Bijlage 1 - Strategisch Plan 2025 - 2030 NV Area reiniging
Tekst van het document
Door de verhoogde pensioenleeftijd heeft de oudere werknemer het in onze sector zwaar! Drie factoren vergen daarom onze blijvende aandacht: werkvermogen, inzetbaarheid en vitaliteit. 54
Hoofdstuk 4 Invulling visie via concrete pijlers
Het aanbod van actieve baanzoekers is nog nooit zo laag geweest en de vraag nog nooit zo hoog. In onze branche is sprake van krapte op de arbeidsmarkt. ’Hoe zijn en blijven wij een aantrekkelijke werkgever’ is daarmee een vraag die wij ons jaarlijks moeten stellen. Door het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd gaan in de periode 2025 - 2030 meerdere staf- en kaderleden Area verlaten. Diverse staf- en managementfuncties dienen daarmee opnieuw ingevuld te worden. De flexibele schil van Area (25% van het uitvoerend personeel) is relatief groot. We moeten opnieuw vaststellen wat de omvang van variatie in seizoenswerk is en of het percentage van 25% nog aansluit bij de variatie in werkzaamheden. De mogelijkheid om plaats- en tijdsonafhankelijk te kunnen werken is in onze bedrijfstak niet vanzelfsprekend. Toch wil Area de komende jaren onderzoeken of wij in een weekvenster kunnen werken waardoor medewerkers meer in shifts geroosterd kunnen worden. Voor ons kantoorpersoneel blijven wij het hybride werken hanteren. Digitalisering van HRM processen. Medewerkers hebben wensen ten aanzien van digitale HRM processen. Denk hierbij aan tools voor medewerkers die er voor zorgen dat je digitaal verlof kunt aanvragen en zelfsturing op je werkinzet in je werkroosters kunt hebben.
Digitalisering van de bedrijfsvoering: meer en meer worden onze prestatie-inzet en logistieke perfomances gemeten en bepaald vanuit data. Dit vergt scholing en doorontwikkeling van onze medewerkers om ze vakbekwaam en mede verantwoordelijk te maken voor de inrichting van deze werkprocessen. Met alle ontwikkelingen die spelen vergt ook dit onderdeel blijvende aandacht van HRM. Trainingen en opleidingen zullen steeds meer een prominente rol gaan spelen in het boeien en binden van onze medewerkers. Er is voldoende actuele HRM kennis aanwezig bij staf en lijnmanagers.
55
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
4.5 Pijler 5: kostenbewustzijn Doel: Richting de toekomst wil Area een solide en transparant tarievenbeleid voeren. Lage(re) tarieven hangen ook samen met het serviceniveau dat gemeenten hun inwoners willen bieden. Daarnaast leidt een betere bronscheiding tot minder afval per huishouden en/of persoon. Zie daartoe ook de geformuleerde kansen in §4.3. Area wil vanuit rationele bedrijfsvoeringsmodellen haar klanten gericht adviseren over de kansen in logistieke concepten, de kansen in herbruikbare grondstoffen, ontwikkelingen in de markt alsmede in het ondersteunen in de ontwikkeling van businessmodelen t.b.v. circulaire ambachtcentra.
Algemeen: In het onderzoek naar de doelmatigheid van Area, uitgevoerd door bureau KplusV d.d. augustus 2022, is gebleken dat de kosten en prestaties van afvalinzameling niet afwijkend zijn van de kosten elders in Nederland.
Figuur 1
56
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Coevorden
212
198
208
215
201
207
209
205
Emmen
209
210
209
206
191
199
200
198
Hoogeveen
206
211
212
203
198
202
203
203
Hoofdstuk 4 Invulling visie via concrete pijlers
Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat we onze doelmatigheid in de afgelopen jaren aanzienlijk hebben verbeterd. De gemeenten betalen een reëel en marktconform tarief voor de diensten van Area. Ook blijkt uit dit onderzoek dat de afvalinzamelkosten van Area niet afwijken ten opzichte van die elders in Nederland. Een analyse van de kosten per aansluiting (zie tabel) bevestigt deze conclusie: sinds de oprichting van Area laten we een goede en stabiele kostenontwikkeling zien. De ontwikkelingen in kosten is onder andere ingegeven door de landelijke afvalwetgeving en de nadruk op politieke keuzes om te kiezen voor bronscheiding van herbruikbare grondstoffen. In het verlengde hiervan hebben de Area gemeenten gekozen voor bronscheiding, hetgeen het investeren in voorzieningen impliceert en het service- en voorzieningenniveau van gemeenten bepaalt. Daarnaast spelen de verbrandingstoeslagen, cao ontwikkelingen en tarieven van brandstoffen en ijzer een dominante rol in de ontwikkeling van kosten en de daarmee samenhangende tarieven. In onderstaande tabel (figuur 1) schetsen we de kostenontwikkelingen per aansluiting door de jaren heen: Ontwikkeling van de kosten die onder de afvalstoffenheffing vallen. De grondstofopbrengsten zijn niet meegerekend; het betreft alleen de kosten.
