Bijlage 1: BNG Bank Jaarrekening 2020
Tekst van het document
BNG BANK JAARVERSLAG
2020
Gedreven door maatschappelijke impact
JAARVERSLAG BNG BANK 2020
3
4
2020
VOORWOORD
6
KERNGEGEVENS
9
GEDREVEN DOOR MAATSCHAPPELIJKE
GEDREVEN DOOR MAATSCHAPPELIJKE IMPACT
IMPACT
1.1 1.2
1.3 1.4 1.5
Ons Kompas Naar Impact Continuïteit in dienstverlening in een buitengewoon jaar Kredietverlening aan klantsectoren gestegen Sterke positie op geld- en kapitaalmarkten CO2-emissies kredietportefeuille gedaald
INTERNE BEDRIJFSVOERING
2.1 2.2 2.3 2.4
Medewerkers CO2-emissies bedrijfsvoering Compliance Risicobeheer
11 11 15 21 29 31
35 35 40 43 46
5
RESULTATEN EN VOORUITZICHTEN 3.1 3.2
Financiële resultaten Vooruitzichten
GOVERNANCE
57 57 63
Corporate structuur Samenstelling RvB en organisatie
66 66 70
BESTUURSVERKLARING
75
4.1 4.2
VERSLAG VAN DE RVC
6.1 6.2 6.3 6.4
Voorwoord Samenstelling RvC en commissies Activiteiten RvC Activiteiten RvC-commissies
AANVULLENDE INFORMATIE
7.1 7.2 7.3
Materialiteit en waardecreatie Uitgangspunten verslaglegging Begrippenlijst
78 78 80 83 86
91 91 96 101
6
VOORWOORD BNG Bank helpt publieke sector in moeilijke tijden De COVID-19-pandemie is in 2020 van grote invloed geweest op klanten, medewerkers en de maatschappij als geheel. We zijn tevreden dat we in deze moeilijke tijden onze klanten in de publieke sector konden blijven helpen, onze medewerkers een veilige werkomgeving konden bieden, en daarbij goede financiële resultaten behaalden. Met name bij zorginstellingen en gemeenten is de operationele en financiële druk als gevolg van de pandemie groot, hoewel financiële compensatie door de overheid de financiële gevolgen van de COVID-19pandemie voor gemeenten beperkt. Het vangnet dat kabinet en zorginkopers hebben ingericht, dempt de financiële gevolgen voor de zorgsector. Wij hebben onze klanten geholpen waar mogelijk en gewaarborgd dat onze kredietverlening ook in deze moeilijke tijden tegen aantrekkelijke voorwaarden is gecontinueerd. Om de continuïteit in dienstverlening te realiseren is een groot beroep gedaan op het aanpassingsvermogen van onze medewerkers. Met nieuwe digitale werkvormen en werkend vanuit huis hebben zij zich maximaal ingezet voor onze klanten. Wij zijn trots op onze medewerkers. Maatschappelijke impact 2020 is ook het jaar waarin we onze strategie hebben aangescherpt. BNG Bank is een bank die zich laat leiden door maatschappelijke impact.
We hebben dit verwoord in onze purpose ‘gedreven door maatschappelijke impact’. We kiezen ervoor ons exclusief te richten op het publieke domein en op het vergroten van maatschappelijke impact op vier Sustainable Development Goals (SDG’s): - goede gezondheid en welzijn (SDG 3) - kwaliteitsonderwijs (SDG 4) - betaalbare duurzame energie (SDG 7) - duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11).
Om actief te kunnen sturen op het vergroten van maatschappelijke impact, gaan we deze impact meten en rapporteren. Financieel resultaten We zijn tevreden met de financiële resultaten die we hebben behaald in 2020. De nettowinst over 2020 komt uit op EUR 221 miljoen, ondanks de zeer lage rentetarieven. De winststijging van 36% is vooral veroorzaakt door de in historisch perspectief hoge incidentele voorziening in 2019. Het renteresultaat van BNG Bank bedraagt EUR 477 miljoen. Het resultaat financiële transacties komt per saldo uit op EUR 17 miljoen negatief. De daling van EUR 53 miljoen ten opzichte van 2019 is vooral veroorzaakt door de COVID-19-pandemie. Die heeft onder andere geleid tot hogere opslagen voor krediet- en liquiditeitsrisico’s van rentedragende waardepapieren en leningen, met lagere waarderingen als gevolg. De omvang van nieuw verstrekte langlopende kredieten bedroeg EUR 11,7 miljard. De totale langlopende kredietportefeuille nam ten opzichte van ultimo 2019 met EUR 1,8 miljard toe tot EUR 86,0 miljard. Vooral de portefeuille langlopende kredieten aan woningcorporaties nam toe. BNG Bank is een sterk gekapitaliseerde bank. De Common Equity Tier 1-ratio en de Tier 1-ratio bedragen per einde 2020 33% respectievelijk 39%. De leverage ratio komt eind 2020 uit op 3,5%.
Ratingbureau Fitch bevestigde recent de AAA-rating van BNG Bank, en ook Moody’s en S&P waarderen BNG Bank op het hoogste ratingniveau. Daarmee behoort BNG Bank tot de veiligste banken ter wereld. Executive Committee In lijn met de aangescherpte strategie is in 2020 besloten tot een wijziging van de topstructuur. Om sturing te geven aan het vergroten van klantpartnerschap en aan de daarvoor benodigde optimale interne organisatie is gekozen voor het aanvullen van de drietallige Raad van Bestuur met
7
een Chief Commercial Officer (CCO) en Chief Operating Officer (COO). Tezamen vormen de 5 bestuurders het Executive Committee. Per 15 februari 2021 is Cindy van Atteveldt benoemd als CRO van BNG Bank. Zij is de opvolger van John Reichardt. Per 1 maart 2021 is Jaco van Goudswaard benoemd als kwartiermaker en beoogd COO. De procedure voor de vacature van CCO loopt nog. Vooruitzichten 2021 Ook dit jaar wordt sterk gekleurd door de COVID-19pandemie. BNG Bank zal blijven doen wat mogelijk is om haar klanten te ondersteunen. Vanuit onze purpose en strategie richten we ons op het vergroten van maatschappelijke impact. We investeren in het vergroten van klantpartnerschap en in de ontwikkeling van onze medewerkers. Het aantal medewerkers groeit, met name om te kunnen voldoen aan eisen vanuit toezicht en regelgeving. Wij achten dit voor dit jaar noodzakelijk. Tegelijkertijd zijn we gecommitteerd om processen te optimaliseren om zo de operationele kosten en daarmee financieringskosten voor onze klanten zo laag mogelijk te houden. De volatiliteit op de financiële markten zal naar verwachting groot blijven. Dat maakt het doen van voorspellingen over het verwachte nettoresultaat 2021 niet verantwoord. De lage rentestanden zal een drukkend effect blijven hebben op de ontwikkeling van het renteresultaat. Slot 2020 was een indringend jaar en ook dit jaar is uitdagend.
Wij merken de kracht van sterk gemotiveerde medewerkers, die bewust kiezen om te werken voor een bank met maatschappelijke impact. We spreken onze waardering uit naar hen en ook naar onze aandeelhouders, klanten, commissarissen en andere belanghebbenden voor hun bijdrage aan onze prestaties. Een bijzonder woord van dank aan John Reichardt voor zijn bijdrage aan de solide reputatie en resultaten van BNG Bank. Gita Salden Chief Executive Officer BNG Bank
8
KERN GEGEVENS Omvang kredietverlening
Balanstotaal
€ 11,7
€ 160,4 € 221
miljard
miljard
Dividendvoorstel
€ 101
Nettowinst
miljoen
Langlopende kredietportefeuille
€ 86 miljard
Langlopende kredietportefeuille Waarvan aan of onder garantie van overheden
miljoen
BNG Bank stelt voor om 50% van de winst beschikbaar voor aandeelhouders als dividend aan hen uit te keren.
78,1
76,4
74,5
2018
86,0
84,2
81,3
2019
2020
9
Common Equity Tier 1-ratio
Tier 1-ratio
Leverage ratio
33%
39%
3,5%
32%
32%
33%
38%
38%
39%
2018
2019
2020
2018
2019
2020
3,8%
2018
3,6%
3,5%
2019
2020
10
Gedreven door maatschappelijke impact
11
GEDREVEN DOOR MAATSCHAPPELIJKE IMPACT 1.1 Ons Kompas Naar Impact BNG Bank heeft in 2020 gereflecteerd op haar 'purpose' en kernactiviteiten. Hieruit is 'Ons Kompas Naar Impact' ontstaan, de koers die BNG Bank de komende jaren gaat volgen met een duidelijke 'purpose' en strategische speerpunten.
