Bijlage 1: Bestemmingsplan : toelichting ( RIS.10424)
Tekst van het document
Klazienaveen, Meridiaan
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Inhoudsopgave
Toelichting
3
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding tot nieuw bestemmingsplan 1.2 Ligging plangebied 1.3 Huidige planologische regelingen 1.4 Opzet bestemmingsplan 1.5 Verricht onderzoek
4 4 4 5 6 6
Hoofdstuk 2 Beleid 2.1 Gemeentelijk beleid 2.2 Provinciaal beleid 2.3 Rijksbeleid 2.4 Conclusie
7 7 9 11 11
Hoofdstuk 3 Planbeschrijving 3.1 Ontwikkelingsgeschiedenis 3.2 Algemene planbeschrijving 3.3 Stedenbouwkundige hoofdstructuur 3.4 Verkeersstructuur 3.5 Groenstructuur
13 13 18 19 21 21
Hoofdstuk 4 Onderzoeken 4.1 Archeologie en monumenten 4.2 Cultuurhistorie 4.3 Ecologie 4.4 Fysieke veiligheid 4.5 Milieu 4.6 Waterparagraaf 4.7 Ladder voor duurzame verstedelijking
23 23 25 28 30 33 41 43
Hoofdstuk 5 Toelichting op de planregels en verbeelding 5.1 Algemeen 5.2 Toelichting op de verbeelding 5.3 Toelichting op de regels 5.4 Handhaving
48 48 48 48 55
Hoofdstuk 6 Maatschappelijke betrokkenheid 6.1 Opstartbijeenkomst 6.2 Overleg ex. artikel 3.1.1 Bro 6.3 Zienswijzen op het ontwerpbestemmingsplan
56 56 56 57
Hoofdstuk 7 Economische uitvoerbaarheid
58
2
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Toelichting
3
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding tot nieuw bestemmingsplan
De reden voor het opstellen van het bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan is de gedateerdheid van de appartementsgebouwen aan de woonstraten Meridiaan en Neptunusbaan. Deze gebouwen worden op afzienbare termijn door de woningcorporatie Lefier gesloopt en vervangen door eigentijdse nieuwbouw voor sociale huurders. De nieuwbouwplannen passen niet in het geldende bestemmingsplan voor deze locatie, met name ten aanzien van de bouwvlakken en het type woning. Middels dit bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan wordt in de eerste plaats de gewenste nieuwe planologische situatie goed vastgelegd. Ten tweede voorziet het bestemmingsplan daarmee in een adequaat en actueel ruimtelijk- en juridisch kader. De laatste doelstelling van het bestemmingsplan is dat het een helder en duidelijk plan is, waarin het stedenbouwkundig plan goed vertaald is en duidelijkheid bestaat richting de omwonenden en eigenaar.
1.2
Ligging plangebied
Het plangebied van het bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan ligt aan de woonstraten Meridiaan, Neptunusbaan en Zuiderkeerkring. Het wordt globaal begrensd door de Meridiaan in het westen, de Zuiderkeerkring in het noorden, de bestaande bebouwing (medisch centrum) in het oosten en het Van Echtenskanaal in het zuiden (zie figuur).
4
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Globale ligging van het plangebied (bron: Google Maps).
1.3
Huidige planologische regelingen
Het voorliggende bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan vervangt een klein deel van het bestemmingsplan voor de kern Klazienaveen (vastgesteld 19-12-2013). Het gebied heeft een woon- en centrumbestemming, zo ook de bestemming 'Verkeer - Verblijfsgebied'. Een beperkt deel van het gebied heeft een dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 4'. Daarnaast ligt het gebied in de aanduiding 'geluidzone - industrie'. Voorts zijn er twee paraplubestemmingsplannen van kracht. Het zijn de volgende: -
'Parapluplan Standplaatsen' (vastgesteld op 31 mei 2018); 'Parapluplan Parkeernormen gemeente Emmen' (vastgesteld op 26 april 2018).
5
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Uitsnede bestemmingsplan Klazienaveen (bron: ruimtelijkeplannen.nl).
Daarnaast zijn in het verleden (bouw)initiatieven met een afwijkingsprocedures mogelijk gemaakt. Bij het van kracht worden van het bestemmingsplan verliezen de genoemde bestemmingsplannen en de afwijkingen van het bestemmingsplan, voor zover zij vallen binnen het plangebied, rechtskracht. Het bestemmingsplan vervangt deze plannen.