De ontwikkeling van het kostenniveau hangt ook samen met de politieke keuzes die onze gemeenten maken, zoals de keuze voor bron- of nascheiding of die voor de inzamelsystematiek en inzamelfrequenties.
Tabel kostenontwikkeling per aansluiting 2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
212
218
201
175
188
219
217
199
189
201
201
203
184
160
178
191
196
177
171
186
206
206
186
168
175
199
205
178
160
175
57
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
Belangrijke bijdrage vanuit Area: In 2022 heeft Area haar begrotingssystematiek vernieuwd. Het bieden van financiële transparantie en duidelijkheid is in het belang van zowel de gemeenten als van Area. De verbeterslag die is gemaakt betreft het nader specificeren van de kosten op het niveau van de bestekken in lijn met de begroting. Hiermee ontstaat meer inzicht in de kosten en de kostenontwikkeling van Area. In de jaarrekening wordt hier verantwoording over afgelegd. Ook een financiële onderbouwing van inzamelkeuzes en voorzieningen helpt gemeenten om beter inzicht te krijgen in de tarieven die met deze diensten gepaard gaan. Area wil een goede concurrentiepositie behouden binnen de eigen sector ten opzichte van gelijksoortige aanbieders. Vanuit onze interne analyse blijkt dat wij daarom voldoende innovatiekracht en technologie in huis moeten hebben. Deze proactievere rol past bij de visie van Area om verantwoord om te gaan met publieke gelden en middelen, waarbij de kaders volgen uit het door onze aandeelhouders vastgestelde afvalbeheerbeleid in hun gemeenten. Financiële stabiliteit door gedegen bedrijfsvoering, begrotingen en investeringen. Area zal strak sturen op haar energie- en brandstofkosten. Daartoe hebben we een energieprogramma ingericht dat we de komende jaren, mede vanuit onze ISO certificeringen, stringent blijven monitoren.
We zetten in op uitbreiding van het aantal aansluitingen Als de kans zich voordoet laat Area graag nieuwe gemeenten via de aandeelhouderslijn aansluiten bij de huidige vennootschap. Groei is echter geen doel op zich. De doelmatigheid van de huidige omvang van Area is goed, maar kan nog beter worden met de komst van nieuwe gemeenten en daarmee met nieuwe aandeelhouders.
58
Hoofdstuk 4 Invulling visie via concrete pijlers
We continueren de huidige omvang van onze commerciële ctiviteiten a We behouden ons herkenbare, publieke profiel en gaan niet inzetten op schaalvergroting in commerciële dienstverlening aan gemeenten via aanbestedingen. Onze commerciële dienstverlening blijft gericht op lokale ondernemingen – veelal het midden- en kleinbedrijf – en op maatschappelijke instellingen en scholen binnen de gemeenten waar we werkzaam zijn. De verhouding publieke- en commerciële dienstverlening zal in de komende jaren gelijk blijven, te weten 90/10 procent. Deze verhouding is gekozen omdat Area waarde hecht aan een sterk publiek profiel voor haar gemeentelijke klanten. Belangrijke ontwikkelpunten: Samenwerken op kostenefficiency. In de kern is die kostenbeheersing en behoefte aan continue efficiencyverbetering dat wat Area en de gemeenten duurzaam verbindt. Area wil in samenwerking met gemeenten proactief streven naar gezamenlijk beleid, beheer en uniformiteit in de uitvoering, waardoor verbeterslagen gemaakt kunnen worden. Uit het doelmatigheidsonderzoek (KplusV, 2022) blijkt dat er nog kansen liggen in het verbeteren van de inzamelefficiëntie. Hierbij moet een goede balans worden gezocht tussen goede service aan inwoners en de kosten die met het hanteren van inzamelfrequenties gepaard gaan.
Optimalisatie van inzamelfrequenties kan uiteindelijk leiden tot een kostendaling, terwijl inwoners worden gefaciliteerd om hun afval zo goed mogelijk te scheiden. Area wil in die ontwikkeling de kartrekker zijn: een sparringpartner van de gemeenten die proactief vakthema’s en (sector)ontwikkelingen op de agenda zet, gevraagd en ongevraagd advies geeft en waar gewenst (project)deskundigheid en expertise inzet. Ook het verbeteren van de afstemming tussen Area en de aandeelhoudende gemeenten door data, verantwoordelijkheden en taken over en weer ter discussie te stellen, hoort hierbij. Dit vergt het aantrekken en onderhouden van kennis m.b.t. dit domein.
59
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
60
Hoofdstuk 4 Invulling visie via concrete pijlers
Door jaarlijks de productovereenkomsten te actualiseren worden ook jaarlijks de gedetailleerde uitvoeringskosten voor elk product per gemeenten zichtbaar gemaakt. Een ontwikkelpunt hierin is het opstellen van een tarievenplan waarin de specifieke mens- en materieelkosten, overige kosten en verwerkingskosten jaarlijks worden uitgewerkt. Als zelfstandig bedrijf heeft Area financiële stabiliteit uiteraard hoog in het vaandel. Zeker gezien de kapitaalintensieve business waarin we ons bevinden en de toenemende investeringen door de loop der jaren is het van groot belang dit op orde te hebben. We hebben daartoe langlopende afspraken met onze huisbankier ING Bank NV, waar Area volledig zelfstandig is gefinancierd. Vanuit een gezonde bedrijfsvoering wordt continu gepoogd een gezonde balans te vinden tussen een goede solvabiliteit van de onderneming én een continue dividendstroom richting onze aandeelhouders. Uiteraard staat dit ook voor de komende jaren weer hoog op de agenda en vergt het als ontwikkeling onze continue aandacht. In hoofdstuk 6 (Financieel perspectief 2025 2030) komen we hier op terug. Volgen en anticiperen op de electrificering van onze bedrijfsmiddelen.
