Bijlage 1 - Jaarrekening en jaarverslag 2022
Tekst van het document
Jaarrekening en jaarverslag 2022
2
Inhoudsopgave Algemeen 1. Bestuurlijk voorwoord 2. Financiële verantwoording 3. Overzicht van baten en lasten 4. Balans met toelichting 5. Uitvoeringsinformatie 6. Waarderingsgrondslagen
3 6 9 19 30 31
Programma's Programma 1 – Inwoners en bestuur Programma 2 - Economie en werkgelegenheid Programma 3 - Veiligheid Programma 4 – Onderwijs en jeugd Programma 5 – Bouwen, Wonen en Milieu Programma 6 – Inkomensondersteuning Programma 7 – Openbare ruimte en Verkeer & vervoer Programma 8 – Sport en cultuur Programma 9 – Sociaal domein Programma 10 – Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen
33 37 44 51 54 59 63 67 71 78
Paragrafen 1. Paragraaf lokale heffingen 2. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen 4. Paragraaf financiering 5. Paragraaf bedrijfsvoering 6. Paragraaf Verbonden partijen 7. Paragraaf grondbeleid 8. Paragraaf calamiteitenfonds 9. Paragraaf Wet Openbaarheid van Bestuur (Woo)
82 86 91 95 98 101 103 111 115
Bijlagen A. Reserves en voorzieningen B. Begrotingsrechtmatigheid C. Financiële analyses D. Financiële kengetallen E. Verbonden partijen F. Specifieke uitkeringen G. Interbestuurlijk toezicht H. Overzicht beleidsindicatoren
1
2
1. Bestuurlijk voorwoord Voor u ligt de jaarrekening 2022. In deze jaarrekening leggen we verantwoording af over het gevoerde beleid van vorig jaar. In dit hoofdstuk gaan we kort in op het financiële resultaat, de belangrijkste trends en ontwikkelingen in 2022 en wat we in het afgelopen jaar hebben bereikt. Gemeenteraadsverkiezingen: een nieuw college In maart 2022 kozen de inwoners van de gemeente Emmen een nieuw gemeentebestuur. In ons coalitieakkoord ‘Vooruit en betrokken’ trekken we de lijn uit onze Strategienota door, waarmee we laten zien dat we ons ook in de nieuwe collegeperiode committeren aan onze langjarige ambities. We zijn sterker uit de crisis gekomen, zijn koersvast en zetten ons met de samenleving in voor het verder versterken van de brede welvaart van onze inwoners. We doen dit door meer en beter in onze samenleving te staan, door aandacht te hebben voor wat er leeft onder onze inwoners en ze te betrekken bij wat er in hun eigen wijk, dorp of buurt gebeurt. Om deze belangrijke ambitie op te pakken, zijn we in 2022 gaan werken met gebiedswethouders als verbindende schakel tussen inwoners en bestuur. Financieel goed op orde De uitgangspositie voor 2022 was een voordelig begrotingsresultaat 2022 van € 3,2 mln. Bij de Berap II 2022 was de prognose een voordelig resultaat van € 11,4 mln., € 8,2 mln. voordeliger dan de oorspronkelijke begroting.
Het grotere voordeel kwam vooral door extra rijksmiddelen bij de septembercirculaire 2021 en de meicirculaire 2022. Verder hebben we bij de Berap II 2022 ook € 5 miljoen extra in het SIOF gestort. Bij de jaarafsluiting over 2022 hebben we een jaarrekening 2022 met een voordelig resultaat van € 25,3 mln. Er is dus sprake van een aanvullend voordeel ten opzichte van de (bijgestelde) begroting 2022 van € 13,8 mln. Doordat we behoedzamer zijn gaan begroten en prognosticeren ontstaan er (net als in 2021) in de jaarrekening 2022 aanvullende voordelen. Dit zijn voordelen in 2022 ten opzichte van de behoedzame begroting 2022 die ten tijde van Berap II 2022 niet waren voorzien. Een groot voordeel van € 6,5 miljoen behalen we op de grondexploitaties, dit is € 5,3 miljoen beter dan begroot. Ook is het budget wegenonderhoud voor een bedrag van € 1,6 miljoen nog niet uitgegeven. De opbrengsten parkeren zijn per saldo € 0,6 miljoen hoger dan voorzien bij Berap II 2022 en daarmee is het tekort voor Parkeren over het hele jaar minder dan verwacht. Op de bedrijfsvoering wordt een voordeel van ongeveer € 2 miljoen behaald. Binnen het sociaal domein halen we voordelen op de WMO (€ 1,3 miljoen), de BUIG (€ 0,7 miljoen) en de EMCO (€ 0,7 miljoen). We hebben onze financiën goed op orde en onze reservepositie is verbeterd.
Ook onze overige financiële kengetallen zijn in deze jaarrekening 2022 verbeterd. Dit zijn de zichtbare effecten van ons behoedzame financiële beleid dat een aantal jaren geleden is ingezet. Belangrijke trends en ontwikkelingen in 2022 Corona In het vroege voorjaar van 2022 kwamen we uit de laatste corona lockdown. De beperkende coronamaatregelen werden opgeheven. Voor iedereen was dit een bevrijding, in het bijzonder voor onze jeugd. Hun mentale welzijn en schoolcarrières leden onder de maatregelen. Daarom hebben we in 2022 ingezet om meer preventief aanwezig te zijn in het leven van jongeren en andere kwetsbare inwoners. Cultuur, sport en recreatie zijn daarin belangrijke pijlers. Gelukkig zagen we in de loop van 2022 dat onze jongeren en andere inwoners de weg naar evenementen en activiteiten weer terugvonden. Oekraïne Eind februari werden we geconfronteerd met de beelden uit Oekraïne en zagen we dat veel Oekraïners hun land moesten ontvluchten. In de gemeente Emmen kregen we hier direct mee te maken, toen begin maart de eerste vluchtelingen zich meldden in onze gemeente. Medewerkers van onze organisatie hebben enorm veel werk verzet om de vluchtelingen een plek te geven. Samen met vrijwilligers, maatschappelijke partners en hulpdiensten zoals de brandweer, werden meerdere locaties in korte tijd geschikt gemaakt als opvanglocatie.
In de loop van 2022 ging de crisisopvang over in een structureel goed georganiseerde opvang. De Oekraïners werden onderdeel van onze Emmense samenleving met aandacht voor scholing van kinderen, taalonderwijs en werk.
3
Inflatie Mede door de oorlog in Oekraïne zagen we in 2022 een sterke inflatie als gevolg van stijgende rente en prijzen. Eerst van energie en niet lang daarna ook van allerlei grondstoffen en voedingsmiddelen. Dit trok direct een financiële wissel op veel huishoudens en gezinnen. Ook bedrijven en maatschappelijke instellingen zagen hun kosten explosief stijgen. Naast de maatregelen van het Rijk, namen we zelf ook maatregelen om onze inwoners, onze sportclubs, verenigingen en ondernemers bij te staan. Met het noodfonds hebben we ons ingezet om de ergste energiearmoede en bestaansonzekerheid van inwoners en belangrijke maatschappelijke organisaties te bestrijden. Asiel In 2022 werden we ook geconfronteerd met de schrijnende situatie in onze buurgemeente Westerwolde, waar mensen buiten in de regen sliepen bij aanmeldcentrum Ter Apel. Als buurgemeente stonden we onze collega’s bij en namen we onze verantwoordelijkheid door deze mensen op te vangen in onze gemeente. Welzijn en gezondheid In 2022 zagen we wereldwijd ook dat ongelijkheden in samenlevingen en weeffouten in verdelingssystemen bloot werden gelegd. De kwetsbaarste mensen werden overal het hardst getroffen, of het nu ging om de gevolgen van klimaatverandering, oorlog of een pandemie.
Met dit in het achterhoofd zijn wij in 2022 dan ook gestart met het werken aan brede welvaart en ‘positieve gezondheid’: hoe goed het gaat met mensen, wordt niet alleen bepaald door hun financiële situatie en hun fysieke gezondheid, maar ook door hun mentale welzijn, bestaanszekerheid, kansengelijkheid en een gezonde en veilige leefomgeving. In de gemeente Emmen zijn we daarom in 2022 gestart met het herijken van het beleidskader sociaal domein. Duidelijk is dat welzijn onlosmakelijk verbonden is met alle andere levensdomeinen van inwoners, zoals economie en openbare ruimte. Veel van onze opgaven gaan over meer generaties heen. Daarom beginnen we vroeg en zetten we vol in op jeugd. In het project integrated care verbinden we de leefwereld van kinderen binnen en buiten de school met elkaar. Ook met de jeugdraden geven we jongeren een duidelijke stem in wat voor hen belangrijk is in de gemeente Emmen, nu en in de toekomst. Wonen In onze woonopgave zagen we ook dat het voor jongeren steeds moeilijker wordt om binnen de gemeente te blijven wonen. De slechte doorstroming was in 2022 een groot probleem, voor zowel jongeren als ouderen in een andere fase van hun wooncarrière. We hebben in 2022 onze nieuwe Woonvisie ‘BuitengeWoon Thuis in Emmen’ vastgesteld.