1.4
Opzet bestemmingsplan
Het bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, regels en een toelichting. Op de verbeelding worden de percelen in het gebied aangegeven met bestemming dan wel een aanduiding. In de regels worden de bouw- en gebruiksmogelijkheden van het plangebied geregeld. Tot slot wordt in de toelichting een verantwoording gegeven van de in het plan gemaakte keuzes.
1.5
Verricht onderzoek
Ter voorbereiding van het bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan zijn meerdere onderzoeken verricht en adviezen gegeven. De conclusies uit de onderzoeken en adviezen zijn verwerkt in Hoofdstuk 4.
6
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Hoofdstuk 2
Beleid
2.1
Gemeentelijk beleid
2.1.1
Structuurvisie gemeente Emmen 2020, Veelzijdigheid Troef
Structuurvisie Emmen 2020, Veelzijdigheid Troef, is 24 september 2009 vastgesteld door de raad. Het document is opgesteld als ruimtelijke vertaling van de ambities gesteld in de Strategienota Emmen 2020, vastgesteld in de raadsvergadering van september 2001. De structuurvisie geeft de hoofdlijnen van de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Emmen weer. In de structuurvisie wordt de ruimtelijke structuur van 2020 geschetst aan de hand van een aantal thema's, te weten landschap, duurzaamheid, verkeer, werken, wonen, voorzieningen en veiligheid. Voor ieder thema is een hoofdkoers bepaald. Voor het bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan is vooral het thema Wonen van belang. Dit thema is nader uitgewerkt in de Woonvisie, die hieronder is beschreven. 2.1.2
Woonbeleid
De Woonvisie 2018-2023 "Thuis in Emmen: snoeien doet bloeien" is in september 2017 vastgesteld door de raad. Het beleidskader richt zich op goed wonen en leven; er is sprake van een kwalitatieve insteek. In de woonvisie wordt rekening gehouden met vergrijzing en mogelijke bevolkingskrimp. De prioriteiten in het beleid zijn: zorg voor voldoende en goede woningen voor de behoefte van de doelgroepen; beter benutten van de bestaande woningvoorraad; betaalbaar wonen; duurzaamheidsmaatregelen (in het bijzonder energiebesparende maatregelen); zorg voor voldoende geschikte woningen voor senioren met of zonder begeleidingsvraag; leefbare dorpen en wijken. Het accent ligt met deze prioriteiten op behoud en versterking van de bestaande woonkwaliteit. Dit komt ook tot uiting in de algemene woningbouwstrategie, waarin bij het beoordelen van nieuwe initiatieven herstructureringsprojecten prioriteit hebben. Ook van belang is dat nieuwe initiatieven en nieuw te ontwikkelen locaties/gebieden in samenhang worden bekeken en dat de behoefte aan de desbetreffende appartementen is aangetoond. Dit komt in hoofdstuk 4 (ladder voor duurzame verstedelijking) nader aan de orde. 2.1.3
Verkeersbeleid
Het Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan (GVVP) ( december 2013) gaat uit van de inrichting van wegen volgens de Duurzaam veilig-principes. De wegen in de gemeente Emmen zijn gecategoriseerd conform Duurzaam Veilig met als doel een optimale afstemming te bereiken tussen de functie van de weg, de vormgeving en het gebruik ervan door de weggebruiker. Hiermee wordt beoogd onbedoeld gebruik van de weg, conflicten met hoge snelheids- en richtingsverschillen, alsmede onzeker gedrag te voorkomen. De wegen zijn verdeeld in drie categorieën, stroomwegen, gebiedsontsluitingsweg en erftoegangswegen. Verder zet het GVVP in op een multimodale benadering van verkeer. Dit houdt in dat niet enkel naar de bereikbaarheid per auto wordt gekeken maar nadrukkelijk ook naar andere vervoersmodaliteiten, zoals het openbaar vervoer of de fiets. 2.1.4
Integrale parkeervisie
In oktober 2017 heeft de gemeenteraad van Emmen de "Integrale parkeervisie gemeente Emmen" vastgesteld. Deze visie vervangt de parkeernota van 2010. De visie is het kader voor het bepalen van de parkeeropgave bij fysieke ontwikkelingen op alle niveaus. Het is een leidraad voor het beoordelen van de parkeeropgave van
7
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