61
Hoofdstuk
5
Reisplan 2025 - 2030
Inleiding
61
5.1 Verbeteren van vaardigheden en kennis:
62
5.2 ICT omgeving vernieuwen
63
5.3 Ontwikkelen van innovatief vermogen ten behoeve
64
van de interne organisatie en de klantrelatie 5.4 Rol van Area naast uitvoerder ook kennisleverancier en sparringpartner 62
65
Hoofdstuk 5 Reisplan 2025 - 2030
Inleiding
In hoofdstuk 3 hebben we inzicht geboden in de veranderende omgeving waarin Area zich bevindt en hebben we trends m.b.t. de ingezamelde grondstoffen en reinigingsactiviteiten laten zien. In hoofdstuk 4 hebben we de pijlers onder onze visie en onze interne aandachtspunten benoemd. In dit hoofdstuk nemen we u mee naar wat deze ontwikkelingen voor Area gaan betekenen. Welke ontwikkelstappen zijn er in onze organisatie nodig en wat vraagt deze doorontwikkeling van de relatie tussen gemeenten en Area? Door de toepassing van het KplusV onderzoek naar doelmatigheid alsmede de ISO audits en inzichten op basis van gesprekken met externe en interne stakeholders, is het volwassenheidsniveau van de ISO normen (m.b.t. kwaliteit, bedrijfsvoering, veiligheid en milieu) ingeschat binnen de Area organisatie. Area bevindt zich op het niveau van gestandaardiseerd zijn. Dit is het niveau waarop alle vereisten m.b.t. de continuïteit van de organisatie zijn geimplementeerd. Vanuit deze bronnen zijn de navolgende verbeteronderwerpen geidentificeerd: Wat betekenen deze ontwikkelingen voor Area?
63
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
5.1 V erbeteren van vaardigheden en van kennis: Alle ontwikkelingen vergen een verbetering van ons huidige kennisfundament. We noemen een aantal deelgebieden: Actuelere kennis van afval- en beleidsontwikkelingen. Actuelere kennis van het beheer van openbare ruimte en het adequaat inzetten van mens en middelen. Er is meer kennis en vakmanschap nodig op het gebied van het maken en toepassen van reinigingsbestekken. Kennis van bedrijfsvoering: het maken van logistieke business modellen en logistieke concepten. Kennis m.b.t. datagedreven werken: data ontsluiting, analyse van data, het integraal analyseren en doorontwikkelen van data dashboards m.b.t. de uitvoering van diensten en grondstoffenvolumes. Kennis van ICT en samenhang ondersteunende ICT systemen t.b.v. de uitvoering en finance. De aanwezige kenniswerkers binnen Area (businesscontrol/kwaliteitmanagement/ projectmanagement en datamanagement) zullen meer en meer integraal hun bijdragen moeten leveren aan projecten en het verbeteren van de kwaliteit van bestaande en toekomstige diensten en activiteiten, zoals opgenomen in de productovereenkomsten. Hun samenwerking en inbreng vormt de basis van waaruit Area kan doorgroeien tot ook het zijn van de kennispartner van en voor gemeenten.
64
Hoofdstuk 5 Reisplan 2025 - 2030
Om inhoudelijke kwaliteit alsmede de samenhang in kennisdomeinen te verbeteren zal Area een kwaliteit-ontwikkelprogramma m.b.t. haar bedrijfsvoering moeten inrichten. Met de navolgende doelen als uitkomst: 1.
sturen op de productportfolio vanuit een rationele bedrijfsvoering en
2.
het zijn van een volwaardige kennis-/businesspartner van en voor gemeenten. Voor de jaren 2025 - 2028 wil Area dit fundament neerzetten door het aanstellen van een programmamanager. In 2025 wordt met behulp van een logistiek adviesbureau de bedrijfsvoering van het onderdeel inzameling en aftransport doorgelicht en waar nodig opnieuw ingericht.
