CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Omgevingsvisie Emmen 2040 'Sterke stad, vitale dorpen, veelzijdig buitengebied'

Commissievergadering 19 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Omgevingsvisie Emmen 204032.778 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

We stimuleren woningeigenaren en woningcorporaties in de verduurzamingsopgave. We geven uitvoering aan onze Wijkuitvoeringsplannen (WUPs) in de startwijken Parc Sandur, Emmerhout, Rietlanden en Delftlanden. Daarnaast leggen we in een lokaal warmteprogramma vast welke stappen we zetten om tot een aardgasvrije gebouwde omgeving te komen. Naast investeringen op het gebied van verduurzaming, zien we in de bestaande woningvoorraad kansen om beter aan te sluiten op veranderende woonwensen, bijvoorbeeld door het treffen van aanpassingen die de woning levensloopbestendig maken. Daar waar het kan en niet ten koste gaat van de ruimtelijke kwaliteit, willen we met het vergroten van planologische ruimte en regels meer mogelijkheden bieden voor het optimaal benutten van de woningvoorraad via concepten zoals woningsplitsing, optoppen, transformatie en (pré)mantelzorg. We zijn ons ervan bewust dat deze concepten in de ene buurt meer kansrijk of toepasselijk zijn dan in de andere. Daarom hanteren we een gebiedsgerichte aanpak per wijk. 3. Hoewel veel van de benodigde woningen nu al in de wijken te vinden zijn, vertaalt onze groeiambitie zich ook door naar een opgave om in de wijken woningen toe te voegen. Met nieuwbouw en transformatie willen we het aanbod en de diversiteit van het woningaanbod in de wijken vergroten, aansluitend bij de (toekomstige) woonbehoeften van inwoners.

We streven in elke wijk naar een gemengd woningbouwprogramma met verschillende typen woningen, groot en klein, voor jong en oud en voor elke portemonnee. Aangezien de bestaande woningvoorraad in de Emmense woonwijken vooral bestaat uit (reguliere) gezinswoningen, zien we jongeren, ouderen en zorgvragers als belangrijke doelgroepen binnen de woningbouwopgave. Waar mogelijk bieden we ruimte aan nieuwe woon(zorg)concepten. Woningen voor mensen die 62 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Bron: gemeente Emmen. een zorgvraag hebben of minder mobiel zijn, plaatsen we bij voorkeur nabij aanwezige (zorg)voorzieningen. 4. Nieuwe woningen en wijken zijn zo veel mogelijk toekomstbestendig. We streven ernaar dat woningen op een zo klimaatbestendige, natuurinclusieve en duurzame wijze worden ontwikkeld. Daarbij gaat aandacht uit naar duurzaam, biobased en circulair materiaalgebruik en het beperken van het energiegebruik, maar ook naar inpassing van groen en mogelijkheden voor wateropvang. De draagkracht van het bodem- en watersysteem, het energiesysteem en het landschap spelen een belangrijke rol bij het bepalen van de (on)mogelijkheden voor toekomstige woningbouwlocaties. In gebieden die kwetsbaar zijn voor overstroming verkennen we welke maatregelen getroffen moeten worden om negatieve effecten op het water- en bodemsysteem te minimaliseren. 5.

We geven de woningbouwopgave vorm met diverse inbreidingslocaties verspreid over de wijken. Nabij station Emmen Zuid zien we daarnaast kansen voor uitbreiding van het stedelijk gebied. Om als gemeente regie te voeren op een duurzame doorontwikkeling van dit gebied hebben we het wettelijk voorkeursrecht op uitbreiding van de Delftlanden gevestigd. Hoewel deze stedelijke uitbreiding kansen biedt, zorgt extra ruimtebeslag en verharding ook voor risico’s voor het watersysteem, de landschappelijke kwaliteit en het microklimaat. Om negatieve effecten op het gebied van milieudruk, het bodem- en watersysteem, biodiversiteit te beperken, gaat in de nadere planuitwerking volop aandacht uit naar klimaatadaptieve bouw, een zorgvuldige inventarisatie van water en bodemkenmerken, het beperken van emissies en goede landschappelijke en natuurinclusieve inpassing. We zetten erop in dat de natuurlijke lagere delen in het gebied, zoals de oorspronkelijke loop van de Oude Delft, worden benut voor groen en waterberging, terwijl woningbouw juist op de hoger gelegen gronden landt. 6. We streven naar vitale woonwijken, waarbij de inrichting van de omgeving bijdraagt aan het versterken van de sociale basis. Het streven is dat er in 2040 in elke wijk minimaal 63 Omgevingsvisie Emmen 2040 Figuur 20. Winkelcentrum Emmermeer, met voorzieningen op wijkniveau. Bron foto: gemeente Emmen.

één ontmoetingsplek is. Deze ontmoetingsplekken functioneren als hart van de wijk en vormen laagdrempelige plekken waar inwoners, ongeacht leeftijd of achtergrond, elkaar kunnen samenkomen en sociale contacten kunnen onderhouden. In het bijzonder hebben we daarbij aandacht voor ontmoetingsmogelijkheden voor jongeren. We faciliteren, waar mogelijk en haalbaar, vrijwilligers bij het creëren en het in stand houden van ontmoetingspunten. In wijken waar een duidelijke ontmoetingsplek nu nog ontbreekt en in nieuwe te ontwikkelen woonwijken, faciliteren we de ontwikkeling van een ontmoetingspunt. Zo onderzoeken we de haalbaarheid voor een ontmoetingsplek in de wijken Emmerhout en Rietlanden. 7. In de woonwijken zetten we in op een voorzieningenaanbod dat complementair is aan de voorzieningen van Emmen Centrum. De kenmerken van de wijk, zoals de bevolkingssamenstelling, de omvang, de afstand tot het centrum en sociaal-maatschappelijke opgaven, zijn bepalend voor het type voorzieningen waar we ruimte aan bieden. We vinden het belangrijk dat alle inwoners toegang hebben tot dagelijkse voorzieningen en streven naar instandhouding van voorzieningen zoals een zorg-/ gezondheidspunt, basisschool, detailhandel voor dagelijkse aankopen en sport- en cultuurvoorzieningen.

In wijken waar we constateren dat bepaalde voorzieningen en degelijke alternatieven ontbreken, zetten we in samenwerking met inwoners en gebruikers actief in op versterking van het voorzieningenaanbod. Zo onderzoeken we in de Delftlanden de mogelijkheden voor vestiging van een supermarkt. We zien de voorzieningen graag zoveel mogelijk geclusterd op goed toegankelijke locaties in de wijk, zoals in en bij de winkelcentra. Met investeringen in de openbare ruimte werken we aan een uitnodigende uitstraling van de wijkcentra. 8. We hebben aandacht voor leefbaarheidsopgaven zoals de aanwezigheid en toegankelijkheid van (sociale) voorzieningen, het beperken van overlast, het versterken van de sociale veiligheid en het verbeteren van de kwaliteit van de woningvoorraad en woonomgeving. In deze ambitie hebben we in het bijzonder oog voor de aanwezige opgaven in de na-oorlogse wijken Angelslo, Bargeres, Emmerhout en Emmermeer. In de wijkvisies 64 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. (woon- en leefbaarheidsvisies) voor Angelslo, Emmerhout en Emmermeer (in ontwikkeling) en in de wijkvisie Bargeres beschrijven we hoe we in samenwerking met partners zoals wijkbelangen, woningcorporaties en ondernemers uitvoering geven aan ambities en doelen die bijdragen aan de leefbaarheid in de wijken.