En samen met de andere Drentse overheden sloten we in december 2022 een woondeal met woonminister De Jonge voor de bouw van ruim 13.600 woningen tot en met 2030. Energie en economie En als we dan bouwen, dan willen we dat zo groen en duurzaam mogelijk doen, met aandacht voor energie, klimaatbeheersing en leefbaarheid. Er is een sterke samenhang tussen de energietransitie naar fossielvrije energie en de leefbaarheid, de bedrijvigheid en het welzijn van onze inwoners van nu en die van de toekomst. Daarom investeerden we in waterstof en in zonne- en windenergie en onderscheidden we ons als gemeente en regio als koploper op het gebied van deze groene opwek. In 2022 groeide het bewustzijn dat klimaatadaptatie, verduurzaming en vergroening van de economie dwars door allerlei domeinen heenlopen en daarom een brede aanpak vragen en. In oktober presenteerden we dan ook het integrale programma duurzaamheid, energie en klimaat aan uw raad. In dit programma gaat niet alleen om de inrichting van de openbare ruimte, maar ook om hoe we daar samen gebruik van maken: minder grijs, meer groen, minder parkeren, meer spelen, meer recreëren en meer ontmoeten. En gaat het niet alleen om fysieke ruimte, maar ook de creatieve ruimte om te ondernemen, te innoveren en kwetsbaarheden om te zetten in kracht.
Dit komt samen in de Greenwise campus die we in 2022 steeds nadrukkelijker op de kaart zijn gaan zetten. Hier werken we samen met bedrijven en onderwijsinstellingen aan oplossingen op het gebied van circular plastics, energie, slimme maakindustrie en technologie in zorg en welzijn. En dat is hard nodig omdat in 2022 van alle kanten duidelijk werd hoe urgent de vraagstukken en opgaven zijn en hoe diep ze ingrijpen in het leven en werk van onze inwoners. Stikstof Dit merkten we onder andere met het stikstof-kaartje van minister Van der Wal waarbij de emoties in juni landelijk hoog opliepen. Ook wij willen de klimaatdoelstellingen halen en de woonopgave oppakken, maar we wilden ook luisteren naar onze boeren en gaven hen dan ook letterlijk het podium in onze raadzaal op 30 juni, in lijn met onze uitgesproken ambitie uit ons coalitieakkoord. Integrale veiligheid Goed luisteren naar wat er speelt bij verschillende groepen in onze samenleving deden we in 2022 ook met het oog op de veiligheid. Een samenleving met een sterk gevoel van bestaanszekerheid en vertrouwen en van meetellen en meedoen , is beter opgewassen tegen zaken als ondermijning, criminaliteit en huiselijk 4
geweld en mishandeling. In 2022 werkten we dan ook aan een integraal veiligheidsplan waarin we ons samen met partners niet alleen richten op klassieke (jeugd)criminaliteit, maar ook aan criminele netwerken en ondermijning die zich verspreiden naar de digitale wereld van cybercrime. Ook hier focussen we ons op jeugd en preventie door te werken aan veilig opgroeien en het terugdringen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Dienstverlening In al deze bovenstaande opgaven en vraagstukken, groot en klein, eenvoudig en complex is het van belang om laagdrempelig, goed en duidelijk in contact te zijn met onze inwoners. In 2022 hebben we dan ook geïnvesteerd in onze digitale bereikbaarheid. We hebben het makkelijker gemaakt om online te communiceren met de gemeente, onder andere via onze social media kanalen en onze verbeterde website. In 2022 hebben we ook het project Direct Duidelijk afgerond met een aantal aanbevelingen om onze schriftelijke communicatie verder te verbeteren. In 2022 nam de tevredenheid van inwoners over hun contact met de gemeente toe. We blijven hierop inzetten, om dit nog verder te verbeteren. Ook hebben we onze dienstverlening beter bereikbaar gemaakt door het verruimen van de openingstijden van het gemeentehuis naar de zaterdagochtend per 1 januari 2023.
Leeswijzer De jaarrekening vorm het sluitstuk van de planning & control cyclus waarbij er verantwoording wordt afgelegd over het gerealiseerde beleid en de daarvoor ingezette middelen. In de financiële hoofdstukken is een analyse van het resultaat (op hoofdlijnen) opgenomen en aanvullende verantwoordingsinformatie. Over dit onderdeel geeft de accountant een controleverklaring af. In de bijlagen is nadere detailinformatie opgenomen. De opzet van de programma’s sluit aan bij de begroting 2022 waarbij kernachtig de belangrijkste trends worden geschetst die zich hebben voorgedaan. Vervolgens geven we de in een doelenboom weer ‘wat hebben we bereikt’ (het doel) en ‘wat hebben we daarvoor hebben gedaan’ (de prestaties). Hierbij geldt: De prestatie is gerealiseerd dan wel loopt volgens planning De prestatie is deels gerealiseerd dan wel vertraging in de planning De prestatie is niet gerealiseerd dan wel nog niet opgestart Het programma sluit af met een financieel overzicht dat inzicht geeft in ‘wat heeft het gekost’. De paragrafen zijn teruggebracht tot de kern van de informatie zodat dit beter geschikt wordt als sturingsinstrument en geven een thematische dwarsdoorsnede van de jaarrekening. In sommige gevallen is detailinformatie opgenomen in de bijlagen. Emmen, mei 2023 College van Burgemeester en Wethouders
5
2. Financiële verantwoording Dit hoofdstuk geeft een nader inzicht in de ontwikkelingen van de begroting 2022 en het resultaat van de jaarrekening. Eerst wordt inzicht gegeven hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en welk resultaat er werd verwacht. Vervolgens wordt inzichtelijk gemaakt wat het resultaat van de jaarrekening is voor en na de reservemutaties. Tot slot wordt inzichtelijk gemaakt wat het weerstandsvermogen is bij deze jaarrekening.
2.1 Ontwikkeling begroting In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van het begrotingsresultaat 2022 weergegeven. Hiermee wordt inzichtelijk hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en wat daarmee het uitgangspunt was voor de jaarrekening. De financiële effecten van corona en Oekraïne maken geen onderdeel uit van de bijstellingen van de begroting, dit komt doordat alle financiële effecten van corona en Oekraïne worden verrekend met de reserve calamiteitenfonds en daardoor geen effect hebben op het resultaat. Wel is de raad geïnformeerd over de mogelijke financiële effecten bij de bestuursrapportages. Bedragen * € 1.000
Resultaat
Toelichting Begroting 2022 na vaststelling door de gemeenteraad (inclusief amendement subsidie IVN Noord)
Primitieve begroting
3.200
Septembercirculaire
De septembercirculaire 2021 leverde een positief resultaat 4.744 op (met name door het bevriezen van de opschalingskorting)
December circulaire
Berap I 2022
125 De decembercirculaire 2021 heeft een positief effect. Per saldo klein voordeel bij Berap I 2022; grote posten: nadeel door onderhoud wegen en voordeel door extra 77 algemene uitkering jeugdhulp 8.146 Bijgesteld begrotingsresultaat
Meicirculaire 2022
De meicirculaire 2022 had een positief effect op het begrotingssaldo, vooral door een hoger accres gem.fonds, 6.321 afrekening btw-compensatiefonds, middelen bodemsanering en vergoeding apparaatskosten bodemsanering 14.467 Bijgesteld begrotingsresultaat
Berap II 2022
Voordelen met name door rente, vrijval kapitaallasten, vrijval taakmutaties, effect septembercirculaire 2022 en -3.954 beschermd wonen. Nadelen door storting in SIOF en parkeeropbrengsten. 10.513 Bijgesteld begrotingsresultaat
Decembercirculaire
908
De decembercirculaire 2022 heeft een positief effect op het begrotingsresultaat door het beschikbaar stellen van extra middelen die in 2022 niet meer uitgegeven kunnen worden.
