CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - UP Emmerhout Emmen 26.09 boek EGE

Commissievergadering 19 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Raadsbrief - Vastgestelde uitvoeringsplan warmtetransitie Emmerhout15.002 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

46 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Keuze voorkeur alternatieve warmtebron Maatschappelijke kosten De warmtetransitie vraagt niet alleen investeringen van bewoners, maar ook van de samenleving als geheel. Denk aan: • aanpassingen in de ondergrond en infrastructuur; • netverzwaring; • collectieve systemen; • proces- en organisatiekosten; • bewonersbegeleiding. De goedkoopste oplossing voor één woning is niet automatisch de beste oplossing voor de wijk als geheel. Daarom maken we per deelgebied een integrale afweging tussen: • individuele en collectieve oplossingen; • kosten en baten op lange termijn; • technische haalbaarheid en organiseerbaarheid. Daarbij kijken we niet alleen naar kosten, maar ook naar betrouwbaarheid, inclusiviteit en ruimtelijke inpasbaarheid. Deze uitgangspunten sluiten aan bij de leidende principes uit de Transitievisie Warmte van de gemeente Emmen. Van plan naar uitvoering Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 47

Koppelkansen De warmtetransitie staat niet op zichzelf. In Emmerhout koppelen we de uitvoering daarom zoveel mogelijk aan andere ontwikkelingen in de wijk. Door werkzaamheden slim te combineren, kunnen kosten worden beperkt, overlast worden verminderd en kansen voor de wijk beter worden benut. Corporaties als belangrijke partner Woningcorporaties spelen een belangrijke rol in de warmtetransitie. Door woningen complexgewijs aan te pakken, kunnen maatregelen efficiënter worden uitgevoerd en gekoppeld worden aan onderhoud en renovatie. Daarnaast onderzoeken we waar particuliere woningen kunnen aansluiten bij corporatie- aanpakken in dezelfde buurt. Zo kunnen ook particuliere woningeigenaren profiteren van gezamenlijke uitvoering en collectieve voordelen. Sloop, nieuwbouw & woningverkoop Bij sloop-, nieuwbouw- en herstructureringsprojecten nemen we keuzes over warmte en verduurzaming direct mee. Nieuwe ontwikkelingen moeten aansluiten op de wijkstrategie, zodat investeringen elkaar versterken en desinvesteringen worden voorkomen. Ook onderzoeken we of de Emmerhout Fabriek als voorbeeldproject kan dienen voor de wijk. Daarnaast liggen er kansen om bewoners bij verhuizingen beter te informeren over verduurzaming en financieringsmogelijkheden. Beheer & onderhoud openbare ruimte Werkzaamheden in de openbare ruimte worden waar mogelijk gecombineerd.

Daarbij kijken we integraal naar de ondergrond en stemmen we werkzaamheden af met andere projecten en onderhoudsplanningen. Het uitgangspunt is om straten niet vaker open te breken dan nodig. Goede afstemming met de netbeheerder is daarbij essentieel. Koppeling met andere opgaven De warmtetransitie raakt ook andere thema’s in de wijk. Verduurzaming kan bijdragen aan: • meer comfort en een gezonder binnenklimaat; • vergroening en klimaatadaptatie; • versterking van leefbaarheid en sociale samenhang; • kansen voor natuurinclusief bouwen. Koppelkansen 48 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Keuze voorkeur alternatieve warmtebron Aandachtspunten Naast de koppelkansen zijn er nog een paar andere belangrijke aandachtspunten voor tijdens de uitvoering. Elektriciteitsnet Op dit moment functioneert het elektriciteitsnet goed in Emmerhout, maar in delen van Emmerhout is verzwaring van het elektriciteitsnet nodig om de warmtetransitie mogelijk te maken. De verwachting is dat het pas over 11 jaar verzwaard wordt. De insteek is om dit naar voren te halen, daarvoor is tijdige afstemming met de netbeheerder nodig. Ook moet de planning van netverzwaring aansluiten op de fasering van de wijkaanpak. Vergunningen en regelgeving Voor sommige maatregelen en installaties gelden vergunningen of meldingsplichten. Dit geldt bijvoorbeeld voor bodemenergie, buitenunits en collectieve systemen.

Daarom is goede afstemming nodig met het omgevingsplan en welstandsbeleid. Wet natuurbescherming Bij isolatiemaatregelen moet rekening worden gehouden met beschermde diersoorten. De gemeente werkt daarom aan een Soortenmanagementplan (SMP). Het is de bedoeling dat hiervoor in 2027 een vergunning beschikbaar is, inclusief toestemming voor beschermde soorten. Hiermee kunnen inwoners onder voorwaarden gebruikmaken van een gemeentelijke vergunning, zonder zelf een aparte natuurvergunning aan te vragen. Organisatie en draagvlak Collectieve oplossingen vragen voldoende deelname van bewoners en een goede organisatie van de uitvoering. Daarom zijn duidelijke afspraken, eigenaarschap en samenwerking tussen betrokken partijen essentieel. Gemeente, corporaties en het Expeditieteam Emmerhout Energie Neutraal werken samen aan de uitvoering van de wijkaanpak en het ondersteunen van bewoners per deelgebied. Aandachtspunten Van plan naar uitvoering Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 49 Monitoring en herijking De uitvoering wordt jaarlijks gemonitord en waar nodig bijgesteld. We volgen onder andere: • voortgang van isolatie en woningverbetering; • ontwikkeling van deelgebieden; • draagvlak en deelname; • financiële haalbaarheid; • technische en beleidsmatige ontwikkelingen.

Op basis hiervan: • stellen we prioriteiten bij; • scherpen we deelgebiedsaanpakken aan; • en passen we de strategie aan waar nodig. Van plan naar uitvoering Rol van Expeditieteam Emmerhout Energie Neutraal Met de stap naar uitvoering verandert ook de rol van de wijk. Het Expeditieteam Emmerhout Energie Neutraal, dat zich de afgelopen jaren heeft ingezet voor energiebesparing en bewustwording, ziet dit als een nieuwe fase. Waar de focus eerst lag op het verlagen van het energieverbruik, verschuift deze nu naar het verkennen van nieuwe warmtebronnen en het organiseren van collectieve oplossingen in de wijk. Dit vraagt om een bredere betrokkenheid van bewoners. Niet alleen individueel, maar juist ook gezamenlijk, bijvoorbeeld op het niveau van straat, buurt of VvE. Het Expeditieteam blijft hierin een belangrijke schakel. In de uitvoeringsfase draagt het bij aan het informeren van bewoners, het signaleren van kansen en het ondersteunen van initiatieven. Zo blijft de energietransitie in Emmerhout een gezamenlijk proces, waarin bewoners actief meedoen en meedenken. 50 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Keuze voorkeur alternatieve warmtebron Bijlage Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 51 B 11 Bijlage A Wijkanalyse B Participatie & communicatieverslag C Scenario’s ekwadraat D Schema fase 1 uitvoering 52 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage A.