5.2 ICT omgeving vernieuwen Daarnaast zal Area in 2027 haar ICT backbone systeem moeten vervangen. Dit is voorwaardelijk om naar een meer rationele en data gedreven bedrijfsvoering te kunnen doorontwikkelen, temeer daar ons huidige backbone systeem AfvalRIS aflopend is. Aan een opvolgend systeem wordt op dit moment door ontwikkelaar AMCS (marktleider in de sector) gewerkt. Naar de huidige inschattingen is dit op zijn vroegst in 2026 beschikbaar. In 2030 moet Area beschikken over zowel een werkend Business Continuity Management Systeem (BCMS), als een geheel vernieuwde ICT infrastructuur. Vanuit deze ontwikkelingen kan Area een informatiestructuur implementeren en onderhouden waarmee zij adequaat kan reageren op afwijkingen en verstoringen en waarmee zij kan anticiperen op ontwikkelingen m.b.t. de inzet van mens en materieel alsmede m.b.t. de grondstofvolumes en de kwaliteit van de uitvoeringsdoelen en prestaties. Deze ICT vernieuwingen zullen naar verwachting 2027 en 2028 in beslag nemen en vergen de aanstelling van een projectleider/informatiemanager ICT in 2026 of 2027.
65
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
5.3 Ontwikkelen van innovatief vermogen ten behoeve van de interne organisatie en de klantrelatie Area zal zich de komende jaren moeten doorontwikkelen naar een kennisorganisatie, naast het feit dat zij ook een uitvoeringsorganisatie is. Tot nu toe ligt de passie binnen Area bij de uitvoering en dan voornamelijk bij het doen van de uitvoering. Doordat de passie ligt bij het daadwerkelijk doen van de uitvoering gaat minder tijd en energie zitten in ontwerp en beheer- en kwaliteitsmanagement van onze diensten. Dit vergt zoals in § 5.1. omschreven het programmatisch doorontwikkelen van de interne bedrijfsvoering (ontwerp, beheer- en kwaliteitsmanagement) alsmede de doorontwikkeling naar het zijn van de kennispartner voor onze gemeentelijke klanten. In 2030 wil je als bedrijf kunnen beschikken over een werkend Business Continuity Management Systeem. Aan de hand van onze ISO audits, in- en externe audits, klantbeoordelingen en kwaliteitsmetingen dienen BCMS onderwerpen geïdentificeerd te worden. Dit vergt het integraal laten samenwerken van kenniswerkers, medewerkers en klanten. Echter de doorontwikkeling naar het zijn van een volwaardige kennispartner kan invulling krijgen waar de bedrijfsvoering (ontwerp, beheer en kwaliteitsmonitoring) in de basis geheel actueel en gereed is.
Dit zal, mede gelet op het vernieuwen van de backbone systematiek (datamanagement) vanaf 2028 volledige invulling kunnen krijgen.
66
Hoofdstuk 5 Reisplan 2025 - 2030
5.4 Rol van Area naast uitvoerder ook kennis leverancier en sparring partner Van opdrachtnemer - opdrachtgever naar: wat wil je samen bereiken? In 2011, na de evaluatie van het eerste bedrijfsmodel (2006 - 2011) hebben de toenmalige aandeelhouders van Area besloten dat het zijn van een kennisorganisatie geen kerntaak voor Area diende te zijn. Daarmee werd Area sec een uitvoeringsorganisatie waardoor functies van data-analyse, projecten, communicatie en VANG- afvalbeleidskennis/-ontwikkelingen niet expliciet een plek kregen binnen Area. Uitvoering van afval- en reinigingstaken zijn echter anno 2024 een andere dan dat ze in 2006 waren toen Area werd opgericht. In dit verband wijst ook KplusV in haar onderzoek naar de doelmatigheid van Area naar het steeds meer beleidsmatig worden van de afval/grondstof taak en de noodzaak van interactie tussen beleid en uitvoering. Dit zien we ook terug in de doorontwikkeling van het beheer openbaar gebied, waar tal van beleidsinitiatieven direct van invloed zijn op de uitvoering. De gemeenten en Area hebben uitgesproken dat de wensen en behoeften in de onderlinge samenwerking meer passen bij die van het ’eigen bedrijf’ dat opereert als verlengstuk en partner van gemeenten in plaats van de gehanteerde opdracht-uitvoerder rol die veelal resulteerde in: ’u vraagt, wij draaien’.
Voor de versterking van de doelmatigheid in de relatie tussen Area en gemeenten is het, zoals eerder aangegeven, gewenst dat de uitvoering van projecten een co-creatief proces is waarbij beide partijen accepteren dat het uitvoeren van projecten ook daadwerkelijk een
67
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
co-creatief proces is. Het is gewenst dat het accounthouderschap bij Area op meer betrekking heeft dan alleen de operationele uitvoering. Accounthouders vanuit de gemeenten en vertegenwoordigers van Area mogen leren om samen te werken in fases van ontwerp en doelbepaling van projecten. Naast een accountoverleg waarin formele productovereenkomst gerelateerde zaken aan bod komen, kan gedacht worden aan de introductie van werk- en analyse sessies waarbij meerdere functionarissen (kwaliteitsmanagement/projectmanagement/business control etc.) kunnen aanschuiven. Area op haar beurt moet de komende jaren investeren in kennis, zodat zij haar rol ook weet te pakken.
