Bijlage 1: Enexis Jaarrekening 2020

DOOR ENERGIE IN VERBINDING JAARVERSLAG 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

2

INHOUDSOPGAVE VERSLAG OPBOUW VAN DIT VERSLAG

X3

VOORWOORD RAAD RAAD VAN VOORWOORD VAN BESTUUR BESTUUR

X 4

KERNGEGEVENS KERNGEGEVENS

X 6

DIT IS ENEXIS DIT IS ENEXIS Missie, visie visie en en strategie strategie Missie, De wereld wereld waarin waarin wij wij wonen wonen en en werken werken De Sustainable Development Development Goals Goals Sustainable toevoegen Hoe wij waarde toevoegen prestaties Doelstellingen en prestaties Vooruitgang door samenhang samenhang

XX 7 XX 10 XX 11 XX 12 XX 13 XX 14 15 XX

2020 2020 VERSLAG OVER

XX 16

MAATSCHAPPELIJKEIMPACT IMPACT ONZE MAATSCHAPPELIJK

XX 16

BEVLOGEN MEDEWERKERS MEDEWERKERS IN BEVLOGEN IN EEN DUURZAME ORGANISATIE EEN DUURZAME ORGANISATIE

XX 24

FINANCIEEL VERANTWOORD VERANTWOORD FINANCIEEL

XX 33

JAARREKENINGEN RISICOMANAGEMENT GOVERNANCE Geconsolideerde jaarrekening Corporate governance Verslag en interview Raad van Commissarissen Enkelvoudige jaarrekening Risicobeheersing VERKLARINGEN VAN DE Medezeggenschap bij Enexis Bestuursverklaring ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Personalia Controleverklaring Assurancerapport JAARREKENING Geconsolideerde 2020 GOVERNANCE ENjaarrekening RISICOMANAGEMENT Enkelvoudige jaarrekening 2020 Corporate governance

XX 39 XX 39 42 XX 46 50 51 XX 52 XX XX 54 55 XX 95 XX

Verslag en interview Raad van commissarissen VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT Risicobeheersing Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Medezeggenschap Assurancerapport van de onafhankelijke accountant Bestuursverklaring Personalia

XX 104 XX 104 XX 111 XX XX

AANVULLENDE INFORMATIE  verslag Over dit verslag Statutaire regeling t.a.v. de winstbestemming winstbestemming Feiten en cijfers cijfers Benchmarks Benchmarks GRI-index GRI-index Bekendmaking niet-financiële informatie EU: bekendmaking niet-financiële informatie Begrippenlijst Begrippenlijst Colofon Colofon

XX 113 XX 113 121 XX 122 XX 127 XX 129 XX 135 XX 137 XX 139 XX

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

3

OPBOUW VAN DIT VERSLAG In ons jaarverslag nemen we u mee door 2020. We laten zien hoe we onze maatschappelijke taak als regionaal netwerkbedrijf invullen. Naast onze doelen en resultaten besteden we aandacht aan dilemma’s en leerpunten van 2020. Het is onze ambitie om het jaarverslag steeds relevanter en compacter te maken. Daarom leggen wij in het verslag de nadruk op onderwerpen die voor stakeholders relevant zijn en impact hebben op Enexis. Deze ‘materiële onderwerpen’ en onze bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) vormen de basis van dit verslag. In verschillende hoofdstukken lichten

DIT IS ENEXIS

ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT

Betaalbare en duurzame energie

Industrie, innovatie en infrastructuur

Duurzame steden en gemeenschappen

we onze doelen en resultaten toe op materiële onderwerpen. Door middel van een SDG-icoontje is bij de tekst aangegeven aan welk doel of subdoel ons werk een bijdrage levert. Hiermee laten we concreet zien hoe we nu én in de toekomst bijdragen aan oplossingen voor (wereldwijde) maatschappelijke vraagstukken.

BEVLOGEN MEDEWERKERS IN EEN DUURZAME ORGANISATIE

Kwaliteitsonderwijs

Eerlijk werk en economische groei

Betrouwbare en toegankelijke energievoorziening

Wendbare en vitale organisatie

Veiligheid

Werkgelegenheid en bijdrage aan economische groei

Verduurzaming energievoorziening Betaalbare energievoorziening

Verantwoorde consumptie en productie

FINANCIEEL VERANTWOORD

Klimaatactie

Financiële waarde voor aandeelhouders

Duurzaamheid eigen bedrijfsvoering

Klant centraal Innovatie, digitalisering en informatiebeveiliging

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS Header_Voorwoord RvB

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

4

WIJ ZETTEN ALLES OP ALLES VOORWOORD RAAD VAN BESTUUR

De wereldwijde coronacrisis is een schok en brengt sectoren tot stilstand. Als netwerkbedrijf houden wij de vitale energie-infrastructuur overeind om de samenleving, waaronder zorginstellingen, thuiswerkers en bedrijven, van energie te voorzien. Intussen gaat de energietransitie op volle snelheid door. Het aantal nieuwe aansluitingen voor zon- en windenergie was bijna 15% hoger dan in 2019. Meer dan een half miljoen klanten leverden in 2020 duurzame energie terug aan ons net. We investeerden het afgelopen jaar een recordbedrag van € 734 miljoen in ons netwerk. Uiteraard liet de corona-uitbraak in Nederland Enexis niet onberoerd. Wat betekende dit voor ons werk, voor klanten, voor medewerkers en hun gezinnen? Onze crisisorganisatie kwam in actie om snel maatregelen te nemen. Drie uitgangspunten staan daarbij steeds voorop: veiligheid op 1, zorg voor elkaar en continuïteit van de energievoorziening. Als vitale sector moeten we de leveringszekerheid op peil houden. We zijn er trots op dat dat gelukt is. De storingsduur voor elektriciteit daalde opnieuw in 2020 en bedroeg 13 minuten. Door strengere maatregelen te nemen dan het RIVM voorschreef, kon ons werk – na een korte onderbreking – op een veilige manier doorgaan. Dat dit is gelukt en we ondertussen uitvoering konden blijven geven aan de Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

energietransitie is te danken aan de flexibiliteit, gedrevenheid en saamhorigheid van onze medewerkers en de aannemers waarmee we samenwerken. Aan hen allemaal maken wij een groot compliment.

AMBITIEUZE PLANNEN WAARMAKEN MET SYSTEEMEFFICIËNTIE In het realiseren van onze doelen zijn we grotendeels geslaagd. We werkten veiliger, realiseerden een groter werkpakket (+10%) en klanten voelden zich in veel gevallen beter geholpen. Tegelijkertijd realiseren we ons dat we nog niet aan alle verwachtingen kunnen voldoen. We vinden het erg vervelend dat we niet alle klanten (op tijd) konden aansluiten. Enerzijds willen we zoveel mogelijk duurzame initiatieven faciliteren. Anderzijds zijn er grenzen aan wat het elektriciteitsnet op dit moment aan kan. Ondanks de schaarse ruimte op ons net konden wij voor 95% van de aanvragen voor subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE++) een positieve transportindicatie afgeven. We doen wat we kunnen om zoveel mogelijk duurzame projecten snel aan te sluiten en voelen ons door de rechter gesteund in het aansluitbeleid. In 2020 kwamen er ruim 123.000 nieuwe terugleveraansluitingen bij (2019: 107.000); een ongekende toename in één jaar tijd. Er wordt op jaarbasis in verhouding net zoveel elektriciteit geproduceerd als alle 2,8 miljoen huishoudens in ons verzorgingsgebied verbruiken; wat overigens nog steeds een beperkt deel is van het totale elektriciteitsverbruik in ons gebied.