Purpose: Gedreven door maatschappelijke impact Activiteiten van BNG Bank staan in het teken van het maken van maatschappelijke impact. De bank voert hierover het gesprek met haar klanten en maakt op basis daarvan keuzes. BNG Bank richt zich op de publieke sector en het vergroten van klantpartnerschap. De ambitie is dat klanten BNG Bank beschouwen als natuurlijke partner voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken, dat de bank daarin succesvol is en dat de bank haar maatschappelijke impact kan aantonen.
Kernwaarden: duurzaam, betrouwbaar en professioneel De drie kernwaarden van BNG Bank zijn duurzaam, betrouwbaar en professioneel: - Duurzaam geeft aan dat het handelen van BNG Bank is gericht op het maken van impact, nu en op termijn. De bank weet wat er in de maatschappij speelt, is gericht op oplossingen en op de relatie met klanten. - Betrouwbaar komt tot uiting in transparantie in handelen en communicatie. BNG Bank is helder en
eerlijk over wat zij kan betekenen en komt haar afspraken na. - Professioneel bepaalt hoe BNG Bank werkt, hoe de bank zich ontwikkelt, hoe de bank met zichzelf en de ander omgaat in een professionele context. BNG Bank werkt effectief en blijft zich ontwikkelen. De bank toont respect voor de ander, luistert goed, spreekt aan en leert van fouten.
Focus op de publieke sector De afgelopen jaren heeft BNG Bank een diversiteit aan klanten bediend, met een verscheidenheid aan producten en diensten, waardoor de bank versnippering in haar activiteiten heeft ervaren. Met 'Ons Kompas Naar Impact' wordt de koers aangescherpt door expliciet te maken: - waartoe de bank er is: maximale maatschappelijke impact; - voor wie de bank er is: van en voor de publieke sector; - wat de bank is: duurzaam, betrouwbaar en professioneel.
12
BNG Bank kiest voor de publieke sector in Nederland, de oorsprong van de bank. Onder de publieke sector wordt gerekend: - de Nederlandse overheid, provincies, gemeenten en waterschappen; - organisaties die een overheidstaak uitvoeren, zoals woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen; - organisaties waarvan het aandelenkapitaal voor de helft of meer door de overheid wordt verschaft en/of activiteiten waarvoor de overheid 100% garant staat.
meer zijn dan de verstrekker van krediet. Vanwege de sterke positie van de bank in de publieke sector, kan en wil de bank meer betekenen. BNG Bank wil een natuurlijke partner zijn die kundig en oprecht betrokken is. Een partner die actief bijdraagt aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. BNG Bank wil klanten bedienen met het juiste product, via het juiste kanaal en op het juiste moment. De bank gaat daarom actief met haar klanten in gesprek om huidige en toekomstige behoeften te bespreken, zodat de bank daarop haar dienstverlening kan aanpassen.
Aanscherping strategie
Aantoonbare maatschappelijke impact In 2020 heeft BNG Bank gereflecteerd op haar 'purpose' en kernactiviteiten. Hieruit is 'Ons Kompas Naar Impact' ontstaan, de koers die BNG Bank de komende jaren gaat volgen. Het strategisch kader voor BNG Bank is daarbij vastgesteld door de RvB in samenspraak met de RvC. Vervolgens is aan de aangescherpte strategie invulling gegeven in afdelingsplannen. Daartoe hebben medewerkers in teamverband kennis gemaakt met het strategisch kader en hebben zij kunnen nadenken over de betekenis daarvan voor de eigen afdeling en de afdelingsplannen en de gevolgen voor het eigen werk. Eind november 2020 is de aangescherpte strategie gedeeld met klanten, aandeelhouders en andere stakeholders. Meer informatie over 'Ons Kompas naar Impact' is te vinden op de website.
Vergroten klantpartnerschap BNG Bank kiest voor het vergroten van het klantpartnerschap. BNG Bank wil voor haar klanten
Het versterken van de klantrelatie vanuit meer focus en het vergroten van klantpartnerschap en de daarvoor benodigde optimale interne organisatie, bepalen de koers van BNG Bank de komende jaren. Door een bewuste keuze te maken is BNG Bank ervan overtuigd dat zij haar ambitie waar kan maken: BNG Bank is een publieke bank die aantoonbaar bijdraagt aan maatschappelijke impact en wordt door haar klanten en stakeholders gezien als een natuurlijke partner voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Om actief te kunnen sturen op het vergroten van maatschappelijke impact, gaat BNG Bank deze impact meten en rapporteren. Hiervoor worden de Sustainable Development Goals (SDG’s) gebruikt, waarbij de bank kiest voor vier SDG’s waar de bank, samen met haar klanten, het verschil kan maken. Over de wijze waarop impact zal worden gemeten, zal in het jaarverslag 2021 worden gerapporteerd.
13
14
Stayinc., Eindhoven
Goede en betaalbare woningen in Eindhoven Mix van sociale en vrijesectorhuurwoningen
Middenhuurwoningen tussen € 720 - € 1.000 per maand
15
1.2 Continuïteit in dienstverlening in een buitengewoon jaar De COVID-19-pandemie heeft tot een mondiale economische recessie geleid met vergaande economische en maatschappelijke gevolgen wereldwijd. De continuïteit van de dienstverlening van BNG Bank is gedurende 2020 gewaarborgd gebleven.
Vergaande economische en maatschappelijke gevolgen door de COVID-19-pandemie Het coronavirus, dat in december 2019 voor het eerst opdook in de Chinese stad Wuhan, verspreidde zich in een snel tempo over de rest van de wereld. Om het aantal besmettingen en slachtoffers zoveel mogelijk te beperken en de druk op de gezondheidszorg te verlichten besloten de overheden in de meeste westerse landen in maart 2020 tot een lockdown, waardoor de economische en maatschappelijke activiteiten voor een groot deel stil kwamen te liggen. Met name de sectoren horeca, vervoer, toerisme, persoonlijke dienstverlening en cultuur werden geraakt. De beperkende maatregelen hadden effect en konden daardoor vanaf mei 2020 in veel landen geleidelijk worden versoepeld. In het najaar nam het aantal besmettingen echter weer toe, waardoor overheden genoodzaakt waren om de beperkende maatregelen weer aan te scherpen. In november, eerder dan verwacht, maakten de farmaceutische ondernemingen Pfizer/BioNtech en Moderna bekend dat ze geschikte vaccins hadden ontwikkeld. In een groot aantal westerse landen is in december 2020 gestart met de vaccinatie van de bevolking. De verwachting is dat Nederlandse overheden de COVID-19-pandemie in de loop van 2021 onder controle zullen krijgen. Voor klanten van BNG Bank heeft de COVID-19pandemie vergaande economische en maatschappelijke gevolgen.
Van de klantsectoren van BNG Bank vervullen vooral zorginstellingen en gemeenten een belangrijke rol in het bestrijden van
de gevolgen van de pandemie en in het uitvoeren van de door het kabinet genomen maatregelen. Zij ondervinden ingrijpende financiële gevolgen hiervan (zie ook de paragraaf over klantsectoren). BNG Bank zet zich in om klanten door deze moeilijke periode heen te helpen en te zorgen voor continuïteit van dienstverlening. Zo heeft BNG Bank deelgenomen aan een gezamenlijk initiatief van banken om klanten, indien gewenst, uitstel van aflossingen voor kredieten tot EUR 2,5 miljoen te geven om daarmee financieel extra lucht te creëren. De situatie op de financiële markten verslechterde in maart 2020 vanwege de COVID-19-pandemie. Daardoor sloot de geld- en kapitaalmarkt bijna volledig gedurende een paar weken. Daarna ging de markt geleidelijk weer open, aanvankelijk met sterk gestegen krediet- en liquiditeitsopslagen. BNG Bank heeft sinds het begin van de COVID-19-pandemie steeds voldoende toegang tot de kapitaalmarkt gehad en kon over voldoende liquiditeit beschikken om klanten van financiering te voorzien (zie ook de paragraaf over geld- en kapitaalmarkten).