11.421 Begrotingsresultaat 2022 na wijzigingen
6
2.2 Resultaat jaarrekening In de bijgestelde begroting werd uitgegaan van een voordelig resultaat van € 11,4 mln. De afwijking van de jaarrekening ten opzichte van de bijgestelde begroting is € 13,8 mln. voordelig. Het totale resultaat van de jaarrekening 2022 is € 25,3 mln. voordelig. In onderstaand overzicht is op hoofdlijnen weergegeven in hoeverre de baten en lasten en reservemutaties afwijken ten opzichte van de bij Berap II bijgestelde begroting. Vervolgens is aangegeven wat de belangrijkste afwijkingen zijn. bedragen x € 1.000
Begroting 2022 na wijziging
Rekening 2022
Afwijking
431.587 456.854 25.268 19.981 6.135 11.421
424.194 474.675 50.482 31.204 5.983 25.261
7.393 17.821 25.214 -11.222 -152 13.840
Lasten Baten Saldo van baten en lasten Storting in reserves Onttrekking aan reserves Resultaat
Prog. Omschrijving
Bedrag V/N x1 mln. 5,3 V
5
Beter resultaat grondexploitaties dan begroot door mutaties bedrijventerreinen
6
Positief resultaat BUIG mede door hogere ontvangsten en terugvorderingen
0,7
V
7
Positief resultaat wegenonderhoud door niet uitgegeven budget (naar 2023)
1,6
V
7
Per saldo een voordeel op parkeren tov Berap II door meer en langer parkeren
0,6
V
9
Afname WMO begeleiding PGB
1,3
V
9
Positief resultaat op bijdrage aan de EMCO
0,7
V
9
Resultaat Jeugdhulp ZIN / Transformatiebudget door volumestijging
-1,9
N
10
Resultaat bedrijfsvoering/overhead (na storting in reserve bedr.voering)
2,0
V
10
Positief resultaat kapitaallasten mede door uitgesteld investeringen
0,7
V
div
Overige posten (per saldo)
2,8
V
Totaal
13,8
V
In paragraaf 3.2 is een analyse opgenomen van de grootste voor- en nadelen per programma. Bij deze analyse is een grensbedrag van € 250.000 gehanteerd. Voor een nog uitgebreidere analyse wordt verwezen naar bijlage C waar een analyse is opgenomen van de verschillen groter dan € 50.000.
7
2.3 Weerstandsvermogen Afgelopen jaren was er sprake van een negatieve algemene reserve en daarmee onvoldoende weerstandscapaciteit. Bij de begroting 2022 werd nog uitgegaan van een ratio weerstandsvermogen van 0,78 (onvoldoende). Bij het laatste P&C document waar het weerstandsvermogen is berekend (begroting 2023), was de weerstandscapaciteit verder verbeterd en kwam het ratio weerstandsvermogen uit op 1,10 (voldoende). Bij de jaarrekening 2022 komt het ratio weerstandsvermogen, mede dankzij het zeer positieve jaarrekeningresultaat, uit op een ratio van 2,33. Op basis van de in de beleidsnota Risicomanagement en weerstandsvermogen opgenomen normen duidt dit op een uitstekend weerstandsvermogen. bedragen x €1.000
Prim itieve Begroting 2022 Jaarrekening 2022 begroting 2022
Algemene reserve Onvoorzien Stille reserves Rekening-/ begrotingsresultaat (na bestemming) Beschikbare w eerstandscapaciteit
4.014 335 13.921
8.303 318 13.724 4.963
18.270
27.308
28.604 318 13.724 18.781 61.427
Benodigde weerstandscapaciteit
23.330
24.834
26.345
0,78
1,10
2,33
Ratio w eerstandsverm ogen (beschikt/benodigd)
8
3. Overzicht van baten en lasten In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van de baten en lasten per programma. Vervolgens worden de grootste financiële afwijkingen (> € 250.000) toegelicht.
3.1 Baten en lasten per programma In de onderstaande tabel is per programma weergegeven hoe de baten en lasten zich hebben ontwikkeld van de primitieve begroting tot de bijgestelde begroting (zoals op hoofdlijnen is toegelicht in paragraaf 2.1) en wat het verschil is tussen begroting en jaarrekening. bedragen x €1.000
Programma
Primitieve begroting Lasten
Baten
Begroting na w ijzigiging
Saldo
Lasten
Baten
Rekening
Saldo
Lasten
Baten
Verschil Saldo
begr-w erk
1 Inw oners en Bestuur
8.356
910
-7.446
8.809
1.220
-7.589
8.547
1.832
-6.715
874
2 Economie en Werkgelegenheid
8.265
1.074
-7.191
13.309
4.724
-8.585
10.924
3.558
-7.366
1.220 -152
3 Veiligheid
9.951
64
-9.886
10.231
326
-9.905
10.434
377
-10.057
4 Onderw ijs en Jeugd
15.845
5.158
-10.687
16.164
6.258
-9.906
15.527
6.605
-8.921
985
5 Bouw en, Wonen en Milieu
44.171
40.311
-3.860
48.000
43.603
-4.397
43.376
46.180
2.804
7.202
6 Inkomensondersteuning
69.970
58.822
-11.148
74.053
51.319
-22.734
79.160
64.819
-14.342
8.393
7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer
31.249
5.928
-25.321
32.870
4.701
-28.168
31.693
6.325
-25.368
2.800
8 Sport en Cultuur
18.488
2.516
-15.972
19.281
2.526
-16.755
20.188
3.381
-16.807
-52
9 Sociaal domein
157.187
2.361 -154.826 159.891
4.589 -155.302 158.540
4.203 -154.338
965
52.861
47.966
47.761
10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen Totaal programma's
43.955
1.517
370.801 170.007 -200.794 388.136 167.231 -220.905 382.194 185.041 -197.154
23.752
7.318
* 45.543
5.528
42.438
3.806
Algemene dekkingsmiddelen 1.703 215.045
Dividend
281
826
545
206
1.270
1.064
197
1.270
1.074
9
0
28.090
28.090
0
28.290
28.290
0
28.444
28.444
155
-1.015
1.788
2.803
799
1.625
826
955
1.691
736
-91
970 245.750
244.780
1.603 284.088
282.485
1.152 283.735
282.583
98
-34.795
41.847
5.536
-36.312
40.823
5.900
-34.923
1.389
0
0
0
0
25
0
-25
-25
25.268 424.194 474.675
50.482
25.214
Lokale heffingen Saldo financieringsfunctie Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Saldo baten / lasten
39.375
4.580
0
0
411.146 420.337
213.342
598 252.902
9.191 431.587 456.854
252.304
0 252.329
25
Algemene uitkering
252.329
Toevoeging / onttrekking reserves 1 Inw oners en Bestuur
141
220
79
331
410
79
407
512
105
26
2 Economie en Werkgelegenheid
4.300
0
-4.300
9.300
1.643
-7.657
10.154
1.974
-8.180
-524
0
14
14
0
14
14
0
14
14
0
4 Onderw ijs en Jeugd
600
291
-309
600
291
-309
778
149
-629
-321
5 Bouw en, Wonen en Milieu
990
1.360
370
2.449
2.404
-45
2.736
1.615
-1.121
-1.076
6 Inkomensondersteuning
0
100
100
-3.221
-4.913
-1.692
4.291
-4.913
-9.204
-7.512
7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer
0
25
25
-42
25
67
-26
25
51
-16
8 Sport en Cultuur
12
224
213
-218
591
809
-218
582
801
-9
9 Sociaal domein
172
29
-143
3.511
3.581
70
5.300
3.991
-1.309
-1.380
10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen
3.500
1.461
-2.039
7.272
2.089
-5.183
7.782
2.035
-5.747
-564
Toevoeging / onttrekking reserves
9.712
3.722
-5.990
19.981
6.135
-13.847
31.204
5.983
-25.221
-11.374
11.421 455.397 480.658
25.261
13.840
3 Veiligheid
Resultaat na bestemming
420.858 424.059
3.201 451.568 462.989
*In de primaire begroting 2022 is bij programma bedrijfsvoering en inkomstenbronnen € 45.778 begroot, in de jaarrekening 2022 is € 45.543 gerapporteerd. Na het maken van de begroting 2022 heeft er een administratieve verschuiving plaatsgevonden van bedrijfsvoering en inkomstenbronnen naar overhead. Dit heeft geen effect op het uiteindelijke resultaat.
3.2 Verschillenanalyse jaarrekening 2022 Hieronder is een analyse opgenomen van de grootste verschillen per programma. Voor de financiële afwijkingen is een grensbedrag van € 250.000 aangehouden. Afwijkingen als gevolg van administratieve verrekeningen die per saldo neutraal zijn, zijn niet meegenomen. Een gedetailleerdere verschillenanalyse per programma is opgenomen in bijlage C. De verschillen met betrekking tot corona en gemeentelijke opvang Oekraïne zijn hier niet in opgenomen, deze verschillen en de bijbehorende reservemutaties zijn terug te vinden in paragraaf 8 calamiteitenfonds.