We namen meer dan 400 medewerkers aan om het toenemende werk te kunnen uitvoeren en richtten speciale ‘simulatiehallen’ in om technici klaar te stomen om veilig en vakkundig te werken. Tegelijkertijd wordt er in deze fase van de energietransitie meer van ons verwacht. Op sommige plekken is nu al een verdubbeling nodig van de capaciteit in de elektriciteitsnetten. En we weten nog niet welke energiekeuzes er in de komende jaren gemaakt zullen worden. Hoe snel gaan woonwijken van het aardgas af? Wat wordt de bijdrage van de industrie als het gaat om restwarmte, waterstof of duurzame gassen? We hebben de ambitie om de infrastructuur te vernieuwen, maar kunnen dit niet alleen. We zijn onder meer afhankelijk van TenneT om de transportcapaciteit te verhogen en van lokale overheden voor vergunningen. Samen met andere netbeheerders zoeken we naar schaalbare oplossingen en innovaties om de bestaande ruimte op het net slim te gebruiken. Het loont om samen op te trekken en onze impact richting de politiek en toezichthouders te verstevigen, zodat wetgeving ons ook in staat stelt innovatieve oplossingen toe te passen. Denk aan de distributie van waterstof in onze netten. Als netbeheerders lopen we allemaal tegen dezelfde uitdagingen aan, of het nu gaat om netcapaciteit of het financieren van de investeringen die hiermee gepaard gaan.

Lastig is dat we met maatschappelijk geld de juiste investeringsbeslissingen moeten nemen terwijl er nog zoveel onzekerheden zijn. De noodzakelijke investeringen hangen sterk af van de keuzes die op lokaal en regionaal niveau worden gemaakt. Om onnodige verzwaring van elektriciteitsnetten te voorkomen, pleiten wij daarom voor meer systeemefficiëntie. Dit houdt in dat de capaciteit in het bestaande energienetwerk zoveel mogelijk wordt benut om uitbreiding en extra investeringen te voorkomen. Bijvoorbeeld door grootschalige opwekkers van duurzame energie te plannen in de buurt van grootschalige afnemers van elektriciteit. Ook het combineren van zonnepanelen en windturbines op dezelfde locatie draagt bij aan systeemefficiëntie. Het zo slim mogelijk inzetten van het net kan kosten, ruimte en tijd besparen en draagt bij aan de uitvoerbaarheid van de Regionale Energie Strategieën. Daarom zien wij het als onze maatschappelijke verantwoordelijkheid hiervoor nadrukkelijk aandacht te vragen bij (lokale) bestuurders.

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

5

STEUN OM GROEI TE FINANCIEREN Een andere uitdaging is dat we de energiewereld van morgen vormgeven binnen het reguleringskader van gisteren. De gas- en elektriciteitswetgeving stamt nog van voor de eeuwwisseling en past niet meer bij onze taken. Bovendien moeten we de groei kunnen financieren. De investeringen van vandaag worden pas over tientallen jaren vergoed via de netwerktarieven. De oplossing zoeken we allereerst bij onszelf. We blijven onze processen vereenvoudigen en innoveren, zodat minder investeringen nodig zijn. Bijvoorbeeld door klantportalen te ontwikkelen en slimme automatisering in onze netten toe te passen. Daarnaast spreken we in sectorverband met de Autoriteit Consument & Markt over aanpassing van de reguleringsmethodiek om de periode tussen kosten en vergoedingen in te korten. Tot slot deden we in 2020 een beroep op aandeelhouders en investeerders. Gemeenten en provincies spraken hun vertrouwen in ons uit door een converteerbare hybride aandeelhouderslening te verstrekken van € 500 miljoen. Hierdoor is onze financiële basis versterkt en houden we tegen gunstige voorwaarden toegang tot de kapitaalmarkt. Ook wisten we onze investeerdersbasis te vergroten door een eerste groene obligatielening uit te geven van € 500 miljoen. Investeerders bekrachtigen hiermee de duurzame kern van ons bedrijf.

Vanuit onze core business en bedrijfsvoering dragen wij bij aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Als maatschappelijk bedrijf hebben wij dan ook de ambitie om onze bijdrage, conform de OESO-richtlijnen, verder te blijven ontwikkelen.

SLAGKRACHT OM ALLES OP ALLES TE ZETTEN Al met al bevindt de energietransitie zich in een complexe fase. Terwijl het publieke debat nog wordt gevoerd, is de uitvoering in volle gang. Er is slagkracht en coördinatie nodig om dagelijks de juiste keuzes te maken. Deze fase is aangegrepen om de Raad van Bestuur anders te organiseren en uit te breiden van twee naar vier personen. Drie directeuren uit de interne organisatie maakten de stap naar een positie in de Raad van Bestuur. Zij zorgen voor continuïteit binnen de organisatie, terwijl onze nieuwe CEO een extern perspectief toevoegt. Samen vormen we een energiek en gedreven collegiaal bestuur. We bouwen op het stevige fundament van de voormalige Raad van Bestuur dat Peter Vermaat en Maarten Blacquière met Enexis hebben opgebouwd en kijken vol ambitie vooruit. Wij werken aan een nieuwe strategie om alles op alles te zetten voor de energievoorziening van morgen. Veilig, betrouwbaar, betaalbaar én duurzaam.

Raad van Bestuur Enexis Holding N.V., Evert den Boer, CEO Mariëlle Vogt, CFO Rutger van der Leeuw, COO Jeroen Sanders, CTO Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

6

KERNGEGEVENS In 2020 hebben we veel werk verzet. Met al onze activiteiten en de inzet van onze medewerkers hielden we de energievoorziening veilig, betrouwbaar, betaalbaar én duurzaam.

Elektriciteitsnet

142.200 km 2.880.000 aansluitingen 31.176 GwH

De versnelling van de energietransitie is zichtbaar in de stijging van de investeringen. We passen onze netten aan en realiseren dagelijks nieuwe aansluitingen bij klanten voor het terugleveren van duurzame energie. Veiligheid en een betrouwbare energielevering waren in dit coronajaar de belangrijkste uitgangspunten. En natuurlijk de zorg voor elkaar, die we in cijfers slecht kunnen uitdrukken maar van zeer grote waarde is.

NETTO-OMZET

RESULTAAT NA BELASTINGEN

LTIF ENEXIS

In miljoenen euro’s

In miljoenen euro’s

Veiligheidsindex

1.516 108 2019: 1.491

2019: 210

Gasnet

46.300 km 2.324.000 aansluitingen 5.636 Mm3

0,81

>

LEES MEER Hoofdstuk Onze maatschappelijke impact

2019: 1,16

14,2

BALANSTOTAAL

WERKPAKKET

MEDEWERKERS ENEXIS

In miljoenen euro’s

In miljoenen euro’s

In aantallen

8.751 882 2019: 8.258

>

LEES MEER Hoofdstuk Financieel verantwoord

2019: 804

4.767 2019: 4.488

>

LEES MEER Hoofdstuk Bevlogen medewerkers in een duurzame organisatie

155.277

81 13,0 51

0 Uitvalduur elektriciteit in minuten

Uitvalduur gas in seconden

Totaal emissies Enexis in ton CO2

2019 2020

2019 2020

bruto netto

>

LEES MEER Hoofdstuk Onze maatschappelijke impact

>

LEES MEER Hoofdstuk Bevlogen medewerkers in een duurzame organisatie

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS Header_dit is enexis

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

7

DIT IS ENEXIS

Enexis‍1 is een regionaal netwerkbedrijf. Wij zorgen ervoor dat miljoenen klanten elektriciteit en gas kunnen ontvangen. Van alle kanten stroomt energie ons netwerk binnen. Enerzijds via grootschalige energieproducenten, anderzijds via klanten die energie duurzaam opwekken en aan ons (terug)leveren. We hebben een prominente rol in de keten van energie en zetten ons in voor verduurzaming van het energiesysteem in Nederland. Al meer dan 100 jaar zetten wij ons actief in voor de samenleving. Met betrouwbare energienetten en onze diensten maken we het leven, wonen en werken van onze klanten prettiger en makkelijker. Op alle mogelijke manieren geven we vaart aan de energietransitie. Klanten kunnen daarbij rekenen op onze kennis, expertise en energie.

1 Daar waar in dit verslag ‘Enexis’ wordt genoemd, wordt het geheel aan activiteiten bedoeld binnen de Enexis Groep van ondernemingen, tenzij expliciet anders vermeld.

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

De energieketen is een dynamisch samenspel geworden tussen heel veel verschillende partijen. Naast de traditionele energiecentrales komen er iedere dag nieuwe energieproducenten bij. Denk aan windparken, zonneweides of aan consumenten die zelf energie produceren uit wind, zon of organisch afval. Als regionale netbeheerder staan wij er middenin en hebben we een centrale rol in het realiseren van de energietransitie. Onze netten vormen de ruggengraat. Hier komt alles

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

8

samen: energie uit fossiele bronnen en duurzaam opgewekte energie. Wij brengen vraag en aanbod in evenwicht en zorgen ervoor dat klanten altijd energie hebben. Behalve dynamischer wordt de energieketen ook steeds duurzamer. Met innovatieve concepten en diensten helpen wij klanten om optimaal gebruik te maken van energie. Zo brengen we een duurzaam energiesysteem dichterbij.