68
Hoofdstuk 1 Inleiding
69
Hoofdstuk
6
Financieel perspectief 2025 - 2030
Inleiding
69
6.1 Beleidskeuzes gemeenten bepalen aard en omvang
70
dienstenpakket
70
6.2 Bijdrage aan VANG-doelstellingen in relatie tot de kosten
71
6.3 Investeren vanuit doelmatigheid
74
6.4 Bewaken van solvabiliteit
75
6.5 Vergroten schaalomvang vanuit doelmatigheid
77
Tot slot
77
Hoofdstuk 6 Financieel perspectief 2025 - 2030
Inleiding
Kijkende naar de opbouw van de Area begrotingen door de jaren heen zien we een aantal dominante, terugkerende factoren die van invloed zijn op onze financiële huishouding. We benoemen ze in dit hoofdstuk kort en laten zien welke bijdragen Area wil leveren om een degelijk en gezond financieel perspectief te garanderen: 1. 2. 3. 4. 5.
Beleidskeuzes gemeenten bepalen aard en omvang van het ienstenpakket. d Bijdragen aan VANG-doelstellingen in relatie tot de kosten. Investeren vanuit doelmatigheid. Bewaken solvabiliteit. Vergroten schaalomvang vanuit doelmatigheid.
71
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
6.1 Beleidskeuzes gemeenten bepalen aard en omvang dienstenpakket Gemeenten bepalen het afvalbeheerbeleid alsmede het reinigingsbeleid openbaar gebied en maken daarin hun keuzes m.b.t. voorzieningen, frequentie en serviceniveau. Deze, vaak politieke, keuzes zijn bepalend voor onze operationele inzet en de daarmee gepaard gaande kosten en investeringen. Daarnaast is er een groot aantal externe factoren die medebepalend zijn voor de kosten van onze dienstverlening zoals de verwerkings kosten, verbrandingsbelasting en CO2-heffingen. Ook het toenemen van de wet- en regelgeving op het gebied van onder andere milieumaatregelen hebben veelal een prijsopdrijvend effect. Binnen deze kaders zullen wij de inzet van mens en middelen zo goed mogelijk optimaliseren. Inzamelfrequenties, aanbiedpercentages en aangeboden tonnages worden regelmatig geanalyseerd in relatie tot de route-indeling. In 2025 gaan wij alle in te zamelen containers voorzien van tags. Dat stelt Area in staat om ook op de fracties GFT en PMD data-analyses toe te passen waarmee aanbiedgedrag, routeoptimalisatie en inzet van mens en middelen kostentechnisch nog beter bewaakt kunnen worden. Bovendien gaan we met ondersteuning van een logistiek adviesbureau in 2025 onderzoeken in hoeverre hier verdere efficiencyslagen te maken zijn.
Met de verzelfstandiging van Area Zakelijk BV en het in het verlengde daarvan afgesloten verwerkingscontract met Omrin hebben we in 2024 het resultaat van onze commerciële dienstverlening een belangrijke impuls weten te geven. Een resultaat dat ten goede komt aan
72
Hoofdstuk 6 Financieel perspectief 2025 - 2030
onze gemeentelijke opdrachtgevers en de opslag in indirecte kosten met ca. 25% heeft teruggebracht. Ook in de komende jaren zal dit blijvende impact hebben op een verlaging van ons kostenniveau.
6.2 Bijdrage aan VANGdoelstellingen in relatie tot de kosten Een van de Drentse mijlpalen is de ondertekening van het Manifest Drenthe ‘Van Afval Naar Grondstoffen’ in 2017 en de update daarvan in 2023. Hierin beschrijven de gemeenten en Area dat zij gezamenlijk streven naar maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar in 2030. Hoewel uit de inzamelgegevens blijkt dat deze doelstelling nog niet volledig is behaald, kan wel worden gesteld dat de gemeenten Coevorden, Emmen en Hoogeveen beduidend beter scoren dan het landelijk gemiddelde. In 2023 werd in de Area-gemeenten per inwoner per jaar gemiddeld 128 kg fijn restafval en 19 kg grof restafval ingezameld, tezamen 147 kg per inwoner. In 2016 lag dit nog op 245 kg, een daling dus van circa 27%. Het landelijk gemiddelde lag in 2023 op 198 kg per inwoner. Goede afvalscheiding biedt in financieel opzicht perspectief voor de Area-gemeenten en hun inwoners. De kosten van het verwerken van restafval zullen de komende jaren als gevolg van de toenemende verbrandingsbelasting alleen maar toenemen. Het gaat dan om circa 40 euro verbrandingsbelasting per ton (WBM, tarief 2024). Met de invoering van een CO2-heffing op het verbranden van restafval komt daar nog eens 3 tot 30 euro per ton bovenop in 2030. Met het doorgaan van deze CO2-heffing stijgt bij de huidige tonnages het totaal van
73
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
heffingen van overheidswege op ons restafval van ca € 1,4 mio tot ca. € 2,5 mio per jaar. Dit is nog zonder de jaarlijks te verwachten stijging van de verbrandingsbelasting! N.b. projecten als diftar brengen een ander serviceniveau richting inwoners met zich mee. Zo worden veelal extra ondergrondse inzamelsystemen geplaatst, worden GFE zuilen opgenomen en luiercontainers geplaatst. Met het opnemen van deze voorzieningen zijn ook kosten gemoeid. Wat we echter nadrukkelijk zien is dat door diftar en het opnemen van extra voorzieningen in de productovereenkomsten van Area-gemeenten, de scheidingsresultaten beter worden. Zouden we samen met de gemeenten en hun inwoners in staat zijn om de hoeveelheid restafval nog verder terug te dringen tot bijvoorbeeld 100 kg per inwoner, dan kunnen we samen alleen op de heffingen tegen de huidige tarieven al een besparing van ca. € 800.000 per jaar realiseren. Dat is waar Area zich samen met de gemeenten sterk voor wil maken.