9
Omschrijving
Nadeel
Voordeel
Reservemutatie
Programma 1 - Inwoners en bestuur Vrijval uit de voorziening wethouders pensioenen op basis van actuariële berekeningen. De vrijval wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere rekenrente, waardoor er minder geld benodigd is voor hetzelfde pensioen. Daarentegen wordt er door de 2 nieuwe wethouders pensioen opgebouwd.
364
Programma 2 - Economie en werkgelegenheid Het exploitatiebudget voor het programmabureau Emmen Vernieuwt is niet volledig besteed. Conform het voor EV geldende gesloten systeem is dit voordeel gestort in de bestemmingsreserve EV. Voor het regiostedenfonds zijn in 2022 de volledige baten en lasten begroot terwijl de looptijd enkele jaren betreft. Hierdoor ontstaat een verschil tussen begroting en werkelijke lasten. Zie ook het nadeel bij de baten.
345 -1.250
-485
1.250
Programma 3 - Veiligheid Er is meer inzet geweest dan verwacht van handhaving en toezicht gerelateerd aan coronamaatregelen en overlast stationsgebied. De bestaande SPUK regeling kan hiervoor worden ingezet. Hiermee is het tekort nihil.
-309
Programma 4 - Onderwijs en jeugd Betreft uitgaven in verband met Covid – 19 gerelateerde onderwijsvertragingen, waarvoor Rijksmiddelen zijn ontvangen vanuit de SPUK regeling. Verrekening vindt dan ook plaats met de geregistreerde ontvangsten aan de batenkant. Er is minder uitgegeven dan begroot. Derhalve aan de lastenkant een voordeel en aan de batenkant een nadeel, omdat er minder gerealiseerd hoeft te worden dan de begrote inkomsten. Realisatie op jaarrekening is daadwerkelijk 0. Voor het onderwijsachterstandenbeleid gereserveerde middelen uit 2019-2020 komen vrij te vallen ten gunste van de exploitatie omdat is gebleken dat deze gereserveerde middelen geen geoormerkte rijksmiddelen zijn.
-300
300
290
Programma 5 - Bouwen, wonen en milieu Een voordeel op beheer afvalverwijdering en verwerking AREA, o.a. door fors hogere opbrengsten oud papier, lagere verwerkingskosten voor restafval, GFT en milieustraatstromen en minder verbrandingsbelasting. Een voordelig effect van de mutatie voorziening afvalstoffenheffing. Bij de primitieve begroting is uitgegaan van een dekkingspercentage van 103,9%, met hieraan gerelateerd een storting in de voorziening van € 527K. Bij de Berap is dit al deels bijgesteld naar € 101K, echter is de mutatie voorziening niet volledig aangepast conform de aanpassingen in de begroting/exploitatie (communicerende vaten/gesloten systeem). Dit leidt nu tot een hogere, werkelijke onttrekking. Het werkelijke dekkingspercentage is namelijk 97,5%. Een onderbesteding van de beschikbaar gestelde middelen voor het jaarprogramma Bodembeheer 2022 wat door de RUD uitgevoerd wordt. Als gevolg van personele tekorten bij de RUD in 2021 zijn er in 2022 diverse inhaalacties geweest, echter zijn enkele projecten doorgeschoven naar 2023. Om die reden is het restantbudget gestort in de reserve bodemsanering. Bij het opstellen van de begroting 2022 was er ca. € 0,6 mln. extra budget geraamd voor de RUD vanwege de extra werkzaamheden voor de omgevingswet. Omdat de invoering van de wet is uitgesteld waren deze extra werkzaamheden niet nodig en valt het budget vrij.
Voordelig resultaat op de grondexploitaties 2022 zoals in detail toegelicht in de paragraaf grondbeleid. Niet alle kosten die waren begroot voor Omgevingswet zijn in 2022 uitgegeven. De werkzaamheden vinden op een later moment plaats, m.n. het ontwikkelen en maken van het Omgevingsplan voor Emmen. Dit betekent dat ook de financiële middelen voor deze werkzaamheden op een later moment aan te wenden moeten zijn. De resterende middelen van 2022 van € 615k zijn derhalve gestort in de reserve Omgevingswet (zie nadeel storting reserves). In de reserve Omgevingswet zitten dan de tegemoetkoming van het Rijk voor implementatie Omgevingswet & WKB uit 2022 en het restant van de begroting van 2022. Niet alle begrote lasten voor de Regiodeal zijn uitgegeven, omdat het project over meerdere jaren loopt is het resterende bedrag gereserveerd voor uitgaven in 2023 en verder. Er is door team VGZ onvoldoende loonsom doorbelast naar investeringen en projecten, waardoor het nadeel ten laste van het rekeningresultaat komt.
253 447
495
-495
591
5.335 615
-288
-615
288
-273
10
Er is door team ROW onvoldoende loonsom doorbelast naar investeringen en projecten, waardoor het nadeel ten laste van het rekeningresultaat komt. Dit heeft deels te maken met de instroom van veel nieuwe, onervaren medewerkers, die nog niet (volledig) kunnen worden doorbelast. Daarnaast is er sprake van ziekte waardoor de loonsom niet doorbelast kan worden op projecten. Het tekort was al bij Berap II aangegeven maar niet meegenomen. Door ziekte en inzet van trainees bij team POR zijn er minder productieve uren doorbelast naar investeringen en projecten dan oorspronkelijk begroot, waardoor het nadeel ten laste van het rekeningresultaat komt. Tekort rondom de bedrijfsvoering van team VLO dat is veroorzaakt door extra inhuur. Een deel van dit tekort was reeds bij Berap II gemeld (dit is niet gewijzigd in de begroting aangezien concern-breed de afwijking op bedrijfsvoering nihil was). Door krapte op de huidige arbeidsmarkt konden interne vacatures niet ingevuld worden en moest er tegen hogere lasten worden ingehuurd. Daarnaast blijken boekingen niet consequent te zijn uitgevoerd waardoor het nadeel op de bedrijfsvoering hier hoger is en bij de omgevingswet een voordeel ontstaat. Er is minder gebruik gemaakt van externe adviesbureaus voor rioleringsprojecten. Dit komt doordat er minder projecten zijn gestart als gevolg van procedurele zaken en personeelstekort.
Daarnaast zijn hierdoor de uitvoeringskosten van het team dat het beheer van riolering uitvoert lager uitgevallen. Bij de correctie van de kapitaallasten (bij Berap II) voor rioleringsprojecten is er geen rekening gehouden met de stelpost kapitaallasten waardoor er teveel was gecorrigeerd. De onttrekking aan de voorziening riolering komt lager uit dan was voorzien, hetgeen een nadelig effect heeft voor het jaarrekeningresultaat. Dit komt omdat er minder projecten zijn opgestart (zie ook het voornoemde voordeel bij de lasten).
-302
-313 -498
406
-500 -385
Programma 6 - Inkomensondersteuning Woninginrichting: In 2022 zijn, in het kader van de taakstelling huisvesting, minder mensen gehuisvest dan 2021. De begroting is gebaseerd op de realisatie van 2021. Het aantal nareizende gezinsleden maakt over 2022 een groter deel uit van de taakstelling, waardoor de gemiddelde prijs per verstrekking lager is uitgevallen. De lagere prijs en het lager aantal mensen dat gehuisvest is hebben een onderbesteding tot gevolg (V € 150.000). Bewind voering (V); sprake van dalende trend in aantal klanten, echter ook een hogere prijs door indexering. V € 50.000 Webshop sprake van bestedingsquote van 92,6%. De bestedingsquote ligt lager dan het begrote percentage benut budget minimaregelingen. (V € 45.000) - Inmiddels maken 20 jongeren gebruik van het Jongeren Perspectief Fonds. Het financiële effect, o.a. afkoop schulden, zal de komende jaren zichtbaar worden. V € 40.000 - Minder aanvragen regeling Studietoeslag (V € 40.000) - Diversen obv bijzondere bijstand regeling (V € 17.000)
342
Per saldo kent de BUIG een voordelig rekeningresultaat. Oorzaak hiervoor is de goede prestatie instroombeperking en uitstroombevordering. Hierdoor is het volume Pwet lager uitgekomen (17 lager) dan voorzien. Prijsverschillen zijn beperkt. Ook de afbouwregeling Ioaw kent door een snelle daling een voordelig resultaat. Hier is geen actief beleid op, alhoewel Menso wel uitstroom realiseert. Loonkostensubsidie sprake van een voordeel, echter dit is beleidsmatig ongunstig voor toekomstige financiering. Sprake van een dalende gemiddelde bezetting. De prijs per LKS beschut is zo’n 25% hoger uitgekomen, waardoor sprake van minder voordeel. Uit benchmark grote gemeenten blijkt de goede prestaties, Emmen op 1e plek. We hebben met de toekenning van de Energietoeslag 2022 een hoog bereik gehad met 86% ten opzichte van de ingeschatte doelgroep van ca. 7800 huishoudens. Onder deze doelgroep vallen ook inwoners die vanwege de woonsituatie geen recht hebben. Dat maakt dat de doelgroep kleiner is en het percentage bereik in de praktijk daarmee nog hoger uitvalt. Het Rijk had gerekend op 60%. Er is voor gekozen om de toeslag tot 120% van de bijstandsnorm te uit te keren. Het door het rijk beschikbaar gestelde budget was voldoende dekkend bij het bereikte percentage. De regeling staat open tot 1 april 2023 maar wordt met het openstellen van de Energietoeslag 2023 vrijwel niet meer aangesproken.