LOKALE DUURZAME OPWEKKING EN TERUGLEVERING Het aantal klanten dat duurzaam opgewekte energie aan ons teruglevert groeit elk jaar. Via meer dan 500.000 aansluitingen leverden klanten in 2020 energie terug aan het regionale net van Enexis.

LANDELIJKE TRANSPORTKETEN Via de landelijke transportnetten van TenneT en Gasunie wordt energie gedistribueerd naar het regionale net: elektriciteit in hoogspanning en gas in hogedruk.

ENERGIE- EN MEETDIENSTEN GROOTSCHALIGE PRODUCTIE EN BUITENLAND Het overgrote deel van de energie (circa 75%) komt van energiecentrales, windparken op zee en uit het buitenland naar ons toe.

Enpuls en Fudura ontwikkelen concepten, schaalbare oplossingen en diensten die bijdragen aan de realisatie van het Klimaatakkoord.

REGIONALE DISTRIBUTIENETTEN In de elektriciteits- en gasnetten van Enexis Netbeheer wordt gas getransformeerd naar lage druk en elektriciteit naar midden- en laagspanning. Daarnaast leveren klanten duurzaam opgewekte energie aan ons terug. Wij brengen energie vervolgens bij klanten in de provincies Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg.

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

9

ONZE ORGANISATIE Binnen Enexis Holding N.V. hebben diverse dochterbedrijven hun eigen specifieke aandachtsgebied. Het geheel van onze activiteiten is georganiseerd in Enexis Groep. De organisatie wordt geleid door de Raad van Bestuur, die in 2020 is uitgebreid tot een vierhoofdig statutair bestuur. Onze aandeelhouders zijn voornamelijk provincies en gemeenten binnen ons verzorgingsgebied.

ORGANOGRAM ENEXIS HOLDING N.V. PER 31 DECEMBER 2020 ENEXIS HOLDING N.V.

Enexis Netbeheer B.V.

Enpuls B.V.

Fudura B.V.

Gereguleerde activiteiten, zoals de aanleg, het onderhoud, de ontwikkeling en het beheer van het elektriciteits- en gasnetwerk.

Ontwikkeling van visie en schaalbare concepten om de energietransitie te versnellen1.

Zakelijke dienstverlening voor het optimaliseren en verduurzamen van de energievoorziening van bedrijven.

Enexis Personeel B.V.

Enexis Vastgoed B.V.

Ondersteunen onze bedrijven van Enexis Groep op het gebied van personeel en vastgoed.

1 Sinds 9 december 2020 is Enpuls Projecten B.V. 100% aandeelhouder van Mijnwater Warmte Infra B.V.; een bedrijf dat warmte- en koudenetwerken beheert en onderhoudt.

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

10

MISSIE, VISIE EN STRATEGIE Onze missie, visie en strategie geven dagelijks richting aan onze activiteiten. Vol overtuiging zetten wij onze strategische koers in voor het uitvoeren van excellent netbeheer én het versnellen van de energietransitie. MISSIE We realiseren een duurzame energievoorziening door ‘state of the art’ dienstverlening en netwerken en door regie te nemen in innovatieve oplossingen.

Het excellent beheren van het energienet zien we als ons bestaansrecht. We zetten ons in om de kwaliteit van het netwerk hoog te houden en bereiden ons voor op een toename van (decentrale) duurzame opwek, energieopslag, diversificatie van warmtebronnen en elektrisch vervoer. Met ‘smart grids’ kunnen we fluctuaties in vraag en aanbod van energie beter aan en voorkomen we storingen. Zo houden we onze netten betrouwbaar, toekomstbestendig, betaalbaar én veilig.

VISIE ċ Iedereen wil altijd en overal energie kunnen gebruiken. ċ De noodzakelijke verandering van de energievoorziening gaat steeds sneller. Groeiende opwek van duurzame energie en energiebesparing vragen om nieuwe oplossingen.

STRATEGIE

N ENERGIETRA LLE NS E SN

IE IT

VE R

Samen met tientallen bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden zetten we onze schouders onder de doelstelling van het Klimaatakkoord: 49% minder CO2-uitstoot in 2030 (t.o.v. 1990). Wij dragen hieraan bij door excellent netbeheer en het versnellen van de energietransitie.

EX CE

LLEN

H T NETBE

EE

R

Tegelijkertijd zetten we ons in om de energietransitie aan te jagen en stimuleren we de ontwikkeling van innovatieve, schaalbare oplossingen. We dragen bij aan duurzame gebiedsontwikkeling, een efficiënt energiesysteem en duurzame mobiliteit; thema’s die relevant zijn in het licht van de Nederlandse klimaatdoelen en een relatie hebben met onze energietxt_nieuwe strategie 2022 infrastructuur. We werken zoveel mogelijk samen met andere bedrijven, overheden, consumenten, coöperaties en kennisinstellingen om kennis te delen. Zo ontstaan er oplossingen met een breed maatschappelijk draagvlak.

OP WEG NAAR EEN NIEUWE STRATEGIE In 2017 is ons huidige strategisch plan vastgesteld. In de tussentijd is er veel veranderd. Zo is de energietransitie steeds zichtbaarder geworden in het Nederlandse landschap met windmolens en zonneweides. Om antwoord te bieden aan de uitdagingen van de toekomst werken we in 2021 toe naar een nieuwe strategie. De timing valt samen met het aanpassen van belangrijke wet- en regelgeving, zoals de Energiewet, de Warmtewet en het door de ACM gewijzigd Methodebesluit die in de loop van 2021 vorm krijgen. Een flinke opgave, want we weten nog niet precies hoe het duurzame energiesysteem er uit zal zien. In de nieuwe strategie zullen we onder meer rekening houden met de veranderende klantvraag en de opkomst van nieuwe energiedragers, zoals waterstof en warmte in de gebouwde omgeving. En ook met een snelle groei van elektrisch vervoer en een stijgende elektriciteitsvraag in de industriesector. We hebben daarnaast aandacht voor de krapte op de arbeidsmarkt voor technische medewerkers, de innovatie en mogelijkheden die ontstaan door data en digitalisering. De nieuwe strategie is naar verwachting begin 2022 klaar.

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

11

DE WERELD WAARIN WIJ WONEN EN WERKEN Txt_Corona Internationale en landelijke ontwikkelingen hebben impact op ons werk aan de energievoorziening. Naast economische ontwikkeling, klimaat en verduurzaming kwam daar in 2020 COVID-19 bij. De aandacht voor het klimaat en verduurzaming nemen wereldwijd toe. Burgers, bedrijven en overheden uitten hun zorgen over de opwarming van de aarde en verspilling van grondstoffen. In 2015 maakten de Verenigde Naties klimaatafspraken in Parijs en in 2020 werden deze door de Europese Commissie nog eens aangescherpt: minstens 55% minder CO2-uitstoot in 2030 (t.o.v. 1990). Ook werd in het afgelopen jaar de Europese Green Deal geconcretiseerd om Europa in 2050 klimaatneutraal te maken. Nederland ondersteunt de Green Deal. Ons Klimaatakkoord van 2019 stelt: 49% CO2-reductie, minstens 35 TWh duurzaam opgewekte elektriciteit door wind- en zonneparken op land, het verduurzamen van 1,5 miljoen woningen en het realiseren van 1,8 miljoen laadpunten voor elektrische auto’s. De realisatie van deze klimaatdoelen is in volle gang. In 2020 zijn Regionale Energiestrategieën in concept opgesteld, proeftuinen gestart voor aardgasvrije wijken, zonneweides en windparken gerealiseerd, warmtenetten aangelegd en laadpalen geplaatst door het hele land.