Sterke krimp Nederlandse economie Teneinde de economische en sociale gevolgen van de COVID-19-pandemie te beperken besloten overheden wereldwijd tot omvangrijke steunprogramma’s voor bedrijven, zelfstandige ondernemers en instellingen. In Europa werd besloten tot een gemeenschappelijk steunprogramma van EUR 750 miljard, het 'Next Generation EU'. De kern van dit programma wordt gevormd door de Recovery and Resilience Facility. Deze faciliteit biedt landen financiële steun in de vorm
16
van leningen en subsidies om de economische gevolgen van de pandemie op te vangen. De economische bedrijvigheid nam in Nederland in 2020 als gevolg van de COVID-19-pandemie sterk af. De daling zou nog veel groter zijn uitgevallen, indien het kabinet niet had besloten tot substantiële maatregelen ter ondersteuning van het bedrijfsleven. Dankzij regelingen voor onder meer loondoorbetaling, belastinguitstel en compensatie van vaste lasten konden bedrijven en instellingen in 2020 blijven voortbestaan en konden veel banen worden behouden. De werkloosheid liep daardoor slechts beperkt op. Ook de financiële positie van gemeenten is door de pandemie verder onder druk komen te staan. Ter ondersteuning heeft het kabinet steunpakketten ter beschikking gesteld en zijn enkele voorgenomen kortingen op het gemeentefonds uitgesteld. Dankzij het vangnet dat het kabinet en zorginkopers hebben ingericht voor de zorgsector, zijn de financiële resultaten van de zorgsector slechts beperkt lager uitgekomen. BNG Bank heeft zich gedurende 2020 ingezet om klanten door deze moeilijke periode heen te helpen en te zorgen voor continuïteit van dienstverlening. Ook in 2021 zullen klanten de gevolgen van de COVID-19-pandemie ondervinden. BNG Bank zal blijven doen wat mogelijk is om haar klanten te ondersteunen.
Het financieringsbeleid van BNG Bank blijft onveranderd gericht op permanente toegang tot de geld- en kapitaalmarkt voor de gewenste looptijden en volumes tegen zo laag mogelijke kosten. Vanwege het open karakter werd de Nederlandse economie in 2020 ook zwaar getroffen door de terugval van de internationale handel. Zowel de uitvoer als de invoer daalde in 2020 aanzienlijk. Het bruto binnenlands product (bbp) is in het afgelopen jaar afgenomen met ongeveer 4,0%, na een groei van 1,9% in 2019. De economische krimp was overigens minder groot dan in de meeste andere Europese landen. Deels was dat te danken aan de relatief gunstige situatie van de Nederlandse overheidsfinanciën. Hierdoor had de regering aanzienlijke budgettaire ruimte om de economische gevolgen van de pandemie te beperken. Bovendien is de digitalisering van de Nederlandse economie verder voortgeschreden dan in de meeste andere landen,
waardoor veel werknemers thuis konden werken. Bedrijven waren door vergroting van internetverkopen beter in staat om hun omzet op peil te houden. De inflatie liep terug van 2,6% in 2019 naar rond 1,0% in 2020. De COVID-19-pandemie leidde tot een omslag in de overheidsfinanciën. Als gevolg van overheidsregelingen is het begrotingstekort in 2020 volgens officiële prognoses uitgekomen op EUR 48,4 miljard (6,1% van het bbp). In 2019 realiseerde de overheid nog een overschot van EUR 13,8 miljard (1,7% van het bbp). De bruto collectieve uitgaven namen in volume toe met 12,7%, waarbij overdrachten aan bedrijven het sterkst toenamen. Ook de uitgaven aan openbaar bestuur en gezondheidszorg kwamen hoger uit dan vorig jaar. Ondanks een forse stijging bleef de overheidsschuld in 2020 beneden de referentiewaarde van 60% die in het kader van de Europese en Monetaire Unie is afgesproken. De bruto overheidsschuld kwam aan het einde van 2020 uit op EUR 450 miljard (bijna 57% van het bbp). In 2019 bedroeg de overheidsschuld nog ongeveer 49% van het bbp.
Dutch businesses endorse sustainability in COVID-19 recovery BNG Bank heeft, samen met bijna 250 bedrijven, de ‘Dutch businesses endorse sustainability in COVID-19 recovery’ ondertekend. In deze verklaring pleiten bedrijven ervoor om duurzaamheid als hoeksteen te nemen voor COVID-19-herstelplannen. Deze verklaring is opgesteld op initiatief van de Dutch Sustainable Growth Coalition (DSGC), waarin acht Nederlandse multinationals verenigd zijn. De DSGC streeft naar duurzame groei door economische winst te combineren met ontwikkelingen op maatschappelijk gebied en bij te dragen aan de SDG’s.
17
Akkoord over Brexit Na langdurige onderhandelingen bereikten het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie (EU) op 24 december 2020 een akkoord over de voorwaarden van de Britse uittreding uit de EU per 1 januari 2021. In het akkoord is overeengekomen dat er geen invoertarieven en -quota zullen worden ingevoerd op de buitenlandse handel. Britse en Europese bedrijven krijgen echter wel te maken met handelsbelemmeringen, zoals grenscontroles, exportverklaringen en certificaten. Ook komt er een einde aan het vrije verkeer van personen. Ondernemers in de dienstensector in het Verenigd Koninkrijk zullen vanaf 2021 moeten voldoen aan de regels van individuele lidstaten of de EU, indien ze willen blijven opereren in deze landen. Het Verenigd Koninkrijk zal aan een aantal Europese richtlijnen op het terrein van onder meer milieu, arbeidsrecht en subsidies aan bedrijven moeten voldoen. Indien het land daarvan afwijkt, heeft de EU de mogelijkheid om alsnog invoertarieven te gaan heffen op Britse producten. Op deze wijze wordt oneerlijke concurrentie tegengegaan en de interne markt beschermd, waarmee aan de belangrijkste voorwaarde van de EU voor de Brexit is voldaan. Geschillen over de handelsovereenkomst zullen via arbitrage worden opgelost. Naar aanleiding van de uitslag van het Britse referendum in 2016 over het uittreden uit de Europese Unie heeft BNG Bank een uitgebreide impactanalyse
uitgevoerd. De bank biedt geen materiële grensoverschrijdende diensten aan in het Verenigd Koninkrijk. Het volume met financiële tegenpartijen in het Verenigd Koninkrijk is echter aanzienlijk. BNG Bank heeft daartoe mitigerende maatregelen genomen voor zowel hedging- als clearingactiviteiten waarmee de continuïteit van de bedrijfsvoering gewaarborgd blijft.
Gedaalde rentetarieven De COVID-19-pandemie was voor centrale banken aanleiding om het monetaire beleid te verruimen. De ECB besloot om de effectenaankopen te vergroten via het 'Pandemic Emergency Purchase Programm' (PEPP). Daarnaast werden tegen zeer gunstige tarieven nieuwe leningprogramma’s voor banken gelanceerd, die tot doel hebben om de kredietverlening te bevorderen. Onder invloed van de internationale verruiming van het monetaire beleid daalden de lange rentetarieven in de meeste westerse landen. In de Verenigde Staten daalde de rente op tienjarige staatsleningen met 1 procentpunt naar 0,9 procent. In Duitsland daalde de vergelijkbare rente van -0,2% naar -0,6%. De rente op Nederlandse tienjarige staatsleningen nam af van -0,1% naar -0,5%. De lage rentetarieven hebben daarmee een behoorlijke invloed op de financiële resultaten van de bank (zie paragraaf Financiële resultaten). In onderstaande afbeelding zijn de rentetarieven op tienjarige staatsleningen weergegeven.
18
2019
%
2020
3.0 2.5 2.0 1.5 Verenigde Staten
1.0 0.5
Nederland
0.0 −0.5
Duitsland −1.0 Q1 Bron: Macrobond
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
19
Belangrijke gebeurtenissen 2020
Februari
BNG Bank live met Overstap Check
Januari
BNG Duurzaamheidsfonds start met sportleningen Sportverenigingen kunnen een sportlening aanvragen bij het BNG Duurzaamheidsfonds voor de verduurzaming van hun accommodatie. Met een garantie van de Stichting Waarborgfonds voor de Sport hebben deze leningen een zeer scherp rentetarief.