Hogere ontvangsten op terugvorderingen BUIG. Subsidie LVV ontvangen voor de extra kosten zie ook lastenkant. Gemeenten hebben voor de opvang van oorlogsvluchtelingen Oekraïne een voorschot ontvangen. Tot oktober 2022 was het bedrag € 100 per dag per bed. Vanaf november 2022 is het bedrag verlaagd naar € 83 per dag per bed.
260
294
-5.332
405 261 12.808
-7.511
11
Noodopvang Asielzoekers (noodopvang Ter-Apel). De lasten mogen 1 op 1 gedeclareerd worden bij COA (zie ook lasten).
-271
Hoge aflossing vorderingen Debiteuren (zie ook baten waar de voorziening wordt aangepast). De openstaande saldi van vorderingen is in 2022 gedaald. Dat komt mede doordat er minder geld aan vorderingen opgenomen is (meer menselijk maat bij handhaving en invordering waardoor hoogte van vorderingen lager is en veel minder BBZ aanvragen van ondernemers). Daarnaast zijn er meer debiteuren buiten invordering gesteld (door Kinderopvangtoeslag en aanpassing in wettelijke regels).
-1.021
271
Programma 7 - Openbare ruimte en Verkeer & vervoer De gelden wegenonderhoud zijn in 2022 beschikbaar gekomen, maar pas later in het jaar. Na het opmaken van de werkpakketten en inkoop- en aanbesteding om de aannemers te selecteren, konden die aannemers aan het werk. De werkzaamheden lopen over de jaarschijven heen (2022 – 2023). Zodoende lijkt het dat er middelen ‘over’ zijn, maar er zijn al opdrachten verleend. Er wordt bij Berap I 2023 een resultaatbestemmingsvoorstel ingediend om dit bedrag mee te nemen naar 2023. Het project begraafplaats de Wolfsbergen heeft vertraging, waardoor de kosten nog niet zijn gemaakt. De vertraging is ontstaan doordat er een flora en fauna onderzoek gedaan moest worden. Dit onderzoek is lopende. De verwachting is dat uitvoering in 2023 kan plaatsvinden. Het verzoek is om dit bedrag middels een resultaatbestemming mee te nemen naar 2023 (verzoek wordt gedaan bij Berap I 2023). Inkomsten van de provincie Drenthe op basis van een overeenkomst inzake uitbreiding station Emmen-Zuid (zie nadeel lasten). Extra inkomsten parkeren. Gecorrigeerd met Berap II. Inkomsten zijn meer dan begroot. Meer parkeerders en langer geparkeerd op met name de open parkeerterreinen. Er heeft een verschuiving plaatsgevonden van gesloten parkeren naar open parkeren.
We blijven monitoren welke beleidsmaatregelen invloed hebben op het resultaat en de vraag is hoe en of we dit kunnen sturen. De extra inkomsten begraven na Berap II wordt veroorzaakt door oversterfte en vooruit reserveren van een graf. Hierbij is gebleken dat natuur begraven een veel gevraagde vorm van begraven is. Het valt niet uit te sluiten dat er in de toekomst minder graven uitgegeven gaan worden als gevolg van prijsverschil met cremeren. Door een, bij Berap II 2022, ten onrechte doorgevoerde correctie van de indexatie op de PO Area. Bij de Kadernota 2024 zal worden gekeken hoe dit structureel opgelost kan worden.
1.609
342
-259
259 802
334
-360
Programma 8 - Sport & Cultuur Tegen de verwachtingen in viel het energieverbruik mee in 2022 omdat het lopende contract oudere (lagere) tarieven had. Voor 2023 hebben we een nieuw contract met hogere tarieven. Bij de herijking van de exploitatie van de zwembaden wordt dit meegenomen. Het betreft hier de bijdrage van het Min. Onderwijs/cultuur inzake de specifieke uitkering OCW D21. Deze is aangewend ter dekking van de verlening van subsidie aan Facet van € 330.000,- (zie lasten). De regeling Sportakkoord (zie baten). Deze Sisa-regeling is in 2020 getroffen met als doel mensen zoveel mogelijk met plezier te laten sporten. Tot en met 2022 kunnen gemeenten hiervoor een specifieke uitkering aanvragen. In 2019 is de nieuwbouw van zwembad Aquarena gerealiseerd. Hierbij werd de exploitatie en formatie gebaseerd op de inzichten van het oude bad. De exploitatie van het nieuwe zwembad vergt onder andere door de gewijzigde wet- en regelgeving een andere/grotere inzet van personeel.
255
-330
310
-293
293
-288
Programma 9 - Sociaal domein He voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt door ongebruikte vacatureruimte bij team SDV. Op basis van actuele ontwikkelingen was de verwachting dat het aantal inwoners en zelfstandigen met schulden zou toenemen. In de praktijk is dit echter niet gebleken of hebben deze personen zich niet gemeld bij de gemeente. Extra kosten inhuur derden Team ABS 1: Inhuur als gevolg van ziekte. 2: Inhuur buddy bij nieuwe medewerkers in het kader van het bieden van kansen. 3: Lagere vergoeding ontvangen voor uitleen dan werkelijke kosten door ontbreken van interne verrekening. (circa € 100k). Schoonmaakondersteuning ZIN stijgend volume cliënten. Afname pgb’s begeleiding WMO als gevolg van openstelling Wet Langdurige Zorg voor Beschermd Wonen. Stijging in volume Begeleiding WMO i.v.m. cliëntgebonden overeenkomsten.
333
267
282 1.300 -460
12
Nadeel op besteding transformatiemiddelen (zie taakveld 6.72 – op post Transformatiemiddelen waar een voordeel ad € 798.000 staat)*. Niet-bestede transformatiegelden: in 2022 gestart met transformatiebeweging. In aanloopfase is hiervoor nog niet het gehele budget benut. (zie ook nadeel taakveld 6.2 op post Jeugdpreventie ad -/- € 286.000) *. Sinds juni 2022 zien we een toenemende trend in de zorgkosten die dit jaar leidt tot een tekort op de begrote kosten jeugdzorg. Onze data laten een kostenstijging per jeugdige zien en lichte daling in aantal unieke cliënten. Kostenstijging per jeugdige wordt verklaard door toename van Coliënt Gebonden Overeenkomsten, verblijf en begeleiding. Waarbij we ook een verschuiving zien in soort zorg; begeleiding en verblijf stijging van aantal cliënten. Bij maatschappelijke opvang en vrouwenopvang (MO/VO) was besloten om geen eigen middelen meer toe te voegen. Doordat de extra (structurele) rijksbijdrage direct in de reserve is gestort ontstaat er een tekort. Dit is gecompenseerd door de storting in de reserve te verlagen. Voor de Regio Deal zijn in 2022 de volledige baten en lasten begroot terwijl de looptijd soms enkele jaren is. Hierdoor ontstaat een verschil tussen begroting en de werkelijke lasten/baten. Voor 2023 en verder zal bij de bestuursrapportages worden bepaald wat de verwachte lasten/baten zijn, zodat de afwijking beperkt is.
Subsidie beschikkingen werkgelegenheid. Emco, resultaat ten opzichte van Berap II is gunstiger dan eerder ingeschat.
-286 798 -1.365
1.167
1.523
-299
299
-1.453
695
* Het totale nadeel op jeugdzorg betreft € 0,8 miljoen. De verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen van de WMO zijn geen gemeentelijke verantwoordelijkheid en vallen derhalve niet onder de reikwijdte van de rechtmatigheidscontrole door de accountant van de gemeente.