stedenbouwkundige visies & plannen voor (her-)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving en is ook het kader dat invulling geeft aan het begrip “voldoende parkeer- of stallingsruimte dan wel voldoende laad- of losruimte in bestaande en op ontwikkeling gerichte nieuwe bestemmingsplannen. De visie bevat ten aanzien van de hoeveelheid parkeervoorzieningen en het aantal los- en laadplaatsen het beoordelingskader voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor het bouwen en- of wijzigen gebruik. Voor toekomstige (nieuwbouw)ontwikkelingen is in de parkeervisie de landelijke richtlijnen van het CROW leidraad. Uitgangspunt blijft in beginsel voldoende parkeerruimte op eigen terrein. Als dit niet kan, kan eventueel teruggevallen worden op parkeren in de openbare ruimte, waarvoor aan de gemeente een afkoopsom wordt betaald. 2.1.5
Welstandsbeleid
De welstandsnota 2016, gemeente Emmen is opgesteld uitgaande van het motto: “Loslaten wat kan, regelen wat ertoe doet”. De gemeente hecht waarde aan de omgevingskwaliteit, en ziet daarbij onderscheid tussen de verschillende gebieden die de gemeente rijk is. Niet ieder gebied vraagt om dezelfde benadering. De welstandsnota 2016 kent drie welstandsniveaus: welstandsvrij, welstandsluw en welstandsniveau hoog. Voor een aantal gebieden is de ambitie naar beneden bijgesteld, waardoor het aantal welstandsvrije gebieden zijn toegenomen. Het niveau welstandsluw is geïntroduceerd. In de luwe gebieden wordt op een aantal basale aspecten van welstand gestuurd en wordt afstand genomen van gedetailleerde beoordelingen. Daarnaast moeten gebieden die van meer waarde zijn - niveau hoog – goed beschermd blijven. Deze gebieden leveren een belangrijke bijdrage aan de identiteit van Emmen. Voornamelijk zijn dit de centra van dorpen, wijken en de beschermde dorpsgezichten. Voor deze gebieden geldt een hoog ambitieniveau. Het gemeentebestuur beoogt met deze nota een dynamische welstand in Emmen, waarbinnen ruimte is voor dialoog en “kwalitatief herstel” met de samenleving. Het bestemmingsplan en de welstandsnota zorgen samen voor het behoud van de ruimtelijke kwaliteit. Het bestemmingsplan geeft aan wat, hoeveel, in welke vorm en waar er gebouwd mag worden.
Het welstandsbeleid geeft aan hoe het gebouw er uit mag komen te zien. Dit wil zeggen dat het welstandsbeleid moet voorkomen dat er gebouwen gebouwd worden die afbreuk doen aan de omgeving. De helft van het plangebied valt in welstand hoog, te weten de gebouwen 1a, 1 b en 1c. De overige appartementsgebouwen en de grondgebonden woningen vallen onder welstandsluw. Het welstandsniveau in het plangebied is op onderstaande afbeelding weergegeven.
8
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Welstandsniveaus in het plangebied (bron: Welstandsnota Gemeente Emmen, d.d. 30 juni 2016).
2.2
Provinciaal beleid
2.2.1
Omgevingsvisie Drenthe
De Omgevingsvisie (vastgesteld op 3 oktober 2018) is hét strategische kader voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe. De visie formuleert de belangen, ambities, rollen, verantwoordelijkheden en sturing van de provincie in het ruimtelijke domein. De Omgevingsvisie beschrijft de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe in de periode tot 2030, met in sommige gevallen een doorkijk naar de periode daarna. Als in de tekst wordt gesproken over ‘lange termijn’, betreft het de periode na 2030. De Omgevingsvisie beschrijft de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe in de periode tot 2030, met in sommige gevallen een doorkijk naar de periode daarna. Als in de tekst wordt gesproken over ‘lange termijn’, betreft het de periode na 2030. De Omgevingsvisie heeft voor de provincie vooral een interne binding. Dit betekent dat de provincie bij de uitoefening van haar taken aan de Omgevingsvisie gebonden is. Missie De missie van de provincie is het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend Drenthe, passend bij de kernkwaliteiten. Deze missie is ingegeven door wat inwoners, medeoverheden en maatschappelijke partners belangrijk vinden voor de toekomst van Drenthe. De kernkwaliteiten zijn samen met partners en de inwoners van Drenthe benoemd, te weten landschap, cultuurhistorie, aardkundige waarden, archeologie, rust en natuur.
