Bijlage 1 - Gemeentelijk Rioleringsplan 2024-2028

Vervanging en verbetering

- Geleidelijke vervanging of verbetering drainagenetwerken waar nodig op basis van het beheer- en onderhoudsplan. - Optimaliseren peilbuizennetwerk.

Onderzoek

- Monitoren grondwaterstanden. - Consequenties grondwaterstand voor eigen infrastructurele projecten - Verbetermogelijkheden Schoonebeek

57

6.5

Oppervlaktewater

De gemeente en de waterschappen werken intensief samen aan goed waterbeheer in de gemeente. Voldoende berging- en afvoercapaciteit Door het creëren van voldoende bergings- en afvoercapaciteit van het oppervlaktewatersysteem wordt de kans op wateroverlast zo klein mogelijk gemaakt. Het uitbreiden van deze capaciteit moet altijd op een verantwoorde en soms innovatieve wijze plaats vinden. De in de Structuurvisie Water Emmen uitgevoerde watersysteemanalyses laten zien dat er zowel bij het huidige klimaat als bij toekomstige klimaatscenario’s knelpunten in het watersysteem zijn. In de stresstest (2019) is ook duidelijk geworden waar er knelpunten optreden. Het beleid is om kansen te pakken, samen te werken en slimme combinaties te zoeken. Hierbij wordt de voorkeursvolgorde “vasthouden-bergen- afvoeren”

58

gehanteerd, tenzij dit ruimtelijk, hydrologisch of kostentechnisch niet wenselijk is. In 1998 was sprake van een langdurige neerslagsituatie waarbij het overtollige water vanuit de watergangen het stedelijk gebied inliep. In het Uitvoeringsprogramma DPRA is afgesproken dat een aantal van deze T=100 situaties - die theoretisch gezien 1 x in de 100 jaar optreedt- meegenomen wordt (‘werk met werk’ maken) in rioolprojecten die al gepland zijn. Dan kan het tegen beperkte meerkosten meegekoppeld worden. Het aanpakken van deze knelpunten wordt echter niet gefinancierd uit de rioolheffing (artikel 228a Gemeentewet), indien er geen noodzaak is vanuit het functioneren van de riolering. Er zullen dus ook knelpunten zijn waar geen rioleringsplannen zijn. In de komende planperiode worden bij voorgenomen werkzaamheden waar mogelijk kansen benut bij ruimtelijke ontwikkelingen en bij grootschalig onderhoud om meer water vast te houden of om het bergend vermogen te vergroten en vertraagd af te voeren.

Hoofdactiviteiten

Nadere omschrijving

Onderhoud en beheer

- Regulier beheer en onderhoud (maaien waterkanten, verwijderen drijfvuil, baggerwerkzaamheden) - Ecologisch beheer en onderhoud in relatie tot kroos en aanplant - Uitwerken plan voor onderhoud van natuurvriendelijke oevers gericht op verbetering van ecologische waarden. - Communicatie en informatie-uitwisseling - Registratie van meldingen

Vervanging en verbetering

- Kansen voor realiseren waterberging benutten - Bijdrage aan maaibestek voor reinigen van sloten en bergingsvijvers inclusief deel exotenbeheer

Onderzoek en planvorming

- Agenderen verkrijgen van algemene middelen voor knelpunten wateroverlast waar geen noodzaak vanuit riolering is

Gemeentelijk Rioleringsplan 2024 - 2028

Ecologisch en chemisch gezond water Voor een ecologisch en chemisch gezond watersysteem worden de reguliere onderhoudswerkzaamheden zoals baggeren en maaien van de waterkanten voortgezet. Met het afkoppelen van hemelwater dragen we bij aan een betere waterkwaliteit, omdat er minder overstorten plaatsvinden.

Uitstraling en beleving De gemeente Emmen zet in op het vergroten van de belevingswaarde en biodiversiteit van het oppervlaktewater. We geven hier invulling aan door in de projecten rekening te houden met belevingswaarden (o.a. recreatie, hengelsport, natuurbeleving). Maatregelen oppervlaktewater In onderstaande tabel staat een samenvatting van de activiteiten die we uitvoeren ten behoeve van het oppervlaktewater:

59

Hoofdstuk 7 Kostendekkingsplan; Hoe gaan we het financieren en organiseren? In dit laatste hoofdstuk beschrijven we wat er nodig is om de gestelde opgave te kunnen realiseren. De uitgangspunten voor de berekening van de kosten worden eerst toegelicht. Vervolgens geven we inzicht in de exploitatiekosten van de riolering in de komende jaren. Op basis hiervan bepalen we de hoogte van de rioolheffing die de huishoudens in de gemeente de komende jaren betalen. Tot slot gaan we in op wat dit vraagt aan personele capaciteit.