Via programma’s voor de wijken Angelslo en Bargeres experimenteren we met een integrale wijkaanpak. Successen en lessen uit deze programma’s nemen we mee bij het verder uitbouwen van een dergelijke aanpak over andere Emmense wijken. 9. Met voldoende groen, rustplekken zoals bankjes en sport- en speelmogelijkheden in de buitenruimte, werken we aan een openbare ruimte die uitnodigt tot (spontane) ontmoeting, ontspanning en bewegen. We investeren in aantrekkelijke, veilige en schaduwrijke fietsroutes die de woonwijken verbinden met elkaar, het centrum van Emmen en de bedrijventerreinen. Ook versterken we bestaande wandel- en fietsverbindingen vanuit de woonwijken naar het buitengebied en nabijgelegen natuurgebieden zoals het Noordbargerbos en de Emmerdennen. Met uitnodigende ommetjes voor groen- en natuurbeleving zorgen we voor een sterke verbinding tussen de woonomgeving en het ruime groenaanbod. Met aanpassingen in de infrastructuur en openbare ruimte werken we aan een woonomgeving die ook voor mindervalide inwoners toegankelijk is. 10. We treffen maatregelen voor een natuurinclusieve en klimaatbestendige openbare ruimte. Bij (her)inrichting van de openbare ruimte is groen de norm, verharding wordt alleen functioneel toegepast. Op particulier terrein moedigen we inwoners en ondernemers aan om maatregelen op het gebied van vergroening te treffen.

We stellen ons uitnodigend op tegenover inwonersinitiatieven die een positieve bijdrage leveren op het gebied van biodiversiteit en/of klimaatbestendigheid. 11. Zowel bovengronds als in de ondergrond reserveren we voldoende ruimte voor de voorzieningen die horen bij de energie- en warmtetransitie, zoals transformatorhuisjes en kabels. We hebben aandacht voor een zorgvuldige inpassing van deze energie-infrastructuur in de openbare ruimte, de stedenbouwkundige omgeving en in de bodem. 12. We kiezen voor een inrichting van de woonomgeving ervoor om vooral ruimte te bieden aan langzaam verkeer (voetganger en fietsers) en openbaar vervoer. We werken aan directe en veilige (door)fietsroutes die de wijken verbinden met elkaar, het centrum van Emmen en nabijgelegen dorpen. Ook vinden we het belangrijk dat voorzieningen binnen en buiten de wijk goed met het openbaar vervoer te bereiken zijn. In wijken waar geen busverbinding loopt, verkennen we mogelijkheden voor vraagafhankelijk vervoer en deelmobiliteit. Door het autoverkeer van bestaande en nieuwe wijken af te wikkelen via de rondweg, zetten we in op het scheiden van verkeersstromen. In aansluiting op woningbouwontwikkelingen zoals Delftlanden, ontwikkelen we station Emmen-Zuid door als mobiliteitshub met overstapmogelijkheden op de (streek)bus, de fiets en/ of verschillende vormen van deelmobiliteit.

Ter hoogte van Sport- en Businesspark Meerdijk verkennen we mogelijkheden voor het ontwikkelen van een nieuwe mobiliteitshub nabij de Rondweg (N391). Bij het verkennen van de haalbaarheid van de aanleg van een noordelijke Rondweg, nemen we ook de inzet op ontwikkeling van een mobiliteitshub mee. 65 Omgevingsvisie Emmen 2040 Bron: gemeente Emmen. 66 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Figuur 21. Gebiedsspecifieke keuzes voor Dorpen. 67 Omgevingsvisie Emmen 2040 Kenschets Emmen wordt niet zomaar stad van dorpen genoemd. Binnen de gemeentegrenzen bevindt zich een groot aantal karakteristieke dorpen, met elk hun eigen identiteit, opbouw en ontstaansgeschiedenis. De dorpen in de gemeente variëren in omvang en ruimtelijk karakter. Klazienaveen, Emmer- Compascuum, Nieuw-Amsterdam/Veenoord en Schoonebeek kennen als grootste dorpen de status van kerndorpen: dorpen met een voorzieningenaanbod voor de lokale omgeving. Andere dorpen die zich verspreid over de gemeente bevinden, zijn Erica, Zwartemeer, Nieuw-Schoonebeek, Weiteveen, Nieuw-Dordrecht, Barger-Compascuum, Barger-Oosterveld, Nieuw-Weerdinge en Roswinkel. Verspreid over het buitengebied bevinden zich daarnaast ook diverse kleine dorpen en buurtschappen: Westenesch, Noordbarge, Zuidbarge, Weerdinge, Zandpol, Emmer-Erfscheidenveen, Oranjedorp en Klazienaveen-Noord.

Ook zijn er op enkele plekken in het buitengebied nog bebouwingsconcentraties te vinden, in veel gevallen nabij woonwijken van de stad Emmen of de grotere dorpen. Het betreft hier kleinere buurtschappen zoals Amsterdamscheveld, Barger-Oosterveen, Oosterse Bos, Westerse Bos en Middendorp. De gebiedsspecifieke keuzes voor deze buurtschappen zijn ondergebracht onder de uitwerking van ‘Buitengebied’ (zie hoofdstuk 4.5). In de dorpen in onze gemeente spelen verscheidene gebiedsspecifieke opgaven. Tegelijkertijd zijn de dorpen ook verenigbaar door vergelijkbare ontwikkelingen die op de leefomgeving en de lokale bevolking afkomen. Zo liggen er voor de verschillende dorpen opgaven voor op het gebied van leefbaarheid, een toekomstbestendig woningaanbod, bereikbaarheid, behoud van landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten en het verkleinen van nadelige gevolgen van klimaatverandering. Gebiedsspecifieke keuzes voor dorpen: 1. We investeren in het behoud van sterke en veerkrachtige dorpse gemeenschappen. We faciliteren de lokale gemeenschap om een brede sociale basis in elk dorp te behouden en versterken. In ieder dorp zetten we ons in voor het behoud van reeds aanwezige maatschappelijke basisvoorzieningen zoals basisonderwijs, ontmoetingsplek(ken), huisarts en sport.

Dit betekent dat we initiatieven stimuleren die bijdragen aan een laagdrempelig aanbod van activiteiten en ondersteuning in de directe omgeving. Om bij te dragen aan de sociale basis, willen we de lokale gemeenschap fysieke ruimte bieden om elkaar te kunnen treffen. Dit vertaalt zich naar een inzet voor tenminste één laagdrempelige en toegankelijke ontmoetingsplek in elk dorp. Deze ontmoetingsplekken kunnen per dorp verschillen in vorm, afhankelijk van de lokale behoefte en draagkracht. We zien het als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeente, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners om de plekken voor ontmoeting en activiteiten in stand te houden. Daar waar een duidelijke ontmoetingsplek nu nog ontbreekt, verkennen we in samenwerking met het dorp mogelijkheden voor de ontwikkeling van zo’n plek. In dorpen met een klein aantal inwoners kan het lastig zijn om voldoende draagkracht voor een fysieke ontmoetingsplek te genereren en kosten te dekken. Wanneer dit het geval is, zoeken we naar mogelijkheden voor informele ontmoeting in de buitenruimte zoals het toevoegen van zitplekken. 2.

Vanuit een gedachte van behoud en waar mogelijk versterking van het voorzieningenaanbod in de kernen, van kwaliteit boven kwantiteit en om winkeliers, ondernemers en maatschappelijke organisaties te ondersteunen bij het instandhouden van hun diensten en winkels, kiezen 4.3 Dorpen 68 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Figuur 22. Dorpshart van Emmer-Compascuum. Bron foto: gemeente Emmen. we voor een ruimtelijke concentratie van dagelijkse voorzieningen in Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer- Compascuum en Nieuw Amsterdam/Veenoord. In deze dorpen zetten we in op een sterk aanbod van voorzieningen bestaande uit een supermarkt/detailhandel, huisarts, apotheek, welzijn, basisschool, kinderopvang, bibliotheek, sport en horeca, voor eigen inwoners en die van de omliggende (kleinere) dorpen en buurtschappen. Dat betekent niet dat bestaande voorzieningen in de kleinere dorpen hoeven te verdwijnen, wel dat bij nieuwe kansen en ontwikkelingen clustering in de kerndorpen prioriteit heeft. In de kleinere dorpen is ons streven (het behoud van) een basisniveau van voorzieningen bestaande uit basisonderwijs, sport, huisarts en ontmoetingsplek. De exacte samenstelling van het voorzieningenaanbod in de kerndorpen is afhankelijk van de lokale behoefte en de grootte van het kerndorp.