Kernkwaliteiten De kernkwaliteiten zijn de kwaliteiten die bijdragen aan de identiteit en aantrekkelijkheid van
9
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Drenthe. Samen met vertegenwoordigers van overheden, belangengroepen, marktpartijen en inwoners heeft de provincie de volgende kernkwaliteiten van Drenthe benoemd : rust, ruimte, natuur en landschap; oorspronkelijkheid (authenticiteit, Drents eigen); noaberschap; kleinschaligheid (Drentse schaal); menselijke maat; veiligheid. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten. In hoofdstuk 4 van de Omgevingsvisie is voor alle kernkwaliteiten een uitwerking naar meer concrete indicatoren gemaakt, namelijk landschap, cultuurhistorie, aardkundige waarden, archeologie, rust en natuur. Zorgvuldig Ruimtegebruik In Drenthe kunnen mensen nog ruimte beleven. Dat wil de provincie bewaken, ook wanneer er nieuwe ontwikkelingen zijn. Zorgvuldig ruimtegebruik is van provinciaal belang. Milieu- en leefomgevingskwaliteit De provincie streeft naar een gezonde en veilige leefomgeving voor mens, plant en dier. Het beschermen van de kwaliteit van milieu en leefomgeving is veelal op Europees en nationaal niveau geregeld. Daarbij zijn diverse taken en verantwoordelijkheden bij de provincies neergelegd. Deze taken, gericht op het beschermen van de kwaliteit van lucht, water en bodem en het verbeteren van de verkeersveiligheid, waterveiligheid en externe veiligheid, zijn daarmee van provinciaal belang.
Kaarten en doelstellingen Op kaarten behorende bij de Omgevingsvisie Drenthe zijn de kernkwaliteiten nader weergegeven. Op een aantal kaarten (wanneer relevant) is het plangebied als volgt aangeduid: Landschap Het plangebied is gelegen binnen het landschap van de veenkoloniën. Van provinciaal belang is de orthogonale samenhang tussen het systematische ontginningspatroon van grootschalige openheid met kenmerkende wijkenstructuur en de bebouwingslinten met daaruit opgaande percelen. Cultuurhistorie Het beleid van de provincie Drenthe ten aanzien van cultuurhistorie is beschreven in de beleidsnota Cultuurhistorisch Kompas Drenthe. Het plangebied is gelegen binnen het gebied Emmen en haar venen. Het generieke beleid 'respecteren' is van toepassing. Het is bedoeld om de cultuurhistorische samenhang, zoals die is vastgelegd in de hoofdstructuur, te borgen. De ambitie voor de Veenkoloniën richt zich specifiek op het zichtbaar houden van de machinale veenwinning en veenverwerking op het Amsterdamscheveld en het Bargerveen, zowel in het landschap als in de bebouwing. Dit wordt nader beschreven in paragraaf 4.2. Archeologie De inhoudelijke kaart Archeologie geeft een overzicht van de archeologische waarden en verwachtingen die de provincie van provinciaal belang achten.
In gebieden of terreinen met een archeologische verwachting op de archeologiekaarten, wordt gestuurd op een goede uitvoering van archeologisch onderzoek. Niet voor alle bodemingrepen is archeologisch onderzoek vereist. Dit hangt af van de omvang en aard van de ingreep, de waarde/verwachting van de locatie en het vrijstellingenbeleid zoals dat is uitgewerkt in de gemeentelijke archeologiekaarten. Een klein deel van het gebied heeft een archeologische
10
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
waarde. Dit wordt nader beschreven in hoofdstuk 4. Aardkundige waarden Aardkundige waarden die bijdragen aan het specifieke Drentse karakter wil de provincie behouden en, waar mogelijk, herstellen. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteit aardkundige waarden. De provincie wil inhoud geven aan ruimtelijke kwaliteit, om de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe te behouden en te versterken. Het doel is de archiefwaarde van de bodem te behouden en de landvormen, die karakteristiek zijn voor het Drentse landschap, te behouden en te versterken, als onderdeel van de kernkwaliteit oorspronkelijkheid. Het plangebied is gelegen binnen een gebied met een generiek beschermingsniveau voor aardkundige waarden. In deze gebieden wil de provincie de lokale, aardkundige kenmerken voor de toekomst bewaren. Overige waarden Het plangebied heeft tot slot nog een specifieke waarde ten aanzien van de milieukwaliteit en het watersysteem. Beide thema's komen in hoofdstuk 4 nader en gespecificeerd aan de orde. 2.2.2
Provinciale omgevingsverordening
Provinciale Staten van Drenthe hebben de Provinciale omgevingsverordening Drenthe vastgesteld (op 3 oktober 2018). In de omgevingsverordening is het perceel gelegen binnen een gebied aangeduid als 'Bestaand Stedelijk Gebied'. Het gebied heeft de kernkwaliteit Landschap. Binnen Bestaand Stedelijk Gebied ligt de verantwoordelijkheid ten aanzien van woningbouw en de kernkwaliteit landschap primair bij de gemeente. De verordening geeft verder geen specifieke bepalingen voor percelen met deze aanduiding.
