Bijlage 11.2: Jaarstukken 2021 GGD Drenthe

Dat zal naar verwachting de administratieve last rond het doen en verwerken van deze meldingen terugbrengen. We namen deel aan het afstemmingsoverleg over de acute ketensamenwerking psychiatrie (Politie, GGZ –Spoedpoli, UMCG Ambulancezorg - Psycholance) voor een goede aansluiting tussen de acute en niet acute zorg voor mensen met verward gedrag. We adviseerden en ondersteunden centrumgemeente Assen en Emmen en de maatschappelijke opvanginstellingen bij het realiseren van aanpassingen en uitbreidingen in de opvang als gevolg van de COVID-19 pandemie. Met het team infectieziektebestrijding en de maatschappelijke opvang maakten we afspraken om het vaccineren van dak- en thuislozen soepel en op maat te laten verlopen. Het huidige cliëntvolgsysteem dat voor OGGZ-uitvoering wordt gebruikt is verouderd en wordt door de leverancier uit gebruik genomen in 2022. We hebben een marktoriëntatie uitgevoerd en zullen in 2022 een keuze maken voor een nieuw cliëntvolgsysteem ter ondersteuning van de OGGZ-ketensamenwerking.

44

Programma Additioneel

Winterregeling GGD Drenthe coördineert de winterregeling gericht op dak- en thuislozen en slecht behuisden. Gedurende de maanden oktober – maart monitoren we de ontwikkeling van de gevoelstemperaturen. Wanneer gedurende minimaal drie van de vijf dagen een gevoelstemperatuur van -5 graden of kouder wordt voorspeld wordt de winterregeling fase 1 geactiveerd. Fase 2 gaat in bij een gevoelstemperatuur van -10 graden. We informeren ketenpartners, zoals maatschappelijke opvanginstellingen, sociale teams, politie en gemeenten over het activeren (en deactiveren) van de winterregeling. Dak- en thuislozen hebben dan ruimere toegang tot nachtopvang in Assen en Emmen. Wanneer nodig worden extra bedden bijgeplaatst. Bij fase 2 worden de openingstijden van dag- en nachtopvang op elkaar aangesloten. Als gevolg de COVID-19 pandemie zijn de opvang- en inloopvoorzieningen voor dak- en thuislozen uitgebreid en gelijk aan de voorzieningen tijdens de winterregeling. Alle daklozen die zich melden krijgen toegang tot een slaapplaats en de inloopvoorziening overdag. De ervaring is dat deze verruimde opvangmogelijkheden een positief effect hebben op het welzijn van dak- en thuislozen en dat ze daardoor minder stress ervaren. De winter van 2020-2021 was vooral in januari en februari koud. De winterregeling is 35 dagen actief geweest waarvan 11 dagen fase 2.

Daarmee was het vergeleken met de 2 voorgaande jaren een koude winter (2018-2019 30 dagen, 2019-2020 18 dagen).

Jaarcijfers In de tabel zijn naast de begrote cijfers van 2021, de gerealiseerde cijfers van 2021 weergegeven en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht.

Realisatie 2021

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

952

1.000

1.090

907

853

Aangemeld voor OGGZ-bemoeizorg

307

300

371

328

310

Aangemeld Verkennend Onderzoek Wvggz

22

nb

30

n.v.t.

n.v.t.

Afgehandeld op meldpunt OGGZ

623

700

689

579

543

OGGZ-meldingen GGD OGGZ-voorzitter*

216

200

242

227

220

Aantal cliënten sociaal verpleegkundigen OGGZ

181

200

216

193

242

Vangnet en advies sociaal verpleegkundigen**

57

50

42

48

57

Woningsaneringen inz. vervuiling, hoarding

42

30

31

36

31

Advies en Meldpunt OGGZ Waarvan:

Overige indicatoren:

Waarvan:

* Aantal OGGZ-bemoeizorg meldingen in de 6 gemeenten waar de GGD een OGGZ-voorzitter levert. ** Zie Programma Beschermen

Het aantal meldingen bij het Advies en Meldpunt OGGZ is afgenomen ten opzichte van 2020. Het jaar 2020 lijkt een uitschieter geweest te zijn, mogelijk als gevolg van corona. Ook het aantal OGGZ-bemoeizorgcases is gedaald. Daarin was juist de laatste jaren een licht stijgende trend zichtbaar die nu is doorbroken. Hoewel de sociaal verpleegkundigen bij minder (bemoeizorg) cases betrokken zijn geweest in 2021 is juist het aantal woningsaneringen als gevolg van ernstige vervuiling en/of hoarding toegenomen. Bij enkele cases was de omvang van de vervuiling en de complexiteit als gevolg van hoarding opvallend. De toename van het aantal vervuilingen kan te maken hebben met de coronamaatregelen waardoor er minder professionals outreachend werken en er daardoor mogelijk minder vroegtijdig is gesignaleerd.

Programma Additioneel

45

Zorgcoördinatie mensenhandel De GGD coördineert de opvang en hulpverlening voor mensen die slachtoffer zijn van mensenhandel. Hieronder vallen ook slachtoffers van arbeidsuitbuiting en gedwongen prostitutie. De GGD beoordeelt en onderzoekt signalen van mensenhandel samen met de ketenregisseur aanpak mensenhandel (Zorg en Veiligheidshuis Drenthe) en de rechercheur van team mensenhandel en migratiecriminaliteit van politie. Wat hebben we bereikt? • • • • • •

Zorgcoördinatie is bezig geweest met het uitbreiden van het netwerk om mensenhandel meer bekendheid te geven en korte lijnen te creëren tussen de diverse samenwerkingspartners. Naar aanleiding van de opdracht van de regering dat elke gemeente beleid moet hebben omtrent mensenhandel (medio januari 2022) is een gemeentelijke werkgroep actief om hier vorm aan te geven. Samen met de politie is een signalenroute ten aanzien van de verschillende vormen van mensenhandel geconcretiseerd Er is een eenduidig registratiesysteem inzichtelijk voor alle ketenpartners. Er is in casuïstiek advies en ondersteuning gegeven. Wij zijn in 2021 bij 29 casussen betrokken geweest.

Wat hebben we daarvoor gedaan? In Drenthe is er 16 uur zorgcoördinatie bij twee zorgcoördinatoren belegd en zijn er diverse taken om uit voeren. Deze taken omvatten onder andere het geven van advies aan burgers én professionals over casuïstiek en vragen rondom (vermoedens van) mensenhandel. Daarnaast zijn trainingen en voorlichtingen gegeven, zijn slachtoffers begeleid in zorg en opvang en is casemanagement uitgevoerd. We hebben ons netwerk verder uitgebouwd en onderhouden en gestructureerd overleg met ketenpartners uitgevoerd.

Centrum Seksueel Geweld GGD Drenthe is samen met GGD Groningen opdrachtnemer voor de uitvoering van het Centrum Seksueel Geweld Groningen/Drenthe (CSG). Het CSG biedt hulp aan iedereen die een ongewenste seksuele ervaring heeft meegemaakt. Wat hebben we bereikt? • • • •

Er kwamen, voor het zesde jaar op rij, meer meldingen binnen dan in het voorgaande jaar; Een 3-jarige subsidie van de Sociale Agenda, provincie Drenthe, ontvangen om bij te dragen aan het doorbreken van het taboe op seksueel geweld onder inwoners van Drenthe; Een samenwerking met het Dagblad van het Noorden; Concrete acties om seksueel geweld uit de taboesfeer te halen.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Samenwerking met het Dagblad van het Noorden Tussen 28 oktober en 25 november was iedere donderdag een artikel in het Dagblad van het Noorden te lezen over seksueel geweld. Aan de hand van interviews met ervaringsdeskundigen, hulpverleners en omstanders heeft journalist Rosa Timmer de omvang van het probleem in kaart gebracht, met als doel zorgen dat seksueel geweld bespreekbaar wordt gemaakt. De artikelen waren in de krant en online (premium) te lezen. Project Seksueel Geweld Raokt Heel Drenthe, onderdeel van de Sociale Agenda In Drenthe zijn naar schatting 31.000 slachtoffers van verkrachting. Desondanks loopt het aantal meldingen aanzienlijk achter ten opzichte van andere provincies. Met 'Seksueel geweld raokt heel Drenthe' wil het CSG het taboe op seksueel geweld doorbreken. Door seksueel geweld bespreekbaar te maken en de omvang van het probleem zichtbaar te maken in Drenthe.