Restafval
17
129
182
106
128 2023
151
147
148 129
100
2022
178 157 2021
186 164 2020
187 169 2019
191 174 2018
150
196
200
2017
250
213
Trend (ingezameld) is dalend
50
BP SHK 4
Gem. SHK 4
grof huishoudelijk restafval fijn restafval
Gem. NL
0
In 2025 wordt de aanbesteding restafaval Drentse gemeenten doorlopen. De belangrijkste factoren zoals verbrandingskosten (verwerkingskosten), verbrandingsbelasting en CO2-heffingen gaan de komende jaren toenemen. De operationele doelmatigheid van
74
Hoofdstuk 6 Financieel perspectief 2025 - 2030
afvalinzameling is daarmee maar deels van invloed op de inzamel kosten waarmee gemeenten worden geconfronteerd. In de periode 2025 - 2030 worden de kosten en baten van vier milieu straten ten opzichte van drie milieustraten in beeld gebracht voor besluitvomring over de voortzetting van het huidige aantal milieu straten. In § 4.5 is de kostenontwikkeling per aansluiting opgenomen over de afgelopen jaren en daarin zien we een stabiele ontwikkeling. Samen met onze opdrachtgevers zetten we deze trend graag voort in de komende jaren, maar gezien de toenemende (milieu-)wetgeving en samenhangende heffingen ligt hier een mooie uitdaging!
Strategische samenwerking en inkoopkracht In de afgelopen jaren zijn we geslaagd in onze doelstelling om tot strategische samenwerking te komen in contractmanagement. In samenwerking met de ambtelijke werkgroep Markerein en Omrin Fryslân hebben we duurzame partners gevonden met wie we, waar gewenst, volumes kunnen bundelen en daarmee hebben we onze inkoopkracht in de be- en verwerking van de ingezamelde afvalstoffen en grondstoffen vergroot. Hierdoor hebben niet alleen de Area- gemeenten maar ook andere Drentse gemeenten een goede positie verkregen ten opzichte van grote nationale en internationale ondernemingen. Ook in de komende jaren kunnen we beschikken over de benodigde kennis, kunde en capaciteit in strategisch contractmanagement.
Regionale samenwerking via Markerein Markerein heeft zich in de afgelopen jaren verder ontwikkeld. Het samenwerkingsverband dat op initiatief van Area is opgericht in 2008 is inmiddels een volwaardig platform op het gebied van afvalbeheer, contractbeheer, duurzaamheid en (beleids)advies. Markerein en het portefeuillehoudersplatform VDG EKM streven gezamenlijk naar een Drentse circulaire (grondstoffen) economie.
75
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
6.3 Investeren vanuit doelmatigheid Bij de inzet van middelen voor reinigings- en inzameldiensten worden de kosten en baten in relatie tot de stand van de techniek, procestechniek en logistiek vooraf nauwgezet in beeld gebracht. Van oorsprong is de kapitaalintensiviteit van onze sector vooral gelegen in de investeringen in het wagenpark en de toenemende prijzen van onze inzamel- en reinigingsvoertuigen. Deze kapitaalintensiviteit is daarbij de afgelopen jaren alleen maar toegenomen door investeringen in inzamelmiddelen, voornamelijk door een toenemend aantal ondergrondse containers (momenteel 1.350 stuks). Het verloop van de investeringen over de afgelopen jaren is als volgt:
Investeringen per jaar 4,5 mln 400 mln 3,5 mln 3 mln 2,5 mln 2 mln 1,5 mln 1 mln 500K
76
2023
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
0
Hoofdstuk 6 Financieel perspectief 2025 - 2030
Vooruitkijkend zijn de belangrijkste investeringsopgaven die nog voor ons liggen de invoering van diftar in Hoogeveen en de keuzes die daar gemaakt worden rond de in te zetten inzamelmiddelen en op de wat langere termijn de invoering van een nieuwe ICT-backbone systematiek en de daarmee gepaard gaande projectkosten. Voor wat betreft ons wagenpark voorzien we in de voorliggende periode vervangingsinvesteringen die in lijn liggen met het investeringsniveau van de afgelopen jaren, inmiddels benaderen we daar het ideaalcomplex.