60

Gemeentelijk Rioleringsplan 2024 - 2028

7.1

Uitgangspunten kostendekkingsberekening

• Ondanks toenemende kosten moet lastenverhoging voor de inwoners beperkt blijven. • De gehanteerde afschrijvingstermijn (economisch) voor nieuwe investeringen is 60 jaar voor bouwkundige delen. Voor mechanische en elektrische componenten is de economische afschrijvingsduur bepaald op 17 tot 20 jaar. • Alle kostenberekeningen en kostendekking zijn gebaseerd op prijspeil 2023. Er is geen indexatie toegepast. • De rioolheffing is over een periode van 20 jaar berekend. Kosten en nadere uitgangspunten voor de berekening staan in bijlagen 8 tot en met 13. • De rekenrente die in dit GRP gehanteerd wordt is 1,4 %. • De verwachting is dat het aantal heffingseenheden stijgt van 54.750 naar circa 57.000 in de planperiode, doordat er 4.000 nieuwe woningen bijkomen in de periode 2023 - 2030. • Omgaan met onzekerheden: de beperkte beschikbaarheid van materialen, onvoorspelbare gasprijzen en energieprijzen, renteontwikkelingen, personeelstekort en stikstof-eisen kunnen kostenverhogend en vertragend werken. We gaan deze kosten en onzekerheden jaarlijks goed monitoren. Afwijkingen die mogelijk gaan leiden tot een negatieve stand van de voorziening zullen samen met een voorstel hoe hiermee om te gaan aan de raad worden voorgelegd in de financiële cyclus.

7.2

Exploitatiekosten

De tabel hieronder geeft een overzicht van de verwachte exploitatiekosten voor de jaren 2024 tot en met 2028.

61

Lasten (exploitatielasten en investeringen)

2024

2025

2026

2027

2028

Kapitaallasten op bestaande investeringen

€ -5.113.038

€ -5.319.461

€ -5.308.909

€ -5.231.836

€ -5.237.215

Onderuitputting kapitaallasten

€ 750.000

€ 750.000

€ 750.000

€ 750.000

€ 750.000

Kapitaallasten op nieuwe investeringen

€ -221.987

€ -570.567

€ -914.857

€ -1.213.098

€ -1.622.863

€ -4.585.025

€ -5.140.028

€ -5.473.766

€ -5.694.934

€ -6.110.078

Investeringen

Kapitaallasten op investeringen Exploitatie watertaken Personeelskosten

€ -1.487.922

€ -1.487.922

€ -1.487.922

€ -1.487.922

€ -1.487.922

Overhead

€ -901.942

€ -901.942

€ -901.942

€ -901.942

€ -901.942

Kwijtschelding

€ -154.705

€ -154.705

€ -154.705

€ -154.705

€ -154.705

Overige kosten

€ -80.000

€ -80.000

€ -80.000

€ -80.000

€ -80.000

Onderzoeks- en adviseringskosten

€ -1.095.000

€ -1.130.000

€ -1.130.000

€ -1.035.000

€ -1.035.000

Onderhoud (inspectie, reiniging, registratie)

€ -1.715.000

€ -1.965.000

€ -1.965.000

€ -2.365.000

€ -1.715.000

Totaal exploitatie watertaken

€ -5.434.568

€ -5.719.568

€ -5.719.568

€ -6.024.568

€ -5.374.568

Bijdrage straatvegen aan AREA

€ -815.000

€ -815.000

€ -815.000

€ -815.000

€ -815.000

Kolken reiniging door AREA

€ -365.000

€ -365.000

€ -365.000

€ -365.000

€ -365.000

De exploitatiekosten zijn negatief aangegeven, omdat het een kostenpost is. Onderuitputting kapitaallasten is een positieve post. Dit voordeel ontstaat doordat investeringen/ werkzaamheden vaak over een langere periode uitgevoerd worden dan de planning voorzag. De kosten worden hierdoor meer verspreid. De exploitatiekosten zijn bij de totstandkoming van dit plan kritisch beoordeeld en waar nodig aangepast. Het taartdiagram hieronder geeft weer hoe de exploitatiekosten procentueel zijn opgebouwd in het jaar 2024 en daaronder in 2028. Bovenstaande diagrammen geven de procentuele verdeling van de lasten aan gedurende de GRP-periode. Deze maken duidelijk dat de kosten voor de investeringen (kapitaallasten) een steeds groter deel uitmaken van de totaalkosten (van 33 % in 2024 naar 40 % in 2028). De kapitaallasten stijgen ook na 2028 verder door, omdat we in de toekomst steeds meer riolering moeten vervangen (zie bijlage 13). Veel riolen komen tegelijkertijd aan het eind van hun levensduur (en moeten dus op hetzelfde moment vervangen worden). Een dergelijke investeringspiek verwachten we na 2050.