46

Programma Additioneel Concrete acties in 2021 om seksueel geweld uit de taboesfeer te halen Onlinecampagnes voor naamsbekendheid

In augustus en halverwege november is in twee periodes van zes weken online campagne gevoerd voor naamsbekendheid voor het CSG in Groningen en Drenthe. De eerste campagne was gericht op 18 tot 24 jarigen, met als doel het telefoonnummer 0800-0188 onder de aandacht brengen. De tweede campagne was toegespitst op alle leeftijdsgroepen.

Courage Dance Challenge In de week van Orange the World is de Courage Dance Challenge gelanceerd. Deze dans, met choreografie om thuis te oefenen, is gemaakt om mensen op ludieke wijze te motiveren om het gesprek over seksueel geweld te starten.

Webinar met Veilig Thuis Drenthe en GHNT Drenthe In de Week tegen Kindermishandeling organiseerde het CSG samen met Veilig Thuis Drenthe en Geweld Hoort Nergens Thuis Drenthe een webinar over signalen van kindermishandeling en kindermisbruik. Ook Stichting No Need to Hide nam deel.

Orange the World 2021 In Drenthe is samenwerking gezocht met provincie Drenthe, de 12 Drentse gemeenten, Zonta en Soroptimisten Drenthe, Veilig Thuis Drenthe en Geweld Hoort Nergens Thuis Drenthe. CSG heeft acties aangeleverd die uitgevoerd zijn in de provincie. Bijvoorbeeld in Emmen. Ook heeft het CSG een actieve rol gehad bij de uitvoering van Orange the world in gemeente Groningen. De stad is op verschillende plekken oranje verlicht. Er was een openingsevenement en er waren andere evenementen tijdens de 16 days of action.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2021 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2021 en de drie voorafgaande jaren.

Realisatie 2021 Acuut aantal

42

Niet acuut aantal

9

Advies acuut

10

Advies niet acuut

51

Anders

3

Aantal meldingen

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Vanaf 2021 maken we onderscheid in de aantallen.

50

44

40

30

47

Programma Additioneel Publieke Gezondheid Asielzoekers In opdracht van het Centraal Orgaan Asielzoekers voert de GGD de taken binnen de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers uit. Dit zijn jeugdgezondheidszorg, gezondheidsbevordering, infectieziektebestrijding, tuberculosebestrijding en hygiëne-audits op asielzoekerscentra. Wat hebben we bereikt?

Jeugdgezondheidszorg: • We brachten de gezondheid van kinderen van asielzoekers in beeld en hebben wanneer nodig aanvullende zorg ingezet. • De kinderen werden beschermd tegen infectieziekten door het geven van ontbrekende vaccinaties volgens het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). • Bij PGA was er sinds de zomer van 2021 sprake van uitzonderlijk grote instroom van asielzoekers. Dit heeft geresulteerd in 3 extra noodopvang locaties in Drenthe (Emmen, Meppel en Assen) waar totaal 400 mensen worden opgevangen waaronder kinderen. Het is gelukt de kinderen tussen 0-18 de zorg te bieden die ze nodig hebben en van ons mogen verwachten. Gezondheidsbevordering: • In overleg met de locatiemanagers van de AZC’s zijn de groepsvoorlichtingen zoveel mogelijk doorgegaan. Ook is er voorlichting gegeven over vaccinaties tegen Covid om de vaccinatiebereidheid te vergroten onder de asielzoekers. Dit als verlengde vanuit de IZB+ organisatie. Deze laatste activiteit óók in de 3 noodopvang locaties in Emmen, Meppel en Assen.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Jeugdgezondheidszorg In Drenthe zijn vijf AZC’s en een Beschermde Opvanglocatie voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Daarnaast zijn er drie tijdelijke noodopvanglocaties. De jeugdartsen en verpleegkundigen hielden spreekuren, verpleegkundige intakes en medisch onderzoeken, waarbij alle kinderen tussen 0-18 jaar gezien worden. Daarnaast werd het RVP uitgevoerd door ontbrekende vaccinaties te geven of opstarten van een inhaalschema. Waar nodig werden vervolgconsulten uitgevoerd naar aanleiding van gezondheidsproblemen of ten behoeve van opvoedondersteuning. Door de grote instroom is de 6 weken termijn (voorwaarde om financiering te krijgen van COA) waarbinnen kinderen gezien moeten worden, niet in alle gevallen gehaald. In verband met de COVID-19 pandemie is de dienstverlening tijdelijk deels afgeschaald in overleg met de landelijke GGD GHOR. De noodzakelijke dienstverlening (kwetsbare situaties, medische noodzaak, RVP etc) heeft vanzelfsprekend doorgang gehad. Om dit te realiseren is er ondersteuning vanuit de reguliere JGZ ingezet. Gezondheidsbevordering Met uitzondering van 1 AZC waar sprake was van ruimtegebrek in verband met isolatie en quarantaine, zijn de voorlichtingen doorgegaan tot de lockdown in november waarbij groepsvoorlichtingen gestaakt moesten worden.

Infectieziektebestrijding: PGA Samen met technische hygiënezorg is bij een nieuw te openen noodopvanglocatie een nulmeting gedaan. Daarnaast heeft infectiebestrijding 11 meldingsplichtige infectieziekten afgehandeld het afgelopen jaar. Wegens de lockdown waren ook asielzoekerscentra gesloten voor buitenstaanders, dit heeft geen effect gehad op een goede afhandeling van een meldingen.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2021 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2021 en de drie voorafgaande jaren.

Realisatie 2021

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Asielzoekers (totaal)

3.638

2.000

2.406

2.713

2.371

Asielzoekers (0-19 jarigen)

1.055

800

613

831

865

Aantal asielzoekers (19 jarigen en ouder)

2.583

1.200

1.793

1.882

1.506

Asielzoekerscentra

7

4

4

4

4

Kleine wooneenheid (KWE)/ Kinderwoongroep (KWG)

1

1

1

1

1

KWE = Kleinschalige Wooneenheid/ KWG = Kleinschalige Woongroep

Programma Additioneel

48

Publieke Gezondheid Statushouders GGD Drenthe voert een aantal taken uit op het gebied van de publieke gezondheid voor statushouders, in opdracht van de Drentse gemeenten. Wat hebben we bereikt? Jeugdgezondheidszorg: • De kinderen 0-18 van statushouders worden gezien door de reguliere JGZ op consultatiebureaus en scholen PO en VO. Gezondheidsbevordering: • In Meppel is in opdracht van de gemeente een pilot gedraaid waarbij voorlichting gegeven is aan statushouders in een “startklas”.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Jeugdgezondheidszorg Kinderen 0-18 werden gepland en gezien door de reguliere JGZ. Gezondheidsbevordering Participatie en uitvoering in de pilot Startklas Gemeente Meppel. In de interactief opgezette gezondheidsvoorlichting wisselen deelnemers onder begeleiding ervaringen en tips uit. Dat draagt bij aan het zelf maken van keuzes en vergroten van de eigen zelfredzaamheid. Na een algemene inleiding over de gezondheidszorg in Nederland wordt de concrete invulling van het vervolg in overleg bepaald met de deelnemers. Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding heeft huisbezoeken afgelegd bij 4 statushouder(gezinnen). Het betrof in deze gevallen gezinnen met scabiës, maar daarnaast een geval van hepatitis en een darminfectie.