Wijkanalyse K A Wijkanalyse Inleiding In dit hoofdstuk gaan we verder in op de wijkanalyse. De analyse brengt de wijk in kaart: welke huizen zijn er, wie wonen er in de wijk en hoe ziet de energie- infrastructuur er uit. We hebben gekeken naar onder andere sociaaleconomische kenmerken, woningvoorraad en gas- en elektraverbruik (bij voorkeur op adres- of postcodeniveau), en de aanwezige boven- en ondergrondse infrastructuur. Dit hebben we gedaan aan de hand van bestaande bronnen van de gemeente en woningcorporaties en hebben we aangevuld met openbare data. Daarnaast hebben we gekeken naar de opbouw en geschiedenis van de wijk en geprobeerd inzicht te krijgen in plannen en investeringsagenda’s die er al zijn bij andere partijen (zoals corporaties, netbeheerder en bewonersinitiatieven), zodat koppelkansen vroeg zichtbaar worden. Bijlage A. Wijkanalyse Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 53 Vanuit de Woon en Leefbaarheidsvisie Emmerhout is de derde naoorlogse wederopbouwwijk van Emmen, gebouwd in de periode 1964-1974. Het is de wijk waar het woonerf is uitgevonden en toegepast. Een wijk met een goede ligging, een sterke ruimtelijke samenhang tussen bebouwing en de openbare ruimte, veel groen en een goed voorzieningenniveau, zowel in als vlak buiten de wijk. Ontsluitingsstructuur Emmerhout Schema hoofdopzet Emmerhout 54 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage A.

Wijkanalyse Emmerhout in beeld Emmerhout | Emmen | Nederland | Op basis van CBS data (2024 / 2025) Inwoners / geslacht | WOZ-waarde | Arbeidsparticipatie (%) | Gemiddeld inkomen 200.000 | 100 | 6000 3450 man 3600 vrouw | 265.000 | 4000 50 7050 | 398.000 | 2000 3.777 | 0 | 0 woningen | 59 | 27.500 | 31.600 | 37.40067 | 72 Leeftijd | OpleidingEigendom particuliere huur | hoog 0 tot 15 jaar 65 jaar of | 15 tot ouder | 25 jaar | laag sociale huur | koop 25 tot 45 tot | 45 jaar | middelbaar 65 jaar Bijlage A. Wijkanalyse | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | 55 Bouwjaar De woningen in het zuidelijke deel van de wijk zijn het oudst. Deze zijn veelal gebouwd in de periode | Bouwjaar tussen 1965 en 1975. In het noordelijke deel van | 1965-1970 de wijk zien we ook meerdere clusters met jongere | 1970-1975 woningen. Waarbij de meeste jongere woningen net | 1975-1990 ten noorden van het winkelcentrum te zien zijn. | 1990-2010 2010-2023 56 | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | Bijlage A. Wijkanalyse In Emmerhout vallen duidelijke clusters van woningtypen op: vergelijkbare woningen liggen vaker bij elkaar, waardoor herkenbare woonmilieus ontstaan. In het midden van de wijk zijn appartementen en hoogbouw geconcentreerd. Dit deel heeft een andere dichtheid en dynamiek dan de rest van de wijk.

De rijwoningen vormen het meest voorkomende woningtype en bepalen in veel buurten het straatbeeld én de schaal van mogelijke maatregelen. Aan de randen liggen de vrijstaande woningen, die, zoals zichtbaar in de inkomenskaart, samenhangen met hogere inkomens. Dat maakt de variatie tussen buurtdelen groot. Woningtype Woningtype 2 onder 1 kap Senioren Appartement Geschakeld Hoekwoning Rijwoning Vrijstaand Bijlage A. Wijkanalyse Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 57 WOZ-waarde De WOZ-waarde laat grote verschillen binnen de wijk zien. Hogere woningwaardes liggen aan de randen | WOZ-waarde van Emmerhout, vaak in groene, ruim opgezette | 90.000-150.000 buurten | 150.000-200.000 Dit betreft met name vrijstaande woningen en | 200.000-300.000 grotere kavels . In het centrale deel van de wijk | 300.000-400.000 liggen de lagere WOZ-waardes. Dit zijn vooral | 400.000-645.000 appartementen en rijwoningen. De kaart laat een duidelijke ruimtelijke tweedeling zien tussen centrum en randen. 58 | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | Bijlage A. Wijkanalyse De verdeling van de woningvoorraad in Emmerhout is 48,3% koop, 42,3% corporatie huur, en 9% overige huur. Wat opvalt is dat het woningbezit sterk geclusterd is: vergelijkbare eigendomsvormen liggen vaak bij elkaar. Met name corporatiehuurwoningen zijn geconcentreerd aanwezig, in het centrum en in het zuiden van de wijk.

Dit zorgt voor duidelijke deelgebieden met veel huur, waar opgaven en kansen vaak collectiever te organiseren zijn. Aan de noordkant en oostkant is juist relatief veel particulier bezit te vinden. Dit deel van de wijk kent daarmee een andere dynamiek: besluitvorming en investeringen verlopen vaker op individuele basis en vragen om een andere benadering in communicatie en uitvoering. Op sommige plekken zien we ook gesnipperd bezit, met name door voormalige corporatiewoningen die in de loop der tijd zijn verkocht. Hierdoor ontstaat op sommige plekken een gemengd eigendomsbeeld binnen straten of bouwblokken. Dat kan invloed hebben op de organiseerbaarheid van maatregelen en vraagt om maatwerk in aanpak en fasering. Eigendom Eigendom Belegger 1 Belegger 2 Corporatie 1 Corporatie 2 Corporatie 3 Particulier 1 woning Particulier Eig > 1 woning Bijlage A. Wijkanalyse Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 59 Elektraverbruik Het elektraverbruik in Emmerhout is overwegend | Elektraverbruik gemiddeld (2.170 kWh per woning), met grote delen | 323-1500 in de middenklasse. In de noordoostelijke hoek van | 1500-2000 de wijk ligt het hoogste verbruik. Dit hangt samen | 2000-3000 met grotere woningen (vrijstaand / 2-onder-1-kap) | 3000-4000 en hogere inkomens. Door het midden van de wijk | 4000-71822 loopt een strook met relatief laag verbruik.