Lasten 2024

28% 39%

33%

Lasten 2028

24%

7.3

Rioolheffing / Kostendekking

36%

Bijdragen

62

BTW

€ -2.647.021

€ -2.600.663

€ -2.638.148

€ -2.674.531

€ -2.614.786

Totaal AREA en BTW

€ -3.827.021

€ -3.590.525

€ -3.631.223

€ -3.683.849

€ -3.575.195

Totaal lasten exclusief inflatiecorrectie

€ -13.846.614

€ -14.450.121

€ -14.824.556

€ -15.403.351

€ -15.059.841

Gemeentelijk Rioleringsplan 2024 - 2028

Het beperken van de lastenstijging voor onze inwoners is een belangrijk uitgangspunt van dit GRP. 40% De kosten voor de watertaken worden betaald uit de rioolheffing en de voorziening riolering. Deze kosten zijn niet elk jaar even hoog. De komende planperiode variëren de kosten voor de watertaken tussen de €13 en €15 miljoen per jaar. Om de hoogte van de heffing zo min mogelijk te laten schommelen betalen we het verschil tussen inkomsten en uitgaven uit de zogenoemde “voorziening riolering”: een gemeentelijk budget dat alleen voor rioleringszorg mag worden gebruikt. Daarnaast kan de voorziening gebruikt worden als een spaarpot voor toekomstige hoge investeringen. Door een positief saldo op te bouwen hoeft de rioolheffing minder te stijgen bij

Kapitaallasten op investeringen Exploitatie watertaken Area en BTW

63

Voor de rioolheffing worden verschillende tarieven gehanteerd: • eigenaren van woningen • gebruikers van woningen • eigenaren van niet-woningen • gebruikers van niet-woningen De rioolheffing is afhankelijk van de Waardering Onroerende Zaak (WOZ)-waarde van het pand. Het bedrag voor rioolheffing wordt samen met de kosten van de onroerendzaakbelasting (OZB) en de afvalstoffenheffing opgelegd via de jaarlijkse aanslag gemeentelijke belastingen. Er is geen onderverdeling in de heffing met betrekking tot de zorgplichten afvalwater, hemelwater en grondwater.

Uit de tabel blijkt dat de voorziening na de planperiode negatief dreigt te worden. Daarom monitoren we jaarlijks de uitgaven en inkomsten. We anticiperen op een mogelijke negatieve stand en treffen hier tijdig maatregelen voor. Op de iets langere termijn wordt de voorziening weer positief.

De stijging van het tarief is iets hoger dan de verwachte inflatie in deze periode. De gemiddelde heffing per huishouden is dus circa € 0,60 tot € 0,65 per dag.

Om de kosten te dekken zijn verschillende varianten onderzocht. Hierbij hebben we gerekend met variabelen die invloed hebben op de hoogte van de heffing, zoals: • de investeringen temporiseren (bijv. uitstellen van rioolvervanging) • minder kosten toerekenen aan de rioolheffing • kostendekkende rioolheffing (100% financieren uit de rioolheffing) • bijdrage uit de algemene middelen.

Ontwikkeling rioolheffing In onderstaande grafiek is het verloop van de gemiddelde rioolheffing en van de voorziening aangegeven voor de komende 20 jaar :

De voorkeursvariant behelst de optimale mix van bovenstaande variabelen en laat een acceptabele ontwikkeling van de rioolheffing zien. Deze variant is in de planperiode van dit GRP kostendekkend. Met het beperkt laten stijgen van de heffing met 5% in 2024 en daarna jaarlijks met 3,5% per jaar tot 2032, blijft de voorziening gedurende de looptijd van het nieuwe GRP positief. De ontwikkeling van de rioolheffing en voorziening is als volgt:

€ 12.000.000

€ 350

€ 10.000.000

€ 300

Ontwikkeling rioolheffing en voorziening Verloop heffingseenheden per jaar

2024

Heffingseenheden geraamd (stuks)

54.750

55.500

56.000

56.500

57.000

Tarief rioolheffing

€ 209

€ 216

€ 224

€ 232

€ 240

Tariefstijging in %

5,0%

3,5%

3,5%

3,5%

3,5%

€ 11.443.721

€ 12.006.501

€ 12.538.681

€ 13.093.406

€ 13.671.602

82,6%

83,1%

84,6%

85,0%

90,8%

Dekkingspercentage

2026

2027

2028

€ 250

€ 6.000.000 € 200 € 4.000.000 € 150 € 2.000.000 € 100

€-

2043

2042

2041

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

€2027

- € 4.000.000 2026

€ 50

2025

- € 2.000.000

2024

Baten exclusief inflatiecorrectie

2025

Saldo voorziening

€ 8.000.000

Rioolheffing

een toekomstige grotere vervangingsopgave. Wettelijke voorwaarde is dat een voorziening niet negatief mag worden.