Forensische geneeskunde Forensisch artsen vervullen de functie van gemeentelijk lijkschouwer, doen forensisch medisch onderzoek t.b.v. opsporingsonderzoeken, en verlenen medische zorg aan arrestanten. Wat hebben we bereikt? • • • • •

We verrichtten lijkschouwingen in alle gevallen van overlijden waarbij de behandelend arts niet overtuigd was van een natuurlijke doodsoorzaak, bij euthanasie en als er geen behandelend arts was. Op aanvraag van Politie en Justitie verrichtten we forensisch medisch onderzoek. Dit draagt bij aan het opsporingsonderzoek. We verleenden medische zorg aan arrestanten op de cellencomplexen van de Politie en de Koninklijke Marechaussee. We werkten naar een toekomstbestendige forensische geneeskunde door de verder vorm te geven Noord-Nederlandse samenwerking. We zijn verdergegaan met de opzet van Forensisch Medische Expertise bij Kindermishandeling (FMEK) in Noord-Nederland.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Uitvoering lijkschouwingen, forensisch medisch onderzoek en medische arrestantenzorg We voerden de lijkschouwingen uit. We gaven daarnaast ondersteuning aan andere behandelend artsen over de aard van sterfgevallen tijdens collegiale overleggen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om het meedenken over de aard of tijdstip van een overlijden. We voerden forensisch medisch onderzoek uit. Forensisch medisch onderzoek is het lichamelijk onderzoek van verdachten, daders en slachtoffers van (gewelds)misdrijven, waarbij biologische sporen worden veiliggesteld en letsels systematisch in kaart worden gebracht, onderzocht en gedocumenteerd. Wanneer nodig werd een letselverslag opgesteld met benoeming als deskundige door de Rechter-Commissaris. Ook bloedproeven zijn een onderdeel van forensisch medisch onderzoek. Deze worden bijvoorbeeld gedaan als iemand wordt aangehouden voor rijden onder invloed van alcohol of drugs, of medicijnen die de rijvaardigheid kunnen beïnvloeden. We deden in 2019 meer bloedproeven dan voorheen. De stijging komt doordat sinds 2018 de wet rondom het testen van de rijvaardigheid is gewijzigd.

49

Programma Additioneel

Medische zorg voor arrestanten is de acute medische basiszorg voor een verdachte die is aangehouden en op het politiebureau of arrestantencomplex is ingesloten. We verleenden deze zorg in de cellencomplexen van de Politie en Koninklijke Marechaussee. Deze inzet nam toe door een beleidswijziging van de Forensisch Medische Maatschappij Utrecht (FMMU). Daardoor voeren wij nu de arrestantenzorg in de penitentiaire inrichting (PI) in Ter Apel uit. Het tekort aan forensisch artsen blijft een punt van aandacht. Een toegewijde maar kleine (6-7) groep artsen kon grotendeels de diensten invullen waarmee gezorgd kon worden voor continuïteit van de dienstverlening. Bij knelpunten boden collega’s van GGD Groningen en GGD Fryslân ondersteuning. Landelijke ontwikkelingen GGD Drenthe droeg actief bij aan de landelijke visievorming van GGD GHOR Nederland over forensische geneeskunde. Daarin committeerden de GGD’en zich aan ‘een optimale organisatie, uniforme werkwijzen, de ontwikkeling van het vakgebied en goede informatie-uitwisseling’. Dit gebeurt op het niveau van de 10 politieregio’s. Het doel is om de kwaliteit en de continuïteit van de forensische geneeskunde te waarborgen. GGD GHOR Nederland is gesprekspartner bij de betrokken ministeries (Justitie en Veiligheid, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, en VWS).

Noord Nederlandse samenwerking Parallel met de landelijke ontwikkelingen heeft GGD Drenthe samen met GGD Fryslân en GGD Groningen actief voorbereid voor een aanbesteding van de Medische Zorg aan Arrestanten door de Politie. Deze is echter uitgesteld. Verder heeft GGD Drenthe als penvoerder gefungeerd voor de samenwerking in de forensische geneeskunde in Noord-Nederland. Forensisch Medische Expertise bij (vermoeden van) Kindermishandeling Een bijzondere vorm van het forensisch medisch onderzoek is de inzet van specialistische Forensisch Medische Expertise bij Kindermishandeling en mishandeling Kwetsbaren (FMEK). Gespecialiseerde forensisch artsen stellen vast of lichamelijk letsel het gevolg kan zijn van mishandeling. Deze forensisch geneeskundige taak ligt in het verlengde van gemeentelijke verantwoordelijkheid voor Veilig Thuis. In Noord-Nederlands verband is verdergegaan met de uitrol FMEK. Er is een coördinerend expert aangesteld die in de landelijke overleggen deelneemt. Regionaal heeft deze een voortrekkersrol en brengt de ketenpartners bijeen om FMEK vorm te geven. Opleiding forensisch artsen Eén van de forensisch artsen is opgeleid tot praktijkopleider voor Artsen In Opleiding tot Specialist (AIOS). In 2021 heeft één forensisch arts de opleiding afgerond en is naderhand in dienst getreden van GGD Drenthe als forensisch arts.

Verder hebben meerdere AIOS’en forensische geneeskunde een deel van hun praktijkopleiding bij GGD Drenthe gevolgd. Om ook studenten geneeskunde de gelegenheid te geven om zich te oriënteren op het vakgebied forensische geneeskunde kunnen zij een co-schap forensische geneeskunde bij de GGD volgen. Ook hier is in 2021 gebruik van gemaakt. Er wordt een Physician-Assistant in opleiding, afkomstig van de Hanzehogeschool, begeleid door één van de forensisch artsen. Dit is een Pilot in het kader van de het opleiden van Physician-Assistants binnen het domein van Maatschappij en Gezondheid met als aandachtsgebied Forensische Geneeskunde binnen gestelde kaders.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2021 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2021 en de drie voorafgaande jaren.

Totaal Arrestantenzorg Telefonisch consult

Realisatie 2021

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

1.583

1.400

1.603

1.665

1.302

673

400

539

515

322

Forensisch medisch onderzoek: ·

Bloed/DNA afname/urinecontrole

333

250

250

285

263

·

Letselbeschrijving

52

60

44

59

65

·

Deskundigenrapportage

16

30

14

31

23

·

Zedenonderzoek

20

20

23

21

16

·

NODO melding

6

5

4

4

4

Aantal lijkschouwingen

361

300

316

337

284

Aantal lijkschouwingen na euthanasie

231

175

209

175

157

Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners exclusief euthanasie

73

68

64

68

58

Aantal lijkschouwingen na euthanasie per 100.000 inwoners

47

36

42

36

32

50

Programma Additioneel Reizigersvaccinaties Wanneer mensen op reis gaan, kunnen vaak aanvullende vaccinaties nodig zijn. Ook kunnen vaccinaties nodig zijn wanneer mensen bij de uitoefening van hun beroep een hoger risico lopen op een infectie. Bij reizigersadvisering kunnen cliënten terecht voor voorlichting en vaccinaties. Wat hebben we bereikt? • • •

We zorgden ervoor dat er per week 2 spreekuren gehouden werden. Dit ondanks de enorm teruggenomen vraag door de Covid-pandemie en personeelstekort door vertrek van collega's en ziekte. We verkleinden het risico om een infectieziekte op te lopen tijdens de beroepsuitoefening door vaccinatie. We zorgden ervoor dat onze cliënten advies op maat kregen en gevaccineerd werden tegen ernstige infectieziekten die voorkomen in het land waar ze heen reisden.

Wat hebben we hiervoor gedaan? In 2021 vonden ruim 1.000 consulten plaats voor reizigers of mensen die middels hun beroeps aan risico’s op een infectieziekte blootgesteld worden. Het aantal reisconsulten is ten aanzien van de jaren voor de Covid pandemie aanzienlijk gedaald. Door cliënten uit te nodigen die in 2020 geen herhalingsvaccinatie konden krijgen vanwege de pandemie, hebben we het aantal consulten kunnen verhogen en de cliënten alsnog kunnen beschermen. Omdat er halverwege het jaar geen LCR-geregistreerde artsen Infectieziektebestrijding meer binnen GGD Drenthe werkten, zijn we overgegaan tot het consulteren van artsen Infectieziektebestrijding van GGD Hollands Midden. Hierdoor hebben we de spreekuren het hele jaar door kunnen laten gaan. Hoewel er maar 2 spreekuurmomenten in de week zijn geweest, konden cliënten wel 5 dagen per week telefonisch een afspraak inplannen. Ook zijn spoedaanvragen voor bijvoorbeeld malariarecepten altijd afgehandeld.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2021 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2021 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht.