De kaart laat zien dat het elektraverbruik sterk samenhangt met woningtype (grootte) en bewonersprofiel (koop vs. huur). Hogere verbruiken concentreren zich bij grotere en koopwoningen, lagere verbruiken bij compacte en huurwoningen. 60 | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | Bijlage A. Wijkanalyse Energielabel In Emmerhout heeft 70% van de woningen een geregistreerd energielabel. Het grootste deel van de | Energielabel woningvoorraad zit in de betere labels: | A+++ • | Label A: 43,4% (1.160 woningen) | A • | Label B: 19,9% (530 woningen) | B Een aanzienlijk deel heeft een middenlabel: | C • | Label C: 24,5% (655 woningen) | D E Een kleinere groep heeft lagere labels (D–G): samen | F circa 12% (±330 woningen). De kaart laat zien dat een groot deel van de wijk al een redelijke energetische basis heeft, zeker het deel dat corporatiebezit is. Wel blijft er nog een duidelijke groep woningen met een verbeteropgave. Bijlage A. Wijkanalyse | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | 61 Niet-westerse afkomst In Emmerhout wonen mensen met diverse niet- westerse afkomst. Ervaring leert dat deze doelgroep | % niet-westerse afkomst soms lastiger te bereiken is. Het is daarom van | 0-5 belang om te weten waar ze wonen. Dit is verspreid | 5-10 over de wijk.

De maximale dichtheid van bewoners | 10-15 met een niet-westerse achtergrond ligt rond de | 15-30 40% binnen een vlak van 100×100 meter. Er | 30-50 zijn dus duidelijke accenten, maar geen extreme | 50-75 concentraties. | 75-100 Bewoners met een niet-westerse achtergrond wonen relatief vaker in de sociale huur. Dat beeld zien we vooral terug in het zuidelijke deel van de wijk, waar meer corporatiebezit aanwezig is. Voor het wijkuitvoeringsplan betekent dit dat we rekening houden met verschillen in samenstelling en draagkracht tussen buurtdelen. Een aanpak op maat, in taal en middelen, is nodig om iedereen in Emmerhout goed te bereiken. 62 | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | Bijlage A. Wijkanalyse Inkomen In het midden van Emmerhout zien we de laagste inkomens. Dit deel van de wijk kent een meer | Inkomen kwetsbare sociaaleconomische positie. Dit heeft | 00-20 laag invloed op de mogelijkheden om te investeren in de | 00-40 laag tot onder midden woning of om mee te bewegen met toekomstige | 00-60 laag tot midden veranderingen. | 20-40 onder midden 20-60 onder midden tot midden Tegelijkertijd laat de inkomenskaart zien dat aan de noordoostkant van de wijk juist hogere inkomens voorkomen. Dit gebied kent een ander bewonersprofiel, met doorgaans meer financiële ruimte en daarmee andere kansen en tempo’s voor verduurzaming.

Deze verschillen zorgen voor een verschil in draagkracht zorgen ervoor dat het plan rekening dient te houden met het tempo en de financiële ruimte van de bewoners. Bijlage A. Wijkanalyse | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | 63 Ontwikkelingen in de wijk 64 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage A. Wijkanalyse Warmtevraag woningen Bij in totaal 14 woningen in de wijk | Woningen groeperen als middel om | 57% van woningen op te schalen zijn woningopnames uitgevoerd. Het | ‘op te schalen’ | Door woningen in groepen te combineren is het is niet mogelijk om elke woning in dit | Op basis van woningkenmerken (woningtype, | mogelijk om van 57% van de woningen een uitspraak oppervlakte, bouwjaar) zijn groepen gemaakt van | te doen. Een behoorlijk aandeel is in bezit van detail in te meten. Toch is het nodig om | woningen die veel op elkaar lijken. Zo proberen | corporaties; hier zijn soms plannen van aanwezig die onderbouwde uitspraken te kunnen doen | we een zo groot mogelijk aandeel van de wijk te | bruikbaar zijn. Op de volgende pagina is zichtbaar hoe kunnen voorzien van een betrouwbaar pakket aan | de verschillende groepen woningen verdeeld zijn over over de mogelijkheden om woningen te | maatregelen. | de wijk. verbeteren in de wijk.

Niet enkel over | Een voorbeeld van 1 van deze groepen is bijvoorbeeld de woningen die daadwerkelijk zijn | tussen of geschakelde woning ingemeten maar ook over de woningen | 90-100 m2 oppervlakte Gebouwd tussen 1970-1974 die niet zijn ingemeten. In deze groep zitten 52 woningen die veel op elkaar lijken, en dit is dus ook een groep waar fysiek een woning van is ingemeten Bijlage A. Wijkanalyse | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | 65 Ontwikkelingen in de wijk Woning- | Bouwjaar | Oppervlakte | Bouw- | Soort woning | Daktype type | lagen 1 | 1970 - 1974 | 50 - 60 m2 | 1 | Appartement | Plat 2 | 1970 - 1974 | 90 - 100 m2 | 1 | Appartement | Plat 3 | 1970 - 1974 | 130 - 150 m2 | 3 | Hoekwoning | Hellend 4 | 1964 - 1970 | 100 - 110 m2 | 2 | Tussen of geschakeld | Plat 5 | 1964 - 1970 | 120 - 130 m2 | 2 | Tussen of geschakeld | Plat 6 | 1964 - 1970 | 130 - 140 m2 | 3 | Tussen of geschakeld | Plat 7 | 1970 - 1974 | 90 - 100 m2 | 1 | Tussen of geschakeld | Plat 8 | 1970 - 1974 | 110 - 120 m2 | 2 | Tussen of geschakeld | Hellend 9 | 1970 - 1984 | 120 - 150 m2 | 3 | Tussen of geschakeld | Plat 10 | 1970 - 1984 | 150 - 180 m2 | 2 | Tussenwoning | Hellend 11 | 1970 - 1984 | 170 - 200 m2 | 3 | Tussenwoning | Hellend / Plat 12 | 2004 - 2019 | 90 - 120 m2 | 2 | Tussenwoning | Plat 13 | 1970 - 1984 | 200 - 220 m2 | 1 | Vrijstaand | Plat 14 | Na 2000 | 160 - 180 m2 | 2 | Vrijstaand |

Hellend 66 | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | Bijlage A. Wijkanalyse Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 67 P B Participatie- & communicatieverslag Inleiding | Scenariospel | Communicatie Vanaf 2023 wordt er gewerkt aan het | Participatie | • | Wijkberichten • | Nieuwsbrieven wijkuitvoeringsplan in Emmerhout. Een | • | Ambitiebijeenkomst 14 juni 2023 | • | Posters in de wijk belangrijk onderdeel daarvan is het | • | Wijkactie 25 t/m 29 september 2023 Emmerhout • | Stakeholdersessies kaders en randvoorwaarden betrekken van de wijk en stakeholders | 23 mei 2024 om te komen tot een gedragen plan. In | • | Energiemarkt 24 september 2024 • | Stakeholdersessie warmtescenario’s 6 november dit verslag zetten we de verschillende | 2024 participatie- en communicatiemomenten | • | Enquête in de wijk najaar 2024 • | Bijeenkomst 22 januari 2025 op een rij. | • | Bijeenkomst 27 januari 2026 68 | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | Bijlage B.