Onze grootste uitdaging is ervoor te zorgen dat de energie-infrastructuur op tijd klaar is om al deze initiatieven te faciliteren. Enexis is pleitbezorger van systeemefficiëntie. Door het bestaande net efficiënter te benutten kan tot wel 60% worden bespaard aan maatschappelijke kosten en ruimte. Samen met andere netbeheerders in Nederland gaan we met energieregio’s in gesprek over de mogelijkheden. Daarnaast spreken we met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat over vernieuwing van het wettelijk kader, zodat de regelgeving beter aansluit op de nieuwe realiteit.  

SAMENWERKING IN CORONATIJD In de hele samenleving was de coronacrisis voelbaar. Ook bij Enexis. Meer dan ooit waren nieuwe vormen van samenwerking nodig om de uitdagingen in coronatijd het hoofd te bieden. Onze medewerkers hebben er samen de schouders onder gezet en lieten daadkracht, bevlogenheid en ambitie zien. In themapagina’s komen stakeholders aan het woord over hoe zij alles op alles hebben gezet in dit bijzondere jaar.

De coronapandemie raakt de samenleving in het hart. De persoonlijke en economische gevolgen zijn nog steeds niet te overzien. We waren in 2020 bezorgd over de impact op klanten en de (mentale) gezondheid van medewerkers en hun gezinnen. Tegelijk moesten wij er – wat er ook gebeurde – voor zorgen dat de energievoorziening veilig en betrouwbaar bleef.

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

12

SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS Zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen als kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en de klimaatcrisis, dát zijn de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Als netwerkbedrijf zien we het als onderdeel van onze rol om hieraan een stevige bijdrage te leveren. De SDG’s 7, 9 en 11 sluiten naadloos aan op onze kernactiviteiten. Wij zorgen voor een duurzame, betrouwbare en betaalbare energievoorziening en een veilige infrastructuur. Steden en gemeenschappen helpen wij bij verduurzaming. Deze doelen zijn verweven in onze missie, visie en strategie. Daarom ligt daar onze primaire focus. Hier is ook onze impact het grootst. Lees meer over onze bijdrage aan de kern-SDG’s in het onderdeel ‘Onze Onze maatschappelijke impact’. impact Daarnaast onderscheiden we vier SDG’s die onze kernactiviteiten ondersteunen: kwaliteitsonderwijs, eerlijk werk en economische groei, verantwoorde productie en consumptie en klimaatactie. We spannen ons in om aan deze thema’s een directe bijdrage te leveren vanuit onze bedrijfsvoering. Lees meer over onze bijdrage aan ondersteunende SDG’s in het onderdeel ‘Bevlogen Bevlogen medewerkers in een duurzame organisatie’. organisatie Ten aanzien van de overige SDG’s hanteren we een ‘no-harm’-principe; we brengen geen schade toe.

Partnerschap om doelstellingen te bereiken

SDG’S DIE ONZE KERNACTIVITEITEN ONDERSTEUNEN

Geen armoede Geen honger

Hoe wij invulling geven aan onze maatschappelijke rol, blijft zich ontwikkelen. In de afgelopen jaren lieten we met maatschappelijke initiatieven zien een voorbeeld te zijn in duurzaamheid. In 2019 brachten we focus aan in onze maatschappelijke activiteiten: vanuit welke thema’s kunnen we de grootste impact creëren voor een betere wereld? In 2020 hebben we met sectorgenoten onze positieve en negatieve impact gekwantificeerd op twee aspecten: klimaatverandering en het welzijnseffect van het hebben van werk. Het meten van impact geeft ons nieuwe inzichten; de eerste stap naar verdere verbetering. Per SDG brachten we in kaart welke positieve en negatieve impact we hebben, afgezet tegen de materiële onderwerpen en ons strategisch plan. Met uitzondering van SDG 1, 2 en 5 hebben wij impact op alle duurzame doelen. De grootte van de bol geeft weer hoe groot of klein onze impact is. Deze kwalitatieve analyse maakt helder in welke mate SDG’s relevant zijn voor onze organisatie; een bevestiging van onze SDG-prioritering.

Onze samenhangtabel laat zien hoe we vanuit een strategische context bijdragen aan externe uitdagingen en SDG’s.

Vrede, veiligheid en sterke publieke diensten

MEER INZICHT IN ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT

SDG’S DIE AANSLUITEN OP ONZE KERNACTIVITEITEN

Goede gezondheid en welzijn

Leven op het land

Leven in het water

Kwaliteitsonderwijs

Geen armoede

Geen honger

Goede gezondheid en welzijn

Kwaliteitsonderwijs

Gendergelijkheid

Schoon water en sanitair

Betaalbare en duurzame energie

Eerlijk werk en economische groei

Industrie, innovatie en infrastructuur

Ongelijkheid verminderen

Duurzame steden en gemeenschappen

Verantwoorde consumptie en productie

Klimaatactie

Leven in het water

Leven op het land

Vrede, veiligheid en sterke publieke diensten

Partnerschap om doelstellingen te bereiken

Gendergelijkheid

Klimaatactie

Verantwoorde consumptie en productie

Schoon water en sanitair

Duurzame steden en gemeenschappen

Betaalbare en duurzame energie Ongelijkheid verminderen

Industrie, innovatie en infrastructuur

Eerlijk werk en economische groei

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

13

HOE WIJ WAARDE TOEVOEGEN EXTERN PERSPECTIEF

INPUT

WAARDETOEVOEGING

OUTPUT

TRENDS

ONZE NETWERKEN EN DIENSTEN

ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT

• • • • • •

Via 2.880.000 aansluitingen op onze netten brengen we elektriciteit en gas bij klanten en leveren zij energie aan ons terug.

We realiseren een duurzame energievoorziening door ‘state of the art’ dienstverlening en netwerken en door regie te nemen in innovatieve oplossingen.

Duurzaam energie opwekken Duurzame mobiliteit Verduurzaming woningen Elektrificatie Digitalisering Veranderende wet- en regelgeving

We ondersteunen bij Regionale Energie Strategieën en maken het met systemen en data mogelijk dat klanten eigen energiekeuzes maken.

SDG’S

Partnerschap om doelstellingen te bereiken

N ENERGIET LLE RA E SN

MEDEWERKERS

17 Sustainable Development Goals om van de wereld een betere plek te maken in 2030.

Vrede, veiligheid en sterke publieke diensten

Met branchegenoten en partners werken we aan innovatieve oplossingen.

E ITI NS

Klanten, medewerkers, aandeelhouders, markt- en ketenpartners, investeerders, beleidsbepalers, belangenverenigingen en lokale energiepartners.

VE R

DIALOOG MET ONZE STAKEHOLDERS

Onze 4.767 medewerkers werken met opleiding en training doorlopend aan hun vakkennis en duurzame inzetbaarheid.

Geen armoede Geen honger

Goede gezondheid en welzijn

Leven op het land

Kwaliteitsonderwijs

Klimaatactie

Gendergelijkheid

Verantwoorde consumptie en productie

Schoon water en sanitair

Duurzame steden en gemeenschappen

Betaalbare en duurzame energie Ongelijkheid verminderen

Industrie, innovatie en infrastructuur

Eerlijk werk en economische groei

FINANCIËLE POSITIE Het vertrouwen van aandeelhouders en verstrekkers van vreemd vermogen én de omzet uit netwerktarieven maken het mogelijk om investeringen in de energienetten te bekostigen.

Klanten kunnen rekenen op energie die veilig, betrouwbaar en betaalbaar is. Zij zijn vrij om eigen (duurzame) energiekeuzes te maken. Energieregio’s krijgen inzicht in lokale mogelijkheden voor verduurzaming.

Industrie, innovatie en infrastructuur

• Lost Time Injury Frequency Enexis: - Enexis: 0,81 - Contractors: 2,64 • Medewerkerstevredenheid: - samenwerking: 6,4 - bevlogenheid: 7,8 • Arbeidsvoorwaarden, training en opleiding • Ziekteverzuim: 4,85%

XC E

LLE

NT NE

E TBEH

ER

• Iedereen wil altijd en overal energie kunnen gebruiken. • De noodzakelijke verandering van de energievoorziening gaat steeds sneller. • Groeiende opwek van duurzame energie en energiebesparing vragen om nieuwe oplossingen.