Aantal 1e consulten reizigersadvisering Aantal vervolgconsulten

Realisatie 2021

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

1.174

4.500

1.470

4.525

4.909

232

2.600

635

3.418

2.710

51

Programma Additioneel Financiële verantwoording bij het programma Additioneel Product Baten

Resultaat 2020

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Resultaat 2021

Verschil 2021

Centrum Seksueel Geweld

41

34

194

187

-7

Epidemiologie additioneel Forensische geneeskunde Gezondheidsbevordering additioneel IZB JGZ in het sociaal domein Kansrijke Start MDA++ OGGZ additioneel Overige JGZ additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland THZ additioneel

0 858 142 11 950 56 135 876 35 438 598 494 198 8

-0 828 125 0 980 68 166 848 44 455 743 765 285 31

58 919 168 0 992 72 162 889 74 447 630 746 225 30

59 1.019 153 1 1.003 76 149 879 97 447 671 412 222 21

2 100 -15 1 10 3 -13 -10 23 0 41 -333 -3 -9

6.341 11.180 -39

6.470 11.841 -31

6.486 12.092 -194

6.504 11.900 -187

18 -191 7

0 -796 -137 -10 -882 -54 -130 -819 -33 -407 -590 -462 -179 -6

0 -781 -124 0 -909 -66 -161 -791 -42 -422 -693 -733 -264 -29

-56 -867 -165 0 -920 -67 -157 -855 -69 -414 -584 -714 -208 -28

-56 -939 -149 -1 -931 -71 -143 -844 -91 -414 -617 -392 -185 -19

0 -71 16 -1 -11 -3 13 11 -23 0 -33 322 24 9

-6.254 -10.803 -2

-6.470 -11.516 -2

-6.592 -11.890 0

-6.504 -11.543 0

88 347 0

0 -55 -2 -1 -68 -2 -5 -55 -2 -31 -8 -31 -18 -2 0

0 -47 -1 0 -71 -2 -5 -57 -2 -33 -50 -32 -21 -2 0

-2 -52 -3 0 -73 -5 -5 -34 -5 -33 -46 -32 -17 -2 106

-3 -62 -4 0 -72 -5 -5 -35 -5 -33 -54 -21 -17 -2 0

-1 -10 -1 0 0 0 0 -1 0 0 -8 11 0 0 -106

5 -278

0 -325

0 -202

0 -317

0 -115

99

0

0

40

40

Veilig Thuis Drenthe Totaal Baten Lasten

Centrum Seksueel Geweld Epidemiologie additioneel Forensische geneeskunde Gezondheidsbevordering additioneel IZB JGZ in het sociaal domein Kansrijke Start MDA++ OGGZ additioneel Overige JGZ additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland THZ additioneel Veilig Thuis Drenthe

Totaal Lasten Reserveringen

Centrum Seksueel Geweld Epidemiologie additioneel Forensische geneeskunde Gezondheidsbevordering additioneel IZB JGZ in het sociaal domein Kansrijke Start MDA++ OGGZ additioneel Overige JGZ additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland THZ additioneel Veilig Thuis Drenthe

Vergunninghouders Totaal Reserveringen Totaal Additioneel

Het programma Additioneel is afgesloten met een positief saldo van € 40.000. Dit wordt door voordelen van € 19.000 op het product Forensische geneeskunde en € 21.000 op het product Sense.

Programma Additioneel

52

Publieke Gezondheid Asielzoekers Vanaf 2021 is een nieuwe betalingssystematiek voor JGZ PGA dienstverlening ingegaan, die gekoppeld is aan het JGZ/PGA-contract met COA. Tot 2021 was de bekostiging op basis van een bedrag per kind. Vanaf 2021 bestaat de vergoeding uit 2 onderdelen. 1. Enerzijds is deze vergoeding gebaseerd op het aantal opvangdagen van asielzoekerskinderen. 2. Anderzijds is de vergoeding gebaseerd op het aantal verpleegkundige intakes en de medische onderzoeken van een volledige intake. Voor de uitbetaling worden gegevens uit de registratieschil gehaald. De registratieschil is in opdracht van GGD GHOR Nederland ontwikkeld. De nieuwe betalingssystematiek heeft in 2021 niet geleid tot een afwijking in de vergoeding ten opzichte van voorgaande jaren. De stijging in de vergoeding heeft te maken met de grote instroom van asielzoekers gedurende 2021. De kosten inzake eigen risico Ziektewet en WW van € 15.000 zijn onttrokken uit de Risicoreserve. Het voordelig saldo per ultimo boekjaar ad € 12.000 is gestort in de egalisatiereserve.

SENSE Het voordeel is ontstaan door het later in kunnen vullen van vacatureruimte.

Forensische geneeskunde De omzet van Forensische geneeskunde lag 13% hoger dan vorig jaar. Een deel van de werkzaamheden werd gesubsidieerd vanuit de subsidie ten behoeve van Forensisch Medische Expertise bij Kindermishandeling (FMEK).

Veilig Thuis Drenthe Aangezien er in 2021 sprake was van veel (langdurige) ziekte bij Veilig Thuis Drenthe, is vanaf het tweede kwartaal meer ingehuurd. Totaal is in 2021 voor € 296.000 onttrokken aan het vervangingsbudget.

Reizigersvaccinaties Vanwege de reisbeperkingen bleef de omzet van reizigersvaccinaties achter bij begroot. Door minder omzet, hoefde echter ook minder inkoop van vaccins plaats te vinden. Hierdoor waren de inkoop en overige kosten lager dan begroot. De medewerkers van reizigersvaccinaties konden deels ingezet worden voor COVID-19. Het negatieve resultaat van reizigersvaccinaties is opgenomen in de declaratie bij het Ministerie van VWS.

Paragrafen

53

Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten kent de begroting en jaarrekening een aantal verplichte paragrafen. In de jaarstukken 2020 zijn de paragrafen Bedrijfsvoering, Weerstandsvermogen en risicobeheersing en Financiering opgenomen. De overige verplichte paragrafen (Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Verbonden partijen en Grondbeleid) zijn voor de GGD niet relevant en derhalve niet opgenomen.

2.1 Paragraaf Bedrijfsvoering Algemeen Ook in 2021 is vanuit de ondersteunende diensten maximaal ingezet om de primaire processen zo goed mogelijk te faciliteren. Vanwege COVID-19 was 2021 in dat opzicht een dynamisch en uitdagend jaar. Niet alleen, mede vanwege de impact van COVID-19, was het beroep op de ondersteunende diensten vanuit de staande organisatie groot, maar ook vanuit de IZB+ organisatie - de projectorganisatie van GGD Drenthe die verantwoordelijk is voor de uitvoering van alle activiteiten op het gebied van de bestrijding van COVID-19 – werd een grote inzet vanuit de ondersteunende diensten gevraagd. Zowel op het gebied van ICT, informatievoorziening, werving en selectie, huisvesting, juridisch en kwaliteit is steeds met een grote mate van flexibiliteit, klantgerichtheid en snelheid ingespeeld op de actuele ontwikkelingen en dynamiek gedurende het jaar. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de grote op- en afschalingsbewegingen die binnen de IZB+ organisatie gedurende 2021 hebben plaatsgevonden. Niet alleen is steeds ingespeeld op de actuele behoeften vanuit het primaire proces, maar ook heeft COVID-19 een impuls gegeven aan innovatie en vernieuwing binnen de ondersteunende diensten.