Participatie- & communicatieverslag Scenariospel Voor Emmerhout hebben we een spel | 2.2 Realisatie snelheid | 2.7 Milieu ontwikkeld waarbij we aan de hand van | Moet Emmerhout snel van het gas af, of kan dit ook | Hoe belangrijk is het milieu? Denk aan co2 neutraal, verschillende thema’s met bewoners in | langzaam? Marktrijpheid? | stikstof, natuur inclusief, klimaat adaptief en het gebruiken van een lokale bron in vergelijking met gesprek gaan over wat zij belangrijk | 2.3 Organiseerbaarheid | energie dat van verder af komt?. vinden. Het belangrijkste doel hierbij | Mag er overlast zijn bij de uitvoering? Wil men is criteria en uitgangspunten bepalen | oplossing per huishouden, of dezelfde oplossing per | 2.8 Wijkaanpassingen waaraan een aardgasvrij Emmerhout moet | straat of voor heel de wijk? Moeten we samen met | Mag de wijk veranderen van uiterlijk? Dus mogen er andere wijken? En wie wordt eigenaar? | nieuwe gebouwen in de wijk staan, in de straat en/of voldoen volgens de inwoners. | installaties aan de woningen? Dit kan bijvoorbeeld ten 2.4 Eenmalige kosten en | koste gaan van groen in de wijk De deelnemers krijgen allemaal 10 pokerfiches en | maandelijkse kosten deze moeten zij verdelen over de negen thema’s. | 2.9 Comfort Onder begeleiding van de spelleider wordt er een | Is het belangrijk? En welke kosten houd je het liefst gesprek gevoerd.

Deze stelt verduidelijkingsvragen en | laag? | Hoe belangrijk is het wooncomfort? Denk aan noemt dilemma’s op die te zien zijn bij de verdeling. | geluidsoverlast, en de gebruiksvriendelijkheid van het Vervolgens krijgt iedereen de kans om nog eens de | 2.5 Maatschappelijke kosten | nieuwe warmtesysteem, minder tocht door betere fiches te verdelen. De spelleider vraagt naar de reden | isolatie. voor de herverdeling aan alle deelnemers. De thema’s | Mag het de gemeente, de overheid en de corporatie waar het over gaat zijn: | iets kosten? en hoe moet dit weer verdeeld worden | Dit spel is op meerdere momenten gebruikt om met onder de burgers onderling? | bewoners en/of stakeholders in gesprek te gaan, 2.1 Keuzevrijheid | namelijk: 2.6 Woningaanpassingen | - | 23 mei 2024 Is het belangrijk dat iemand keuze vrijheid heeft bij | - | 24 september 2024 de aanschaf van installaties, en de keuze van een | Is er ruimte voor nieuwe installaties? En ziet men al die | - | 6 november 2024 (geïntegreerd in werksessie aanbieder? Bij een warmtenet is er bijvoorbeeld maar 1 | werkzaamheden ook zitten? Isoleren, en de aanleg van | MCA Ekwadraat) aanbieder van warmte | bijv. vloerverwarming? | - | 22 januari 2025 - | 27 januari 2026 Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | 69 70 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage B.

Participatie- & communicatieverslag Op 14 juni 2023 is een ambitiebijeenkomst georganiseerd met verschillende stakeholders, waaronder de gemeente Emmen, woningcorporaties, welzijnspartijen en vertegenwoordigers uit de wijk. Het doel van de bijeenkomst was om gezamenlijk ambities te formuleren voor het Wijkuitvoeringsplan (WUP) Emmerhout, ambities en doelen te delen en eerste koppelkansen en uitdagingen in beeld te brengen. Tijdens de bijeenkomst is gewerkt met roulerende tafelgesprekken rondom vijf centrale thema’s: participatie, kansen in de buitenruimte, isolatie op woningniveau, wijkenergieconcepten en sociale cohesie en leefbaarheid. Deze opzet maakte het mogelijk om vanuit verschillende perspectieven input op te halen en inzichten te verdiepen. De opbrengsten van de themagesprekken zijn uitgewerkt in ambities en randvoorwaarden voor het WUP . Hieruit kwam onder andere naar voren dat cocreatie met bewoners, betaalbaarheid, behoud van ruimtelijke kwaliteit, verbetering van wooncomfort en het versterken van sociale cohesie belangrijke uitgangspunten zijn. Deze input vormde een belangrijke basis voor de verdere uitwerking van het wijkuitvoeringsplan en het bepalen van de inhoudelijke koers. Ambitiebijeenkomst 14 juni 2023 Bijlage B.

Participatie- & communicatieverslag Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 71 Tijdens de wijkactie is de projectgroep WUP een week lang aanwezig geweest in de wijk, op verschillende locaties. Vanuit een tent in de buurt en aanvullend bij de Wijkwijzer is actief het gesprek gevoerd met bewoners. Het doel was om bewoners te informeren over het Wijkuitvoeringsplan, input op te halen en betrokkenheid te vergroten. Opbrengsten bewoners • Laagdrempelig contact met bewoners Door zichtbaar aanwezig te zijn in de wijk en actief het gesprek aan te gaan, is een brede groep bewoners bereikt. • Bekendheid met het WUP vergroot Veel bewoners hebben kennisgemaakt met het doel, proces en de mogelijke impact van het Wijkuitvoeringsplan. • Waardevolle input opgehaald Via gesprekken en de vragenlijst is inzicht verkregen in wensen, zorgen en behoeften van bewoners rondom verduurzaming. • Inzicht in betrokkenheid en initiatief Er is een eerste beeld ontstaan van bewoners die actief willen meedenken of deelnemen, bijvoorbeeld in een klankbordgroep. • Diversiteit aan bewonerssituaties Gesprekken laten zien dat behoeften sterk verschillen per huishouden (koop/huur, kennisniveau, financiële mogelijkheden). • Belang van duidelijke communicatie Bewoners geven aan behoefte te hebben aan heldere informatie, praktische uitleg en overzicht van mogelijkheden.