Programma 10 - Bedrijfsvoering en inkomstenbronnen Door het voordeel op loonsom, ontstaan door o.a. niet ingevulde vacatureruimte, is deze ruimte benut om derden in te huren en de gaten in formatie binnen de teams op orde te krijgen. Tevens zijn inhuurkrachten ingezet om medewerkers bij verschillende teams te vervangen wegens ziekte. Een nadeel op software, ontstaan door o.a. hogere lasten van software licenties en extra licenties voor doorontwikkelde vergaderlocaties. Door de uitbreiding zijn ook jaarlijkse onderhoudskosten verhoogd in relatie tot de uitbreiding van de database gelieerde licenties. Lagere ontvangen doorbelaste rente door lagere investeringen. Algemene uitkering: afwikkelingen en definitieve berekeningen 2022 en 2021. Conform collegebesluit is € 477K aan te verwachten ontvangen middelen, vanuit het BTW compensatiefonds, begroot. De bezwaren hierop zijn ingediend bij de Belastingdienst. In 2022 zijn deze bezwaren nog niet afgerond, waardoor de middelen nog niet daadwerkelijk zijn ontvangen. Deze worden naar verwachting in 2023 ontvangen. Bij de diverse teams wordt een voordeel behaald op loonsom. Dit voordeel komt met name door niet ingevulde vacatureruimte als gevolg van herstructureringen, doorontwikkelingen, taakstellingen en het vertrek van medewerkers. Een voordeel op de kapitaallasten.
Verschillende vervangingsinvesteringen zijn nog onderhanden, waardoor de afschrijving start in 2023. Tevens zijn veel kredieten aan het einde van het jaar afgesloten, waardoor incidenteel in 2022 een voordeel ontstaat. In 2023 zal de investeringsplanning doorontwikkeld worden, waardoor de begroting beter zal aansluiten. Vrijval taakmutaties ca. die wel zijn begroot, maar niet zijn besteed (maatschappelijke begeleiding statushouders V € 270K, asiel-inburgering V € 212K, kansrijke start V € 60K, overige posten per saldo V € 56K) Voordeel i.v.m. interne opdrachten/klussen medewerkers mobiliteitsbureau. Een deel van dit voordelige resultaat (€ 27K) is, conform besluit, gestort in de reserve bedrijfsvoering om deze aan te vullen tot het niveau van € 1.000K (zie nadeel storting reserves). Een voordeel op het budget onvoorzien. Er is slechts voor € 20K een beroep gedaan op deze post. Het restant saldo van het organisatie-ontwikkelbudget. Dit voordelige resultaat is, conform besluit, gestort in de reserve bedrijfsvoering om deze aan te vullen tot het niveau van € 1.000K (zie nadeel storting reserves). Storting, conform besluit, van een deel van het resultaat bedrijfsvoering in de reserve bedrijfsvoering (€ 27K van het resultaat mobiliteitsbureau en € 483K van het resultaat organisatie-ontwikkelingsbudget).
Besloten is dat de reserve bedrijfsvoering, ten tijde van de jaarrekening, aangevuld dient te worden tot het niveau van € 1.000K (zie ook voordelen lasten).
-582
-267
-271 -530 -477
738
648
598 294
298 483 -510
13
3.3 Incidentele baten en lasten Vanuit het BBV is vereist om in de jaarrekening een overzicht van incidentele baten en lasten op te nemen. In onderstaand overzicht zijn alle incidentele baten en lasten uit de jaarrekening opgenomen > € 100.000 vervolgens is per onderdeel een toelichting gegeven. Incidentele baten en lasten jaarrekening 2022 Prg Omschrijving 2 Storting Fonds voor Economische Ontwikkelingen 2 Storting reserve strategische innovatie (SIOF) 2 Mutaties Fonds Dorpen en Wijken 2 Onttrekking Fonds Herstructurering Centrum Emmen 2 Mutaties reserve Emmen Vernieuwt 2 Storting reserve SRLE 4 Storting reserve Arbeidsmarkt Regio Drenthe 4 Mutaties reserve boekwaarde 5 Mutaties algemene reserve 5 Storting reserve exploitatie woonwagens 5 Storting reserve omgevingsweg 5 Storting reserve volkshuisvesting 5 Mutaties reserve fysieke leefomgeving 5 Mutaties reserve bodemsanering 6 Energietoeslag voor burgers 6 Opvang oorlogsvluchtelingen Oekraïne 6 Noodopvang asielzoekers 6 Storting reserve Energietoeslag 7 Herstel- en opruimwerkzaamheden stormschade voorjaar 2022 7 Storting reserve Emmen Vernieuwt 8 Vrijval voorziening sloopkosten oude zwembad Aquarena 8 Opvang asielzoekers sporthal Bargeres 8 Onttrekking reserve onderhoud gebouwen 9 Bijdrage Medipoint 9 Bijdrage Stichting de Toegang 9 Meerkosten WMO corona begeleiding 9 Lagere kosten WMO-vervoer corona 9 Mutatie reserve MO/VO 9
Mutatie reserve Arbeidsmarkt Regio Drenthe 9 Onttrekking reserve brede aanpak dak- en thuisloosheid 9 Onttrekking reserve bedrijfsvoering 9 Storting reserve beschermd wonen 10 Mutaties algem ene reserve 10 Mutaties reserve evenementenfonds 10 Storting reserve duurzaam heid, klimaat en energie 10 Mutaties reserve bedrijfsvoering 10 Onttrekking reserve fysieke leefomgeving 10 Onttrekking reserve bodemsanering div Extra uitgaven en inkomsten door corona div Mutaties reserve corona div Diverse mutaties reserves < € 100.000
Bedragen x € 1.000
Lasten 100 9.000 100 854 100 178 531 319 698 296 331 645 306 8.990 4.699 314 3.362 210 158
Baten
114 314 413
229
548 701 9.251 12.808 261
170 -137 107 100 148 100 -267 1.877 2.349
935 3.400 100 109 510
956 1.725 263 134 531 100
1.448 7.551 424 49.839
376 300 300 7.551 1.448 110 38.712
SALDO
-11.127
Reservemutaties Alle reservemutaties zijn - volgens de BBV regelgeving - als incidenteel aangemerkt tenzij het om een amortisatiereserve1 gaat. Ook mutaties met betrekking tot verkiezingen zijn als structureel beschouwd. Energietoeslag voor burgers Door de energiecrisis heeft het Rijk gemeenten een budget beschikbaar gesteld voor het verstrekken van een energietoeslag. Er is voor gekozen om de toeslag tot 120% van de bijstandsnorm te uit te keren. Het door het rijk beschikbaar gestelde budget was voldoende dekkend. De regeling staat open tot 1 april 2023 maar wordt met het openstellen van de Energietoeslag 2023 vrijwel niet meer aangesproken. Opvang oorlogsvluchtelingen Oekraïne De kosten die samenhangen met de oorlog in Oekraïne kunnen als incidenteel worden aangemerkt. In 2022 heeft de gemeente als gevolg van de oorlog in Oekraïne de opvang van vluchtelingen opgepakt. De kosten bestaan uit huur Fletcher hotel, beveiliging et cetera. Deze uitgaven zijn niet begroot, maar gemeente heeft voor de opvang van oorlogsvluchtelingen Oekraïne een voorschot ontvangen van het Rijk. Niet bestede middelen zijn gestort in de calamiteitenreserve.
1 Een reserve die wordt ingezet ter dekking van kapitaallasten.
14
Noodopvang asielzoekers Gemeenten hebben als gevolg van te weinig landelijke opvangcapaciteit tijdelijk noodopvang geboden. Emmen helpt mee in noodopvang Ter-Apel. Herstel- en opruimwerkzaamheden stormschade voorjaar 2022 Herstel- en opruimwerkzaamheden stormschade voorjaar 2022, zoals kosten inzet gemeentelijke serviceteams, opruimen schade door externe partijen, herstel boomstructuren en herstel ontstane stormschade aan monumenten op graven, kunnen niet worden begroot en worden als incidenteel aangemerkt. Vrijval voorziening sloopkosten oude zwembad Aquarena De voorziening sloopkosten oude zwembad Aquarena kan vrijvallen, omdat het nieuwe zwembad Aquarena al is gerealiseerd. Opvang asielzoekers sporthal Bargeres Vergoeding voor opvang asielzoekers in de sporthal van Bargeres, die tijdelijk als noodopvanglocatie heeft gediend om de druk bij het aanmeldcentrum COA in Ter Apel weg te nemen. Bijdrage Medipoint Incidentele bijdrage Medipoint (WMO hulpmiddelen) voor gestegen kosten in 2022. In het eerste contractjaar was nog geen sprake van indexatie. Bijdrage Stichting de Toegang Incidentele bijdrage aan stichting de Toegang in verband met extra formatie en meer meldingen. Meerkosten WMO corona begeleiding In 2022 zijn er incidenteel bijdragen gedaan aan partijen WMO voor corona begeleiding.