Op het gebied van detailhandel en horeca zetten we in op een voorzieningenaanbod dat ondersteunend is aan het aanbod in Emmen centrum. De winkelcentra in deze dorpen richten zich op de dagelijkse aankopen - met uitzondering van Klazienaveen, waar het winkelcentrum ook een subregionale functie heeft. 3. De dorpscentra beschouwen we als het hart en ontmoetingspunt van alle dorpen. In met name de kerndorpen, is dit dan ook de plek waar functiemenging plaatsvindt met winkelen, wonen, ontspannen, ontmoeten en verblijven. We vinden het belangrijk dat deze plekken een aantrekkelijk en levendig karakter hebben en richten de openbare ruimte in met aandacht voor de verblijfskwaliteit en toegankelijkheid. In deze centrumgebieden bieden we volop ruimte aan de voetganger en fietser. We onderzoeken mogelijkheden voor het terugdringen van autoverkeer, zonder dat dit ten koste gaat van de bereikbaarheid van de voorzieningen voor bezoekers van verder weg. Vanwege de nabijheid van verschillende voorzieningen, zetten we in de dorpscentra in op geclusterde en collectieve parkeeroplossingen en veilige fiets- en wandelroutes. Hiermee wordt de ontmoetingsfunctie van de centra versterkt. 4. We streven in ieder dorp naar een divers woningbouwprogramma, dat aansluit bij de wensen en behoeften van verschillende doelgroepen: gezinnen, starters en ouderen.

Om dit te faciliteren, bieden we in de dorpen 69 Omgevingsvisie Emmen 2040 Bron: gemeente Emmen. ruimte aan kleinschalige woningbouwontwikkelingen, die passen binnen de aantoonbare lokale behoefte en aansluiten bij de schaal en ruimtelijke kenmerken van het dorp. Qua woningbouwprogramma ligt de focus op het stimuleren van doorstroming en het vergroten van het aanbod aan betaalbare woningen. We spelen in op een veranderende woonbehoefte en vergroten het aanbod aan kleinere en levensloopbestendige woningen. Bij woningbouwontwikkelingen gaat aandacht uit naar duurzaam, biobased en circulair materiaalgebruik en het beperken van het energiegebruik. Vanwege het voorzieningenaanbod en de fysieke ontwikkelruimte van de dorpen Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum en Nieuw Amsterdam/Veenoord, zien we mogelijkheden om in deze dorpen ook ruimte te bieden aan grotere woningbouwontwikkelingen die bijdragen aan onze groeiambitie. Daarbij gaat aandacht uit naar het voorzien in de lokale woonbehoefte, maar wordt ook ruimte geboden voor woningbouw gericht op huishoudens van buiten de gemeente. 5. In de zoektocht naar geschikte locaties voor woningbouw, geven we prioriteit aan plannen voor inbreiding, herstructurering en transformatie.

Binnen de contouren van een dorp verkennen we kansen voor het toevoegen van woningen door onder andere slimme verkaveling, woningsplitsing en het aanpakken van ‘rotte kiezen’. In dorpen waar inbreidingsmogelijkheden beperkt zijn, zien we in bepaalde gevallen kansen voor kleinschalige uitbreiding aan de dorpsranden. Ook in de kerndorpen zien we hier op bepaalde plekken mogelijkheden voor. Zo is voor het kerndorp Klazienaveen een dorpsuitbreiding met ruim 200 woningen aan de weg Rozemarijn in voorbereiding. Voor de kerndorpen Nieuw-Amsterdam en Emmer-Compascuum zijn globale uitbreidingsrichtingen in beeld. In overleg met de EOP van Schoonebeek wordt bekeken waar in dit dorp woningbouwmogelijkheden liggen, met inbegrip van de omringende landschappelijke kwaliteiten. Voor alle woningbouwontwikkelingen geldt dat de draagkracht van het bodem- en watersysteem, het energiesysteem en het landschap hierbij bepalend 70 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Figuur 23. Het Oosterdiep is de belangrijkste ruimtelijke drager van Barger-Compascuum. Bron foto: gemeente Emmen. zijn voor de mogelijkheden. Dat betekent onder andere dat we kwetsbare gebieden voor overstroming en bodemdaling zoveel mogelijk vrijhouden van woningbouw.

Wanneer alternatieven beperkt zijn, verkennen we welke maatregelen nodig zijn om bij woningbouw negatieve effecten van de water- en bodemvraagstukken in te perken. We zetten in op woningbouw die voortborduurt op de huidige kenmerken en kwaliteiten. We letten erop dat woningbouwinitiatieven passen bij de huidige omvang van het dorp en het dorpse en groene karakter. Ook hebben we oog voor landschappelijke kenmerken en zorgvuldige vormgeving van de overgang tussen bebouwd en onbebouwd gebied. 6. De bestaande woningen in de dorpen spelen een belangrijke rol in het voorzien in de toekomstige woonbehoefte. We investeren daarom in de toekomstbestendigheid van de huidige woningvoorraad en stimuleren woningeigenaren om aanpassingen te doen op het gebied van verduurzaming. Ook in de dorpen voeren we het gesprek over alternatieven voor aardgas. Waar mogelijk, pakken we de opgave via uitvoering van (Wijk)uitvoeringsplannen aan. We beginnen daarbij met uitvoeringsplannen voor de dorpen Nieuw-Dordrecht en Oranjedorp. Daarnaast leggen we in een lokaal warmteprogramma vast welke stappen we zetten om tot een aardgasvrije gebouwde omgeving te komen. Ook verkennen we gebiedsgericht de nut, noodzaak en geschiktheid voor het vergroten van planologische ruimte en regels, om ruimte te bieden voor concepten zoals woningsplitsing, optoppen, transformatie, (pré)mantelzorg en erfwonen. 7.

We waarderen het eigen karakter van de dorpen en ruimtelijke identiteitsdragers zoals dorpslinten, esgronden bij de dorpskernen, monumenten en kenmerkende groenstructuren en watergangen. We gaan zorgvuldig om met de aanwezige landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. We zetten in op ‘behoud 71 Omgevingsvisie Emmen 2040 door ontwikkeling’. Dit houdt in dat we op zoek gaan naar manieren om via het inpassen van nieuwe en eigentijdse functies bij te dragen aan het behouden en versterken van de aanwezige kwaliteiten. 8. De verschillende dorpen kenmerken zich door de aanwezigheid van groen en zijn vaak nauw verweven met het omringende buitengebied. Dit biedt een goede basis voor een beweegvriendelijke leefomgeving. We stimuleren gezond gedrag door de leefomgeving zo in te richten dat deze aantrekkelijk is om in te verblijven en uitnodigt tot (spontane) ontmoeting, ontspanning en bewegen. Denk daarbij aan het voorzien in sport- en speelplekken, maar ook het werken aan een netwerk van wandel- en fietsroutes dat uitnodigt tot ommetjes en de dorpen meer verweven met het buitengebied en in het bijzonder met natuurgebieden. Bij de inrichting van de openbare ruimte en infrastructuur gaat aandacht uit naar toegankelijkheid voor mindervalide inwoners. 9. We zetten ons in voor een klimaatbestendige en natuurinclusieve openbare ruimte.

In de inrichting van de openbare ruimte ligt de nadruk op het verder vergroenen van dorpen, het bieden van voldoende ruimte voor wateropvang en het verbinden van groen-blauwe structuren tussen het dorp en het omringende buitengebied en nabijgelegen natuurgebieden. Dit doen we door behoud en versterking van bestaande groenstructuren en het tegengaan van onnodige verharding. Ook op particulier terrein moedigen we maatregelen op het gebied van vergroening aan. We stellen ons uitnodigend op tegenover inwonersinitiatieven die een positieve bijdrage leveren op het gebied van klimaatbestendigheid. Bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte streven we zo veel mogelijk naar het benutten van koppelkansen ten behoeve van het vergroten van klimaatbestendigheid en ecologische waarden. 10. We zetten ons in voor een multimodale bereikbaarheid van dorpen: per auto, fiets en (vraaggestuurd) openbaar vervoer. Een goede bereikbaarheid vanuit elk dorp naar de voorzieningenclusters in Emmen Centrum en de kerndorpen zien we als randvoorwaardelijk voor het bewaken van de leefbaarheid. We blijven werken aan een goede autobereikbaarheid, maar zien daarnaast ook kansen voor andere vervoermiddelen. Door te investeren in comfortabele en veilige (door)fietsroutes tussen de dorpen, moedigen we de fiets als duurzamer en gezonder alternatief aan.