• Combinatie met praktische ondersteuning werkt De koppeling met fixteam, energiecoaches en adviseurs zorgt voor directe meerwaarde en trekt bewoners aan. Wijkactie 25 t/m 29 september 2023 72 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Op 23 mei 2024 vond een stakeholdersessie plaats als vervolg op de ambitiebijeenkomst en eerdere gesprekken met betrokken partijen. Aanleiding was het verder uitwerken en beoordelen van mogelijke warmtescenario’s voor Emmerhout. Het doel van de sessie was om gezamenlijk een afwegingskader vast te stellen en inzicht te krijgen in voorkeursrichtingen voor het wijkuitvoeringsplan. Aanwezig waren vertegenwoordigers van Wijkbelangen Emmerhout, gemeente Emmen, woningcorporaties Lefier en Domesta en KAW. De sessie had een interactieve opzet, waarbij na een korte aftrap en voorstelronde gezamenlijk de kaders zijn vastgesteld (o.a. betaalbaarheid, marktrijpheid, organiseerbaarheid, woning- en wijkaanpassingen, comfort en milieu). Vervolgens zijn vier scenario’s (Betaalbaar voor iedereen | De natuur was er eerst | Snelheid voorop | De wijk is de baas) verkend met behulp van een scenariospel, waarbij deelnemers prioriteiten aangaven door fiches te verdelen over de verschillende criteria.

De uitkomsten laten zien dat betaalbaarheid in alle scenario’s als belangrijkste randvoorwaarde wordt gezien, gevolgd door organiseerbaarheid. Scenario’s die sterk inzetten op snelheid worden als minder wenselijk beschouwd. De opbrengsten zijn gebruikt voor de verdere uitwerking en vergelijking van scenario’s en vormden een belangrijke basis voor de uiteindelijke scenariokeuze. Stakeholdersessies kaders en randvoorwaarden 23 mei 2024

Op 24 september is in De Schepershof een wijkenergiemarkt georganiseerd voor bewoners van Emmerhout. Tijdens deze bijeenkomst konden bewoners vrij in- en uitlopen en langs verschillende thematische kramen gaan om informatie te krijgen over aardgasvrij wonen en het Wijkuitvoeringsplan. Opbrengsten bewoners • Brede informatievoorziening Bewoners zijn geïnformeerd over verduurzaming, energiebesparing, subsidies en het Wijkuitvoeringsplan. • Toelichting op onderzoek en mogelijkheden Er is uitleg gegeven over het woningonderzoek en het technisch haalbaarheidsonderzoek, waardoor bewoners beter inzicht kregen in mogelijke oplossingen. • Laagdrempelig in gesprek De opzet met kramen en vrije inloop maakte het makkelijk voor bewoners om vragen te stellen en in gesprek te gaan met verschillende partijen. • Combinatie van informatie en inspiratie Naast praktische informatie waren er inspirerende voorbeelden, zoals modelwoningen en ervaringen uit de wijk. • Interactie en participatie Via gesprekken, een enquête en interactieve elementen is input opgehaald over wensen en aandachtspunten van bewoners. • Samenwerking met partners De aanwezigheid van verschillende organisaties (gemeente, energiecoaches, corporaties en adviseurs) zorgde voor een breed aanbod aan kennis en ondersteuning.

• Bewustwording en eerste stappen Bewoners zijn gestimuleerd om na te denken over verduurzaming en om eerste stappen te zetten, bijvoorbeeld via advies of energiebesparende maatregelen. Energiemarkt 24 september 2024 Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 73 74 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Op 6 november 2024 is onder begeleiding van Ekwadraat een werksessie georganiseerd waarin een multicriteria- analyse (MCA) is uitgevoerd. Deze sessie bouwde voort op de eerdere ambitiebijeenkomst en stakeholdersessie, waarbij de eerder vastgestelde kaders en randvoorwaarden (zoals uit het scenariospel) zijn geïntegreerd in de analyse. Doel van de sessie was om de verschillende warmtescenario’s systematisch te beoordelen en onderling te vergelijken op basis van een set gezamenlijke criteria. Tijdens de sessie zijn de criteria toegelicht, aangevuld en gezamenlijk gewogen. Vervolgens zijn de scenario’s gescoord op thema’s zoals betaalbaarheid, organiseerbaarheid, marktrijpheid, woning- en wijkaanpassingen, comfort en milieu. Door het toekennen van weegfactoren en scores ontstond een onderbouwde vergelijking tussen de verschillende opties.

Uit de sessie blijkt dat met name betaalbaarheid (zowel investering als maandlasten), ruimtelijke impact en energiegebruik zwaar meewegen in de beoordeling. Snelheid en gebruiksgemak werden relatief minder belangrijk gevonden, terwijl flexibiliteit in fasering en financierbaarheid juist als essentieel werden gezien. Daarnaast kwam naar voren dat er verschillende belangen spelen tussen partijen, bijvoorbeeld rondom individuele versus collectieve oplossingen. De multicriteria-analyse vormde een belangrijke onderlegger voor de latere keuze van het voorkeursscenario. Stakeholdersessie warmtescenario’s 6 november 2024 In het najaar van 2024 is een wijkspecifieke enquête uitgezet onder bewoners van Emmerhout, als verdieping op de eerdere gemeentebrede enquête van Emmen Geeft Energie. De enquête is circa 50 keer ingevuld en richtte zich op het ophalen van inzicht in de huidige woonsituatie, verduurzamingsmaatregelen en opvattingen van bewoners over de energietransitie. De vragen gingen onder andere over woningkenmerken (huur/koop, type woning, huishoudensamenstelling), reeds genomen en geplande isolatiemaatregelen, en aanwezige installaties voor verwarming en ventilatie. Daarnaast is informatie opgehaald over wooncomfort (zoals warmte, tocht en koeling) en de mate waarin bewoners bekend zijn met en geïnteresseerd zijn in de energietransitie.

Ook is inzicht verkregen in motivatie en randvoorwaarden voor deelname, zoals betaalbaarheid, financieel voordeel, comfort en duurzaamheid. Verder is gevraagd naar bekendheid met verschillende warmteoplossingen en de bereidheid om voorzieningen te delen binnen de wijk. Tot slot zijn wensen voor de wijk opgehaald, bijvoorbeeld op het gebied van groen, speelplekken en ontmoetingsruimtes, evenals behoeften aan ondersteuning zoals energieadvies of communicatie over het wijkuitvoeringsplan. De resultaten van de enquête zijn meegenomen in het vervolgtraject en vormden onder andere input voor de uitwerking en afweging van de scenario’s en de uiteindelijke scenariokeuze. Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 75 Enquête in de wijk | najaar 2024 Opbrengsten bewoners • Keuzevrijheid en comfort centraal Bewoners willen regie houden over keuzes en niet afhankelijk zijn van één oplossing. Tegelijkertijd is comfort een belangrijke randvoorwaarde. • Twijfel en behoefte aan vertrouwen Er is scepsis over alternatieven voor aardgas. Bewoners willen zekerheid dat nieuwe oplossingen betrouwbaar en vergelijkbaar zijn in comfort. • Kosten en betaalbaarheid bepalend Kosten zijn lastig te overzien en vormen een belangrijke onzekerheid. Er is behoefte aan eerlijke verdeling van kosten en voldoende ondersteuning.