6.4 Bewaken van solvabiliteit De solvabiliteitsratio geeft de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen van de onderneming weer en is een belang rijke indicatie van de financiële weerbaarheid van de onderneming op lange termijn. Met de ING Bank NV is afgesproken dat onze solva biliteit minimaal 25% dient te zijn; uit onderstaande grafiek blijkt dat dit, behoudens een kleine dip kort na de oprichting, uitstekend is gelukt en dat er hierdoor ook ruimte was voor de nodige dividenduitkeringen. In totaliteit is er sinds de oprichting van Area Reiniging inmiddels ruim € 12,1 miljoen aan onze aandeelhouders uitgekeerd. Wij bewaken de continuïteit van de organisatie, daarbij spelen zowel langlopende contracten met overheden een voorname rol als ook onze winsten uit commerciële deelactiviteiten en het maatschappelijk rendement voor de organisatie als geheel. Wij hanteren voor de jaren 2025 - 2030 een minimale solvabiliteit van 25%. Gezien het onder § 6.3 genoemde verwachte niveau van investeringen is dit een haalbaar scenario dat ook in de komende jaren de mogelijkheid geeft voor een stabiele dividendstroom.
77
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
Solvabiliteitsratio 45,0% 40,0% 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0%
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2011
2010
2009
2008
2007
2006
0,0%
Dividenduitkeringen € 14 mln € 12mln € 10mln € 8mln € 6mln € 4mln € 2 mln
Jaarlijks Cumulatief
78
2011
2010
2009
2008
2007
2006
€
Hoofdstuk 6 Financieel perspectief 2025 - 2030
6.5 Vergroten schaalomvang vanuit doelmatigheid Zoals in § 4.5 uiteen is gezet hebben onze aandeelhouders uitgesproken dat Area, met behoud van haar publieke en lokale profiel, mag uitgroeien naar 130 tot 140 duizend aansluitingen. Deze potentiële groei is beslist geen doel op zich maar kan Area wel helpen om de doelmatigheid door de komst van nieuwe gemeentelijke aandeelhouders te vergroten. Op dit moment wordt gewerkt aan een definiëring van onze toetredingsvereisten, waarmee deze mogelijkheid ook toekomstbestendig een plek krijgt in onze juridische context van statuten en aandeelhoudersovereenkomst. Vorenstaande krijgt een extra dimensie door de actuele ontwikkeling dat commerciële dienstverleners hun huis-aan-huis inzameling in Drenthe gaan beëindigen. Area zal tezamen met haar aandeelhouders de kansen die dit biedt actief onderzoeken en gepast acteren.
Tot Slot Met de in hoofdstuk 4 benoemde pijlers hebben we onze prioriteiten voor de komende jaren benoemd. Prioriteiten waar we in gezamenlijkheid stappen in willen zetten en die Area zullen helpen in de verdere doorontwikkeling. Een doorontwikkeling waar we als financieel gezonde organisatie ook klaar voor zijn en die bovendien gaat helpen in het voortzetten van ons stabiele financiële beleid met marktconforme overheidsgedomineerde tarieven. Met Hart voor Drenthe samen werken aan de uitdagingen van morgen!
79
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
Bijlage M ijlpalen en belangrijke gebeurtenissen 2006 Oprichting van de Naamloze Vennootschap Area Reiniging door de gemeenten Coevorden, Emmen en Hoogeveen Inrichten van de nieuwe organisatie, ontwikkelen van een besturings model met maximale zelfstandigheid voor het operationele bedrijf, heldere doel- en taakomschrijvingen, scheiding van rollen en sturing door de gemeenten op hoofdlijnen. Samenvoeging van de drie gemeentelijke diensten. Het gevoel ‘Wij zijn Area’ kreeg vorm. Start commerciële dienstverlening Juist ons maatschappelijke karakter en onze grote operationele kennis maakt dat we ons onderscheiden van andere partijen: wij zijn het betrouwbare bedrijf dat vanuit klantgerichtheid, betrokkenheid bij de regio en kostenbewustzijn bedrijven ontzorgt met een breed pakket aan diensten.
2008
Oprichting Markerein Drenthe
Op initiatief van Area wordt het Drentse samenwerkingsverband Markerein opgericht. De twaalf Drentse gemeenten en Area werken samen op kennisuitwisseling en gezamenlijke initiatieven op het gebied van onderzoek, (grondstoffen)analyse, monitoring en benchmark.
2010
Start sorteercentrum afgedankte apparaten
We startten een proef in het demonteren en sorteren van afgedankte elektrische en elektronische apparaten. Inmiddels is ons sorteercentrum onderdeel van onze bedrijfsvoering. We hebben vier medewerkers in vaste dienst en bieden jaarlijks tien leer-en werkplekken aan leerlingen van een praktijkschool in Emmen. 80
Bijlagen
Innovatie van onze energiehuishouding: plaatsing eerste 200 zonnepanelen en een kleine windmolen op onze locatie in Emmen In de jaren daarop plaatsten we nog eens 500 zonnepanelen, waarmee het totaal nu op 700 stuks ligt. Hiermee voorzien we grotendeels in onze eigen energievoorziening op onze locatie in Emmen.
2011
Evaluatie vijf jaar Area
In het eindrapport werd geconstateerd dat een belangrijk deel van de gestelde doelen was gerealiseerd en dat Area na vijf jaren al toekomstbestendiger was dan de afzonderlijke diensten destijds. Daarmee was, zo stelt het rapport, de aandeelhouderswaarde in de periode 2006 tot 2010 gestegen.