Samen met de Provincie Drenthe en buurgemeenten werken we aan regionale (door)fietsroutes, die ook voordelen met zich meebrengen voor de lokale bereikbaarheid. We realiseren de doorfietsroute Coevorden - Emmen langs Nieuw-Amsterdam en Veenoord (F34) en de aansluiting tussen Klazienaveen en Emmen (F862) en verkennen aanvullende mogelijkheden voor doorfietsroutes, waaronder de trajecten Emmen - Emmer-Compascuum, Emmen - Ter Apel (via Nieuw-Weerdinge) en Schoonebeek - Coevorden. Daarnaast zetten we in op het realiseren van een basisvorm van openbaar vervoer voor alle dorpen. Hierbij gaat het voor de kerndorpen om hoogwaardig openbaar vervoer, waarbij het dorp Nieuw-Amsterdam al verbonden is via het spoor met een eigen station. Voor de kleinere dorpen willen we ook alternatieven zoals vraaggestuurd vervoer verkennen Met regelmatig onderhoud en gerichte ingrepen van de wegen en fietspaden die de dorpen met elkaar en de stad Emmen verbinden, vergroten we verkeersveiligheid en doorstroming. 11. We hebben aandacht voor een zorgvuldige inpassing van de energie- en warmtetransitie in de openbare ruimte en in de bodem. Zowel bovengronds als ondergronds reserveren we daarom voldoende ruimte voor benodigde voorzieningen zoals transformatorhuisjes en kabels. 72 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Figuur 24. Gebiedsspecifieke keuzes voor Bedrijventerreinen.

73 Omgevingsvisie Emmen 2040 Kenschets Een groot deel van de Emmense werkgelegenheid bevindt zich op de verschillende bedrijventerreinen van de gemeente. Om de toekomstbestendigheid en aantrekkelijkheid van de bedrijventerreinen te vergroten, en voor effectief ruimtelijk en economisch beleid, zetten we in op duidelijke profielen met een eigen ruimtelijke en programmatische agenda. We onderscheiden daarbij de volgende gebieden: • (Boven)regionaal grootschalige bedrijventerreinen – Rundedal (te ontwikkelen) • Regionaal grootschalige bedrijventerreinen: – Bargermeer Emmen – Tweeling (Oost en West) Emmen – De Vierslagen Schoonebeek – Bedrijvenpark A37 Klazienaveen • Regionale bedrijventerreinen: – Bedrijvenpark Eigenhaard Emmen – Bedrijventerrein Barger-Oosterveld – Pollux Klazienaveen – Waanderveld Emmen • Lokale bedrijventerreinen (kavelomvang van 5.000 m2 of kleiner): – Bedrijventerrein Emmer-Compascuum – Bedrijventerrein Nieuw-Weerdinge – Bedrijventerrein Klazienaveen – Bedrijventerrein Weiteveen – Bedrijventerrein Zwartemeer • Gemengde bedrijventerreinen: – Sport- en Businesspark Meerdijk • Glastuinbouw – Tuinbouwgebied Klazienaveen – Tuinbouwgebied Erica Hoewel Businesspark Meerdijk een veelzijdige invulling kent met onder andere sport en onderwijs, rekenen we dit gemengde gebied vanwege de belangrijke functie op het gebied van bedrijvigheid mee als bedrijventerrein.

Ook de tuinbouwgebieden van Klazienaveen en Erica worden tot bedrijventerreinen gerekend. Hoewel de binnenstad van Emmen en de Greenwise Campus ook belangrijke werklocaties vormen, komen deze niet nader aan de orde binnen dit thema. De gebiedsgerichte uitgangspunten voor de binnenstad en de Greenwise Campus zijn ondergebracht onder de uitwerking van ‘Emmen Centrum’ (zie hoofdstuk 4.1). Gebiedsspecifieke keuzes voor bedrijventerreinen in het algemeen: 1. Voor het behoud van een veerkrachtige en duurzame economie hebben bedrijven in onze gemeente ruimte nodig om te kunnen ondernemen. We bieden deze benodigde ruimte in eerste instantie door onze bestaande bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken door middel van herstructurering en inbreiding, We benutten de kansen die verdichting van bestaande bedrijventerreinen met zich meebrengen, zoals het terugdringen van leegstand, het efficiënter benutten van bestaande ruimte en het verbeteren van omgevingsveiligheid. Tegelijkertijd bieden we ook op enkele plekken binnen de gemeentegrenzen extra ruimte voor bedrijvigheid. We faciliteren vestiging van bedrijven die bijdragen aan onze krachtsectoren groene chemie en circulaire maakindustrie en lokale ketens versterken. Ook vinden we het belangrijk dat bedrijven een maatschappelijke meerwaarde leveren en zetten we in op een toename van werkgelegenheid.

Tot slot houden we ten alle tijden rekening met mogelijke milieueffecten die extra bedrijvigheid met zich meebrengt, bijvoorbeeld op het gebied van verkeer, milieuhinder en water- en bodemkwaliteit. Binnen het programma bedrijventerreinen en het programma glastuinbouw worden dergelijke effecten integraal meegenomen en werken we onze inzet om te komen tot toekomstbestendige werklocaties nader uit. 2. Als partner van het bedrijfsleven zorgen we ervoor dat de randvoorwaarden voor toekomstbestendige bedrijvigheid op orde zijn. Dit betekent dat we bedrijven faciliteren en 4.4 Bedrijventerreinen 74 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Bron: gemeente Emmen. ondersteunen op het gebied van kennisuitwisseling, innovatie, de transitie naar een circulaire en digitale economie en de verduurzaming van productieprocessen. We hebben daarbij oog voor de ruimtevraag van functies en infrastructuur die de energietransitie, warmtetransitie en overgang naar de circulaire economie en digitale economie mogelijk maken. 3. Op de bedrijventerreinen zetten we samen met betrokken partijen stevig in op verduurzaming. Als gemeente nemen we een faciliterende rol in op het gebied van de energie- en warmtetransitie.

We stimuleren het zoveel mogelijk zelf duurzaam opwekken en opslaan van de benodigde energie, bijvoorbeeld via optimaal benutten van de daken van bedrijfspanden voor zonnepanelen maar ook via de realisatie van energiehubs. Tegelijkertijd verkennen we met partners ook mogelijkheden voor alternatieve energie- en warmtebronnen voor productieprocessen, bijvoorbeeld op het gebied van groene waterstof of andere gassen. Vanuit het programma ORTESE (Ontwerpen en Realiseren van een Toekomstbestendig Energiesysteem) werken we samen met overheden, netbeheerders, kennisinstellingen en ondernemers aan het ontwerpen en realiseren van een toekomstbestendig energiesysteem. Een concreet voorbeeld van de gezamenlijke inzet is de ontwikkeling van energiehub GZI Next op de locatie van de voormalige gaszuiveringsinstallatie. 4. Het benutten van extra ruimte voor bedrijvigheid op bestaande bedrijventerrein in de vorm van verdichting kan leiden tot een toename van verharding en daarmee samenhangend een afname van het waterbergend vermogen en een toename van hittestress. Vanuit deze kennis en ons streven naar een gezonde werkomgeving met hoge verblijfskwaliteit, investeren we samen met ondernemers in het vergroenen van de verschillende bedrijventerreinen door groen toe te voegen en onnodige verstening tegen te gaan.