• Tempo: snel maar zorgvuldig Een deel van de bewoners wil tempo maken om overlast te beperken, terwijl anderen benadrukken dat zorgvuldigheid voorop moet staan. • Samenwerking, met ruimte voor individueel Bewoners staan open voor gezamenlijke oplossingen, mits er ruimte blijft voor eigen keuzes en situaties. • Woning- en wijkaanpassingen bespreekbaar Aanpassingen aan woning en wijk zijn mogelijk, maar er zijn zorgen over impact op uitstraling, groen en praktische uitvoerbaarheid. • Duidelijkheid en communicatie essentieel Bewoners geven aan dat het verhaal helder moet zijn: weten waar je aan toe bent en wat er van je verwacht wordt. • Milieu speelt mee, maar niet altijd leidend Voor sommige bewoners is duurzaamheid een belangrijke drijfveer, maar vaker wegen comfort en kosten zwaarder. 76 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Op 22 januari is het scenariospel gespeeld in Emmerhout, zowel ’s middags op het winkelplein als ’s avonds tijdens een bewonersbijeenkomst. In totaal zijn circa 15 deelnemers actief betrokken bij het spel en zijn daarnaast ongeveer 20 bewoners op straat gesproken. In de avond namen circa 26 bewoners deel. Bijeenkomst 22 januari 2025 Op 27 januari vond de energiemarkt voor Emmerhout plaats, ’s middags in De Wijkwijzer en ’s avonds in De Wilker. In totaal bezochten 64 bewoners de markt.

Gedurende de dag zijn veel gesprekken gevoerd en vragen beantwoord over het Wijkuitvoeringsplan en het verduurzamen van woningen. Bij deze bijeenkomst hebben we aan de hand de drie posters gesproken met de mensen over het gekozen scenario. Opbrengsten bewoners • Grote informatiebehoefte Bewoners hebben veel vragen over aardgasvrij wonen en mogelijke oplossingen voor hun woning. • Niet verplicht, wel stimuleren Het is voor bewoners belangrijk dat er geen verplichting is om van het gas af te gaan. Tegelijk is er openheid om stappen te zetten als dit goed wordt ondersteund. • Interesse in vervolgstappen Er is concrete interesse in brochures, energiecoaches, het Fixteam en verdere gesprekken, onder andere vanuit VvE’s. Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 77 • Financiën en subsidies centraal Kosten, terugverdientijd en subsidiemogelijkheden zijn voor veel bewoners doorslaggevend. • Samen en individueel combineren Bewoners staan open voor gezamenlijke oplossingen (zoals collectieven), maar willen ook ruimte houden voor individuele keuzes. • Praktische hulp en advies gewenst Vragen gaan vooral over isoleren, ventileren en energiebesparing. Toegankelijke ondersteuning wordt gewaardeerd. • Behoefte aan duidelijkheid Bewoners zoeken heldere informatie over planning, mogelijkheden en vervolgstappen.

Participatie 27 januari 2026 - verslag

78 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Wijkberichten Wijkbelangen Emmerhout brengt 4x per jaar ‘Wijkberichten Emmerhout’ uit, half maart, half juni, half september en half december. Het is een blad voor en door wijkbewoners en wordt huis-aan- huis in de wijk verspreid. Wij hebben vanaf het voorjaar van 2024 dit medium gebruikt om te communiceren over het wijkuitvoeringsplan. Voorjaar 2024 Herfst 2024 Communicatie

Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 79 Winter 2024 Voorjaar 2025 Voorjaar 2025

80 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Winter 2025 Voorjaar 2026

Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 81 Januari 2026 Nieuwsbrieven 82 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage B. Participatie- & communicatieverslag In aanloop naar de bijeenkomst op 27 januari in de wijk hebben we posters opgehangen op verschillende plekken, zoals De Wilker, De wijkwijzer en de bibliotheek. Dit om mensen te informeren over de gekozen aanpak. Posters in de wijk

Bijlage C. Scenario’s ekwadraat Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 83 S C Scenario’s ekwadraat Toelichting op het scenario In dit scenario stappen bewoners individueel over op een lucht-water warmtepomp. De warmtepomp vervangt de aardgasgestookte cv-ketel en voorziet de woning van verwarming en warm tapwater op lage temperatuur (circa 45°C). Om dit goed te laten functioneren, zijn aanvullende maatregelen nodig, zoals isolatie van de woning en in veel gevallen aanpassing van het afgiftesysteem (bijvoorbeeld grotere radiatoren of vloerverwarming). Dit scenario gaat uit van een decentrale aanpak, waarbij bewoners zelf keuzes maken over het moment en de manier van verduurzamen. Varianten • Lucht warmtepomp • Bodem warmtepomp • Water warmtepomp • Hybride warmtepomp • Thermische PV-panelen met warmtepomp • Infrarood verwarmingspanelen 1 De woning wordt geïsoleerd tot energielabel B 2 De warmtepomp verwarmt uw woning en levert warm tapwater 3 Een buffervat wordt geplaatst om genoeg warm tapwater op te kunnen slaan 4 Mogelijk moeten de huidige radiatoren vervangen worden door vloerverwarming of lagetemperatuurradiatoren. Zo kan de warmte uit de warmtepomp beter in de woning worden gebracht 5 Als elke woning een eigen warmtepomo gebruikt dan wordt er in de wijk veel elektrriciteit verbruikt.

Mogelijk met het elektriciteitsnet worden verzwaard Individuele lucht-waterpompen (45ºC) Bron: Aardgasvrij Emmerhout: Technisch-/financieel haalbaarheidsonderzoek, Ekwadraat 2025 84 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage C. Scenario’s ekwadraat Individueel elektrisch Afgifte temperatuur Vereist energielabel Investering 1 5 2 4 3 A B C D E F G 20 40 60 80 Betaalbaarheid De investeringskosten liggen in dit scenario grotendeels bij de individuele woningeigenaar. Naast de aanschaf van een warmtepomp zijn vaak aanvullende maatregelen nodig, zoals isolatie en aanpassingen aan het afgiftesysteem. Dit maakt de totale investering relatief hoog. Voor bewoners met beperkte financiële middelen vormt dit een belangrijke drempel. Subsidies en financieringsmogelijkheden kunnen deze drempel deels verlagen, maar nemen deze niet volledig weg. Organiseerbaarheid De organiseerbaarheid van dit scenario is complex, omdat de overstap afhankelijk is van individuele keuzes van bewoners. Er is geen centrale regie of collectieve aanpak, wat betekent dat de voortgang versnipperd kan verlopen. Dit vraagt om intensieve ondersteuning, bijvoorbeeld via energieadviseurs, om bewoners te begeleiden en te ontzorgen. Ruimtelijke impact De ruimtelijke impact vindt voornamelijk plaats op woningniveau.