Zo is duidelijk geworden dat de GGD vanuit zijn kennisrol door overheden en andere partners in het (zorg)netwerk steeds vaker om actuele en geduide informatie op het gebied van publieke gezondheid wordt gevraagd. Door middel van het doorontwikkelen en vernieuwen van onze ICT-systemen en het aantrekken van andere deskundigheid zetten wij in om onze organisatie op dit gebied te versterken. Als gevolg van COVID-19 is beter inzicht verkregen in de kwetsbaarheid van de huidige informatievoorziening. Deze kwetsbaarheden werden zichtbaar op continuïteit en kwaliteit. In 2021 zijn met tijdelijke oplossingen deze kwetsbaarheden verminderd. Een voorbeeld hiervan is de noodzakelijkheid van 24/7 dienstverlening. Omdat wij bovengenoemde dynamiek en ontwikkelingen delen met de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) zijn wij in 2021 gestart met het verder intensiveren van de bestaande samenwerking op het gebied van de bedrijfsvoering. Hieronder gaan wij meer in detail in op de belangrijkste ontwikkeling binnen de ondersteunende diensten. Informatievoorziening en Automatisering

Samenwerken De nieuwe werkwijze (meer thuis of op andere locaties werken, en op andere manieren samenwerken) heeft tot aanpassingen in de dienstverlening op het gebied van informatievoorziening en automatisering geleid. Door middel van de implementatie van de DWO (digitale werkomgeving) voor de hele organisatie, een nieuw reserveringssysteem, maar ook nieuwe oplossingen voor hybride vergaderen is het digitaal samenwerken verder vormgegeven.

Data VRD en GGD Drenthe werken steeds meer datagedreven en datagestuurd waarbij data, informatie, kennis en ervaring aan elkaar gekoppeld worden volgens de stappen ‘data – duiden – doen!’ VRD en GGD zijn gezamenlijk een data-expertise team gestart. Het team coördineert, faciliteert én stimuleert het gebruik van bestaande en nieuwe data, eigen data en data van derden, zowel kwantitatief als kwalitatief, Het team zorgt voor de noodzakelijke structuur, organisatie, processen, architectuur en de samenhang van de diverse initiatieven uit de primaire processen. In 2021 is een kwartiermaker aangesteld om het dataexpertise team vorm te geven. Huisvesting

Terug naar kantoor Als gevolg van COVID-19 is steeds meer flexibiliteit in werklocaties en manieren van samenwerken ontstaan. Een aantal geplande ontwikkelingen is daardoor versneld. In 2021 zijn diverse aanpassingen op het gebied van digitale werkomgeving en fysieke kantooromgeving gerealiseerd. In april 2021 begon een gezamenlijke GGD/VRD-projectgroep met het voorbereiden van een terugkeer naar kantoor. Een enquête onder GGD- en VRD-medewerkers liet zien dat er een sterke behoefte is om in de toekomst hybride te gaan werken (deels thuis, deels op kantoor). Dit vraagt om een andere inrichting van de kantoorlocaties, waarbij er meer ruimte is voor ontmoeten en samenwerken, naast al bestaande mogelijkheden voor bureauwerk en vergaderen. GGD en VRD gaan meer van elkaars kantoorfaciliteiten gebruik maken zodat de beschikbare ruimtes optimaal worden gebruikt. Diverse kantoorlocaties zijn hier in 2021 op aangepast.

54

Paragrafen

Veiligheid Informatievoorziening en Privacy Op het gebied van Veiligheid Informatievoorziening en Privacy werken de VRD en GGD Drenthe nauw samen en hebben in 2021 gekozen voor een gezamenlijke aanpak om te komen tot een verbetering van de beveiliging. Ook in 2021 zien wij het aantal situaties van misbruik en oneigenlijk gebruik sterk toenemen. Daarbij gaat het om het aantal situaties maar ook over het raffinement van het misbruik of oneigenlijk gebruik. Diefstal van data uit onze informatiesystemen door medewerkers, geautomatiseerde pogingen om toegang te krijgen tot onze netwerken en systemen, nepmails of nepsites bedoeld om de digitale identiteit van medewerker te verkrijgen, en het plaatsen van software om schade om systemen te kunnen ‘gijzelen’ zijn zeer realistische dreigingen geworden. Dreigingen waar overigens niet alleen de VRD/ GGD mee te maken heeft, maar vrijwel iedere organisatie of persoon die gebruik maakt van computers of informatie. Digitale criminaliteit is onderdeel geworden van onze maatschappij en leidt tot bijzonder grote risico's op het gebied van continuïteit en hoge kosten om de gevolgen van verstoring op te kunnen heffen. De toename van digitale criminaliteit is aanleiding geweest om een aantal audits en self-assessments uit te voeren. Hiermee hebben wij een goed beeld gekregen van het huidige niveau van onze beveiliging.

Dit beeld leidt direct tot de conclusie dat de informatiebeveiliging van de VRD en GGD niet op orde is en dat het juist gebruik van privacygevoelige gegevens onvoldoende gewaarborgd is. Aanvullende maatregelen zijn nodig, waarvoor wij een Verbeterplan Veiligheid Informatievoorziening en Privacy hebben opgesteld. Dit plan zal in het begin van 2022 worden voorgelegd aan de besturen van de VRD en GGD Drenthe. Naast de informatie over de inhoudelijke aanpak zal aan de beide besturen een uitbreiding van het budget worden gevraagd, bedoeld voor de uitvoering van het verbeterplan en de verdere inrichting van de organisatie. Communicatie De in 2020 ingerichte opnamestudio was ook dit jaar van grote waarde. In toenemende mate worden (door eigen regisseurs en producers) uitzendingen verzorgd voor een verscheidenheid aan doelgroepen zoals bestuurders, scholen, zorgprofessionals, medewerkers en brandweerpersoneel. Op verzoek is de studio ook ter beschikking gesteld aan netwerkpartners. In 2021 is een start gemaakt met de vernieuwing van de websites van GGD en VRD. Na een aanbestedingsprocedure is in 2021 een leverancier gekozen en zijn vanuit het team een ontwerp gemaakt en content opnieuw gestructureerd. De nieuwe websites gaan rond april 2022 online. Formatie en bezetting In de tabel hieronder worden de belangrijkste kengetallen weergegeven van de formatie en de bezetting.

In de presentatie van de formatiecijfers maken we onderscheid tussen de formatie op de basistaken en op de additionele taken. Aantal medewerkers in dienst bedraagt op 31 december 2021 412. De bezetting in fte is 297. Het verschil tussen de bezetting en de formatie wordt veroorzaakt door de inzet van medewerkers met een arbeidsovereenkomst met de GGD voor de bestrijding van het COVID-19 virus en vervanging van langdurig zieke medewerkers.

Realisatie 2021

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Formatie basistaken in fte

175

177

177

179

Formatie additioneel in fte

105

106

106

100

Formatie totaal in fte

280

283

283

279

239

Bezetting totaal in fte op 31 december

297

pm

299

264

246

Medewerkers in dienst op 31 december

412

380

421

374

356

Gemiddelde leeftijd

47

pm

48

47

48

Arbeidsmarkt De krapte op de arbeidsmarkt is voor de GGD met name zichtbaar in de medische en verpleegkundige functies. Daarom zijn we gestart met de ontwikkeling van een nieuw functiehuis, te beginnen bij de Jeugdgezondheidszorg, waarin met name voor deze functies een beter loopbaanperspectief worden geboden. Daarnaast doen we strategisch onderzoek naar de behoefte aan en de beschikbaarheid van artsen binnen de GGD en een verkenning van de mogelijke interventies die we kunnen inzetten om nu en in de toekomst te kunnen beschikken over voldoende en goed gekwalificeerde artsen. Verzuim De daling van het verzuim in de afgelopen jaren stabiliseert zich in 2021.

Verzuimpercentage

Realisatie 2021

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

4,90%

5,00%

5,00%

5,80%

6,84%

55

Paragrafen

Klachten In 2021 heeft GGD Drenthe 252 klachten ontvangen. Het merendeel hiervan, 200, heeft betrekking op de COVID-19 organisatie. De klachten die betrekking hebben op de reguliere dienstverlening komen vooral voor bij de productgroepen waar sprake is van hoogfrequente cliëntcontacten, zoals JGZ en VTD. Er is één klacht doorgeleid naar de klachtencommissie. Deze klacht betrof het onderdeel VTD.