Het welzijn van medewerkers en hun familieleden wordt vergroot door een veilige werkomgeving en duurzame inzetbaarheid. We bieden werkgelegenheid in gemeenten. In ons streven verantwoordelijkheid te nemen voor een duurzame wereld is er continu focus op reductie van onze bruto CO2-uitstoot.

Kwaliteitsonderwijs

Eerlijk werk en economische groei

Verantwoorde consumptie en productie

Klimaatactie

FINANCIEEL VERANTWOORD • Omzet: 1.516 miljoen euro • Beïnvloedbare kosten en opbrengsten Enexis Netbeheer: 452 miljoen euro • Nettowinst: 108 miljoen euro • Solvabiliteit: 47,0

Duurzame steden en gemeenschappen

Betaalbare en duurzame energie

BEVLOGEN MEDEWERKERS

• CO2-uitstoot Enexis: netto 0 • CO2-reductie medewerkers via mobiliteit: 57% • Afvalbeleid: 93% gerecycled afval

E

Leven in het water

SDG’s

DUURZAME ORGANISATIE

ORGANISATIE Wij verduurzamen onze eigen bedrijfsvoering.

• Werkpakket: € 882 miljoen • Uitvalduur elektriciteit: 13 minuten • Uitvalduur gas: 81 seconden • Uitbreiden transportcapaciteit: 710 MVA • Customer Effort Scores • Publieke veiligheid • Innovatie door distributieautomatisering Light: 3.531 stations

OUTCOME

Aandeelhouders ontvangen een jaarlijks dividend. Onze credit rating geeft vertrouwen. Eerlijk werk en economische groei

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

14

DOELSTELLINGEN EN PRESTATIES DOELSTELLING 2020

REALISATIE 2020

DOELSTELLING 2021

TOELICHTING

EFFECTIEF STUREN OP RESULTATEN

-

13,0 min

≤ 17,5 min

Pagina 17

In ons streven naar excellent netbeheer en het versnellen van de energietransitie stellen we ambitieuze doelen.

≥ 1.280 MVA

710 MVA

≥ 1.000 MVA

Pagina 18

Elke dag slimmer en beter

Kwantitatieve voortgang jaarorderboek2 ≥ € 878 mln

€ 882 mln

≥ € 941 mln

Pagina 19

Tevreden klanten

Customer Effort Scores (CES)3

KRITISCHE SUCCES FACTOR Betrouwbare energievoorziening

KPI Jaarlijkse uitvalduur

1

Haalbaar, betaalbaar en Uitbreiden transportcapaciteit duurzaam energiesysteem

Lagere scores t.o.v. 2019

Pagina 20

Q4 score 2019 Aanleg Primaire Infrastructuur 36%

Q4 score Aanleg Primaire Q4 score Aanleg Primaire InfraInfrastructuur 20% structuur ≤ 20%

Q4 score 2019 Standaard Aansluitingen 26%

Q4 score Standaard Aansluitingen 26%

Q4 score Standaard Aansluitingen ≤ 24%

Q4 score 2019 Storingen 17% Q4 score Storingen 13%

Q4 score Storingen ≤ 15%

Ieder ongeval is er één te veel

0,81

Ieder ongeval is er één te veel

Pagina 25

Ziekteverzuim kort, middellang en lang totaal1

-

4,85%

Voortschrijdende ­gemiddelde ≤ 5%

Pagina 26

Medewerkerstevredenheid: bevlogenheid1

-

7,8

≥ 7,8

Pagina 25

Medewerkerstevredenheid: samenwerking1

-

6,4

≥ 6,6

Pagina 25

Voldoende vakbekwame mensen

Toename/afname # fte schaars technisch personeel

-

-

# fte technisch personeel extra in dienst bij Enexis ≥ 145 fte (saldo groei in-uitstroom)

Pagina 27

Elke euro goed besteed

Beïnvloedbare kosten en opbrengsten4

≤ € 455 mln

€ 452 mln

≤ € 492 mln

Pagina 35

Samen veilig werken

Lost Time Injury Frequency Enexis Lost Time Injury Frequency contractors

Vitale medewerkers

2,64

1 In 2020 lag de focus op de langetermijnontwikkeling van de KPI. Voor 2021 is een kwantitatieve doelstelling geformuleerd. 2 Op basis van normkosten. 3 Een CES-jaar loopt vanaf december t/m november, waarbij iedere kwartaalscore wordt berekend over de periode: Q1: dec, jan, feb; Q2: mrt, apr, mei; Q3; jun, jul, aug; Q4: sept, okt, nov. Voor de score geldt ‘hoe lager, hoe beter’. 4 Enexis Netbeheer (inclusief staven).

De energietransitie stelt hoge eisen aan onze organisatie: de hoeveelheid werk neemt toe en er is schaarste aan de juiste mensen en middelen. Om op een veilige, betrouwbare en voorspelbare wijze aan de toenemende wensen van onze klanten te kunnen voldoen, streven we naar operationele optimalisatie. Hiertoe zijn wij in 2019 gestart met de implementatie van de werkwijze Operationele Sturing en Continu Verbeteren. In deze werkwijze maken we binnen onze strategie heldere keuzes en doelstellingen voor alle niveaus in de organisatie. Teams bespreken hun prestaties in relatie tot deze doelstellingen, analyseren oorzaken van afwijkingen en lossen deze op. Het management creëert een cultuur waarin het veilig is om prestaties en problemen transparant te maken, waarin medewerkers eigenaarschap nemen voor verbetering en bereid zijn om te leren van elkaar. In 2020 is Operationele Sturing in onze organisatie verder uitgebreid en in diverse teams geïmplementeerd. Aan de verdere doorontwikkeling, verankering en bredere inzet van de methodiek wordt ook in de komende jaren prioriteit gegeven. Om te volgen hoe succesvol we zijn, introduceren we Kritische Succes Factoren die een verbinding vormen tussen onze strategie (kwalitatief) en kpi’s (kwantitatief).

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

15

VOORUITGANG DOOR SAMENHANG ONZE OMGEVING

STRATEGIE

WAARDETOEVOEGING

Trends

ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT

• Klimaatactie • Elektrificatie • Opmars duurzame opwek • Toename duurzame mobiliteit • Digitalisering • Veranderende weten regelgeving

EN ENERGIET RA ELL SN

E ITI NS

Met klanten, medewerkers, aandeelhouders, markt- en ketenpartners, investeerders, beleidsbepalers, belangenverenigingen en lokale energiepartners.

VE R

Stakeholderdialoog

STRATEGISCHE KANSEN EN RISICO’S

DOEL EN REALISATIE 2020

BIJDRAGE AAN SDG’S

Kans: Ongestoorde levering van energie voor klanten, toegang tot een energienet met voldoende capaciteit en een goed werkende energiemarkt. Risico: Omvangrijke en langdurige onderbrekingen van de energievoorziening ten gevolge van natuurrampen, externe oorzaken of falende bedrijfsmiddelen/assets.

Kwantitatieve voortgang jaarorderboek Doel: ≥ € 878 mln Realisatie: € 882 mln Uitbreiden transportcapaciteit Doel: ≥ 1.280 MVA Realisatie: 710 MVA Jaarlijkse uitvalduur elektriciteit Realisatie: 13 min.

7.1

Veiligheid

Kans: Het beperken van risico’s voor mens en maatschappij. Risico: Ongevallen van medewerkers en/of omstanders als gevolg van onveilige situaties en/of falende assets.

Lost Time Injury Frequency Doel: ieder ongeval is er één te veel Realisatie: LTIF Enexis 0,81, contractors 2,64

11.5

Verduurzaming energievoorziening

Kans: Het terugdringen van de milieu-impact door onafhankelijk en in samenspraak met stakeholders de energievoorziening te ontwikkelen. Risico: Het faciliteren van de energietransitie kan worden belemmerd door een te beperkte taakomschrijving in de nieuwe Energiewet.

7.2

Betaalbare energievoorziening

Kans: Aanleggen en beheren van het energienetwerk tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

7.1

Klant centraal

Kans: De wens en tevredenheid van klanten als basis voor ontwikkeling van onze dienstverlening en performance. Risico’s: Het realiseren van de klantvraag blijft achter bij verwachting door schaarste van personeel, materiaal en/of netwerkcapaciteit. Door een pandemie kan (tijdige) dienstverlening van Enexis in gevaar komen.