Buitenunits van warmtepompen moeten een plek krijgen in de tuin of aan de gevel, wat invloed kan hebben op het straatbeeld en geluidsoverlast kan veroorzaken. Binnen de woning is ruimte nodig voor de installatie en eventueel een buffervat. Op wijkniveau is de impact beperkt, omdat er geen grootschalige infrastructuur nodig is. Milieu en energiegebruik Individuele warmtepompen leiden tot een aanzienlijke reductie van CO2-uitstoot, zeker in combinatie met duurzame elektriciteit. Tegelijkertijd zorgt grootschalige toepassing voor een toename van de elektriciteitsvraag en piekbelasting op het net. Dit kan knelpunten veroorzaken in de energie-infrastructuur. Keuzevrijheid voor bewoners Een belangrijk voordeel van dit scenario is de grote mate van keuzevrijheid. Bewoners kunnen zelf bepalen of en wanneer zij overstappen, en welke maatregelen zij nemen. Dit sluit goed aan bij het uitgangspunt van vrijwilligheid. Tegelijkertijd kan deze vrijheid ook leiden tot ongelijkheid in tempo en mogelijkheden tussen bewoners.

Voordelen • Grote keuzevrijheid voor bewoners • Lage CO2-uitstoot bij gebruik van duurzame elektriciteit • Geen afhankelijkheid van collectieve systemen of infrastructuur • Gefaseerde uitvoering mogelijk (woning voor woning) Nadelen • Hoge investeringskosten voor bewoners • Niet voor alle woningen technisch eenvoudig inpasbaar • Grote afhankelijkheid van bereidheid en financiële mogelijkheden van bewoners • Toename van belasting op het elektriciteitsnet • Versnipperde aanpak maakt regie en opschaling lastig Bijlage C. Scenario’s ekwadraat Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 85 Collectief warmtenet met lucht-waterpompen (70ºC) Toelichting op het scenario In dit scenario worden woningen aangesloten op een collectief warmtenet dat wordt gevoed door een centrale lucht-water warmtepomp. De warmte wordt met een aanvoertemperatuur van circa 70°C door het netwerk getransporteerd naar de woningen. Door deze relatief hoge temperatuur zijn minder ingrijpende aanpassingen in de woning nodig dan bij lage-temperatuuroplossingen. In veel gevallen kunnen bestaande radiatoren behouden blijven. Dit scenario gaat uit van een collectieve aanpak, waarbij een groot deel van de wijk wordt aangesloten op één systeem. 86 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage C.

Scenario’s ekwadraat Varianten • TEO - Thermische energie uit oppervlaktewater • TEA - Thermische energie uit afvalwater • TED - Thermische energie uit drinkwater • Thermische energie uit omgevingslucht 1 De woning wordt geïsoleerd tot energielabel B 2 De woning wordt aangesloten op een warmtenet en krijgt hiervoor een afleverset voor warmte. Deze past in de meterkast 3 Een collectieve warmtepomp maakt gebruik van elektriciteit om warmte uit een warmtebron (bijvoorbeeld een rivier of meer) om te zetten naar verwarming voor het warmtenet. Het warmtenet levert warmte aan de woningen in de wijk. 4 Een warme koude opslag zorgt voor voldoende warmte in de winter 5 Een buffervat voor tapwater is niet nodig 6 Mogelijk moeten de huidige radiatoren vervangen worden door vloerverwarming of lagetemperatuurradiatoren. Zo kan de warmte uit het warmtenet beter in de woning worden gebracht 7 Een warmtenet kan veel elektriciteit gebruiken, afhankelijk van de gebruikte warmtebron. Mogelijk moet het elektriciteitsnet worden verzwaard. Bron: Aardgasvrij Emmerhout: Technisch-/financieel haalbaarheidsonderzoek, Ekwadraat 2025 Collectief elektrisch Afgifte temperatuur Vereist energielabel Investering 1 2 3 6 7 4 A B C D E F G 20 40 60 80

Betaalbaarheid De kosten voor de aanleg en exploitatie van het warmtenet liggen grotendeels bij de exploitant en worden via tarieven doorberekend aan bewoners. Hierdoor zijn de individuele investeringskosten voor bewoners relatief laag, omdat minder aanpassingen in de woning nodig zijn. Tegelijkertijd vraagt de aanleg van een warmtenet om hoge initiële investeringen en is de uiteindelijke betaalbaarheid afhankelijk van voldoende deelname en een rendabele exploitatie. Organiseerbaarheid Dit scenario vraagt om een hoge mate van organisatie en samenwerking tussen gemeente, netbeheerder, exploitant en bewoners. De aanleg van een warmtenet is complex en vraagt om langdurige planning en coördinatie. Daarnaast is voldoende draagvlak in de wijk essentieel om tot een rendabel systeem te komen. Zonder voldoende aansluitingen is het systeem financieel minder of niet haalbaar. Ruimtelijke impact De ruimtelijke impact is aanzienlijk, met name in de openbare ruimte. Voor de aanleg van het warmtenet zijn graafwerkzaamheden nodig en moet ruimte worden gevonden voor leidingen en installaties. Binnen woningen is de impact beperkt, omdat bestaande afgiftesystemen vaak behouden kunnen blijven en minder ruimte nodig is voor installaties.

Milieu en energiegebruik Een collectief warmtenet met een lucht-water warmtepomp kan leiden tot een aanzienlijke reductie van CO2-uitstoot ten opzichte van aardgas. Tegelijkertijd is het systeem afhankelijk van elektriciteit en kent het een relatief hoge energievraag door de hogere temperatuur (70°C). Dit leidt tot een grotere belasting van het elektriciteitsnet dan bij lage- temperatuuroplossingen. Keuzevrijheid voor bewoners De keuzevrijheid voor bewoners is in dit scenario beperkter. Aansluiting op een warmtenet betekent dat bewoners afhankelijk worden van één collectief systeem en leverancier. Dit kan spanning opleveren met het uitgangspunt van vrijwilligheid en keuzevrijheid, zeker als bewoners verschillende wensen of mogelijkheden hebben. Voordelen • Lage individuele investeringskosten voor bewoners • Minder ingrijpende aanpassingen in de woning nodig • Geschikt voor bestaande bouw met beperkte isolatie Nadelen • Hoge investeringskosten voor aanleg en exploitatie • Sterk afhankelijk van voldoende deelname en draagvlak • Beperkte keuzevrijheid voor bewoners • Grote ruimtelijke impact door aanleg infrastructuur • Hogere energievraag door hoge temperatuur (70°C) • Past minder goed bij de ambitie richting lage temperatuur systemen Bijlage C.