Saldo voorziening per jaar Tarief rioolheffing

64

Gemeentelijk Rioleringsplan 2024 - 2028

65

7.4

Vergelijking heffing met Drentse gemeenten

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de hoogte van de rioolheffing per inwoner en de totale opbrengst van de rioolheffing van de Drentse gemeenten. Het CBS heeft voor een vergelijking per inwoner gekozen, omdat de grondslag voor de heffing voor veel gemeenten verschilt. Een heffingseenheid bestaat uit ongeveer 2 inwoners. Het hoogste tarief in Drenthe is een rioolheffing van €127,per inwoner, het laagste tarief is €80,-. De rioolheffing in Emmen is €98,- per inwoner in 2023 (Bron:CBS 2023).

De hoogte van de rioolheffing in de gemeente Emmen is redelijk gemiddeld in vergelijking met de andere Drentse gemeenten. Daarnaast geldt dat Gemeente Emmen een zeer groot areaal heeft, ook vanwege de omvang van het buitengebied.

Vergelijk rioolheffing Drenthe CBS Gemeente

Jaar

Opbrengst rioolheffing x 1.000

Gemeentelijke rioolheffing per inwoner

Aa en Hunze

2023*

€ 2.148

€ 84

Assen

2023*

€ 5.879

€ 85

Borger-Odoorn

2023*

€ 3.160

€ 122

Coevorden

2023*

€ 3.666

€ 103

Emmen

2023*

€ 10.665

€ 98

Hoogeveen

2023*

€ 4.769

€ 84

Meppel

2023*

€ 2.960

€ 84

Midden-Drenthe

2023*

€ 4.106

€ 121

Noordenveld

2023*

€ 4.018

€ 127

Tynaarlo

2023*

€ 2.784

€ 80

Westerveld

2023*

€ 2.148

€ 108

De Wolden

2023*

€ 2.691

€ 109

7.5

Personele middelen

Om de doelen uit dit plan te realiseren hebben we mensen nodig voor o.a. planvorming, onderhoud en maatregelen. De benodigde personele inzet is geraamd met de systematiek van de Branchestandaard Gemeentelijke Watertaken, die vergelijking met andere gemeenten mogelijk maakt. Met dit instrument is onderzocht of er (nu en in de toekomst) voldoende kennis is om de watertaken uit te kunnen voeren. Ook is bepaald of er voldoende personeel is om de taken uit te voeren. Uit het onderzoek bleek dat het kennisniveau op orde is en dat er naar verhouding te weinig personeel is om de taken uit te voeren, met name voor (gegevens)beheer. De berekende hoeveelheid benodigd personeel is 29,9 fte, inclusief een aantal werkvoorbereiders. Er is (peildatum 1 januari 2024) 21,1 fte beschikbaar voor het taakveld riolering. De gemeente Emmen onderzoekt in de Samenwerking Noordelijke Vechtstromen (SNV) hoe de tekorten ingevuld zouden kunnen worden. Organisatie Het taakveld riolering is verdeeld over meerdere teams. Het team Projecten Openbare Ruimte (POR) stelt het beleid op en bereidt de investeringen voor. Het dagelijkse onderzoek en beheer aan riolering en gemalen wordt door het team Beheer Openbare Ruimte (BOR) uitgevoerd. Het team Specialisten Openbare Ruimte (SOR) onderhoudt de rioolgemalen en handelt storingen af aan hoofdriolering, huisaansluitingen (verstoppingen) en kolken.

Bron: CBS

66

Gemeentelijk Rioleringsplan 2024 - 2028

67

Projectteam bestond uit: Marieke Ekelenkamp (Make Sense project- en procesmanagement), en van Gemeente Emmen: Gerard Hoogerkamp, Bouke Roelsma, Jan Vos, Jantinus Wisman, Mellanie Wieringa

Aan de inhoud van deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend

Colofon

Bezoekadres

Een uitgave van de gemeente Emmen

Raadhuisplein 1, 7800 RA Emmen Telefoon: 14 0591

gemeente.emmen.nl gemeente@emmen.nl