Lagere kosten WMO-vervoer corona Er zijn minder kosten gemaakt in WMO-vervoer door verminderd volume als gevolg van corona. Extra uitgaven en inkomsten door corona Alle extra lasten als gevolg van corona en extra ontvangsten van het rijk zijn aangemerkt als incidenteel. Al deze baten en lasten zijn ook gestort of onttrokken aan de reserve corona zodat dit per saldo geen financieel effect heeft op het resultaat van de jaarrekening.
15
3.4 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Het onderstaande overzicht van reservemutaties geeft inzicht in de structurele en incidentele toevoegingen en onttrekkingen per programma aan de reserves. In principe worden alle reservemutaties als incidenteel aangemerkt behalve als er sprake is van een amortisatiereserve en in het geval van de reserve verkiezingen. De incidentele toevoegingen en onttrekkingen zijn ook onderdeel van het overzicht van incidentele baten en lasten zoals hiervoor is opgenomen. B edragen x €1.000
Incidenteel Onttrekkingen incidenteel Programma 1 -292 Programma 2 -1.974 Programma 3 -14 Programma 4 -144 Programma 5 -1.583 Programma 6 4.913 Programma 8 -361 Programma 9 -3.962 Programma 10 -2.035 -5.451
Structureel Onttrekkingen structureel Programma 1 -220 Programma 4 -149 Programma 5 -32 Programma 7 -25 Programma 8 -221 Programma 9 -29
Toevoegingen incidenteel Programma 1 76 Programma 2 10.154 Programma 4 778 Programma 5 2.736 Programma 6 4.291 Programma 7 -26 Programma 8 -218 Programma 9 5.300 Programma 10 7.782 30.872
Toevoegingen structureel Programma 1 331 -
-675
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen
331 25.077
3.5 Aandeel EMU-saldo gemeente Emmen Hieronder is een overzicht opgenomen van het aandeel van de gemeente Emmen in het EMU-saldo voor 2022. Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven met derden (dus geen afschrijvingen, waardemutaties, etc.) van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode. Het EMU-saldo geeft aan of er in een bepaald jaar met reële transacties meer geld uitgegeven is dan er in dat jaar is binnengekomen, of dat er netto geld overgehouden is. In Europees verband is afgesproken dat het overheidstekort (EMU-saldo) maximaal 3% mag zijn. Binnen Nederland is dit tekort van 3% ‘verdeeld’ tussen de verschillende overheden, de zogenaamde EMUreferentiewaarde. Voor de gemeente Emmen is in 2022 de EMU-referentiewaarde - € 16,5 mln. Het berekende EMU-saldo van de gemeente Emmen over 2022 is € 37,0 mln. positief. Dit betekent dat de gemeente via reële transacties meer geld binnenkrijgt dan dat ze uitgeeft. Het is echter wel van belang om het EMU-saldo in de juiste context te zien. Gemeenten maken voor hun boekhouding gebruik van het ‘gemodificeerde stelsel van baten en lasten’. Hierdoor zegt het EMU-saldo van één jaar relatief weinig, omdat de uitgaven voor investeringen bijvoorbeeld in één jaar leiden tot een uitgave, maar in de exploitatie via de kapitaallasten leiden tot meerjarige lasten.
Of dat toevoegingen aan voorzieningen ten laste van het resultaat gaan, maar pas bij besteding van de voorziening leiden tot een uitgave. B edragen x €1.000
Jaarrekening Begroting Jaarrekening 2021 2022 2022
1. Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves
26.474
9.221
2. Mutatie (im)materiële vaste activa 3. Mutatie voorzieningen 4. Mutatie voorraden (incl. bouw gronden in exploitatie) 5. Verw achte boekw inst bij verkoop effecten en verw achte boekw inst bij verkoop (im)materiële vaste activa
6.626 539 -6.961 -
10.526 -1.530 -2.765 -
50.482 9.384 -990 3.072 -
Berekend EMU-saldo
27.348
-70
37.035
16
3.6 Wet Normering Topinkomens (WNT) In de jaarrekening moet worden verantwoord of de gemeente voldoen aan de Wet Normering Topinkomens (WNT). De WNT stelt een maximum aan de bezoldiging (de volledige beloning van de ambtenaar, waaronder loon en alle toeslagen) van € 216.000 bij een voltijd dienstverband. In Emmen gaat het bij de topfunctionarissen om de gemeentesecretaris en de griffier. In geen van de gevallen wordt de bezoldigingsnorm overschreden. De berekening van de bezoldiging is in onderstaande tabel opgenomen. Gegevens 2022 Functiegegevens Aanvang en einde functievervulling in 2022 Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte) Dienstbetrekking? Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal
M. Plantinga Gem eentesecretaris [01/01] – [31/12] 1,0 Ja
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag Bezoldiging Het bedrag van de overschrijding en de reden w aarom de overschrijding al dan niet is toegestaan
S. Engelen Griffier a.i. [29/08] – [31/12] 580 uren Nee
147.311 € 22.895 € 170.206 €
17.540 € 3.036 € 20.576 €
73.633 € 14.153 € 87.786 €
58.000 58.000
€
216.000 € N.v.t. 170.206
35.525 € N.v.t. 20.576
162.740 € N.v.t. 87.786
119.480 N.v.t. 58.000
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
M. Plantinga Gem eentesecretaris [01/01] – [31/12] 1,0 Ja
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum Bezoldiging
A. Renkem a Griffier [01/04] – [31/12] 1,0 Ja
€ € €
Toelichting op de vordering w egens onverschuldigde betaling Gegevens 2021 Functiegegevens Aanvang en einde functievervulling in 2021 Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte) Dienstbetrekking? Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal
I. Rozem a Griffier a.i. [01/01] – [31/03] 0,667 Ja
I. Rozem a Griffier a.i. [15/06] – [31/12] 0,667 Ja
€ € €
141.478 € 22.554 € 164.032 €
34.798 6.651 41.449
€
209.000 164.032
76.347 41.449
€
3.7 Algemene dekkingsmiddelen Hier wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen die de gemeente heeft ontvangen. Het gaat hierbij om inkomsten die geen specifiek bestedingsdoel kennen. De belangrijkste dekkingsmiddelen zijn de algemene uitkering (gemeentefonds) en de opbrengst uit onroerendezaakbelastingen (OZB). bedragen x € 1.000
Algemene uitkering Dividend Lokale heffingen Saldo financieringsfunctie Resultaat na bestemming
Begroot 2022
Werkelijk 2022
252.902 1.270 28.290 826 283.289
252.329 1.270 28.444 736 282.780
Verschil -573 0 155 -91 -509
Algemene uitkering (gemeentefonds) Het grootste deel van de inkomsten van de gemeente is afkomstig uit de algemene uitkering (ook wel gemeentefonds genoemd). De omvang van de algemene uitkering wordt bepaald door het Rijk bij de circulaires. Voor de jaarrekening is uitgegaan van de gegevens uit de decembercirculaire 2022, waarbij rekening is gehouden met de laatst bekende basisgegevens die van belang zijn bij de berekening van de algemene uitkering. Dividend Het gaat hier om de inkomsten uit dividend van: Bedragen x € 1.000 Begroot BNG – dividend 2021 132 AREA – dividend 2021 549 WMD – dividend 2021 1 Enexis – dividend 2021 588 Totaal 1.270
Werkelijk 132 549 1 588 1.270
Lokale heffingen De detailinformatie over de lokale heffingen is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Deze paragraaf is breder van opzet dan de lokale heffingen waar het hier om gaat, omdat onder lokale heffingen ook items vallen als afvalstoffenheffing, rioolrecht, diverse leges etc. De lokale heffingen, zoals opgenomen in bovenstaand overzicht zijn de inkomsten uit de OZB en precariobelasting. 17
Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie is het verschil tussen de toegerekende rekenrente aan de begrotingsprogramma’s en de werkelijk betaalde rente over de leningen. In de paragraaf financiering wordt ingegaan op de financiering van de gemeente en de ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt. Het verschil tussen de begrote en werkelijke opbrengst is als volgt te verklaren: De rentekosten van de leningenportefeuille worden doorberekend via het renteomslag percentage; in 2022 is dit 1,1%. De rentekosten worden omgeslagen over de activa die integraal zijn gefinancierd.