Klanten kunnen profiteren van de Overstap Check van SurePay. In de online bankieromgeving krijgen zij een melding als de persoon of bedrijf waar zij geld naar overboeken, is overgestapt naar een andere bank. Het nieuwe rekeningnummer verschijnt in de melding en klanten kunnen dit direct opslaan in het adressenboek van hun bank.
April
Gemeenschappelijke verklaring: samen doorbouwen aan Nederland Maart
Thuiswerken als gevolg van coronacrisis BNG Bank splitst werknemers op in twee groepen die onderling geen fysiek contact hebben. BNG’ers in kritieke functies werken deels op het hoofdkantoor en deels op een uitwijklocatie. Overige werknemers zoveel mogelijk thuis.
Op basis van gesprekken met minister Ollongren van Binnenlandse Zaken geven meer dan 30 partijen, waaronder BNG Bank, in een gemeenschappelijke verklaring aan dat zij zich zullen inspannen en verantwoordelijkheid zullen nemen om mogelijke negatieve gevolgen van de coronacrisis zoveel mogelijk te voorkomen en de continuïteit in de bouwproductie en werkgelegenheid zoveel mogelijk te borgen.
20
Mei
Wijkkompas ondersteunt verduurzaming wijken BNG Bank start samen met een aantal gemeenten, woningcorporaties en de non-profit organisatie Stroomversnelling met het wijkkompas, ter ondersteuning van de verduurzaming van wijken.
September
Gemeente Noordenveld wint Erfgoedprijs 2020 Noordenveld ondersteunt de talrijke initiatieven van bewoners en vrijwilligers zeer enthousiast. Het deskundige gemeentelijk erfgoedteam zet zich bijzonder zorgvuldig en betrokken in voor de goed bewaarde historische omgeving, aldus de jury. Deze prijs is een initiatief van het BNG Cultuurfonds.
November
Ons Kompas Naar Impact BNG Bank scherpt haar strategie aan. De bank heeft een geschiedenis met maatschappelijke impact als leidraad en kondigt aan dat ze zich nu exclusief richt op het publieke domein in Nederland om nog meer maatschappelijke impact te creëren dan ze al deed.
December
December
Apeldoorn kiest voor BNG Bank
BNG Bank publiceert policy paper warmtenetten
Na een Europese aanbesteding kiest de gemeente Apeldoorn BNG Bank als huisbankier. De gunning vond plaats op basis van een Programma van Eisen en de gunningscriteria 'prijs' en 'kwaliteit' voor een periode van 10 jaar.
BNG Bank stelt gemeenten voor om een Regionaal Warmtebeheer Bedrijf op te richten. Dit sluit aan bij de gemeentelijke regierol en geeft de overheid meer professionaliteit en slagkracht.
21
1.3 Kredietverlening aan klantsectoren gestegen Vooral zorginstellingen en gemeenten vervullen een belangrijke rol in het bestrijden van de gevolgen van de COVID-19-pandemie en in het uitvoeren van de door het kabinet genomen maatregelen. BNG Bank heeft zich ingezet om klanten door deze periode heen te helpen en te zorgen voor continuïteit van de dienstverlening.
Decentrale overheden staan onder druk Ontwikkelingen bij decentrale overheden De COVID-19-pandemie heeft grote gevolgen voor het functioneren van de decentrale overheden. Vooral voor gemeenten was 2020 een bewogen jaar. De financiële positie en de gemeentelijke organisatie zijn door de pandemie onder druk komen te staan. Operationeel werd de toch al hoge werkdruk als gevolg van de uitvoering van de Jeugdzorg, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de invoering van de Omgevingswet verzwaard door de werkzaamheden voor (tijdelijke) ondersteuning van noodlijdende niet-commerciële organisaties en zelfstandige ondernemers. Ook de toegenomen werkzaamheden in de uitvoering van de bijstandswet en de schuldhulp leidden tot verhoging van de werkdruk. Financieel gezien werden de gemeenten geconfronteerd met teruglopende inkomsten uit huur, heffingen en belastingen, terwijl de uitgaven aan de inzet van handhaving, bijstand, zorginstellingen, openbaar vervoer en culturele en sportorganisaties stegen. Dit versterkte de terugloop van de financiële positie, die sinds 2015 al onder druk staat door de decentralisatie van overheidstaken en als gevolg van kortingen op het gemeentefonds. De provincies zijn geconfronteerd met teruglopende inkomsten uit het openbaar vervoer en zij hebben maatregelen moeten nemen om de regionale economie en de cultuursector te ondersteunen.
De duidelijke signalen die gemeenten hebben afgegeven over de verslechtering van de financiële positie hebben bij het Rijk weerklank gevonden. In totaal is een bedrag van EUR 1,3 miljard aan steunpakketten ter beschikking gesteld en zijn enkele voorgenomen kortingen op het gemeentefonds uitgesteld. Verder zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds voor 2020 en 2021 vastgezet op het niveau uit de Voorjaarsnota 2020. Daarmee zijn gemeenten voorlopig voorzien van voldoende liquiditeit. Niettemin verwachten gemeenten dat zij zonder aanvullende structurele middelen gedwongen zijn het investeringsniveau voor wenselijke maatschappelijke investeringen verder terug te schroeven, wanneer zij de uitgaven voor Wmo en Jeugdzorg op peil willen houden. Wat betreft de implementatie van het Klimaatakkoord en de energietransitie zoeken gemeenten naar de rol die zij kunnen vervullen en de financiële ruimte die zij daarvoor hebben. De teruglopende investeringsmogelijkheden hinderen de ambities om lokaal verduurzaming te stimuleren. Een positieve ontwikkeling is het ontstaan van lokale duurzame energiecoöperaties, een collectief van bewoners die gezamenlijk initiatieven opzetten om duurzame energieprojecten van de grond te krijgen en die in samenwerking met of met ondersteuning van gemeenten worden opgericht.
22
Decentrale overheden
Langlopende kredietportefeuille
Omzet nieuwe langlopende kredietverlening
€ 31,3
€ 4,5
miljard
5,3
miljard
4,9
3,8 3,8 30,8
32,1
31,3
2018
2019
2020
(in miljard euro)
2018
2019
4,5
2020
4,5
Omzet nieuwe langlopende kredietverlening Waarvan aan of onder garantie van overheden
(in miljard euro)
Met haar financiering helpt BNG Bank de decentrale overheden om te werken aan duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11) en aan betaalbare duurzame energie (SDG 7).
BNG Bank partner van decentrale overheden In gesprekken die BNG Bank met gemeenten voert, wordt ingegaan op de ondersteuning die de bank kan bieden bij financiële uitdagingen waarvoor gemeenten zich zien geplaatst. Daarbij wordt onder meer advies gegeven over de mogelijke financieringsstructuur van huidige en toekomstige investeringen. Niet alleen financieringstechnische aspecten komen aan de orde. Bij de huidige lage rentestanden vestigt BNG Bank ook aandacht op de bijkomende organisatorische kosten, zoals expertisekosten, die steeds relevanter worden bij de keuze voor de vorm waarin een project wordt gegoten. Dit past in het versterken van het klantpartnerschap, dat de bank in de aangescherpte strategie als speerpunt heeft benoemd. De contacten met klanten verlopen na een gewenningsperiode ook digitaal op een soepele manier. BNG Bank heeft in de eerste maanden van de COVID-19-pandemie wekelijks een nieuwsbrief aan gemeenten uitgegeven waarin relevante ontwikkelingen en activiteiten van de bank zijn opgenomen. Verder zijn webinars in plaats van fysieke bijeenkomsten van de bank met diverse groepen gemeenten georganiseerd. Met FAMO, de Federatie
van Algemene Middelenmanagers bij de Overheid, heeft BNG Bank een congres georganiseerd over de besteding van inkomsten uit de verkoop van Enecoaandelen. Social return Bij aanbestedingen door overheden is er een wettelijke plicht voor de winnende partij om een bijdrage te leveren aan Social Return On Investment (SROI), bijvoorbeeld door het in dienst nemen van iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt. BNG Bank vult SROI in door een bijdrage te leveren aan maatschappelijke projecten of door gebruik te maken van een platform voor vraag en aanbod van sociale initiatieven.
23
Zorgsector
Langlopende kredietportefeuille
Omzet nieuwe langlopende kredietverlening
€ 7,1
1.148
miljard
762 6,9
7,1
€ 543 miljoen
543 370
7,1 173 63
2018
2019
2020
(in miljard euro)
2018
2019
2020
Omzet nieuwe langlopende kredietverlening Waarvan met garantie van o.a. WfZ
(in miljoen euro)
Met haar dienstverlening aan de zorgsector sluit BNG Bank direct aan op goede gezondheid en welzijn (SDG 3).