MATERIËLE THEMA’S

Betrouwbare en toegankelijke energievoorziening

Sustainable Development Goals E

XC E

Kwaliteitsonderwijs

Betaalbare en duurzame energie

Eerlijk werk en economische groei

Industrie, innovatie en infrastructuur

Duurzame steden en gemeenschappen

Klimaatactie

LLE

NT NETB

E EHE

R

BEVLOGEN MEDEWERKERS IN EEN DUURZAME ORGANISATIE

Verantwoorde consumptie en productie

FINANCIEEL VERANTWOORD

Innovatie, digitalisering en informatiebeveiliging

Kans: Ontwikkeling van processen en netwerken door innovaties en digitale technologieën. Risico: Ongeautoriseerd gebruik van data en/of systemen.

Wendbare en vitale organisatie

Kans: Tijdig kunnen inspelen op vraagstukken in de organisatie en energietransitie. Risico: Te laat implementeren van nieuwe ontwikkelingen door onvoldoende wendbare en vitale organisatie, flexibele processen en/of systemen.

Werkgelegenheid en bijdrage aan economische groei

Kans: Werk bieden aan medewerkers, leveranciers en aannemers en door investeringen bijdragen aan economische groei.

Duurzaamheid eigen bedrijfsvoering

Kans: Verbeteren van de (keten)voetafdruk op de maatschappij en het milieu.

Financiële waarde voor aandeelhouders

Kans: Financiële waarde creëren voor aandeelhouders. Risico: Financiële positie wordt beïnvloed door effecten van energietransitie en reguleringsmethodiek.

Customer Effort Scores (CES) Doel: lagere scores t.o.v. 2019 Realisatie: • Q4 score Aanleg Primaire Infrastructuur 20% • Q4 score Standaard aansluitingen 26% • Q4 score Storingen 13%

7.1

9.1 Ziekteverzuim Realisatie: 4,85%

11a

9.4

4.3 4.4 4.7 8.3 8.3 8.8 12.2 12.4 12.6 13.2

Beïnvloedbare kosten en opbrengsten Doel: ≤ € 455 mln Realisatie: € 452 mln

8.1 Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

16

ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT

Betaalbare en duurzame energie

Betrouwbare en toegankelijke energievoorziening

Positieve impact

Met onze dienstverlening en een veilige energievoorziening houden we de economie draaiende en dragen we bij aan vooruitgang, welzijn en sociale cohesie in buurten. We helpen om de energietransitie aan te jagen en vorm te geven.

Negatieve impact

Voor klanten kan een onderbreking in de energievoorziening of een (digitaal) veiligheidsincident gevolgen hebben voor het welzijn of de onderneming. Daarnaast leidt de toenemende distributie van (duurzaam opgewekte) elektriciteit tot hogere kosten en milieu-impact.

Veiligheid (publieke veiligheid) Industrie, innovatie en infrastructuur

Verduurzaming energievoorziening Betaalbare energievoorziening Klant centraal

Duurzame steden en gemeenschappen

Innovatie, digitalisering en informatiebeveiliging

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

17

ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT In het tumult van de coronacrisis en de energietransitie bleef het transport van energie in 2020 onverminderd veilig en betrouwbaar. Verduurzaming van de energievoorziening kreeg opnieuw een impuls met een toename van ruim 123.000 duurzame aansluitingen en 710 MVA extra transportcapaciteit. Wij geven uitvoering aan de energietransitie en streven hierbij naar zo laag mogelijke maatschappelijke kosten. VEILIG, BETROUWBAAR EN TOEGANKELIJK

Gas (in seconden)

Groningen/Drenthe

21,6

101

Overijssel

8,7

47

Noord-Brabant Oost

11,6

60

Noord-Brabant West

12,9

38

Limburg

10,8

150

Hoogspanning1)

0,0

-

Gemiddeld

13,0

81

Uitvalduur

Dat elektriciteit en gas op elk moment beschikbaar moeten zijn voor klanten, was een wezenlijk uitgangspunt in onze corona7.1 aanpak in 2020. Met inachtneming van de veiligheidsmaatregelen kon ons werk doorgaan. Dit is van belang, want alleen met regelmatige inspecties en het onderhouden van installaties houden we ons energienet in een goede conditie. Klanten zaten gemiddeld 13 minuten zonder elektriciteit en 81 seconden zonder gas. Onze uitvalduur van elektriciteit is daarmee korter dan vorig jaar en al enige jaren beneden het landelijke gemiddelde (concept) van 21 minuten. De uitvalduur van gas steeg 30 seconden ten opzichte van 2019, wat met name te wijten is aan enkele afzonderlijke storingen, en komt hiermee boven het landelijk gemiddelde (concept) van 65 seconden. We investeren in de preventie van graafschades, die vaak de oorzaak zijn van onderbrekingen. Bovendien gaat het oplossen van storingen steeds sneller door distributieautomatisering in onze netten en verbeterde technische kennis van storingsploegen. Ook vanuit het oogpunt van veiligheid is onderhoud van de netten van groot belang. Voor ons geldt: ieder ongeval is er één te veel. Enexis heeft een hoge veiligheidsstandaard en neemt proactief maatregelen om medewerkers en de omgeving te 11.5 beschermen. Zo zijn we gestart om spanningsschakelaars (COQ-installaties) eerder dan gepland te vervangen.

In 2018 werden we opgeschrikt door een ernstig veiligheidsincident in een van onze COQ-installaties, waarbij medewerkers en omstanders gewond zijn geraakt. Dit soort incidenten willen we koste wat kost voorkomen. Daarom vervingen we dit jaar al meer dan 100 COQ-installaties in ons verzorgingsgebied. Hetzelfde geldt voor brosse gasleidingen die we voor 2023 preventief vervangen. Conform planning vervingen wij 140 kilometer grijs gietijzeren leidingen en circa 20 kilometer leidingen van asbest cement. We zetten veiligheid in alles op één.

Elektriciteit (in minuten)

1 Niet geografisch toe te wijzen.

UITVALDUUR ELEKTRICITEIT1 TEN OPZICHTE VAN HET LANDELIJKE GEMIDDELDE 35 29 23

24,4

21,0

27,3 19,8

21,02

14,2

13,0

2019

2020

17 11 5

15,2

13,8

2016 Enexis

2017

16,0 2018

Nederland

Registratiesystematiek Nestor elektriciteit. 2 Landelijk gemiddelde 2020 is een concept; definitieve uitkomst was bij de publicatie van dit jaarverslag nog niet bekend. 1

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

DUURZAAM EN BETAALBAAR

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

AANTAL AANSLUITINGEN WAAROP WORDT TERUGGELEVERD

Naast het draaiende houden van de energievoorziening van vandaag werkten we met man en macht aan het energiesysteem van de toekomst. In de afgelopen 5 jaar is het aantal aansluitingen voor zonnepanelen, zonneweides en windmolens bijna verdrievoudigd. Het opgestelde duurzame vermogen is in één jaar circa 60% toegenomen, met name bij grootzakelijke klanten. Er wordt op jaarbasis in verhouding net zoveel elektriciteit geproduceerd als alle 2,8 miljoen huishoudens in ons verzorgingsgebied verbruiken.

550.000

525.036

440.000

401.811

330.000

Er was in 2020 voldoende ruimte om in 95% van de gevallen een transportindicatie af te geven, maar de capaciteit in onze netten wordt helaas steeds schaarser. De vraag van klanten om energie aan het net terug te leveren, stijgt exponentieel. Er zijn ingrijpende aanpassingen nodig in onze netten om alle duurzame projecten in ons werkgebied te kunnen realiseren. In 2020 is de aansluitcapaciteit uitgebreid met 710 MVA. Dit is minder dan de 1.280 MVA die we ons vooraf ten doel hadden gesteld en is met name een gevolg van vertraagde levering en plaatsing van transformatoren, waardoor projecten doorgeschoven moesten worden. We zetten alles op alles om de capaciteit binnen de huidige grenzen van onze netten te benutten, maar op steeds meer plekken is het elektriciteitsnet overvol en moeten we ‘nee’ verkopen.