In de openbare ruimte staan we hiervoor als gemeente aan de lat, op privéterrein moedigen we vergroening door particulieren aan en wijzen we bedrijven op de risico’s van wateroverlast door piekbuien op eigen terrein. 75 Omgevingsvisie Emmen 2040 5. We spannen ons in voor een optimale bereikbaarheid van de bedrijventerreinen. We hebben belang bij goede, veilige en vlotte verbindingen van en naar deze locaties voor goederenvervoer en woon-werk verkeer. Hiertoe investeren we in nodige ingrepen op het gebied van verkeerscirculatie en doorstroming. Met de ontwikkeling van mobiliteitshubs, (door)ontwikkeling van regionale en lokale doorfietsroutes en het faciliteren van initiatieven voor deelmobiliteit zetten we in op een betere fiets- en OV-bereikbaarheid voor werknemers. Ook hebben we daarbij oog voor verkeersveiligheid op de bedrijventerreinen. Samen met ondernemers verkennen we hiervoor mogelijke ingrepen, zoals het scheiden van gemotoriseerd en niet-gemotoriseerd verkeer. 6. We faciliteren elektrische mobiliteit en zetten daartoe op de bedrijventerreinen in op de realisatie van een toereikende laadinfrastructuur, zowel voor vrachtverkeer en (bouw) materieel, auto als voor de fiets. Aan de A37 verkennen we mogelijkheden voor de ontwikkeling van zogenaamde ‘tank hubs’ met duurzame tank- en laadfaciliteiten voor het (toekomstige) vrachtverkeer van de bedrijventerreinen. 7.

We streven ernaar dat het toevoegen van bedrijvigheid (uitbreiding of nieuwvestiging) binnen bestaande terreinen of op uitleglocaties altijd in goede balans staat met het zoveel mogelijk beperken van de milieubelasting, negatieve gezondheidseffecten en externe veiligheidsrisico’s. Hiervoor zoeken we de samenwerking op met het bedrijfsleven en adviserende partners zoals de Omgevingsdienst, de GGD en de Veiligheidsregio. Tegelijkertijd gaat ook aandacht uit naar sociale veiligheid en zetten we in op preventie van ondermijnende criminaliteit. Gebiedsspecifieke keuzes voor (grootschalige) (boven)regionale bedrijventerreinen: 1. Bedrijventerreinen zijn van belang voor economische groei en aantrekkelijk vestigingsklimaat. Ook dragen ze bij aan voldoende werkgelegenheid. Om dit in de toekomst zo te houden en om ruimte te geven aan de transitie naar een circulaire economie, is extra ruimte nodig. Binnen de gemeentegrenzen willen we voorzien in deze ruimtevraag door in te zetten op herstructurering van bestaande bedrijventerreinen, maar kijken we ook naar noodzakelijke uitbreiding en het aanwijzen van nieuwe locaties. In een programma Bedrijventerreinen geven we hier nader invulling aan. a. Op bedrijventerrein Bargermeer zetten we in op herstructurering en intensivering van het bestaande terrein.

Door in te zetten op het juiste bedrijf op de juiste plek, gaan we zorgvuldig om met de beschikbare milieuruimte. We onderzoeken hierbij ook eventuele verplaatsingsmogelijkheden voor aanwezige bedrijven om de afstand tussen bedrijven met hoge milieucategorieën en omliggende woningen te vergroten. b. Op de toekomstige locatie Rundedal zien we potentie voor het faciliteren van nieuwvestiging van grootschalige bedrijven (> 10 ha) die een substantiële bijdrage leveren aan de lokale en regionale economie en werkgelegenheid. We hanteren daarbij de uitgangspunten uit de Provinciale Omgevingsverordening op het gebied van grootschalige bedrijvigheid. We zijn ons ervan bewust dat deze grootschalige ontwikkeling leidt tot extra ruimtebeslag, verharding en milieudruk (zoals transport, emissies en impact op het watersysteem en de natuur). In de nadere programmering en uitwerking hebben we aandacht voor externe veiligheid, een goede multimodale ontsluiting, duurzame en efficiënte inrichting, landschappelijke inpassing en versterking van de bodem- en natuurkwaliteit. c. In regionaal verband verkennen we de mogelijkheden voor ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein aan de A37 voor vestiging van regionaal MKB met een omvang van 30 - 60 hectare. Op het kaartbeeld is hiervoor indicatief de zoeklocatie ten noorden van de A37 nabij Nieuw-Amsterdam weergegeven.

Ook voor deze ontwikkeling geldt dat we ons bewust zijn van de kans op negatieve effecten die de realisatie van het bedrijventerrein met zich mee kan brengen voor het landschap, de landbouw en het water- en natuursysteem door verharding en extra verkeer. Omdat de impact sterk afhangt van 76 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Figuur 25. Glastuinbouw nabij Klazienaveen. Bron foto: gemeente Emmen. het type bedrijf en de exacte locatie, sturen we in de programmering op bewuste keuzes rondom een zorgvuldige landschappelijke inpassing, het beperken van milieueffecten en het robuust houden van water-, bodem- en natuursystemen. d. Op de verschillende bestaande (grootschalige) bedrijfslocaties kiezen we voor optimaal ruimtegebruik via inbreiding en transformatie. Als uitwerking van de omgevingsvisie geven we hier in een Programma Bedrijventerreinen nader invulling aan. 2. Via diverse sporen stimuleren we bedrijven in de zoektocht naar mogelijkheden voor besparing en verduurzaming van het warmte- en elektriciteitsverbruik door grootverbruikers. Naast het faciliteren van zonne-energie op bedrijfsdaken, bieden we ruimte aan experimenten met nieuwe vormen van energiegebruik en -opslag.

Industriepark Bargermeer en bedrijventerrein De Tweeling vormen hierbinnen twee proeftuinen waar ondernemers, overheden en onderzoekers werken aan lokale oplossingen op het gebied van energieopslag, netcongestie en de warmtetransitie. Ook op het gebied van waterstof zijn partijen in onze gemeente vooruitstrevend. Door (planologische) ruimte voor testfaciliteiten te bieden, dragen we als gemeente bij aan verkenning van de kansen voor productie en gebruik van groene waterstof als energiedrager voor de industrie. 3. Met oog op het behoud van een goed ondernemersklimaat en het aanjagen van innovatie stimuleren we de uitwisseling van kennis en ervaringen tussen de regionale bedrijventerreinen binnen de gemeentegrenzen en daarbuiten. Hiervoor benutten we onze samenwerkingsverbanden in de Dutch Techzone en vanuit 77 Omgevingsvisie Emmen 2040 het regiodealtraject Toekomstbestendige bedrijventerreinen. Gebiedsspecifieke keuzes voor lokale bedrijventerreinen: 1. Het lokaal MKB op de verschillende lokale bedrijventerreinen heeft een belangrijke functie voor de dorpen en de directe omgeving op het gebied van werkgelegenheid en leefbaarheid. We vinden het belangrijk dat dit ook richting de toekomst zo blijft en willen ruimte (blijven) bieden voor een sterke MKB sector.

Bij initiatieven voor nieuwvestiging of uitbreiding van bestaande bedrijven valt de keuze op herstructurering en inbreiding boven uitbreiding van de terreinen. We benutten koppelkansen en maken werk met werk, door herstructurering en inbreiding te combineren met investeringen op het gebied van verduurzaming en klimaatadaptatie. In gevallen dat voortzetting van het huidige bedrijfsprofiel van een lokaal bedrijventerrein onder druk komt te staan, gaan we samen met ondernemers en de omgeving op zoek naar een nieuw toekomstperspectief. In een Programma Bedrijventerreinen werken we onze visie op de lokale bedrijventerreinen nader uit. 2. Ook op de lokale bedrijventerreinen is het streven het juiste bedrijf op de juiste plek. We zetten in op het uitbouwen van een eigen profiel per bedrijventerrein, passend bij de lokale context en schaal. Daarbij hebben we oog voor het bewaken van een gezonde en veilige leefomgeving op de bedrijventerreinen én voor naastgelegen functies zoals woningen. Onevenredige belasting door bedrijvigheid op bijvoorbeeld het gebied van verkeer, geluid of geur willen we vermijden. Wanneer blijkt dat een bedrijf (niet langer) past in de omgeving, denken we actief mee over mogelijkheden voor verplaatsing. Gebiedsspecifieke keuzes voor gemengde gebieden: 1. We continueren de doorontwikkeling van Sport- en Businesspark Meerdijk.