Ingrijpende gevolgen COVID-19pandemie voor zorgsector Ontwikkelingen in zorgsector Personeelstekorten en werkdruk waren al groot in de zorg en zijn door de pandemie nog groter geworden. Omzetten zijn lager en kosten zijn hoger uitgevallen dan verwacht. Dankzij het vangnet dat kabinet en zorginkopers hebben ingericht voor de zorgsector, zijn de financiële resultaten van de zorgsector in 2020 slechts beperkt lager uitgekomen. De afgelopen jaren heeft de overheid ingezet op de decentralisatie van overheidstaken en de uitvoering is onder randvoorwaarden zoveel mogelijk decentraal belegd. Doel hiervan is om zorg en ondersteuning dichter bij de burger te organiseren, om zo meer maatwerk te leveren en kosten te besparen. Gemeenten hebben echter structureel te weinig geld om hun taken op het gebied van jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning adequaat uit te voeren. De vergrijzing en demografische ontwikkelingen zetten de zorg en de betaalbaarheid daarvan verder onder druk. De sector wordt door deze
ontwikkelingen genoodzaakt om zorg anders te organiseren, met meer ruimte voor preventie, meer regionale afstemming en meer overheidsregie. De digitalisering van de zorg, zoals het monitoren op afstand en digitale consulten, heeft mede vanwege de COVID-19-pandemie al een impuls gekregen. BNG Bank partner van de zorgsector De kredietverstrekking van BNG Bank aan de zorgsector is in 2020 op niveau gebleven. BNG Bank heeft in NVB-verband samen met de Rijksoverheid, zorginkopers en andere stakeholders het vangnet voor de zorg vormgegeven, om daarmee de financiële effecten van de pandemie voor klanten zo beperkt mogelijk te houden en de continuïteit in de zorg zoveel mogelijk te behouden. Hoe de financiële situatie van zorginstellingen en de kredietvraag zich in 2021 zullen ontwikkelen, hangt af van het verdere verloop van de COVID-19-pandemie en de wijze waarop het vangnet wordt gecontinueerd. Ook de wijze van zorginkoop en het beleid van het volgende kabinet spelen daarin mee. In 2018 heeft BNG Bank samen met andere banken, de Green Deal 'Duurzame zorg voor een gezonde toekomst' mede ondertekend. Met partijen uit de zorg
24
zijn afspraken gemaakt om de zorg in Nederland te verduurzamen door het verminderen van CO2-uitstoot en het stimuleren van circulaire economie. Ook zijn afspraken gemaakt over praktische zaken als het
creëren van een zorgomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag van bewoners, professionals en bezoekers en het verminderen van medicijnresten in het oppervlaktewater en grondwater.
Woningcorporaties
Langlopende kredietportefeuille
Omzet nieuwe langlopende kredietverlening
€ 41,8
€ 3,7 miljard
miljard
4,0
3,6 39,4
40,5
2018
2019
41,8
2020
(in miljard euro)
3,4
2018
3,7 3,7
2019
3,5
2020
Omzet nieuwe langlopende kredietverlening Waarvan met garantie van het WSW
(in miljard euro)
Met haar financiering helpt BNG Bank de woningcorporaties om te werken aan duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11).
Investeringen door woningcorporaties nemen toe Ontwikkelingen bij woningcorporaties Na een langdurige periode van minder investeringen, nemen de investeringen door woningcorporaties sinds 2019 weer toe. De COVID-19-pandemie heeft geen merkbare gevolgen voor de kredietvraag van woningcorporaties gehad. Toch blijven daadwerkelijke investeringen van de corporatiesector achter bij investeringsambities. In 2020 is een akkoord afgesloten door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Aedes en VNG om gezamenlijk de bouw van 150.000 sociale huurwoningen te versnellen en binnen twee jaar te groeien naar een bouwproductie van minimaal 25.000 woningen per jaar. Dit betekent een forse toename van de huidige nieuwbouwproductie van ongeveer 15.000 woningen per jaar. Tevens is afgesproken de bouw van
middenhuurwoningen en goedkope koopwoningen door woningcorporaties te stimuleren. Beschikbaarheid van (goede) bouwlocaties is echter een voorwaarde om de productie op te kunnen voeren. Bouwgrond is schaars en er zijn andere partijen die vaak meer kunnen betalen dan woningcorporaties. Naast een tekort aan geschikte bouwlocaties, vormen een tekort aan uitvoeringscapaciteit, de stikstofproblematiek en hoge bouwkosten belemmeringen voor nieuwbouw. Dit terwijl de behoefte aan sociale huurwoningen onverminderd groot blijft. De verduurzaming van bestaande woningen vormt eveneens een belangrijk thema voor woningcorporaties. Woningcorporaties hebben afgesproken dat hun woningvoorraad in 2021 gemiddeld label B heeft en dat in 2050 alle woningen CO₂-neutraal zijn. Het investeringsniveau in verduurzaming zal moeten toenemen om deze
25
langetermijnklimaatdoelstellingen te halen. Mede door de verlaging van de verhuurderheffing en de heffingsverminderingen hebben woningcorporaties op de korte termijn nog voldoende financiële ruimte om investeringen in nieuwbouw en het verduurzamen van bestaande woningen op te pakken. De financiële draagkracht van de corporatiesector is echter onvoldoende om ook in de toekomst voldoende betaalbare woningen te bouwen en bij te dragen aan verduurzaming. Om corporaties in staat te stellen deze maatschappelijke opgaven op termijn te realiseren, zullen de financiële mogelijkheden moeten worden verruimd. Dit kan onder meer worden gerealiseerd door een verlaging van de verhuurderheffing. Daarnaast zullen ook de eerder genoemde belemmeringen, zoals beschikbaarheid van bouwlocaties en uitvoeringscapaciteit, moeten worden aangepakt. BNG Bank partner van woningcorporaties Middenhuur Middenhuurwoningen met een huurprijs boven de sociale huurwoninggrens van EUR 737 tot ongeveer EUR 1.000 per maand, bieden plaats aan huishoudens met een middeninkomen. Deze huishoudens verdienen te veel om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning en te weinig om een woning te kunnen kopen of ze kiezen voor een huurwoning vanwege de flexibiliteit. Middenhuur helpt om doorstroming te bevorderen en om meer gemengde wijken en complexen te realiseren, wat bevorderlijk is voor de leefbaarheid.
Steeds meer woningcorporaties oriënteren zich op deze mogelijkheid. Aangezien commerciële bedrijven de middenhuur tot nu toe onvoldoende oppakken, krijgen woningcorporaties meer mogelijkheden om in dit segment actief te zijn. Begin 2020 heeft BNG Bank een bijeenkomst georganiseerd over middenhuur en financieringsaanvragen die niet geborgd worden door het WSW. Hoewel het aantal activiteiten van woningcorporaties in het middenhuursegment, nieuwbouw dan wel aankopen van woningportefeuilles, tot nu toe beperkt is, is het de ambitie van BNG Bank om mee te groeien met het investeringsniveau van woningcorporaties in middenhuur en daarmee als partner actief bij te dragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken.
Wijkkompas In 2020 is BNG Bank samen met een aantal gemeenten, woningcorporaties en de non-profit organisatie Stroomversnelling gestart met het wijkkompas ter ondersteuning van het verduurzamen van wijken. Het Wijkkompas biedt in de vorm van een online tool hulp aan betrokkenen (de desbetreffende gemeente, woningcorporatie(s), bewoners en ondernemers) bij de energietransitie in een wijk en biedt inspiratie en voorbeelden hoe op wijkniveau de wijkuitvoeringsplannen vormgegeven en gecommuniceerd kunnen worden. Het Wijkkompas stelt alle partijen in staat om te leren van de ervaringen van anderen. Op deze wijze biedt het Wijkkompas handvatten voor een collectieve aanpak waarbij kennis, kunde en kosten worden gedeeld en tegelijk iedereen een zekere mate van autonomie behoudt. BNG Bank richt zich daarbij vooral op het beschikbaar stellen van financiële tools en het informeren over afwegingen en randvoorwaarden ten aanzien van investeringsopgaven.