294.293 215.917

220.000 110.000 0

1

517.807

396.902

291.204

213.943

2016

1

Grootverbruik

Dat het aanbod van duurzame opwek op land ook de komende jaren toeneemt, blijkt onder meer uit de Regionale Energiestrategieën (RES) die in 2020 in concept werden gepresenteerd. Energieregio’s kiezen massaal voor zonne-energie. De impact van de concept-RESsen (en de bijbehorende keuzes) hebben wij berekend. De energietransitie kost elk jaar meer geld en vraagt om grote investeringen. Dat betalen burgers en bedrijven met elkaar. Wij doen er alles aan om de energievoorziening voor iedereen betaalbaar te houden.

18

1.974

3.089

4.909

7.229

2017

2018

2019

2020

Kleinverbruik

Geen vergelijkende cijfers beschikbaar voor 2016.

DUURZAAM OPGESTELD VERMOGEN (IN MEGAWATT) 8.000

De totale maatschappelijke kosten voor het aanpassen van de infrastructuur, het ruimtebeslag en de benodigde tijd zijn fors. Wij geloven dat systeemefficiëntie kansen biedt om de beschikbare ruimte op het net beter te benutten. We brachten voor elke regio in kaart wat systeemefficiëntie oplevert qua kosten, landschap en doorlooptijd. Door slimme keuzes te maken in het energiesysteem kunnen onze netten optimaal ingezet worden. Zo besparen we kosten en ruimte én houden we de ambities van energieregio’s betaalbaar en uitvoerbaar. Op diverse manieren zetten we ons in voor verruiming van de mogelijkheden.

6.600 6.000 4.200

4.000

1. Beïnvloeden van de vraag Met energieregio’s en projectontwikkelaars bespreken we in een vroeg stadium wat er in welk gebied nog mogelijk is. We berekenen de impact van energieplannen op het net en de investeringen die dit met zich meebrengt. Zo komen initiatiefnemers niet voor verrassingen te staan en neemt de kans toe dat subsidies gaan naar projecten die ook echt gerealiseerd kunnen worden. We doen ook onderzoek naar de toepassing van alternatieve energiebronnen, zoals groen gas, waterstof en restwarmte.

3.100 2.200

2.000 0 Grootverbruik 1

900

2016

1

1.200

2.300

1.700

1.300

1.900

2.500

4.300

2017

2018

2019

2020

Kleinverbruik

Geen vergelijkende cijfers beschikbaar voor 2016.

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

2. Bestaande netcapaciteit optimaal benutten Om onnodige aanpassingen van het net te voorkomen, willen we alle beschikbare capaciteit zo goed mogelijk aanwenden. Bijvoorbeeld door structureel de reservecapaciteit van het net te gebruiken. Of door de piekproductie van zon- en windparken te verlagen (‘curtailment’). Andere oplossingen, zoals congestiemanagement, smart charging en flexibele tarieven bespreken we met marktpartijen, de overheid en toezichthouder ACM. We leveren (in sectorverband) input voor passende regelgeving met heldere spelregels.

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

WERKPAKKET 2021 PER PROVINCIE

136

We willen goed begrijpen wat er op de lange termijn gaat spelen. Zo vormen we in 2021 een visie op verduurzaming van de industrie. We doen onderzoeken en verrijken onze kennis en ervaring over de de toepassing van alternatieve, nieuwe energiedragers in ons net. Zo oriënteren we ons bijvoorbeeld op waterstof. Wat betekent het om waterstof in onze netten te distribueren en hoe kan Power-to-Gas bijdragen aan het oplossen van schaarse netcapaciteit van elektriciteit en behoud van de gasnetten?

1.000 941

96

3. Netten op maximale snelheid en kosteneffectief uitbreiden Hoe dan ook moet het elektriciteitsnet in de komende jaren op grote schaal uitgebreid worden en verzwaard. Dat kost enorm veel tijd en geld. We investeren proactief op basis van verwachtingen en wachten niet altijd op concrete opdrachten. Ook gaan we eerder in overleg met gemeenten om vergunningstrajecten soepel te laten verlopen en hiermee te versnellen. Zo benutten we onze realisatiekracht maximaal. Tegelijkertijd implementeren we technische innovaties, zoals kant en klare mobiele middenspanningsstations (e-houses). Ze zijn goedkoper en kunnen naar schatting 6 tot 9 maanden sneller geplaatst worden. En we werken slimmer door (graaf)werkzaamheden te combineren.

19

882

900 804

163

800 730 700

351

732

666

600 195

500

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Werkpakket 2016-2021 op basis van normkosten.

Ons werkpakket had in 2020 een recordhoogte van € 882 miljoen; een toename van 10% ten opzichte van vorig jaar. Ook in de komende jaren zien we veel werk op ons afkomen om de energietransitie uit te voeren. Zo zal het werkpakket in 2021 verder stijgen naar € 941 miljoen. Naast onze eigen aanpak zijn we hiervoor afhankelijk van de capaciteit en de planning van het hoogspanningsnet van TenneT. Dit maakt de maakbaarheid van de energietransitie tot een complex en dynamisch vraagstuk. We moeten samen alles uit de kast halen om in de behoefte aan netcapaciteit te voorzien en hebben elkaar nodig om ambities waar te maken. In 2020 tekenden we een intentieverklaring met TenneT om de samenwerking te optimaliseren, elkaar beter te informeren en planningen beter op elkaar af te stemmen.

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

20

Dilemma_regulatorisch kader DIENSTVERLENING AAN KLANTEN CENTRAAL Dilemma’s en inzichten

WAT HEEFT PRIORITEIT IN DE ENERGIETRANSITIE? De impact van Regionale Energiestrategieën op het energienet is fors. En daar komen plannen voor woningbouw, duurzame industrie en mobiliteit nog eens bovenop. De opgave voor onze infrastructuur is zo groot dat het werk simpelweg niet gelijktijdig kan worden uitgevoerd. We zullen dus politiekmaatschappelijke prioriteiten moeten gaan stellen. Willen we in Nederland eerst nieuwe woningen aansluiten op het elektriciteitsnet of geven we prioriteit aan het verzwaren van een aansluiting voor zonnepanelen? Gaan we het net verzwaren voor de industrie of voor duurzame opwek? Voor netbeheerders is het stellen van prioriteiten niet toegestaan in de huidige gas- en elektriciteitswetgeving. Wij sluiten op non-discriminatoire wijze aan. Als sector en als bedrijf geven we de energiewereld van morgen vorm binnen de wetgeving en reguleringsmethodiek van gisteren. De gas- en elektriciteitswetgeving passen niet meer bij de taken die de netbeheerder vandaag en morgen heeft. Wij pleiten voor een afwegingskader dat de prioritering van het werkpakket van netbeheerders onderbouwt. Het belang van een nieuwe woonwijk kan hiermee worden afgewogen tegen het belang van een nieuw bedrijventerrein of hernieuwbare opwek. Het geldt als leidraad bij het verdelen van schaarse technici en (financiële) middelen.

Klanten vinden het belangrijk dat wij duidelijk zijn en onze afspraken nakomen. We namen in 2020 contact op met consumenten en bedrijven om de werkzaamheden en de planning te bespreken, ook als deze tussentijds vertraging opliep of als een aansluiting langer op zich liet wachten dan de wettelijke termijn van 18 weken. We ervaren dat doen wat we beloven voor klanten vaak belangrijker is dan de doorlooptijd. Het contact hierover wordt gewaardeerd; meer klanten geven bij ons aan voldoende op de hoogte geworden te houden van hun project. Die positieve trend zien we terug in de Customer Effort Scores van het afgelopen jaar, die aangeven hoeveel moeite klanten moeten doen om goed geholpen te worden. We stellen alles in het werk om elke dag te verbeteren voor onze klant door verbeterinitiatieven op levertijden en communicatie voort te zetten en te realiseren. CUSTOMER EFFORT SCORE Aanleg Primaire Infrastructuur

Storingen

36% 28%

28%

26%

26%

20%

18%

17% 13%

Q4 2018

Ook moet er een nieuw wettelijk en regulatorisch kader komen waarbinnen we de energietransitie kunnen realiseren. Onder meer met een kortere periode tussen het doen van investeringen en het ontvangen van een vergoeding daarvoor via de tarieven. Daarover spraken we in 2020 in sectorverband met onder meer de Autoriteit Consument & Markt en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. We denken mee en leveren input voor passende regelgeving met heldere spelregels om het systeem betaalbaar te houden.