2012
Doorvoering forse efficiencyverbeteringen
We stuurden nadrukkelijker op kostenverlaging en optimalisatie van werkprocessen. Eerder waren we al begonnen met het verbeteren en upgraden van onze IT-systemen door de invoering van een containermanagementsysteem. Eerste proef inzameling PMD In de wijken Wolfsbos (Hoogeveen) en de Rietlanden (Emmen) werd een proef gedaan met de inzameling van PMD. De proef was een succes en is in de jaren daarop volledig doorgevoerd in Coevorden, Emmen en Hoogeveen. 2013
Aanschaf van op CNG aangedreven voertuigen en Lange Zware Vrachtwagens
We besloten te investeren in dit hoogwaardige materieel om de CO2- uitstoot te verminderen en om efficiënter afval en grondstoffen in te zamelen en te vervoeren naar verwerkers.
81
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
2015
Gemeenten worden geconfronteerd met de invoering van afvalstoffenbelasting
Op het verbranden en storten van afval wordt nu belasting geheven. Vanaf 2019 wordt deze heffing ook toegepast op restafval dat naar het buitenland wordt geëxporteerd. Deze ontwikkeling heeft een toename van de verwerkingskosten tot gevolg.
2017
Manifest Drenthe Van Afval Naar Grondstoffen
De twaalf Drentse gemeenten en Area spreken in het manifest de ambitie uit om gezamenlijk te komen tot 100 kg restafval per inwoner per jaar in 2020. Area fungeert hierbij als kennis- en uitvoeringsplatform. Forse kostenverlaging verwerking Drents restafval en GFT Onder regie van Area sluiten de Drentse gemeenten een nieuw verwerkingscontract met Attero in Wijster. Het verkregen verwerkingstarief is historisch laag en zorgt voor een enorme kostenverlaging voor onze gemeenten.
2018
Duurzame samenwerking met Omrin in contractmanagement
Door het bundelen van volumes hebben wij voor onze Drentse gemeenten een betere positie in de aanbesteding van de be- en verwerking van afval- en grondstoffenstromen verworven. Onder regie van Area voeren specialisten van Omrin de aanbestedingen uit.
2019
Uitbreiding naar Groningen
Voor de gemeente Oldambt gaan we restafval en GFT inzamelen bij meer dan 18.000 huishoudens.
82
Bijlagen
Mede-oprichter van NICE NICE is het Noordelijk Innovatielab Circulaire Economie. Het platform werkt aan het versnellen van de transitie naar de ciculaire economie. Grote brand in loods, volledig verwoest Op 11 februari 2019, diep in de nacht, worden we opgeschrikt door een grote brand. Onze loods waar een groot deel van onze inzamelvoertuigen, veegmachines en strooiwagens gestald staan, wordt volledig verwoest. Dankzij de niet aflatende inzet van onze medewerkers en medewerking van andere afvalbedrijven is de dienstverlening aan onze gemeenten en commerciële klanten volledig voortgezet.
2020
Herbouw van nieuwe loods
De nieuwe loods biedt niet alleen voldoende ruimte voor de stalling van voertuigen en materieel maar biedt ook een nieuwe, ruime werkplaats voor onderhoud en reparaties. Voor de warmte- en energievoorziening wordt gekozen voor een warmtepompinstallatie, waardoor we hiermee van het gas af zijn gegaan.
2021
Corona
In 2020 brak de coronapandemie uit. Twee jaar lang stond onze bedrijfsvoering in het teken van maatregelen, gezondheid en het continueren van onze vitale diensten.
2022
Invoering hernieuwde begrotingssystematiek
Area voert na afstemming met opdrachtgevers en aandeelhouders een nieuwe begrotingssystematiek in waarbij jaarlijks de kosten van onze dienstverlening opnieuw worden bepaald. Het resultaat is een volledig transparante kostenbouw die maakt dat onze opdrachtgevers beter op kosten kunnen sturen.
83
Hart voor Drenthe strategisch plan 2025 - 2030
2022
Gemeente Emmen stapt over op diftar
Het resultaat na één jaar is een vermindering van de hoeveelheid restafval met ruim 30%.
2023
Interne verbouwing hoofdkantoor Emmen
Het gebouw met kantoren en spreekruimten heeft weer een frisse en moderne uitstraling.
2024
Volledig fossielvrij rijden
Vanuit de ambitie om het verschil te maken voor Drenthe rijden we met alle (inzamel)auto’s vanaf januari 2024 op hernieuwbare diesel, HVO100. Hiermee brengen we de CO2-uitstoot van onze dienstverlening nagenoeg terug naar nul. Onze dienstauto’s en een aantal veegmachines rijden al op elektriciteit die grotendeels wordt opgewekt met zonne panelen op onze locatie in Emmen. Voorbereiding overgang gemeente Coevorden op diftar per 2025 We richten onze operationele bedrijfsvoering in op de overgang in de gemeente Coevorden naar diftar per 2025. ISO certificering 9001, 14001 en 45001 Na een jaar van voorbereiding behaalt Area drie ISO certificeringen in één keer.
84
Bijlagen
85