Borgstelsel Het borgstelsel is van groot belang voor de sociale huursector. Door het borgstelsel kunnen leningen tegen aantrekkelijke voorwaarden worden uitgegeven. Daarmee draagt dit stelsel bij aan de beschikbaarheid en betaalbaarheid van de sociale huurwoningen. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) verstrekt borging op leningen aan corporaties, wat betekent dat zij de betalingsverplichtingen van de lening overnemen, mocht de corporatie daar zelf niet meer aan kunnen voldoen. Met een in 2019 ingezet strategisch programma wil het WSW het borgstelsel nog robuuster maken. BNG Bank levert waar mogelijk een bijdrage aan het programma, onder meer door het aanbieden van de zogenaamde obligolening. Deze lening zorgt er voor dat woningcorporaties altijd middelen beschikbaar hebben om hun eventuele obligoverplichting richting het WSW te voldoen. Het
26
WSW heeft namelijk het recht om deze middelen in te roepen in het geval het risicovermogen van het WSW onder een bepaalde waarde daalt.
Samen doorbouwen aan Nederland Meer dan 30 partijen, waaronder BNG Bank, hebben in een gemeenschappelijke verklaring aangegeven dat zij zich zullen inspannen en verantwoordelijkheid zullen nemen om mogelijke negatieve gevolgen van de COVID-19pandemie te voorkomen en de continuïteit in de bouwproductie en werkgelegenheid te borgen. Samen werken de partijen eraan om aan de grote vraag naar woningen te voldoen en de verduurzamingsopgave van de bestaande bouw uit het Klimaatakkoord te versnellen. De partijen hebben afspraken gemaakt over het door laten gaan of versnellen van investeringen, vergunningverleningen en aanbestedingen. Zo willen zij voorkomen dat bouwprojecten vertragen of stil komen te liggen. Ook zijn de partijen overeengekomen dat eventuele risico's gedeeld worden.
Grote verduurzamingsopgave onderwijssector De gevolgen van de COVID-19-pandemie is voor onderwijsinstellingen groot. De financiële effecten zijn echter relatief beperkt gebleven, vanwege de wijze waarop scholen worden bekostigd. Daardoor is er nauwelijks sprake van gederfde inkomsten.
In het kader van het Klimaatakkoord heeft de onderwijssector een grote verduurzamingsopgave van het vastgoed. De aanpak van verduurzaming vertoont verschillen. Het basis- en voortgezet onderwijs werkt aan integrale huisvestingsplannen, waarmee onder regie van gemeenten de energieprestaties en functionaliteit van schoolgebouwen kunnen worden verbeterd. MBO, HBO en universiteiten streven naar een CO2-neutrale portefeuille in 2050, waarbij wordt geïnvesteerd op natuurlijke investerings- en renovatiemomenten. BNG Bank partner van de onderwijssector BNG Bank draagt bij aan een betaalbare onderwijshuisvesting van goede kwaliteit en de bank fungeert als partner bij het verduurzamen van onderwijsvastgoed. Met deze dienstverlening aan de onderwijssector sluit BNG Bank direct aan op SDG 4: kwaliteitsonderwijs. In 2020 is de kredietverstrekking van BNG Bank in de onderwijssector achtergebleven bij de verwachting. Voor het basis- en voortgezet onderwijs verloopt de financiering van investeringen en verduurzaming doorgaans via de gemeenten. Het vastgoed van middelbaar en hoger beroepsonderwijs en universiteiten financiert BNG Bank rechtstreeks.
De door BNG Bank georganiseerde Onderwijsdagen, bedoeld om de bekendheid van BNG Bank onder schoolbesturen te vergroten en inzicht te geven in de ondersteuning die de bank kan bieden bij het verduurzamen van vastgoed, hebben door de COVID-19-pandemie in 2020 geen vervolg kunnen krijgen.
27
Energie
Solvabiliteitsplichtige omzet energie Zon en wind 2020
2019
€ 130
€ 450
miljoen
miljoen
Met haar bijdrage aan de energietransitie sluit BNG Bank aan op betaalbare duurzame energie (SDG 7).
Projectfinancieringen in energie, milieu, mobiliteit en netwerken De aangescherpte strategie en de vier gekozen SDG's (zie paragraaf Ons Kompas Naar Impact) hebben geleid tot herijking van de sectoren waarin BNG Bank actief is. De bank kiest daarbij voor financiering van projecten in de sectoren energie, milieu, mobiliteit en netwerken. Deze sectoren staan voor grote opgaven, zoals verduurzaming en energietransitie. BNG Bank zit met deze sectoren aan tafel om te praten over financierbaarheid en verwezenlijking daarvan. In aansluiting op deze kredietverlening, is voor het realiseren van kleinschalige projecten het BNG Duurzaamheidsfonds opgericht. In 2020 heeft BNG Bank bijdragen geleverd aan de jaarlijkse congressen over verduurzaming van gemeentelijke vastgoed en woningcorporaties.
BNG Duurzaamheidsfonds Het BNG Duurzaamheidsfonds financiert sinds 2018 zakelijke projecten die een bijdrage leveren aan de duurzaamheidsdoelen van gemeenten of provincies. Het fonds verstrekt kredieten met een omvang van EUR 50.000 tot EUR 2.500.000 en faciliteert verduurzaming op het gebied van zorg, wonen en onderwijs en op gebieden zoals duurzame energieopwekking en energiebesparende maatregelen. Met het fonds komt BNG Bank tegemoet aan de vraag naar eenvoudige financiering voor duurzame projecten. Sportverenigingen kunnen bij het fonds een Sportlening aanvragen voor allerlei soorten investeringen, van duurzame verlichting tot het aanleggen van nieuwe velden. Sinds de start begin 2020 heeft het fonds al meer dan 45 Sportleningen uitgegeven. Meer informatie over het BNG Duurzaamheidsfonds en de projecten die het fonds financiert is te vinden op de website van het fonds.
28
Calvijn College, Middelburg
Bouw duurzaam schoolgebouw Financiering € 6,3 miljoen
29
1.4 Sterke positie op geld- en kapitaalmarkten Vanwege hoge externe ratings (Moody's: Aaa, FitchRatings: AAA, S&P Global: AAA) kan BNG Bank tegen aantrekkelijke tarieven verschillende valuta aantrekken voor de korte en lange termijn. Het aantrekken van korte- en langetermijngelden in verschillende valuta op internationale geld- en kapitaalmarkten (funding), is een belangrijke activiteit voor BNG Bank om daarmee financiering aan klanten te kunnen aanbieden. Verreweg het grootste deel betrekt BNG Bank via openbare emissies (uitgifte van obligaties) op internationale geld- en kapitaalmarkten. Een beperkt deel wordt verworven via zogenaamde private placements. Op de Engelstalige website van BNG Bank staat hierover meer informatie.
Ontwikkelingen 2020 BNG Bank heeft in 2020 EUR 15,4 miljard aan langlopende financiering aangetrokken via de uitgifte van obligatieleningen. De gemiddelde kredietopslag boven het swaptarief in 2020 was hoger dan in voorgaande jaren door de uitbraak van de COVID-19pandemie en de relatief hoge gemiddelde looptijd van de aangetrokken funding. De kredietopslag van de bank piekte in de eerste weken van maart toen langlopende funding feitelijk niet beschikbaar was. Daarna daalde de kredietopslag weer geleidelijk. Aan het einde van 2020 lag deze opslag op een vergelijkbaar niveau als in de eerste maanden van het jaar. Door haar uitstekende kredietwaardigheid was BNG Bank het gehele jaar in staat om tegen aantrekkelijke tarieven kortlopende financiering aan te trekken. Vanwege de gunstige condities heeft BNG Bank besloten ook deel te nemen aan de derde ‘targeted longer-term refinancing operation’ van de ECB. Het doel van deze TLTRO III is het stimuleren van de reële economie door het verschaffen van liquiditeit aan specifieke doelgroepen, waaronder corporaties en zorginstellingen.