2.3
Rijksbeleid
2.3.1
Ruimtelijk beleid
De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is op 13 maart 2012 van kracht geworden. Onderdeel van deze structuurvisie is het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Met de structuurvisie kiest het rijk voor een selectievere inzet van rijksbeleid op slechts 13 nationale belangen. Voor deze belangen is het Rijk verantwoordelijk en wil het resultaten boeken. Buiten deze 13 belangen hebben decentrale overheden beleidsvrijheid. Voor Emmen zijn in de SVIR geen onderwerpen opgenomen die aangemerkt worden als nationaal belang. In de Barro zijn alleen de zaken betreffende defensie en kernkwaliteiten van toepassing. Echter deze zaken hebben geen directe invloed op de inrichting van het plangebied.
2.4
Conclusie
De conclusie van de in dit bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan beschreven beleidsuitgangspunten is dat het rijksbeleid niet direct door werkt in het plangebied. Hierdoor is het bestemmingsplan niet in strijd met het rijksbeleid. Het rijksbeleid werkt indirect door via het provinciaal beleid. Het provinciaal beleid vormt op zijn beurt weer de input voor het gemeentelijk beleid. Voor het voorliggende bestemmingsplan kan eveneens geconcludeerd worden dat het plan passend is in het provinciale beleid. Wat betreft het gemeentelijk beleid kan gesteld worden dat op basis van de woonvisie herstructurering op deze locatie passend is.
11
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
12
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Hoofdstuk 3
Planbeschrijving
3.1
Ontwikkelingsgeschiedenis
3.1.1
Kanalen en linten
Klazienaveen is een jong veendorp. Haar naam dankt ze aan Klaziena, de vrouw van W.A. Scholten. De familie Scholten was eigenaar van de venen ten oosten van Emmen.
Topotijdreis.nl 1906.
Toen rond 1900 de Verlengde Hoogeveense Vaart – nu het Van Echtenskanaal- werd doorgetrokken tot aan de Duitse grens kwam de vervening in dit gebied op volle toeren. En kreeg Klazienaveen de karakteristieke veenkoloniale ruimtelijke hoofdstructuur met de hoofdkanalen en de dwarsloten, ook wel wijken genoemd. Een deel van de arbeidersbevolking volgde de vervening door de regio, anderen vestigden zich langs de gegraven kanalen en wijken en probeerden een bestaan op te bouwen in de turfwinning, turftransport, turf verwerkende industrie of in de landbouw. Ter plekke van de dwarsverbindingen op het Van Echtenskanaal, tussen de Dordsebrug en de Trambrug/ Scholtenskanaal verdichtte de lintbebouwing en concentreerde zich de detailhandel en zo ontstond het centrum van Klazienaveen.
13
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
3.1.2
Woonbuurten
Tot begin jaren '60 van de vorige eeuw kon binnen de veenkoloniale ruimtelijk opzet met de lange lintbebouwing de uitbreiding van het dorp gerealiseerd worden. Door de groei van de bevolking en de bedrijvigheid in de jaren daarna was de behoefte aan nieuwe woningen groot en werden er planmatige woonbuurten achter de historische veenkoloniale linten aangelegd. Grofweg is het huidige Klazienaveen op te delen in vier kwadranten; Sterrenbuurt, Molenbuurt, Noordwest (Kruidenveld) en Zuidwest. De veenkoloniale ontwikkelingsassen het Van Echtenskanaal en de Dordsedijk/ Brugstraat maken de verdeling.
Topotijdreis.nl 1960.