We faciliteren de versteviging van de positie en uitstraling van de Meerdijk als sport- en beweegcampus met bovenregionale aantrekkingskracht. Belangrijke aspecten van de beoogde gebiedsontwikkeling zijn het ontwikkelen van een nieuw voetbalstadion voor FC Emmen en een topsporthal. Ter versterking van het programma, de uitstraling en de synergie van de sport- en beweegcampus zien we ook mogelijkheden voor vestiging van hoger onderwijs en ondersteunende commerciële ontwikkelingen. Bij het nader vormgeven aan het programma voor het sport- en businesspark gaat aandacht uit naar de bredere maatschappelijke invulling van dit goed bereikbare gemengde gebied. Gebiedsspecifieke keuzes voor glastuinbouwgebieden: 1. In de glastuinbouwgebieden op Erica en in Klazienaveen liggen verschillende opgaven en kansen. Via een gebiedsgerichte aanpak verkennen we als uitwerking van deze omgevingsvisie de mogelijkheden voor revitalisering van deze gebieden. Dit doen we uiteraard in samenwerking met aanwezige ondernemers. Het streven is om in de glastuinbouwgebieden te komen tot een samenspel van rendabele bedrijfsvoering voor ondernemers, een gezond werkklimaat, verduurzaming en de beperking van nadelige milieueffecten op de omgeving en het bodem- en watersysteem.

Het onderzoeken van mogelijkheden voor clustering door middel van herverkaveling, maar ook het verkennen van tuinbouwgerelateerde functieverbreding, vormen hier onderdeel van. 2. We zien dat er in de glastuinbouwsector hard gewerkt wordt om doelen rondom klimaatneutrale glastuinbouw in 2040 te halen, maar dat er ook forse uitdagingen zijn. Binnen de gebiedsgerichte aanpak van de glastuinbouwgebieden, vormt (energetische) verduurzaming een belangrijke pijler. 3. Innovatie en het leggen van slimme samenwerkingsverbanden tussen de tuinbouw en het bedrijfsleven en onderwijs) moedigen we aan. Een concreet voorbeeld hiervan is de realisatie van een energiehub in tuinbouwgebied Erica vanuit het project ORTESE. In de nadere uitwerking van de gezamenlijke visie op de glastuinbouw, verkennen we welke rol we als gemeente hebben daar waar het gaat over het bieden van de juiste (planologische) randvoorwaarden. 78 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Figuur 26. Gebiedsspecifieke keuzes voor Buitengebied. 79 Omgevingsvisie Emmen 2040 Kenschets Het omvangrijke buitengebied in de gemeente Emmen kent een lange ontstaansgeschiedenis en herbergt bijzondere landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Het buitengebied is een rijk palet aan landschappelijke structuren en gebruiksvormen, gevormd door een samenspel van natuurlijke processen en menselijke invloeden.

Agrarische bedrijvigheid, recreatie, andere vormen van bedrijvigheid, natuur, waterberging, cultuurhistorie en wonen - al deze functies komen in het buitengebied voor. De buurtschappen Amsterdamscheveld, Barger-Oosterveen, Oosterse Bos, Westerse Bos, Middendorp en overige kleine bebouwingsconcentraties Barger-Erfscheidenveen, Ermerveen, Foxel en Wilhelmsoord scharen we in de omgevingsvisie onder het buitengebied van de gemeente. Binnen het buitengebied onderscheid we grofweg drie landschapstypes, te weten: • Esdorpenlandschap • Grootschalige veenontginningen • Kleinschalige (rand)veenontginningen Het buitengebied staat voor een aantal belangrijke opgaven, die nauw met elkaar verweven zijn. Daarbij gaat het onder andere om opgaven op het gebied van klimaat, natuurbehoud en -ontwikkeling, landschapsontwikkeling, het vormgeven aan de transitie van de agrarische sector en het behoud van leefbaarheid. Gebiedsspecifieke keuzes voor het buitengebied in het algemeen: 1. Het buitengebied van gemeente Emmen is divers en herbergt verschillende deelgebieden met elk hun eigen landschappelijk karakter, ontstaansgeschiedenis, dynamiek en (ruimtelijke) opgaven. In de omgevingsvisie onderscheiden we drie gebieden: het esdorpenlandschap, de grootschalige veenontginningen en de kleinschalige (rand)veenontginningen.

In het gehele buitengebied zoeken we naar een toekomstbestendige inrichting waar het landschap, het bodem- en watersysteem en het landgebruik in samenspel functioneren. Deze gezonde balans tussen gebruik (zoals landbouw, natuur, recreatie, wonen, waterberging en duurzame energieopwek), landschappelijke kwaliteiten, en water- en bodemsysteem zijn het uitgangspunt. 2. In het buitengebied komen verschillende ruimtelijke en sociaal-economische opgaven samen. We zoeken daarom actief de samenwerking met ondernemers, inwoners, grondeigenaren, belangenorganisaties en ketenpartners op. Vanuit verschillende samenwerkingsverbanden en in diverse programma’s en projecten gaan we gezamenlijk aan de slag met een toekomstbestendig buitengebied. 3. Met het oog op een toekomstbestendige en klimaatrobuuste inrichting van het buitengebied, stellen we de capaciteit van het bodem- en watersysteem centraal in het bepalen van het landgebruik. De diepte van grondwater, het afwateringssysteem, risico’s op wateroverlast en bodemdaling, kansrijkheid voor waterberging en de draagkracht van de bodem en de vruchtbaarheid van de bodem (organische stof gehalte) vormen kenmerken die we beschouwen als richtinggevende principes bij de integrale beoordeling van de passendheid van (nieuwe) functies.

Door deze benadering te hanteren, werken we toe naar een buitengebied met een robuust water- en bodemsysteem, waar klimaatextremen zo goed mogelijk worden opgevangen en niet worden afgewenteld op toekomstige generaties. Daarbij biedt het buitengebied mogelijkheden om overtollig water uit het stedelijk gebied te bergen. 4.5 Buitengebied 80 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Figuur 27. Woning aan het Oosterdiep. Bron foto: RUIMTEVOLK. 4. In samenwerking met de agrarische sector en andere partners werken we aan een vitaal buitengebied met een toekomstbestendige landbouwsector. Samen verkennen we mogelijkheden voor innovatie en meer duurzame en klimaatrobuuste vormen van landbouw, waarbij agrarische productie en/of verdienmodellen in balans zijn met de draagkracht van het bodem- en watersysteem, natuur, het landschap, milieu en gezondheid en cultuurhistorische kwaliteiten. We hebben aandacht voor wettelijke eisen ten aanzien van brandveiligheid en dierenwelzijn die van invloed kunnen zijn op de ruimtelijke ontwikkeling van veehouderijen. Als gemeente onderzoeken we hoe we hier de benodigde (planologische) ruimte voor kunnen geven, in afstemming op de beleidsvorming vanuit het Rijk en de Provincie Drenthe. 5.

Op verschillende plekken in het buitengebied, bovengronds en in de ondergrond, zijn waardevolle cultuurhistorische en archeologische elementen aanwezig die het verhaal van het gebruik door de jaren heen vertellen. Bij nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied is het uitgangspunt behoud en versterking van waardevolle cultuurhistorische landschapselementen. Dit betekent ook dat we zorgvuldig omgaan met archeologische verwachtingswaarden. 6. Het buitengebied is ook een plek waar gewoond wordt. We zetten ons in op het behoud van een aangenaam landelijk woonmilieu voor bewoners van de buurtschappen en overige woningen verspreid in het landschap. Voor woningbouw in het buitengebied vormt maatwerk en een gebiedsgerichte aanpak het uitgangspunt. Daar waar de bodem, het watersysteem, het landschap en landbouwkundig gebruik de juiste condities bieden, zien we op enkele plekken mogelijkheden voor kleinschalige woningbouw, bijvoorbeeld door transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB), het bouwen van woningen in de vorm van “Ruimte voor Ruimte” en het bebouwen van bepaalde plekken binnen dorpslinten. 7. Samen met eigenaar en gebruiker(s) zoeken we in geval van bedrijfsbeëindiging naar een passende invulling van vrijkomende agrarische bebouwing en bijbehorende 81 Omgevingsvisie Emmen 2040 gronden.