Duurzame obligaties Een bijzondere categorie openbare emissies die BNG Bank uitgeeft, zijn duurzame obligaties. Deze obligaties worden uitgegeven in lijn met de internationale Sustainability Bond Guidelines, geadministreerd door de International Capital Market Association (ICMA). De obligaties worden gebruikt voor de financiering van gemeenten en woningcorporaties die binnen hun categorie het hoogst scoren op het gebied van duurzaamheid. In 2020 heeft BNG Bank een 'Sustainability Bond for Dutch Municipalities' uitgegeven van USD 1 miljard met een looptijd van 5 jaar en een 'Sustainability Bond for Social Housing Associations' van EUR 1 miljard en met een looptijd van 12 jaar. Om duurzame kapitaalmarkten te bevorderen, zijn BNG Bank en Government Pension Investment Fund (GPIF) uit Japan, het grootste pensioenfonds ter wereld, in 2020 gaan samenwerken. De duurzame obligaties van BNG Bank bieden vermogensbeheerders van GPIF de mogelijkheid een bijdrage te leveren aan een duurzame maatschappij en BNG Bank vergroot door de samenwerking haar maatschappelijke impact.
30
Kerncijfers voor funding Totaal uitstaande SRI en Social Housing Bonds
Opgenomen funding
€ 7,1
€ 15,4 miljard
miljard
18,1
5,3
6,2
7,1
1,19
2018
2019
2020
15,1
17,5
2018
1,93
2019
2,2
2020
Opgenomen funding Waarvan SRI-bonds en Social Housing Bonds
(in miljard euro)
(in miljard euro)
Funding per valuta
Funding per geografische indeling
AUD 7%
USD 27%
Midden-Oosten en Afrika 3%
GBD SEK 4% 1%
EUR 61%
Azië 22%
Noord en Zuid Amerika 11%
Australië en Nieuw Zeeland 1%
Europa 63%
31
1.5 CO2-emissies kredietportefeuille gedaald Het klimaatcommitment dat BNG Bank samen met vrijwel de hele Nederlandse financiële sector heeft ondertekend, gaat een bijdrage leveren aan het verminderen van CO2-emissies. Eén van de onderdelen van het 'Commitment van de financiële sector' is het meetbaar maken van de gevolgen van kredietverlening en beleggingen op klimaatverandering. Hiertoe heeft BNG Bank zich aangesloten bij PCAF, het Partnership for Carbon Accounting Financials. In de PCAF-methodiek wordt op basis van een reeks overkoepelende waarderingsregels de directe en indirecte uitstoot van de klant aan de bank toegeschreven. De PCAF-methodiek wordt door het overgrote deel van de Nederlandse banken en een aantal buitenlandse banken gebruikt. In het jaarverslag 2019 rapporteerde BNG Bank voor het eerst over de CO2-emissies van de kredietverlening in 2018. Uiterlijk in 2022 presenteert BNG Bank een actieplan voor de reductie van de CO2-emissies van de kredietportefeuille. De CO2-emissies van de klantsectoren zijn weergegeven in bijgaande afbeelding. De CO2-emissies van de kredietportefeuille 2019 is gedaald met 122 kiloton, terwijl het in de metingen betrokken bedrag is gegroeid. De emissies per miljoen euro daalde met bijna 8%. De verduurzaming van de sociale huurwoningen is één van de oorzaken voor de daling.
In de publieke sector doet de daling zich vooral voor in de Scope 3 emissies, waaronder de aankoop van goederen en diensten vallen. Een duidelijke oorzaak hiervoor is niet aan te geven. Een beschrijving van de methodiek en de gebruikte bronnen is opgenomen in de paragraaf Uitgangspunten verslaglegging. Alle CO2-emissies van de diverse klantsectoren voor 2018 en 2019 zijn weergegeven in de tabel opgenomen in die paragraaf. Een gedetailleerde rapportage over de CO2-emissies van de kredietportefeuille is gepubliceerd op de website. In de bijlage is een voorbeeld opgenomen dat laat zien hoe de kredietverlening door BNG Bank in een
concreet geval bijdraagt aan het terugbrengen van de CO2-emissies van een klant.
32
CO2-emissies kredietportefeuille
Publieke sector
Emissies (in ton/miljoen EUR)
Sociale ZorgWoningbouw instellingen
Onderwijs
Waterleiding bedrijven
Mobiliteit
Overige
60,8
24,3
57,4
46,7
6,7
19,8
8,8
27.408
39.764
5.234
593
691
1.071
30
=
=
=
=
=
=
=
1666
965
300
28
5
21
0
- 7,5%
- 10,7%
- 0,3 %
+ 1,5 %
+ 25,3%
-
88%
71%
1%
Totaal
39,9 ton Portefeuille
BNG Bank per 31-12-19 in miljoen EUR ( = 500)
Totaal
74,791 miljoen Aan kredietverlening BNG Bank toegeschreven emissies (kTon)
Totaal
2.985 kTon % wijziging in CO2-emissies gemeten in ton/miljoen EUR in vergelijking met 2018
- 4,1 %
Datakwaliteit 5 = Nauwkeurig 1 = Globaal % portefeuille betrokken in berekening
100%
99%
72%
63%
33
34
35
INTERNE BEDRIJFSVOERING 2.1 Medewerkers Door het versterken van de interne organisatie, kan BNG Bank de klant optimaal bedienen. Met een veilige en inclusieve werkomgeving en door begeleiding van medewerkers in hun loopbaanontwikkeling, creëert BNG Bank toekomstbestendige en wendbare medewerkers.
Versterken interne organisatie BNG Bank heeft in 2020 gereflecteerd op haar purpose en kernactiviteiten, resulterend in ‘Ons Kompas Naar Impact’. Een dergelijke exercitie vraagt ook om een reflectie op wat dit betekent voor de organisatie, medewerkers en leidinggevenden. Daarom is een belangrijk strategisch speerpunt in ‘Ons kompas naar Impact’ het versterken van de interne organisatie. Om ambities en doelstellingen te realiseren is het nodig om vast te stellen wat dit vraagt van medewerkers op het gebied van kennis, kunde, competenties, gedrag en ontwikkeling. Tevens dient te worden vastgesteld wat dit vraagt van het leiderschap van de organisatie. Wat heeft BNG Bank nodig om samen met de medewerkers vooruit te komen en wat betekent dit voor het leiderschap van de bank? De bank is daar in 2020 mee gestart. Onder meer als onderdeel van het verbeteren van het kredietverleningsproces is geconstateerd dat er verbeteringen mogelijk zijn op het gebied van kennis, kunde en competenties, evenals op het gebied van cultuur en leiderschap. In 2021 zal dit verder worden vormgegeven als onderdeel van de strategische personeelsplanning. Vastgesteld zal worden wat de benodigde competenties zijn om
ambities en doelstellingen te realiseren. Strategische personeelsplanning gaat de bank helpen bij het vorm geven van het gewenste leiderschap- en medewerkersprofiel en geeft richting aan het ontwikkelen van leiderschap, het vaststellen en implementeren van een arbeidsmarktcommunicatiestrategie en het continueren van het actief loopbaanbeleid.
Actief loopbaanbeleid Actief loopbaanbeleid is belangrijk om persoonlijke wendbaarheid van medewerkers en de wendbaarheid van de organisatie te vergroten. BNG Bank streeft er naar dat medewerkers minimaal 3 jaar en maximaal 7 jaar in dezelfde functie verblijven. Alle medewerkers worden daartoe periodiek, minimaal jaarlijks, beoordeeld op prestaties en loopbaanontwikkeling en krijgen ondersteuning aangeboden in de vorm van coaching, ontwikkelscans, (interne) stages en opleidingen. Management stuurt actief op overstappen naar een ander terrein, een andere afdeling of team of op het wisselen van werkzaamheden binnen het team. In 2020 zijn 22 medewerkers van functie gewisseld
36
(16 medewerkers in 2019), en hebben 8 medewerkers van de mogelijkheid gebruik gemaakt om een interne of externe stage te vervullen. Aan alle medewerkers staan opleidings- en mobiliteitsbudgetten ter beschikking. Coaching en vitaliteitsverlof worden ingezet om te werken aan inzetbaarheid en vitaliteit van medewerkers. Medewerkers die met pensioen gaan kunnen de training 'Pensioen in Zicht' volgen. Medewerkers waarvan het dienstverband wordt beëindigd kunnen coaching en outplacementbegeleiding krijgen. Vanwege de COVID-19-pandemie is het vaak niet mogelijk geweest opleidingen op locatie te volgen. Daardoor is een sterke afname in reguliere opleidingen te constateren en is het ook niet mogelijk om te rapporteren over het aantal bestede trainingsuren. Wel is in 2020 veel meer gebruikt gemaakt van digitale workshops. Het aanbod van workshops en opleidingen was erg divers. Zo zijn workshops georganiseerd gericht op het verbeteren van de vaardigheden om optimaal thuis te kunnen werken, zoals het werken met Teams, Miro en whiteboard. Ook de workshops in het kader van het loopbaanbeleid zijn digitaal doorgegaan. Verder zijn drie digitale lectures georganiseerd, onder meer over leven en werken tijdens en na de COVID-19pandemie, waaraan alle BNG Bank medewerkers konden deelnemen.