Realisatie 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

252

134

53

40

1

0

4

3

Begroting Begroting 2021 2021 voor na wijziging wijziging

Resultaat 2021

Verschil 2021

Klachten Waarvan naar klachtencommissie

Financiële verklaring bij het programma Bedrijfsvoering Programma

Bedrijfsvoering en middelen

Product

Baten

Bedrijfsvoering en middelen

Resultaat 2020

71

323

98

725

627

71

323

98

725

627

-71

-323

-173

-800

-627

Totaal Lasten

-71

-323

-173

-800

-627

Reserveringen

0

0

75

75

0

Totaal Reserveringen

0

0

75

75

0

0

0

0

0

0

Totaal Baten Lasten

Totaal Bedrijfsvoering en middelen

Bedrijfsvoering en middelen

Huisvesting Een nadeel van € 53.000 voor aanpassingen aan diverse kantoorlocaties om aan de behoeften van GGD- en VRD-medewerkers te kunnen voldoen.

Automatisering Een nadeel van € 61.000 voor noodzakelijke aanpassingen aan de website om weer te voldoen aan het ‘Besluit digitale toegankelijkheid overheid’. De servers waren toe aan vervanging. Dit is tijdelijk, in afwachting van een definitieve beslissing, opgelost door het huren van servers. Hierdoor een nadeel van € 21.000. Vanwege COVID-19 extra middelen aangeschaft voor thuiswerken. Een nadeel van € 14.000. Daarnaast een nadeel van € 13.000 vanwege dubbele beheerskosten door de overgang naar een nieuwe beheerpartij.

Mens & Organisatie (M&O) Een nadeel van € 37.000 op wervingskosten voor onder andere een nieuwe directeur. Voor noodzakelijke aanpassingen aan de website om weer te voldoen aan wet- en regelgeving.

Bedrijfsvoering De begeleiding voor het opstellen van het strategisch meerjarenplan heeft geleid tot een nadeel van € 48.000. Vanwege het vele thuiswerken is een voordeel van € 345.000 op reiskosten. Ook het opleidingsbudget laat een voordeel zien van € 96.000. De voordelen zijn gebruikt ter dekking van de nadelen binnen bedrijfsvoering en middelen maar ook ter dekking van het nadeel binnen het programma jeugd.

Paragrafen

56

2.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf gaan we in op het weerstandsvermogen en de risicobeheersing van de GGD. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s waar geen maatregelen voor zijn getroffen en de capaciteit die een gemeenschappelijke regeling heeft om de niet begrote kosten op te vangen. De Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is als volgt opgebouwd: 1. Risicobeleid 2. De weerstandscapaciteit 3. Risico-inventarisatie per balansdatum 4. Kengetallen

Risicobeleid Bij GGD Drenthe voeren wij actief risicobeleid. Dat betekent dat wij ons voortdurend bewust zijn van risico’s en daar systematisch mee om wensen te gaan. Een voorbeeld hiervan is dat wij waarde hechten aan de HKZ-certificering. Die certificering betekent onder meer dat in alle geledingen van de organisatie medewerkers zich bewust moeten zijn van procesrisico’s en daar ook actief op dienen te anticiperen. In november 2019 is de externe audit met een positief resultaat afgesloten waardoor het HKZ-certificaat is verlengd tot en met 2022. Dit betekent dat de informatie uit onze processen, zoals klachten, incidenten, audits en klantenonderzoek, goed wordt geborgd. Daarnaast houden wij voor de basistaken een algemene reserve aan als weerstandsvermogen. Voor additionele taken is dat de risicoreserve. Bij de risicoinventarisatie beoordelen wij de daadwerkelijke risico’s en hoe die zich verhouden ten opzichte van de weerstandscapaciteit.

De weerstandscapaciteit In dit onderdeel is geïnventariseerd in welke mate de GGD in staat is de risico’s in financiële zin op te vangen. In algemene zin is een overheidsorganisatie in staat haar niet begrote financiële risico’s te dekken uit: • Opgebouwde reserves; • Stille reserves die op korte termijn materieel kunnen worden gemaakt; • Onbenutte belastingcapaciteit; • Structurele ruimte in de begroting. In de situatie van de GGD kan alleen een beroep worden gedaan op de algemene reserve. De stand van de algemene reserve bedraagt per 31 december 2021 € 768.712. De overige bestemmingsreserves worden buiten de berekening van de weerstandscapaciteit gehouden omdat aan deze bestemmingsreserves een bepaalde bestemming is gegeven.

57

Paragrafen Risico-inventarisatie per balansdatum Proces

Risico

Kans

Financiële bandbreedte

GGD-breed

Calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar komt

zeer groot

gemiddeld

i

270.000

GGD-breed

Digitale verstoring

zeer groot

groot

i

675.000

GGD-breed

Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling personeelsbestand ten aanzien van verwachte dienstverlening (arbeidsmarktproblematiek)

groot

groot

s

525.000

GGD-breed

Juridische claims op aanbestedingen

zeer klein

gemiddeld

s

30.000

GGD-breed

Het niet voldoen aan de AVG ten aanzien van privacy en informatiebeveiliging

groot

groot

s

525.000

GGD-breed

Klachtenafhandeling

klein

klein

i

22.500

GGD-breed

Onvoorziene toename van de vraag van onze dienstverlening

klein

groot

s

225.000

GGD-breed

Schade als gevolg van medische handelingen

klein

gemiddeld

i

90.000

Totaal risico's

Incidenteel Structureel

Bedrag

2.362.500

Uit bovenstaande tabel blijkt dat alle risico’s zijn gewogen naar de kans dat ze zich kunnen voordoen en de financiële impact die ze voor GGD Drenthe kunnen hebben. Op geld gewaardeerd betekent dit een bedrag van € 2.362.500. Bij het inventariseren van de risico’s hebben wij het voorzichtigheidsprincipe in acht genomen. Dit betekent dat wij rekening houden met alle mogelijke risico’s op balansdatum. Overigens onderkennen wij dat nooit alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen. Tevens constateren we dat, naar aanleiding van landelijk gemaakte afspraken, getracht wordt claims te beleggen bij GGD Drenthe. Wat dit in de toekomst gaat betekenen is volkomen onduidelijk daar dit geen verantwoordelijkheid is van GGD Drenthe maar hier wel tijd en energie in gaat zitten. Als gevolg van het meervoudig verlengen van contracten zijn we genoodzaakt om een aantal dienstverbanden gerelateerd aan COVID om te zetten naar vaste aanstellingen. Het risico op achterblijvende kosten indien er voor deze medewerkers geen werk meer is bij de GGD is gering aangezien het ministerie van VWS de meerkosten hiervan voor haar rekening zal nemen. Om te kunnen beoordelen of de opgebouwde reservepositie zich juist verhoudt tot de financiële risico’s wordt de ratio weerstandvermogen gehanteerd die ontwikkeld is door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement samen met de universiteit Twente.

De ratio wordt berekend door het aanwezige weerstandvermogen te delen door de financiële totaalwaardering van de risico’s. Bij de beoordeling van het weerstandsvermogen wordt de volgende tabel gehanteerd:

Ratio weerstandsvermogen

Waardering

>2

uitstekend

1,4 - 2

ruim voldoende

1 - 1,4

voldoende

0,8 - 1

matig

0,6 - 0,8

onvoldoende

< 0,6

ruim onvoldoende

Op balansdatum is de ratio van de GGD: € 768.712 / € 2.362.500 = 0,33. Dit wordt door het Nederlands Adviesbureau voor risicomanagement als ruim onvoldoende aangemerkt. In 2020 was dit ratio 1,07. In 2020 werd echter de risicoreserve additionele taken tot de weerstandscapaciteit meegerekend. In 2021 heeft de werkgroep GRIP op GR-en, bestaande uit Drentse griffiers en VDG-bestuur, de notitie “Samen werken voor Drenthe” opgesteld. In deze notitie wordt een eenduidige vorm en procedure voor de P&C-cyclus van GR-en voorgesteld. Ook zijn er voorstellen gedaan voor het weerstandsvermogen c.q. algemene reserve. Eén van de voorstellen is dat de algemene reserve is toegestaan om ontwikkelingen in het loon- en prijspeil af te dekken, met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar. De notitie is van toepassing vanaf de jaarrekening 2022 / begroting 2023.