Bij het bepalen van (on)mogelijkheden voor nieuwe invullingen, streven we altijd naar een goed evenwicht tussen de nieuwe functies, bestaande agrarische bedrijvigheid in de omgeving, het landschap en de draagkracht van het bodem- en watersysteem. Met het oog op bereikbaarheid van voorzieningen, bevinden eventuele woningbouwontwikkelingen en/of kleinschalige zorginitatieven zich bij voorkeur in de directe nabijheid van een dorp of de stad Emmen. Dergelijke initiatieven beoordelen we op basis van “VAB beleid” en het “Ruimte voor Ruimte” beleid uit de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe, aangevuld met het gemeentelijke beleidskader Ruimte voor Ruimte. 8. Wij zijn zuinig op de natuurlijke kwaliteiten van de (beschermde) natuurgebieden in het buitengebied. Voor verschillende natuurgebieden zoals het Bargerveen, maar ook het Oosterbos, Valtherbos en Emmerdennen, Oosteindse Veen en de Runde zijn vanuit Europese en/ of nationale wetgeving diverse doelen op het gebied van behoud en versterking van de natuurkwaliteiten gesteld. We vinden het belangrijk om bij te dragen aan de realisatie van deze doelstellingen. We spannen ons in samenwerking met de Provincie Drenthe, Staatsbosbeheer en natuurorganisaties in voor behoud, herstel en ontwikkeling van natuurlijke habitats.

In zones tussen de verschillende natuurgebieden faciliteren we de ontwikkeling van nieuwe (agrarische) natuur in de vorm van provinciaal aangewezen ecologische verbindingen zoals De Runde en de verbinding tussen het Bargerveen en het Dalerveensche Veen in gemeente Coevorden. Ook zetten we in op de aanleg en inpassing van kleinschalige groen-blauwe elementen tussen de natuurgebieden in de gemeente, die bijdragen aan de verbetering van biodiversiteit en aansluiten bij het bestaande landgebruik. 9. De natuurlijke en cultuurhistorische kwaliteiten van het buitengebied maken het gebied aantrekkelijk om te recreëren. We willen deze recreatieve potentie beter benutten en hiermee de beleefbaarheid van het buitengebied vergroten. Hiertoe zetten we in op het verbeteren van het netwerk aan recreatieve fiets-, wandel- en vaarroutes, in combinatie met landschapsontwikkeling rond deze routes. We stellen ons uitnodigend op tegenover initiatieven die het recreatieve aanbod aan dag- en verblijfsrecreatie in het buitengebied verstevigen. De focus ligt hierbij op kwaliteit boven kwantiteit en het bewaken van de balans tussen rust en reuring voor inwoners, ondernemers en bezoekers. We hebben er oog voor dat initiatieven voldoende aansluiten bij het karakter en de opbouw van het landschap en het bestaand grondgebruik in de omgeving.

Bij ruimtelijke ontwikkeling in natuur- en recreatiegebieden is ecologische draagkracht bepalend. 10. We zetten in op een veilige en gezonde leefomgeving volgens de geldende normen voor luchtkwaliteit, geur- en geluid en externe veiligheid. Bij initiatieven voor nieuwvestiging, uitbreiding of functiewijziging in het buitengebied gaat aandacht uit naar het minimaliseren van gezondheidsrisico’s voor de omgeving. Over het algemeen zijn we terughoudend in het toestaan van nieuwe milieubelastende bedrijfsactiviteiten in de directe nabijheid van de dorpen. 11. Voor grootschalige duurzame energieopwek in het buitengebied is landelijk en provinciaal beleid leidend. Vanuit de nationaal aangescherpte ‘Voorkeursvolgorde zonne-energie’ zijn we over het algemeen terughoudend in het faciliteren van nieuwe ontwikkelingen van zonneakkers in het buitengebied en op landbouwgronden. Ten westen van Emmen, bij de N34, wordt gewerkt aan windturbines die gezamenlijk 21 megawatt aan energie kunnen opwekken. Voor de ontwikkeling van windenergie zijn de uitgangspunten uit de Structuurvisie Windenergie leidend. Voor kleinschalige vormen van duurzame energieopwek stimuleren we vooral het toepassen van zon op (bedrijfs)daken. Daarnaast zien we in het buitengebied mogelijkheden voor kleinschalige initiatieven op eigen agrarische bedrijfspercelen, zoals erfmolens en alternatieve vormen zoals biovergisting.

Naast ruimte voor duurzame energieopwek, reserveren we ook de benodigde ruimte voor de opslag, omzetting en transport van opgewekte energie. Combinaties van duurzame energieopwek met andere functies moedigen we aan, mits initiatieven passen 82 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Bron: Adobe Stock. binnen geldende normen op het gebied van milieu en externe veiligheid. We hebben er oog voor dat ingrepen ten behoeve van de energie- en warmtetransitie zo zorgvuldig mogelijk worden ingepast in het landschap. Gebiedsspecifieke keuzes voor esdorpenlandschap (Hondsrug): 1. Het esdorpenlandschap op het Emmense deel van de Hondsrug is een cultuurhistorisch en aardkundig waardevol gebied met veelal een agrarisch grondgebruik met akkerbouwbedrijven en enkele melkveehouderijen. De landschappelijke, cultuurhistorische en archeologische waarden in het gebied stellen we bij nieuwe ontwikkeling voorop. Hierbij kiezen we voor ’behoud door ontwikkeling’: nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan het zichtbaar en beleefbaar maken van deze bestaande kwaliteiten. We streven ernaar om ruimtevragers zoals woningbouw, de energietransitie en klimaatadaptatie zo duurzaam mogelijk in te passen, in harmonie met de aanwezige waarden.

In het bijzonder hebben we aandacht voor een zorgvuldige omgang met beschermde en waardevolle dorpsgezichten van de esdorpen Westenesch, Zuidbarge, Noordbarge en Weerdinge. 2. Unesco Global Geopark de Hondsrug biedt een uiteenlopend recreatief aanbod voor liefhebbers van natuur en (cultuur)historie. We omarmen mogelijkheden om de beleving van de Hondsrug te versterken voor inwoners en voor bezoekers. We bieden ruimte aan recreatieve voorzieningen en zetten ons in voor de doorontwikkeling van een sterk (regionaal) netwerk van recreatieve routes. Om onevenredige recreatieve druk op het landschap en de natuur te voorkomen, zetten we in op ruimtelijke spreiding van toeristische en recreatieve trekkers. Bij beoordeling van nieuwe initiatieven vormen de instandhouding van de balans tussen rust en reuring en het functioneren van bestaande functies belangrijke uitgangspunten. 3. Vanuit de wens om bestaande landschappelijke en natuurlijke waarden in het gebied te behouden en versterken, zetten we met verschillende partners in op natuurherstel en -ontwikkeling. Met ingrepen zoals 83 Omgevingsvisie Emmen 2040 Figuur 28. Boerderij in het veenontginningenlandschap. Bron foto: gemeente Emmen.

het aanleggen van houtwallen en singels, het versterken van bomenlanen, het creëren van natuurlijke oevers van beken en het aanplanten van bos werken we aan robuuste kleinschalige ecologische verbindingen en versterken we de identiteit van het landschap. 4. In het esdorpenlandschap werken we aan een robuust watersysteem waarbij de focus ligt op het langer vasthouden van water. In de westelijke en zuidelijke flanken van de Hondsrug, de beekdalen en andere lager gelegen gebieden bieden we ruimte voor ingrepen die bijdragen aan het vergroten van de waterbergende functie en ten goede komen aan de waterkwaliteit, zoals toepassing van vernattingsmaatregelen en meandering van beeklopen. Met dergelijke investeringen in het (grond)watersysteem dragen we tevens bij aan duurzame veiligstelling van grondwaterwinning in het gebied Valtherbos- Noordbargeres. We willen als gemeente een rol spelen in het gebiedsproces omtrent de Noordbargeres, om zo keuzes voor het gebied integraal met elkaar (o.a. WMD, betrokken bedrijven, LTO en de provincie) uit te werken en af te stemmen. Gebiedsspecifieke keuzes voor veenontginningen (grootschalig en kleinschalig): 1. We bewaken de karakteristieke uitstraling van de grootschalige veenontginningen en de kleinschalige (rand)veenontginningen.