Begin jaren '60 werd als eerste gebouwd in Zuidwest en de Molenbuurt. In Zuidwest is de uitbreiding een klassieke blokverkaveling met vrijstaande en twee onder één kap woningen. De stedenbouwkundige opzet sluit aan bij de verspreide bebouwing die in het kwadrant al aanwezig was. De openbare zijde met voortuin, woonkamer en de voordeur richt zich op de straat, aan de privé achterzijde is de achtertuin en de schuur. En sluit zo de uitbreiding vanzelfsprekend aan op de achterzijde van de woonbebouwing in het historische lint langs
14
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
het kanaal. In de Molenbuurt vindt de dorpsuitbreiding in eerste instantie ook met deze klassieke blokverkaveling plaats. In de Molenbuurt worden vooral rijtjes woningen gebouwd. Tussen de verkavelde blokken zitten grote ruimtes voor kerken en scholen. Gaandeweg zijn tussen het historisch lint en de woonbuurt winkel- en dienstverlenende functies, bevoorradingsstraten en parkeerterreinen gekomen. Een overloop vanuit het historische lint. In de jaren '70 wordt in de Sterrenbuurt en de zuidelijke uitbreiding van de Molenbuurt de dan heersende stedenbouwkundige trends van 'de stempelverkaveling' en de 'çul de sac' toegepast. In een stempelverkaveling is geen strikte scheiding meer tussen de openbare voorkant en de private achterkant. De woningenblokken worden 'los' geplaatst binnen een rechthoekige stratenpatroon. Op die plekken verdwijnt de gesloten straatwand, 'spoelt de ruimte om de blokken' en zijn vaak groene veldjes in de blokcompositie opgenomen. Meestal zijn er verschillende woningtypes in een stempel ondergebracht; eengezinswoningen, bejaardenwoningen en gestapelde bouw. Dit vanuit de sociologische gedachte dat er dan ook een mix aan bewoners komt. De stempelverkaveling dankt haar naam aan de herhaling van deze compositie van woonblokken.
Topotijdreis.nl 1979.
De 'çul de sac' zie je in die tijd vaak in combinatie met een stempelverkaveling. De straat eindigt er op een pleintje midden in het blok. De woningen zijn losjes gegroepeerd om zo'n pleintje, er is geen doorgaand autoverkeer en er is meer ruimte tussen de woningen. De overgang van de Sterrenbuurt naar het historische lint wordt grotendeels gemaakt door ook hier de achterzijden van de bebouwing tegen elkaar aan te plaatsen (de Neptunusbaan en de Evenaar) Bij de Evenaar komen er 'cul de sac's' aan en later een bevoorradingsweg met een parkeerterrein. Bij de Meridiaan wordt als uitzondering het stempelpatroon doorgezet tot aan het kanaal.
15
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Topografische kaart 2015.
Eind jaren '90 wordt de klassieke verkaveling met een openbare voorzijde aan de straat en een private achterzijde aan een binnenterrein weer gebruikt in de uitbreidingsplannen. Maar in Noordwest worden de straten niet recht toe recht aan, maar bochtig aangelegd. Ook is in Noordwest op een grotere afstand van het historisch lint gebouwd. 3.1.3
Centrum
Het centrumgebied, dat is ruwweg het historisch lint tussen de Brugstraat/Dordsedijk en het Scholtenskanaal, is de laatste 40 jaar ingrijpend veranderd. In jaren 80 van de vorige eeuw werden delen van het kanaal overkluisd, zodat er een betere relatie tussen het noordelijke en het zuidelijk winkellint kwam en meer openbare- en parkeerkeer ruimte. Aan het begin van de vorige eeuw is op twee plekken 'een schip' afgemeerd in het kanaal. Er zijn nieuwe, grote winkelgebouwen gebouwd in of op het kanaal.
2005: Het centrumgebied met de overkluizing.
16
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
2015: centrum gebied met de overkluizing en het schip.
3.1.4
De locatie van het plangebied
Het plangebied is gesitueerd in de Sterrenbuurt en in het centrum, in het historische lint.'
Topotijdreis.nl 2015 (geel is de locatie van het plangebied).
De bestaande ruimtelijke opzet van de locatie is een stempelverkaveling binnen een rechthoekig stratenpatroon. (zie ook bij woonbuurten) En alhoewel stempelverkavelingen zich meestal weinig aantrekken van de omgeving- je stempelt gewoon door- is hier het stempel aangepast aan het centrum. Zo heeft de bebouwing bij het centrumgebied door de gestapelde bouw een hogere dichtheid gekregen en wordt de Meridiaan als hoofdstraat in de wijk hiermee versterkt. Een andere aanpassing bij het centrumgebied is dat één blok doorgetrokken is tot in de voorgevellijn van het historisch lint. Maar de uitwerking en inpassing van dit blok is niet aangepast aan het lint en dezelfde gebleven als bij de andere blokken uit het stempel. Dus staat er een blinde kopgevel van ca 12 m hoog in het lint en is het 'zijerf' van het blok, wat in het lint privé zijtuin is, aan beide zijden openbare straat en parkeerterrein geworden.
17
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
De aansluiting van het stempel op het historische lint bij de kruising met de Meridiaan.
Op de hoek van de Meridiaan en het Van Echtenskanaal Noordzijde ligt een groot parkeerterrein. Er is ondertussen al veel gesloopt op de locatie. Er staan nog twee appartementenblokken, de rest van de locatie is groen gras geworden. Van oorsprong was er een groen veldje langs de Zuiderkeerkring. Hier staat een volwassen bomengroep. De toegangen tot de twee appartementenblokken zijn vanaf de Meridiaan.