In een intern kennisprogramma dat jaarlijks wordt herhaald, leggen medewerkers aan nieuwe medewerkers de belangrijkste onderdelen van de BNG Bank processen uit, waaronder het kredietproces, betalingsverkeer, risicomanagement en datamanagement. In daarop aanvullende ‘deep dives’ worden specifieke onderwerpen uitgediept zoals hedge accounting, kapitaalbeleid en normprijsmodel. Vanwege de COVID-19-pandemie is in 2020 slechts een gedeelte van het programma ingevuld.
zijn die een werkomgeving biedt waar mensen zich welkom voelen, zichzelf kunnen zijn en gewaardeerd worden om wie ze zijn. Een optimaal team heeft een mix van mannen en vrouwen, verschillende leeftijden en verschillende achtergronden, zowel met betrekking tot etniciteit als wat betreft opleidingen en competenties.
Medewerkers Het aantal medewerkers van BNG Bank en de dochtermaatschappijen nam toe met 12 medewerkers tot 333 medewerkers (330 fte). 7 Boventallige medewerkers verlieten in 2020 de bank. BNG Bank N.V. heeft 324 medewerkers in dienst en dochtermaatschappij BNG Gebiedsontwikkeling 9 medewerkers. Er zijn geen medewerkers in dienst van de dochtermaatschappij Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel. 47 Medewerkers (14%) hebben een contract voor bepaalde tijd. 13 mannen (4%) en 38 vrouwen (11%) werken parttime. De gemiddelde leeftijd van medewerkers is met 46,6 jaar nagenoeg gelijk gebleven aan voorafgaand jaar. De gemiddelde diensttijd van medewerkers is afgenomen tot 12,7 jaar (13,8 jaar in 2019). Bij BNG Bank werken 46 (45,2 fte) externe medewerkers op formatieplaatsen en 81 externe medewerkers op niet-formatieplaatsen.
Inclusieve werkomgeving BNG Bank stimuleert het aantrekken, behouden en benutten van divers talent en gelooft in de meerwaarde hiervan. BNG Bank wil een organisatie Man/vrouw
RvC
RvB
Leidinggevenden
Medewerkers
Man
4
2
29
221
Vrouw
3 (43%)
1 (33%)
8 (22%)
112 (34%)
37
333 collega’s 22
46
maakten een overstap
kwamen in dienst
112 leeftijd 221
Vrouw
67 65 63 61 59 57 55 53 51 49 47 45 43 41 39 37 35 33 31 29 27 25
282X
full-time (36> uur)
51X
part-time (< 32 uur)
23
Man
34
traden uit dienst
38
Ouderschapsverlof is in de CAO Banken geregeld. Van de regeling maakten 21 medewerkers (14 mannen en 7 vrouwen) gebruik. 19 medewerkers waarvan het ouderschapsverlof is afgelopen, zijn teruggekeerd in hun functie. Van de medewerkers van BNG Bank valt 96% onder de CAO Banken. Alle medewerkers nemen deel aan de pensioenregeling. BNG Bank als werkgever draagt 70% bij aan het pensioen, de medewerker draagt 30% bij. Alle genoemde cijfers zijn per einde 2020.
Opvang gevolgen COVID-19-pandemie Voor medewerkers van BNG Bank heeft de COVID-19pandemie ingrijpende gevolgen. Het Calamiteiten Beheer Team (CBT), bestaande uit verantwoordelijken voor onder meer HR, Security, IT en Facilitaire Zaken, is ten gevolge van de COVID-19- pandemie begin maart 2020 voor het eerst bijeengekomen en heeft daarna frequent overlegd over maatregelen. Daarbij is aangesloten bij overheidsmaatregelen. Thuiswerken en digitaal vergaderen is gefaciliteerd door het ter beschikking stellen van digitale hulpmiddelen, de mogelijkheid om de thuiswerkplek beter in te richten en het geven van adviezen over thuiswerken. Medewerkers werkzaam in kritieke functies zijn verspreid over de vestiging in Den Haag en de uitwijklocatie Zoetermeer. Aan die medewerkers is de mogelijkheid geboden om vanuit een veilige kantooromgeving te werken door passende veiligheids- en voorzorgsmaatregelen. Medewerkers worden onder meer betrokken gehouden bij de bank en bij elkaar door een wekelijkse livestream van de RvB, waarin vragen gesteld kunnen worden en door digitale dag- en weekstarts. BNG Bank vindt het belangrijk om te weten hoe medewerkers in de onzekere tijden die de COVID-19pandemie met zich meebrengt, omgaan met de uitdagingen in het werk en met de balans tussen werk en privé en hoe de bank medewerkers daarbij waar mogelijk kan helpen en ondersteunen.
In april 2020 is daartoe een enquête onder medewerkers gehouden over de thuiswerkplek, de faciliteiten en de communicatie rondom de COVID-19-pandemie. Medewerkers zijn doorgaans tevreden over de door de bank genomen maatregelen. Een tweede enquête, gehouden in december 2020, bevestigt dit beeld.
Gezonde werkomgeving Het arbeidsomstandighedenbeleid van BNG Bank is er op gericht de werkomgeving van medewerkers gezond te houden en ziekteverzuim te voorkomen. Het ziekteverzuim is in 2019 uitgekomen op 2,66% voor BNG Bank. Het ziekteverzuim ligt daarmee voor BNG Bank onder de interne norm van 3,0% en op het gemiddelde van de sector financiële dienstverlening. De norm voor frequent verzuim is gesteld op 3 keer of meer ziek gedurende de afgelopen 12 maanden, in plaats van meer dan 4 keer per jaar, om hiermee een tijdiger signalering te bewerkstelligen. Indien er sprake is van frequent verzuim volgt een gesprek met de leidinggevende. Daarnaast wordt periodiek per leidinggevende een Sociaal Medisch Team (SMT) overleg gehouden, waarin naast de leidinggevende ook de bedrijfsarts, bedrijfsmaatschappelijk werk en HR deelnemen. In het SMT worden signalen voor mogelijk verzuim besproken. De leidinggevende kan dan tijdig met de medewerker in gesprek gaan om te bespreken wat nodig is om verzuim te voorkomen. BNG Bank heeft een beheersysteem voor gezondheid en veiligheid op het werk, gebaseerd op de Arbowet. Alle interne en externe medewerkers vallen onder dit systeem. Meer informatie over dit beheersysteem is opgenomen op de website. In 2020 zijn er geen meldingen ontvangen van incidenten op het gebied van discriminatie.
De procedure om incidenten te melden is opgenomen in de regeling Ongewenste omgangsvormen. Tevens worden interne en externe vertrouwenspersonen ingezet.
Beheerst beloningsbeleid BNG Bank streeft naar een beheerst beloningsbeleid, in lijn met de identiteit en strategie. De RvC ziet toe op het beloningsbeleid. De algemene beginselen van het beloningsbeleid van de RvB en de medewerkers zijn goedgekeurd door de RvC. Jaarlijks wordt aan de RvC gerapporteerd over de uitvoering van het beloningsbeleid en jaarlijks toetst de RvC of het beloningsbeleid voldoet aan de beginselen voor een beheerst beloningsbeleid. Vaststelling van het
39
beloningsbeleid voor de leden van de RvB en de vaststelling van de beloningsregeling van de RvC vindt plaats door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA). Het salaris van het hoogst verdienende lid van de RvB was in 2020 4,3 maal de mediaan van het salaris van medewerkers van BNG Bank (4,8 in 2019: in het jaarverslag 2019 is abusievelijk een cijfer van 4,0 gerapporteerd)). Het gemiddelde salaris (loonsom) is in vergelijking met 2019 3,5% gestegen. Medewerkers en leden van de RvB ontvangen geen variabele beloning. Het beloningsbeleid en het remuneratierapport zijn gepubliceerd op de website. Over de beloning van RvB en de RvC in 2020 wordt gerapporteerd in de Financial Statements.