58

Paragrafen De gemeentelijke bijdrage voor 2022 is vastgesteld op € 16.432.733. Het benodigde weerstandsvermogen hebben we berekend op € 2.362.500. Het beschikbaar weerstandsvermogen bij een algemene reserve van 2,5% is € 410.818. Het verschil met het benodigde weerstandsvermogen is € 1.951.682.

Bij een algemene reserve van 5% is het beschikbaar weerstandvermogen € 821.637. Dan is het verschil met het benodigde weerstandsvermogen € 1.540.863. Hieronder een overzicht met daarin het verschil tussen benodigd en beschikbaar weerstandsvermogen bij een algemene reserve van 2,5% en 5% in totaal en naar rato voor de Drentse gemeenten.

inwoners 1-1-2021

Algemene reserve 5%

Algemene reserve 2,5%

Aa en Hunze

25.399

-79.100

-100.189

Assen

68.836

-214.376

-271.532

Borger-Odoorn

25.598

-79.720

-100.974

Coevorden

35.317

-109.988

-139.312

Emmen

107.024

-333.304

-422.169

Hoogeveen

55.603

-173.164

-219.332

Meppel

34.386

-107.088

-135.640

Midden-Drenthe

33.381

-103.958

-131.675

Noordenveld

31.214

-97.210

-123.127

Tynaarlo

33.978

-105.818

-134.030

Westerveld

19.661

-61.230

-77.555

De Wolden

24.374

-75.908

-96.146

Totaal

494.771

-1.540.863

-1.951.682

Kengetallen Vanaf 2015 schrijft het BBV voor dat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Naast de kengetallen vindt ook een beoordeling plaats van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Door middel van de genoemde kengetallen wordt ‘de structureel en reëel sluitende begroting’ onderbouwd. Hierna volgt een overzicht van de kengetallen.

Verloop van de kengetallen Kengetallen

Resultaat 2020

Begroot 2021

Resultaat 2021

netto schuldquote

-4,1%

-3,8%

-1,1%

netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

-4,1%

-3,8%

-1,1%

solvabiliteitsrisico

30,4%

57,3%

20,9%

structurele exploitatieruimte

-0,6%

0,0%

0,2%

grondexploitatie

nvt

nvt

nvt

belastingcapaciteit

nvt

nvt

nvt

Beoordeling kengetallen GGD Drenthe Voorgeschreven is dat naast de kengetallen zelf, een beoordeling plaatsvindt van de onderlinge verhouding hiervan in relatie tot de financiële positie. Het is overigens van belang de kengetallen in samenhang te zien omdat een afzonderlijke kengetal niet zoveel zegt over de financiële positie.

Paragrafen

59

Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Normaal ligt de netto schuldquote tussen 0% en 90% (landelijk gehanteerde richtlijn). Als de netto schuldquote tussen 100% en 130% ligt, is de schuld hoog (oranje). Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt men zich in de gevarenzone (rood). De netto schuldquote van de GGD Drenthe blijft ruimschoots binnen de norm.

Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin men in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen. Hierbij wordt het eigen vermogen uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal. Volgens de landelijk gehanteerde richtlijn moet de solvabiliteitsratio minimaal 30% zijn. De solvabiliteitsratio van de GGD Drenthe is afgerond 20,9% en ligt daarmee onder de landelijk gehanteerde richtlijn. Dit is een daling t.o.v. 2020 die volledig wordt veroorzaakt door de meerkosten ten gevolge van COVID-19. De financiële verplichtingen die we zijn aangegaan worden voldaan door het ministerie van VWS.

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte van de GGD Drenthe is nagenoeg nihil.

Grondexploitatie Dit kengetal is specifiek voor gemeenten en niet van toepassing voor de GGD Drenthe.

Belastingcapaciteit Dit kengetal is specifiek voor gemeenten en niet van toepassing voor de GGD Drenthe.

2.3 Paragraaf Financiering De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) stelt regels voor het beheer van de treasury. De wet bevat normen voor het beheersen van risico’s op kort- en langlopende leningen. Verder worden de decentrale overheden verplicht een Treasurystatuut op te stellen en een Paragraaf financiering in de begroting en het jaarverslag op te nemen.

Treasurystatuut Vanaf 2020 is het toenmalige statuut opgeheven. De artikelen zijn als Bijlage in de Financiële Verordening 2020-2023 opgenomen. De afgelopen jaren zijn er belangrijke (maatschappelijke) ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de treasury van decentrale overheden. Op Europees niveau zijn er maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de overheidsuitgaven nu en op langere termijn houdbaar blijven. Deze maatregelen zijn vertaald naar Nederlandse wetgeving, zoals de invoering van het verplicht schatkistbankieren en de Wet houdbare overheidsfinanciën (de Wet hof). De gewijzigde regelgeving is opgenomen.

Risicobeheer Ten aanzien van het risicoprofiel is de richtlijn opgenomen dat de GGD alleen gelden uitzet bij instellingen met een zogenaamde triple A-status, de meest betrouwbare bankinstellingen in Nederland. Na de bankencrisis is een groot aantal instellingen teruggeplaatst naar een dubbele A-status. De Bank voor Nederlandse gemeenten (BNG) heeft zijn triple A-status behouden. Bij deze bank zetten wij de eventuele overtallige middelen uit. Met de invoering van het schatkistbankieren eind 2013 dienen wij, net als alle andere lokale overheden, onze overtollige middelen (tot 1 juli boven € 250.000 en vanaf 1 juli boven € 1.000.000) naar een gereserveerde rekening bij de BNG over te boeken. Uit deze overtollige middelen voorziet het Rijk zich in een deel van haar financieringsbehoefte.

Renterisico kortlopende financiering (kasgeldlimiet) Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van openbare lichamen. Om een grens te stellen aan kortlopende financiering is in de Wet Fido de kasgeldlimiet opgenomen. In geen enkel kwartaal in 2021 heeft de GGD Drenthe de kasgeldlimiet overschreden.

60

Paragrafen Renterisico vaste schuld (renterisiconorm)

Ook voor renterisico’s vaste schuld is in de Wet Fido een norm gesteld. Deze norm, de renterisiconorm, bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Het doel van deze norm is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten, welke consequenties kunnen hebben voor de financiële positie. GGD Drenthe is in 2021 ruim onder de renterisiconorm gebleven.

Europese Monetaire Unie (EMU)-saldo Decentrale overheden moeten in hun jaarrekening een berekening opnemen van het zogenoemde EMU-saldo op basis van artikel 20 van het BBV. EU-lidstaten mogen een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product. Hiervan is in Nederland 0,5% voor de decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt anders dan het baten-lastenstelsel dat deze overheden hanteren. Investeringen en uitgaven uit reserves tellen bijvoorbeeld niet mee in het baten-lastenstelsel, maar wel in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan daardoor toch een negatief EMU-saldo ontstaan. Begroting 2020

Resultaat 2020

€

€

Omschrijving 1

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

340

231

2

Afschrijvingen ten laste van de exploitatie

528

532

3

Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie minus de vrijval van de voorzieningen ten bate van de exploitatie

4

Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd

5

Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4

6

Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa:

0

399

911

0

0

Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord

0

110

7

Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan)

0

0

8

Baten bouwgrondexploitatie: Baten voorzover transacties niet op exploitatie verantwoord

0

0

Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties

0

0

0

0

9

met derden betreffen 10

Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten

11

Verkoop van effecten:

a

Gaat u effecten verkopen? (ja/nee)

b

Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?