3.8 Onvoorzien In 2022 was er een bedrag van € 318.052 begroot voor onvoorziene uitgaven. Dit is als volgt ingezet: Budget incidenteel 2022 Onderzoek wenselijkheid en haalbaarheid invulling Paviljoen Mondriaanplein met Facet Vrijval budget onvoorzien
318.052 -20.000 298.052
Het resterende bedrag is vrijgevallen in het jaarrekeningresultaat.
3.9 Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces behoren tot de overheadkosten. In onderstaande tabel is weergeven welke elementen tot kosten van overhead worden gerekend en wat de lasten en baten in 2022 waren. Uit de verschillenanalyse van programma 10 (opgenomen in bijlage C), komt naar voren dat het resultaat van de overhead (netto) in de jaarrekening ruim € 1,3 mln. positiever is dan was begroot. Bedragen x € 1.000
Omschrijving Leidinggevenden en managementondersteuning primair proces Financiën, toezicht en controle eigen organisatie Inkoop, juridische en personeelszaken Interne en externe communicatie Bestuurszaken en bestuursondersteuning Informatievoorziening en automatisering DIV, facilitaire zaken en huisvesting Overig Totaal Saldo overhead (bruto) Mutaties reserves Saldo overhead (netto) Doorbelasting overhead investeringen en grex Saldo overhead (na doorbelasting)
Werkelijk 2022 Lasten Baten 5.521 134 5.695 38 5.437 157 1.704 51 146 17 16.759 3.905 6.958 1.152 48 422 42.268 5.876 36.391 -433 35.958 -1.468 34.490
De overheadkosten worden niet toegerekend aan de diverse programma’s, maar centraal begroot en verantwoord (onder taakveld 0.4 Overhead). Uitzondering hierop zijn de investeringen en grondexploitaties waar wel overhead aan toegerekend wordt, zodat de werkelijke lasten van een investering of grondexploitatie geactiveerd kunnen worden. Deze toerekening is in het bovenstaande overzicht opgenomen in de een na laatste regel (doorbelasting overhead investeringen en grex).
3.10 Vennootschapsbelasting De gemeente moet vennootschapsbelasting (VPB) betalen over eventuele (winstgevende) ondernemersactiviteiten. De reden hiervoor is dat zo een gelijk speelveld ontstaat tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen. Afgelopen jaren is uitgebreid onderzoek gedaan naar de impact van de VPB-wetgeving. Hieruit kan geconcludeerd worden dat voor de reguliere activiteiten, facilitaire dienstverlening, ICT dienstverlening, dienstverlening sociaal domein, grondexploitaties, reclameactiviteiten en parkeeractiviteiten van de gemeente Emmen sprake is van geen tot een zeer geringe VPB-plicht. In de jaarrekening 2022 is € 25.000 opgenomen aan lasten voor VPB. Dit betreft de VPB-last per jaar voor reclameactiviteiten. De gemeente heeft bezwaar ingesteld - dat in overleg met de belastingdienst wordt aangehouden - in afwachting van reeds door andere gemeenten ingestelde procedures ten aanzien van dit onderwerp.
18
4. Balans met toelichting 4.1 Balans B edragen x €1.000
Activa Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa
31-12-2021 31-12-2022 12.882 493.336 90.292
13.763 501.840 85.920
Passiva Eigen verm ogen Reserves Resultaat Totaal eigen verm ogen
Totaal vaste activa
596.510
601.523
Vlottende activa Voorraden Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal vlottende activa
27.494 51.801 634 14.204 94.133
30.566 41.938 423 20.213 93.140
Totaal activa
690.643
694.663
31-12-2021 31-12-2022 46.952 17.101 64.053
89.274 25.261 114.535
Vreem d verm ogen Voorzieningen Langlopende schulden Totaal vreem d verm ogen
13.764 510.798 524.562
12.774 478.457 491.231
Vlottende passiva Netto vlot. schulden < 1 jaar Overlopende passiva
24.315 77.713
22.229 66.668
Totaal vlottende passiva
102.027
88.897
Totaal passiva
690.643
694.663
Gew aarborgde geldleningen Garantstellingen
89 350.919
89 372.279
De balans is de basis van de financiële huishouding en geeft inzicht in het bezit en vermogen van de gemeente. Bij de activa gaat het om de eigendommen en bezittingen van de gemeente, zoals gebouwen, wegen en bouwgronden, maar ook om uitstaande geldleningen. De passivazijde van de balans maakt inzichtelijk hoe de bezittingen zijn gefinancierd. Uit onderstaande grafieken komt naar voren dat de bezittingen van de gemeente hoofdzakelijk gefinancierd worden door langlopende schulden. Activa: bezittingen
Passiva: financiering
19
4.2 Activa - vaste activa Bij vaste activa wordt onderscheid gemaakt in immateriële, materiële en financiële vaste activa. Hieronder zijn de ontwikkelingen op hoofdlijnen weergegeven, waarna per onderdeel de details zijn opgenomen. B edragen x €1.000
Boekw aarde
Vermeer- Verminde-
Afschij- Afw aarde- Boekw aarde
31-12-2021
deringen
ringen
vingen
ringen
Immateriële vaste activa
12.882
1.466
17
568
-
13.763
Materiële vaste activa
493.336
32.554
1.535
18.041
4.866
501.840
Vaste activa
31-12-2022
Financiële vaste activa
90.292
3.197
331
7.252
-
85.920
Totaal
596.510
37.216
1.883
25.861
4.866
601.523
Boekw aarde
Vermeer-
Bijdragen
31-12-2021
deringen
derden
Kosten onderzoek en ontw ikkeling
703
530
Bijdragen activa in eigendom derden
12.179
935
Totaal immateriële vaste activa
12.882
1.466
Immateriële vaste activa B edragen x €1.000
Immateriële vaste activa
Afschij- Afw aarde- Boekw aarde vingen
-
ringen
31-12-2022
17
-
1.216
17
551
-
12.547
17
568
-
13.763
Onder de immateriële vaste activa zijn kosten geactiveerd die gemaakt worden voor onderzoek en ontwikkeling zoals versnelde ontwikkeling woningbouw. Daarnaast is er geïnvesteerd in activa in eigendom van derden, onder andere de cofinanciering aansluiting N391 (Rondweg) op de N34 en de knelpuntenpot sport. Materiële vaste activa De materiële vaste activa zijn onder te verdelen in economisch nut, maatschappelijk nut en economisch nut met een dekking door heffing. Onder maatschappelijk nut vallen die investeringen die het algemeen belang dienen en welke uitsluitend door de gemeente uitgevoerd kunnen worden. Bij activa met een economisch nut gaat het om activa die bijdragen aan de mogelijkheid om middelen te genereren, bijvoorbeeld door het vragen van rechten, heffingen, leges of prijzen. Ook activa waarbij de mogelijkheid bestaat om deze te verkopen behoren tot de activa met economisch nut. Het gaat hierbij met name om gebouwen. B edragen x €1.000
Boekw aarde
Vermeer-
Bijdragen
31-12-2021
deringen
derden
Gronden en terreinen
37.466
843-
voorziening gronden
4.551-
-
Woonruimten
6.697
1
Bedrijfsgebouw en
177.764
14.424
Grond-, w eg-, en w aterbouw kundige w erken
42.826
2.315
-
135
-
-
14.342
4.873
20
4.482
915-
279.162
19.856
Materiële vaste activa
Afschij- Afw aarde- Boekw aarde vingen
ringen
31-12-2022
23
36.549
Investeringen met economisch nut
Vervoermiddelen Machines, apparaten en installaties Overige materiële vaste activa Totaal
13
38
-
-
-
-
191
-
6.507
5.117
352
186.695
1.533
-
43.608
39
-
96
2.695
-
16.500
144-
339
2.764
609
87-
9.951
3.139
286.408
23
4.157-
Investeringen met economisch nut, w aarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan w orden geheven Gronden en terreinen
292
-
-
Bedrijfsgebouw en
233
-
-
13
-
220
99.966
5.559
-
2.661
-
102.864
32
325
Grond-, w eg-, en w aterbouw kundige w erken Machines, apparaten en installaties
414
Overige materiële vaste activa
97
Totaal
101.002
-
-
292
-
121
-
-
-
7
-
91
5.591
-
2.802
-
103.792
-
2.465
Investeringen in openbare ruimte met maatschappelijk nut tot en met 31-12-2016 Gronden en terreinen