Bij nieuwe ontwikkelingen is de instandhouding en versterking van de landschappelijke en cultuurhistorische kavel- en bebouwingsstructuren en de kanalen met wijken en sloten een belangrijk uitgangspunt. Ook hebben we aandacht voor de openheid van het landschap en weidse uitzichten van de grootschalige veenontginningen, door (bedrijfs)bebouwing en andere verdichtingen zoveel mogelijk te concentreren. 2. In de grootschalige en kleinschalige veenontginningen nemen we maatregelen om bodemdaling door veenoxidatie en het indrogen van krimpgevoelige bodemlagen (klei- en leemlagen) zoveel mogelijk te beperken. Dit gebeurt in samenwerking met partners zoals de Provincie Drenthe en de Waterschappen, maar ook grondeigenaren en gebruikers van het gebied. In gebieden waar bodemdaling optreedt, richten we ons op een klimaatrobuuste inrichting met een zorgvuldig beheer van de oppervlaktewater- en grondwaterpeilen, het terugdringen van de hoeveelheid grondwateronttrekkingen en het klimaatrobuust bouwen en funderen. De focus 84 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. ligt hier op de bebouwde omgeving. Maatregelen die veenoxidatie en het indrogen van krimpgevoelige lagen tegengaan, zoals het voldoende hoog houden van de grondwaterstand, worden in de basis aangemoedigd en waar mogelijk ondersteund.

De overcapaciteit van de veenwijkenstructuur behouden en benutten we voor waterberging. Waar mogelijk herstellen we hiervoor onderdelen van deze structuur die in het verleden zijn gedempt. 3. Samen met de Provincie Drenthe, het Waterschap Vechtstromen en Duitse organisaties werken we aan beheer en herstel van het Natura2000 gebied Bargerveen als onderdeel van het unieke hoogveengebied Bourtanger Moor - Bargerveen. Door het creëren van bufferzone voor het vasthouden van water aan verschillende zijden van het hoogveengebied, wordt het veen nat gehouden en de unieke flora en fauna zoveel mogelijk behouden. Behalve vernatting van het gebied, draagt de herinrichting ook bij aan het verminderen van wateroverlast voor de landbouw en omwonenden buiten de bufferzones. De bufferzone wordt stapsgewijs ontwikkeld. Na ingrepen aan de noordzijde van het natuurgebied, wordt in 2025 en 2026 aan de zuidzijde een nieuwe buffer ontwikkeld. Een volgende stap is het hervatten van het project voor de inrichting van de Buffer Noordwest. Ook vraagt beheer en herstel van Bargerveen om aandacht voor stikstofdepositie in het natuurgebied. In het MER wordt geconstateerd dat de diverse (bouw)ontwikkelingen uit deze omgevingsvisie nadelige effecten kunnen hebben op het Bargerveen vanwege stikstofuitstoot.

Hetzelfde geldt voor bestaande landbouwactiviteiten.Hoe dichter een ontwikkeling bij het Bargerveen is, hoe groter dit effect kan zijn. Dit betekent dat er rondom het Bargerveen moet worden gekeken naar andere manieren van ontwikkelen (zoals met elektrisch materieel en andere materialen) en naar andere vormen van landbouw. We sluiten hierbij aan bij wet- en regelgeving vanuit het Rijk en de provincie en de daarbij behorende rekenmethodes die de depositie van stikstof bepalen. 4. Op rijks- en provinciaal niveau wordt bepaald hoe moet worden omgegaan met beschermde Natura2000 gebieden, zoals het Bargerveen. Deze koers zullen wij te zijner tijd vertalen naar (de omgeving van) het Bargerveen. Te verwachten is een afweging van belangen vanuit water, natuur, klimaat en landbouw. Om deze reden is er op de visiekaart van de omgevingsvisie een indicatieve zone rondom het Bargerveen aangeduid. In deze zone, en de verdere omgeving, staan we bij concrete ontwikkelingen stil bij de afweging tussen de verschillende belangen en denken we mee bij gewenste transities naar andere vormen van landbouw. In samenwerking met de Provincie Drenthe, grondeigenaren en agrariërs grijpen we kansen aan om agrarische activiteiten te combineren met waterberging, recreatie en natuurontwikkeling.

Ook zien we in het kader van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) en “Ruimte voor Ruimte” mogelijkheden voor omschakeling naar recreatieve functies of natuur en kleinschalige woningbouw. 5. We verkennen de mogelijkheden voor het vergroten van kansen voor recreatief medegebruik van het landschap en de natuur van de veenontginningen. In het bijzonder hebben we daarbij aandacht voor het versterken van het recreatieve aanbod in de grootschalige veenontginningen. We bouwen daarbij voort op de aanwezige natuurlijke en cultuurhistorische kwaliteiten. In het natuurgebied Bargerveen wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van de bestaande wandel- en fietsinfrastructuur. Met een aantrekkelijk (recreatief) fietsnetwerk verbeteren we de recreatieve verbindingen van en naar het natuurgebied. 85 Omgevingsvisie Emmen 2040 Bron: Adobe Stock. 86 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Bron: Gemeente Emmen. 87 Omgevingsvisie Emmen 2040 Van visie naar uitvoering Hoofdstuk 5 De Omgevingswet vraagt om een fundamenteel andere manier van werken. Centraal staat het realiseren van een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. De Omgevingswet staat voor heldere regels, snelle en transparante besluitvorming en ruimte voor lokaal maatwerk. De kern hiervan is integraal werken.

Integraal werken houdt in dat wij beleidsvelden, thema’s en activiteiten in samenhang benaderen. Opgaven als woningbouw, mobiliteit, energietransitie, gezondheid en klimaatadaptatie worden niet los van elkaar beschouwd, maar in hun onderlinge verwevenheid. Daarbij worden belangen op verschillende schaalniveaus zichtbaar gemaakt en zorgvuldig afgewogen: tussen inwoners, initiatiefnemers, overheden en ketenpartners, maar ook tussen beleidsdomeinen en uitvoeringsinstrumenten. In de uitvoering betekent dit dat wij streven naar één samenhangend besluit, of het nu gaat om een omgevingsplanwijziging, vergunning of omgevingsprogramma. De omgevingsvisie vormt daarvoor het ruimtelijk kompas en strategische kader. Deze uitvoeringsparagraaf beschrijft hoe wij deze integrale manier van werken toepassen, welke instrumenten we inzetten en hoe we samenwerken met partners en samenleving om de ambities voor onze leefomgeving te realiseren. Werken vanuit de bedoeling van de Omgevingswet 88 Sterke stad. Vitale dorpen. Veelzijdig buitengebied. Realisatie via verbinding Ons gedeelde toekomstbeeld van de gemeente Emmen kan enkel worden gerealiseerd door middel van verbinding. De diverse opgaven en uitdagingen richting 2040 zijn groot. Op het eerste oog lijken ze erg divers, maar in de praktijk zullen ze erg met elkaar samenhangen.

De drie kernambities kunnen niet afzonderlijk van elkaar worden gerealiseerd. Zo hangt bijvoorbeeld het realiseren van groei naar 120.000 inwoners sterk samen met de keuze voor meer werkgelegenheid, het versterken van onze bedrijvigheid en bijvoorbeeld de ontwikkeling van de Greenwise Campus. Tegelijkertijd is hiervoor ook de inzet op een goede bereikbaarheid via diverse vormen van mobiliteit randvoorwaardelijk. En aanvullend is de inzet op het behoud van goede voorzieningen en een aantrekkelijke gezonde en veilige leefomgeving van belang om nieuwe inwoners te kunnen binden aan onze gemeente (en natuurlijk ook om huidige inwoners te behouden). Het besef dat de diverse individuele keuzes met elkaar samenhangen en in sommige gevallen randvoorwaardelijk zijn voor de realisatie van andere bouwstenen heeft een belangrijke invloed op hoe we ons toekomstbeeld, onze visie, tot uitvoering kunnen brengen. Verbinding is het sleutelwoord. Verbinding tussen de diverse opgaven en bouwstenen bij het nader uitwerken en uitvoeren ervan. Dit betekent integraal en gebiedsgericht werken. Daarnaast is verbinding tussen de gemeentelijke organisatie en de Emmense samenleving, met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden bij de uitvoering essentieel. We kunnen de grote opgaven niet alleen oppakken en oplossen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/50a3327b-7ec7-4c4d-b98f-19ff138f7f88?agendaItemId=6c336053-3d2a-45fc-b060-b627ae9a6254