3.2
Algemene planbeschrijving
Het plan voorziet in de bouw van 74 woningen in de sociale sector en de aanleg van 84 nieuwe parkeerplaatsen. De verdeling over de locatie is volgens onderstaande tekening.
18
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Afbeelding uit voorlopig ontwerp nieuwbouw Meridiaan / Neptunusbaan 23-9-2020 aangevuld met informatie.
De bestaande twee blokken met appartementen worden gesloopt, het parkeerterrein op de hoek en de bestaande bomen worden verwijderd. De nieuwe appartementen worden ontsloten met galerijen. Deze galerijen liggen aan de achterzijde van de appartementenblokken, hier zijn ook de centrale stijgpunten, de hoofdentree 's en de parkeerplaatsen. De vijf eengezinswoningen worden ontsloten vanaf de straat, de Neptunusbaan. Langs deze straat worden 4 langsparkeerplaatsen aangelegd.
3.3
Stedenbouwkundige hoofdstructuur
De stedenbouwkundige hoofdopzet van de bestaande locatie met het rechthoekige stratenpatroon blijft ongewijzigd. De straten, de Meridiaan, de Neptunusbaan en de Zuiderkeerkring, blijven zoals ze nu zijn. Binnen dit rechthoekige bestaande stratenpatroon worden de nieuwe woonblokken anders gegroepeerd. Ze komen in de voorgevel rooilijnen van de andere bebouwing in deze bestaande straten te staan, langs de randen en niet meer 'los' binnen het rechthoekige patroon. Voor het historische lint is het een reparatie; de gaten in het lint worden gedeeltelijk gedicht. En de blinde gevel verdwijnt.
19
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Vogelvlucht vanuit het westen uit 'voorlopig ontwerp nieuwbouw Meridiaan / Neptunusbaan 23-9-2020'.
In de vogelvlucht lijkt het alsof er een klassieke verkaveling met een min of meer gesloten bouwblok terug wordt gebouwd. Dat is gedeeltelijk zo. De plaatsing van de bouwvolumes aan de straat volgt de vorm van een gesloten bouwblok (met open hoeken). Maar de organisatie van openbaar en privé in het plan volgt het klassieke stramien- met een openbare voorzijde en privé achterzijde- niet. De privé buitenruimtes, de terrassen, liggen aan de openbare straat en de hoofdentree 's en het parkeren zijn op het private binnenterrein te vinden. Het binnenterrein krijgt hierdoor een semi-openbaar karakter. Een ander ruimtelijk kenmerk van het plan zijn de open hoeken met zorgvuldig ontworpen kopgevels en het openbaar groen tot aan de kopgevels. De open hoek wordt als een stempel doorgezet tot in het lint.
Nieuwe hoek Van Echtenskanaal/ Meridiaan uit 'voorlopig ontwerp nieuwbouw Meridiaan / Neptunusbaan 23-9-2020'.
Alle appartementengebouwen zijn drielaags, afhankelijk van de situatie is de derde laag plat, terugliggend of zoals langs het Van Echtenskanaal met een kap uitgevoerd. De
20
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
eengezinswoningen zijn tweelaags met een langskap. De bergingen voor de appartementen zijn ondergebracht in het bouwblok op de begane grond en zijn bereikbaar vanaf het binnenterrein. De bergingen voor de eengezinswoningen staan in de achtertuin en zijn bereikbaar via een achterpad. Voor de vuilnis worden ondergrondse containers geplaatst op daarvoor geschikte plekken. Het ontwerp is nader geconcretiseerd in het beeldkwaliteitsplan, dat als Bijlage 2 is opgenomen.
