardoor het doelmatig functioneren wordt geschaad. 21
Jaarrapportage 2021
Voor alle Drentse gemeenten samen zijn er 108 meldingen voor de aanleg van 197 gesloten bodemenergiesystemen afgehandeld. Daarbij gaat het ook om projecten waar bij meerdere woningen gesloten bodemenergiesystemen worden aangelegd. Bij de aanleg van een WKO-installatie, het mechanisch borden, houden wij toezicht. In de bijlage 3 is een specificatie van het aantal meldingen en aanleg van bodemenergiesystemen per gemeente opgenomen. Besluit Bodemkwaliteit/overig toezicht bodem We zagen in 2021 minder meldingen Besluit bodemkwaliteit (Bbk) dan we hadden verwacht. Toch waren we voor het behandelen van de meldingen Bbk en het toezicht meer tijd kwijt dan gepland. Dit komt met name vanwege het onvolledig invullen van de meldingsformulieren en onze inzet die nodig is om de juiste informatie bij de melding te krijgen om deze goed te kunnen afhandelen. Het komt daarnaast voor dat niet alle bodemonderzoeken die bij de gemeenten binnen komen aan ons worden voorgelegd om te beoordelen. Ook het inwerken van tijdelijke of nieuwe medewerkers stuwt de besteedde tijd per melding omhoog. Gemiddeld genomen hebben we op iets minder dan 50 % van de meldingen toezicht gehouden. Dit heeft naaste krapte in beschikbare tijd ook te maken met een verschuiving naar meer risicogericht toezicht.
We hebben echter minder uren besteed aan het vrije veld toezicht vanwege onderbezetting door krapte op de arbeidsmarkt. Hierdoor is er minder zicht op overtredingen, nemen milieurisico’s toe en neemt het meldgedrag af. Aan de andere kant constateren we dat het meldgedrag als gevolg van consequent en gericht toezicht beter is dan voorgaande jaren. Aanpassing kental Het totaal aantal meldingen calamiteiten bodem ligt iets boven de raming van het aantal in het jaarprogramma. We constateren dat het kental voor dit product te hoog is. Dit geldt ook voor het toezicht niet ernstige gevallen van bodemverontreiniging. Voor het programmajaar 2022 wordt de urenplanning hiervan aangepast. Er is dan meer capaciteit beschikbaar voor het vrije veld toezicht en toezicht op die onderdelen van het Bbk die een hoger risico op bodemverontreiniging opleveren zoals toezicht op IBC werken, grootschalige bodemtoepassingen en bedrijven die veel grondverzet plegen.