Berekend EMU-saldo

Ja

Nee

469

Ja

Nee

-39

61

Jaarrekening Overzicht van baten en lasten Programma

Resultaat 2020

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Resultaat 2021

Verschil 2021

Beschermen

11.537

3.810

3.880

62.953

59.073

Beschermen - derden

1.946

1.953

1.868

2.216

347

Bevorderen

328

373

377

379

2

Bewaken

445

470

472

470

-2

Jeugd

11.274

11.376

11.598

12.902

1.304

Additioneel

11.180

11.841

12.092

11.900

-191

71

323

98

725

627

36.782

30.145

30.386

91.545

61.159

Beschermen

-11.537

-3.810

-3.889

-62.962

-59.073

Beschermen - derden

-1.946

-1.953

-1.868

-2.216

-347

Bevorderen

-328

-373

-422

-424

-2

Bewaken

-488

-455

-457

-440

17

Jeugd

-11.274

-11.376

-11.868

-12.930

-1.062

Additioneel

-10.803

-11.516

-11.890

-11.543

347

-71

-323

-173

-800

-627

-36.447

-29.805

-30.567

-91.314

-60.747

335

340

-181

231

412

Beschermen

0

0

9

9

0

Bevorderen

0

0

44

44

0

Bewaken

42

-15

-15

-30

-15

Jeugd

0

0

270

96

-174

-278

-325

-202

-317

-115

0

0

75

75

0

-236

-340

181

-123

-304

99

0

0

108

108

Baten

Bedrijfsvoering en middelen Totaal Baten Lasten

Bedrijfsvoering en middelen Totaal Lasten

Resultaat voor bestemming/reserveringen

Reserveringen

Additioneel Bedrijfsvoering en middelen Totaal Reserveringen

Resultaat na bestemming/reserveringen

De analyse is opgenomen in de programmaverantwoording in het jaarverslag.

Jaarrekening

62

Resultaatsverklaring op hoofdlijnen Het boekjaar 2021 is afgesloten met een voordelig resultaat na bestemming/reserveringen van € 107.909. Bij het programma jeugd is vanaf 2021 een bedrag van € 80.000 in de gemeentelijke bijdrage opgenomen. De inwerkingstredingsdatum is echter uitgesteld naar 1 juli 2022. Daarnaast heeft het programma jeugd in 2021 met eenmalige kosten van € 12.000 te maken gehad voor de uitvoering van ‘informed consent procedure RVP’. De gemeenten hebben hiervoor in 2021 eenmalig een toevoeging gekregen in het gemeentefonds. Het programma Additioneel is afgesloten met een positief saldo van € 40.000. Dit wordt door voordelen van € 19.000 op het product Forensische geneeskunde en € 21.000 op het product Sense door het later opvullen van vacatureruimte. Op het programma jeugd na is het resultaat op de basistaken nihil. In bestuurlijk overleg tussen het ministerie van VWS en GGD GHOR Nederland zijn afspraken gemaakt over de vergoeding van de meerkosten die zijn ontstaan vanwege de bestrijding van het Corona virus. In het kort komen de afspraken erop neer dat alle meerkosten die de GGD maakt voor de bestrijding van het virus voor een vergoeding van het ministerie in aanmerking komen. Daarnaast compenseert het ministerie wegvallende opbrengsten van de GGD als gevolg van de COVID-19 crisis.

Voor de GGD Drenthe betekent dit dat er sprake is van een volledige schadeloosstelling en dat er zowel voor de bestrijding van het virus als voor de gevolgen van de COVID-19 crisis in 2021 geen verrekening met het eigen vermogen van de GGD plaatsvindt.

63

Jaarrekening Balans per 31 december 2021 ACTIVA 31-12-2021

31-12-2020

1.898

1.585

Vaste activa Materiële vaste activa Investeringen met economisch nut Totaal vaste activa

1.898

1.585

Vlottende activa Voorraden

11

Uitzettingen korter dan één jaar

11

21

11.478 Vorderingen op openbare lichamen

2.817

3.332

Uitzettingen in ’s Rijks schatkist korter dan één jaar

8.398

3.473

Overige vorderingen

263

113

Vooruitbetaalde bedragen

540

Overlopende activa

21 6.918

540

Liquide middelen

952 952

236

110

Kassaldi

0

1

Banksaldi

236

109

Totaal vlottende activa

12.266

8.000

Totaal activa

14.164

9.585

PASSIVA 31-12-2021

31-12-2020

Vaste passiva Eigen vermogen

2.956 Algemene reserve

2.913

769

741

Bestemmingsreserves

2.079

2.073

Resultaat boekjaar

108

99

Totaal vaste passiva

2.956

2.913

3.879

1.453

Vlottende passiva Netto-vlottende schulden korter dan één jaar Overige schulden

3.879

Overlopende passiva

1.453 7.329

Nog te betalen bedragen

6.852

Vooruitontvangen bedragen

477

5.219 4.713 506

Totaal vlottende passiva

11.208

6.672

Totaal passiva

14.164

9.585

Jaarrekening

64

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Algemeen • • •

•

De jaarrekening is opgemaakt volgens de grondslagen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor gemeenten en provincies. De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. De lasten en baten worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden (voorzichtigheidsbeginsel). Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt. Daarbij moet worden gedacht aan overlopende verlofaanspraken.

Vaste activa Materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs onder aftrek van afschrijvingen. De materiële vaste activa worden lineair afgeschreven. Bij de gehanteerde afschrijvingstermijnen wordt de Nota activeren, waarderen en afschrijven gevolgd.

Voorraden De voorraad vaccinaties is gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs.

Uitzettingen korter dan één jaar, overlopende activa en liquide middelen De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. Deze voorziening is bepaald op basis van de ouderdom van de vorderingen en op basis van individuele beoordeling.

Reserves Reserves zijn gewaardeerd tegen nominale waarde.

Netto-vlottende schulden korter dan één jaar en overlopende passiva De schulden worden gewaardeerd tegen nominale waarde.

65

Jaarrekening Toelichting op de balans per 31 december 2021 VASTE ACTIVA Materiële vaste activa (bedragen x € 1.000)

Materiële vaste activa Investeringen met economisch nut Omschrijving

Afschrijv

Aanschaf

% (medisch)inventaris / verbouwingen Automatisering Wagenpark

Cumulatieve

Boekwaarde

Afschrijving

1-1-2021

Investeringen

Mutaties 2021

Boekwaarde

Desinv.

Afschrijving

31-12-2021

10

1.809

842

967

631

108

196

1.294

25-33

1.968

1.359

609

324

2

333

599

20

17

8

9

-

-

3

6

3.793

2.208

1.585

955

110

532

1.898

Totaal

De investeringen betreffen alle investeringen met een economisch nut. € 443.000 van de investeringen heeft betrekking op COVID-19. Voor COVID-19 hebben er investeringen plaats gevonden in inventaris, multifunctionals en koelkasten voor de test- en vaccinatielocaties. Daarnaast heeft er een Europese aanbesteding plaats gevonden voor medische ge- en verbruiksartikelen. Als gevolg hiervan zijn alle audiometers vervangen. Dit verklaart ook de desinvestering.

VLOTTENDE ACTIVA Voorraden (bedragen x € 1.000) De voorraad vaccins is gedaald van € 21.000 naar € 11.000.

Uitzettingen korter dan één jaar (bedragen x € 1.000) Specificatie uitzettingen korter dan 1 jaar

31-12-2021

31-12-2020

358

374

2.459

2.957

2.817

3.332

8.398

3.473

8.398

3.473

-

-

-

-

108

84

-3

-2

158

32

263

113

11.478

6.918

Vorderingen op openbare lichamen Deelnemende gemeenten Overige vorderingen op openbare lichamen Totaal vorderingen op openbare lichamen Uitzettingen in 's Rijks schatkist korter dan 1 jaar Rekening-courant ministerie van Financiën Totaal uitzettingen in 's Rijks schatkist korter dan 1 jaar Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen Rekening-courant GHOR Totaal rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen Overige vorderingen Debiteuren Voorziening dubieuze debiteuren Overige vorderingen Totaal overige vorderingen Totaal uitzettingen korter dan 1 jaar