Standaard Aansluitingen

Q4 2019

Q4 2020

Q4 2018

Q4 2019

Q4 2020

Q4 2018

Q4 2019

Q4 2020

Voor de Customer Effort Score geldt ‘hoe lager hoe beter’. We merken dat deze fase van de energietransitie nieuwe vragen oproept bij klanten. Is het verstandig om op dit moment te investeren in een warmtepomp? Kan ik alvast van het gas af of moet ik wachten op een wijkaanpak van mijn gemeente? Vaker dan ooit komen klanten met (verduurzamings)vragen bij hun netbeheerder, maar wij hebben de antwoorden ook (nog) niet altijd en mogen niet adviseren. Onze medewerkers zijn behulpzaam en verwijzen klanten naar installateurs of de gemeente.

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

In lijn met het aansluitverbod bij nieuwbouw en de doelstelling uit het Klimaatakkoord om woningen en gebouwen te verduurzamen zien we dat het aantal nieuwe gasaansluitingen in 2020 is gehalveerd ten opzichte van 2019. In de proeftuinen Aardgasvrije Wijken deden we in 2020 ervaring op met nieuwe technieken en aanpakken, zoals warmtenetten in combinatie met geothermie of aquathermie. Enpuls ontwikkelde daarnaast een stappenplan en een maatregelenpakket voor gemeenten die wijken willen verduurzamen. Naast het wijkproces pleiten wij ervoor dat natuurlijke momenten (verbouwen, verhuizen) worden benut om de gebouwde omgeving te verduurzamen. ONTWIKKELING NIEUWE AANSLUITINGEN (IN DUIZENDEN)

40

36

35

38

32

30

29

27

25 20

17

15

15

17 14

10 5

7 2016 Gas

2017

2018

2019

AANVULLENDE INFORMATIE

21

communities (‘Gridflex’) en betere afstemming van vraag en aanbod op bedrijventerreinen (‘BZO Groningen’). Ook door in 2020 te investeren in Mijnwater, een bewezen warmteproject in de regio Parkstad Limburg, kunnen we met Enpuls een substantiële bijdrage leveren om de energietransitie te versnellen. Door een toenemend belang van ICT en cybersecurity wordt digitale veiligheid een steeds belangrijker onderdeel van ons werk. We nemen structurele maatregelen om onze operationele technologie, ICT en (persoons)gegevens te beschermen. Denk aan autorisatiemanagement, monitoring van onze netwerken en het uitvoeren van Privacy Impact Assessments. Ons ISO27001-certificaat toont aan dat Enexis Netbeheer een goed werkend managementsysteem heeft voor informatiebeveiliging. We letten er op dat data niet langer worden bewaard dan strikt noodzakelijk. Hiermee verkleinen we de impact van eventuele datalekken en zijn wij in staat om de privacy van onze klanten beter te beschermen, zoals ook de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) voorschrijft. In onze aanpak van digitale veiligheid focussen we niet alleen op technologie, maar ook op mensen, processen en cultuur. Want met name de bewustwording over cybersecurity-risico’s en incidenten is van groot belang. Daarom deelden we in 2020 binnen onze teams informatie over risico’s en incidenten die plaatsvonden in de sector.

Om de energievoorziening zo veilig mogelijk te houden, hadden we het afgelopen jaar nauw contact met het Nationaal Cyber Security Center, overheidsinstanties, toezichthouder Agentschap Telecom en sectorgenoten over potentiële risico’s en bedreigingen. We maken onderdeel uit van de Energy ISAC; een kennisnetwerk van cybersecurityspecialisten van de vitale Dilemma_maatschappelijk geldte delen over incidenten, dreigingen en kwetsbaarheden kunnen we snel bedrijven in de energiesector. Door kennis maatregelen nemen om cybercriminelen en andere kwaadwillenden buiten de deur te houden en schade te voorkomen.

2020

Elektra

VERSNELLEN DOOR INNOVATIE EN DIGITALISERING Voldoen aan de toenemende vraag van klanten legt een groot beslag op onze medewerkers en ons organisatievermogen.

9.1 Wij zetten al enkele jaren in op efficiency om ons werk slimmer en sneller te doen. Werkzaamheden worden in de teams strak 9.4

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

gepland en sinds 2019 op de voet gevolgd via operationele sturing. Daarnaast vernieuwen we het ICT-landschap. We voegen slimme distributieautomatisering toe in onze netstations, waarmee we drukte in het laagspanningsnet of storingen sneller kunnen lokaliseren en oplossen; dit zetten we ook de komende jaren voort. Ook bouwen we klantgericht IT-systemen en benutten we de kennis van branchegenoten en partners om onze dienstverlening aan klanten te verbeteren. In 2020 werkten we samen aan (digitale) innovaties, zoals de prefab meterkast en het slimmer realiseren van laadpalen. In gezamenlijke projecten onderzoeken we nieuwe mogelijkheden en testen we de potentie van innovaties als flexibiliteit door energy

Dilemma’s en inzichten

WAT IS EEN VERANTWOORDE BESTEDING VAN MAATSCHAPPELIJK GELD? De complexiteit van digitale veiligheid wordt steeds groter. Het kost veel tijd en geld om ons te wapenen tegen cybersecurity-aanvallen op onze vitale infrastructuur en (persoons)gegevens. Tegelijkertijd kunnen we niet onuitputtelijk investeren. Wij werken dagelijks aan digitale veiligheid en zoeken hierbij doorlopend het optimum. Processen moeten werkbaar blijven en maatschappelijk geld moet zorgvuldig worden geïnvesteerd.

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

RISICO’S

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

22

STATUS T.O.V. 2019

Realiseren klantvraag blijft achter bij verwachting door schaarste van personeel, materiaal en/of netwerkcapaciteit

Kans iets gedaald

Financiële positie wordt beïnvloed door effecten van energietransitie en reguleringsmethodiek

Impact iets gestegen

Ongeautoriseerd gebruik van data en/of systemen

Gelijk

Omvangrijke en langdurige onderbrekingen van de energievoorziening ten gevolge van natuurrampen, externe oorzaken of falende bedrijfsmiddelen/assets

Gelijk

Het faciliteren van de energietransitie kan worden belemmerd door een te beperkte taakomschrijving in de nieuwe Energiewet

Kans gedaald

Voor een toelichting op de risico’s en onze maatregelen verwijzen we naar het hoofdstuk Ri Risicobeheersing sicobeheersing.

>

LEES OOK ċ Detailinformatie storingen ċ Ontwikkeling infrastructuur 2016-2020 ċ Procedure bij klachten en geschillen

Enexis Jaarverslag 2020

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2020

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

23

DEZE FASE VRAAGT OM ONCONVENTIONELE SAMENWERKING. BEN VOORHORST, COO TENNET IN 2020

“Voldoende infrastructuur gerealiseerd krijgen, dát is de voornaamste uitdaging die TenneT en Enexis vandaag verbindt. De golf aan duurzame initiatieven die op ons afkomt is ongekend. Enerzijds vanuit de Regionale Energiestrategieën, anderzijds vanuit bedrijven en industrieën die groeien en meer elektriciteit nodig hebben. Om die vraag op tijd te accommoderen, zijn er onconventionele manieren van samenwerking nodig. Dat onderstreepten wij in 2020 in een intentieverklaring met Enexis. We spraken af om elkaar te helpen bij wederzijdse doelstellingen, en dat bleef niet bij mooie woorden. Een goed voorbeeld is de vergroening van de industrie in Groningen. Door in een vroeg stadium met de regionale stakeholders samen te werken – waaronder Enexis – konden we in 2020 sneller stappen zetten om sneller meer capaciteit te kunnen leveren. We hebben niet gewacht tot de plannen 100% helder waren, maar zijn in een vroeg stadium om tafel gegaan om de doorlooptijd te verkorten. Onze organisaties zijn van origine risicomijdend, maar onder druk merken we dat we niet kunnen wachten totdat we alles 100 procent helder hebben. Doorloopsnelheid is nu belangrijk. Want de zekerheid dat we te langzaam gaan, is uiteindelijk ook een risico. De voortvarende samenwerking met alle betrokken partijen in Groningen was verfrissend en willen we in de komende jaren verder uitbouwen.