Scenario’s ekwadraat Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 87 Collectief warmtenet met geothermie (70ºC) Toelichting op het scenario | Collectief geothermie In dit scenario wordt gebruikgemaakt van aardwarmte | Afgifte temperatuur (geothermie) als warmtebron voor een collectief | 1 warmtene Warm water wordt op grote diepte uit de | 20 | 40 | 60 | 80 ondergrond gewonnen en via een warmtenet met | 5 een temperatuur va circa 70°C naar de woningen in de wijk getransporteerd. Net als bij het collectieve | 3 | 2 | Vereist energielabel warmtenet met een lucht-water warmtepomp zijn | A B C D E F G hierdoor minder ingrijpende aanpassingen in de woning nodig. Geothermie is vooral geschikt als continue, stabiele | Investering warmtebron (baseload), die een groot deel van het jaar | 6 warmte kan leveren. Bron: Aardgasvrij Emmerhout: Technisch-/financieel haalbaarheidsonderzoek, Ekwadraat 2025 Varianten | 1 | De woning wordt geïsoleerd tot energielabel B • | Ondiepe geothermie | 2 | De woning wordt aangesloten op een warmtenet en krijgt hiervoor een (500-1500 meter) | afleverset voor warmte.

Deze past in de meterkast • | Middeldiepe geothermie | 3 | Het warmtenet heeft de aarde als warmtebron, ook wel bekend als (1500-4000 meter) | geothermie 4 | Een buffervat voor tapwater is niet nodig 5 | De radiatoren worden niet vervangen 6 | Een geothermie installatie kan veel elektriciteit gebruiken. Mogelijk moet het elektriciteitsnet worden verzwaard. 88 | Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 | Bijlage C. Scenario’s ekwadraat Betaalbaarheid De investeringskosten voor geothermie zijn hoog, met name door de benodigde boringen en installaties in de ondergrond. Deze investeringen liggen grotendeels bij de exploitant en worden via tarieven doorberekend aan gebruikers. Hoewel de operationele kosten relatief laag kunnen zijn, brengt de hoge initiële investering financiële risico’s met zich mee. De uiteindelijke betaalbaarheid is afhankelijk van de opbrengst van de bron en de schaal van het systeem. Organiseerbaarheid De organiseerbaarheid van dit scenario is complex. Het ontwikkelen van een geothermiebron vraagt om langdurige voorbereiding, specialistisch onderzoek en samenwerking tussen meerdere partijen. Daarnaast is er onzekerheid over de daadwerkelijke opbrengst van de bron, die pas na boringen volledig duidelijk wordt. Net als bij andere collectieve systemen is voldoende draagvlak en deelname van bewoners noodzakelijk.

Ruimtelijke impact De ruimtelijke impact is vergelijkbaar met andere warmtenetten, maar kan groter zijn door de benodigde installaties voor de geothermiebron. In de openbare ruimte zijn graafwerkzaamheden nodig voor het warmtenet enmoet ruimte worden gevonden voor een winningslocatie en technische installaties. Binnen woningen is de impact beperkt, doordat weinig aanvullende installaties nodig zijn. Milieu en energiegebruik Geothermie scoort goed op het gebied van duurzaamheid. De energievraag is relatief laag en de CO2-uitstoot is beperkt, omdat warmte direct uit de ondergrond wordt gewonnen. Hierdoor is het een efficiënte en duurzame warmtebron voor de lange termijn. Tegelijkertijd is de bron locatie gebonden en afhankelijk van de geschiktheid van de ondergrond. Keuzevrijheid voor bewoners Net als bij andere collectieve systemen is de keuzevrijheid voor bewoners beperkt. Aansluiting op een warmtenet betekent afhankelijkheid van één systeem en leverancier. Dit kan spanning opleveren met het uitgangspunt van vrijwilligheid en maatwerk, zeker in een diverse wijk als Emmerhout.

Voordelen • Lage CO2-uitstoot en hoge energie-efficiëntie • Stabiele en continue warmtebron (baseload) • Beperkte aanpassingen nodig in de woning • Geschikt voor grootschalige toepassing op wijkniveau Nadelen • Zeer hoge investeringskosten en financiële risico’s • Grote onzekerheid over opbrengst van de bron • Complex en langdurig ontwikkeltraject • Beperkte keuzevrijheid voor bewoners • Grote ruimtelijke impact bij aanleg en bronlocatie • Afhankelijk van geschiktheid van de ondergrond Bijlage C. Scenario’s ekwadraat Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 89 90 Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 Bijlage D. Schema fase 1 uitvoering S D Schema fase 1 uitvoering Opbouw van fase 1: voorbereiden en activeren Na de vaststelling van het wijkuitvoeringsplan start de uitvoering ervan. Deze uitvoering bouwt echter voort op inzet die al meerdere jaren gaande is. Zo werkt het Expeditieteam al acht jaar aan het verminderen van energieverbruik en gaat daarmee door. Bewoners nemen zelf al stappen in het verbeteren van hun woning. De gemeente en het Expeditieteam willen ook samen verder werken aan de volgende stappen. Het schema hieronder geeft aan hoe we dat willen doen. Zie op de volgende pagina tekstuele uitwerking. Vaststellen wijkuitvoerings- plan Aanjagen, ondersteunen en projectleding van kleine energiecollectieven C Gevolgen Stijging operationele kosten: o.a.

projectleiders en energieadviseurs Onderzoeken mogelijkheden extra financieringsmogelijkheden, leningen en subsidies ten behoeve van collectiven en individuen Aanpak Emmerhout Zuid uitbreiden naar andere zones in de wijk B Aanpak regiodeal Emmerhout Zuid voortzetten A Wijk Energieloket: Emmen geeft Energie; aardgasvrij-klaar door te isoleren en ventileren Basis Bijlage C. Scenario’s ekwadraat Wijkuitvoeringsplan Emmerhout | juni 2026 91

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/551c009e-c44e-43c5-a2c4-f4a7920dd45f?agendaItemId=5dd92d2f-6721-4911-b9cb-9d28216586c3