3.4
Verkeersstructuur
De verkeerskundige structuur met het rechthoekige stratenpatroon blijft ongewijzigd. De straten, de Meridiaan, de Neptunusbaan en de Zuiderkeerkring, blijven zoals ze nu zijn. De binnenterreinen met de opritten naar de hoofdentree 's en de parkeerplaatsen worden privégrond. Het totaal aantal woningen op de locatie zal toenemen van ca. 41 naar 74. De bestaande straten hebben voldoende capaciteit om de extra verkeersgeneratie door een toename met ca. 33 woningen aan te kunnen. Er komen in totaal 84 parkeerplaatsen (zie hiervoor ook paragraaf 3.2) voor 74 nieuwe woningen. Op de binnenterreinen, uit het zicht van de straat zullen 80 parkeerplaatsen aangelegd worden. Ter plaatse van de eengezinswoningen zullen 4 langsparkeerplaatsen aan de straat komen. Het aantal nieuwe parkeerplaatsen past binnen de bandbreedte die de CROW publicatie 381-2018 hiervoor aangeeft. Deze berekening is als volgt. Het plangebied is geclassificeerd als weinig stedelijk en in de schil van het centrum. Dit houdt in dat voor de eengezinswoningen in de sociale huur sector er minimaal 5 en maximaal 9 parkeerplaatsen en voor de appartementen in de sociale huur sector er minimaal 55,2 parkeerplaatsen en maximaal 110,4 parkeerplaatsen moeten komen. In totaal dienen er minimaal 60 en maximaal 119 parkeerplaatsen te komen.
Het te realiseren aantal van 84 parkeerplaatsen is volgens de CROW normen een redelijk gemiddelde. Fietsenstalling en bergingen zijn in de appartementsgebouwen opgenomen. De grondgebonden woningen hebben afzonderlijke bergingen op eigen erf.
3.5
Groenstructuur
Binnen het rechthoekige stratenpatroon is in het stempel vaak een groen openbaar veldje opgenomen. Omdat binnen het rechthoekige stratenpatroon de nieuwe woonblokken anders worden gegroepeerd dan in het stempel wordt het openbaar groen ook anders van karakter en omvang. Het openbaar groen wordt als een kijkgroen gesitueerd tussen de straten en de woonblokken en op de open hoeken. De Meridiaan krijgt een groene entree.
21
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Het openbaar groen in de nieuwe stedenbouwkundige opzet uit 'voorlopig ontwerp nieuwbouw Meridiaan / Neptunusbaan 23-9-2020'.
22
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Hoofdstuk 4
Onderzoeken
4.1
Archeologie en monumenten
4.1.1
Algemeen
De gemeente Emmen heeft archeologiebeleid 'Beleidsnota Archeologie 2013 - 2018' vastgesteld, d.d. 30 mei 2013. Hiervoor is een archeologische beleidsadvieskaart gemaakt met daarbij een rapport. Dit rapport dient als toelichting op de kaart. Het doel van deze documenten is om aan te geven wat de kern vormt van het archeologiebeleid en waar de beleidskeuzes zijn gemaakt. De verschillende archeologische waarden en verwachtingen en de maatregelen die daaraan zijn gekoppeld zijn in gemeentelijk archeologische beleidsadvieskaart vertaald naar diverse categorieën "Waarde - Archeologie" in het bestemmingsplan. Met de vertaling is op eenvoudige wijze voor het gehele gebied van de gemeente Emmen in beeld gebracht of archeologische waarden in het geding zijn of kunnen zijn en zo ja, op welke manier daarmee dient te worden omgegaan, tabel 1 geeft de onderverdeling van de vier gemaakte categorieën weer.
Categorie
Archeologische waarden
Oppervlakte
Diepte
Drainage
Rijksmonument Beschermd
-
-
Verbod
Waarde Archeologie 1
Zeer hoge archeologische waarde
0 m2
30 cm + 10 c m
Verbod
Waarde Archeologie 2
(zeer) (hoge) archeologische waarde
100 m 2
30 cm + 10 c m
Verbod
Waarde Archeologie 3
Middelhoge of hoge verwachting
1000 m 2
30 cm + 10 c m
Verbod
Waarde Archeologie 4
Middelhoge of hoge verwachting
1000 m 2
30 cm + 10 cm
Toegestaan
Tabel 1: Onderverdeling van archeologische waarden.
Deze beleidskeuzes zijn vertaald in dubbelbestemmingen. Per archeologische kwaliteit zijn planregels opgenomen voor de te bebouwen oppervlakte en een omgevingsvergunningsstelsel voor het uitvoeren van werken, geen bouwwerk zijnde, of van werkzaamheden. De maatvoering voor afwijking is afhankelijk van de te verwachten waarden of verwachtingen en de uitkomsten van archeologisch onderzoek. 4.1.2
Archeologische waarden in het plangebied
Het plangebied Klazienaveen, Meridiaan is volgens de beleidskaart en het geldende bestemmingsplan voor een zeer klein deel gelegen in een gebied met 'Waarde - Archeologie 4'.
23
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
Uitsnede bestemmingsplan Klazienaveen, met 'Waarde -Archeologie 4' bij aanpijling (kruisjes) (bron: ruimtelijkeplannen.nl).
Gebieden gecategoriseerd als 'Waarde - Archeologie 3' en 'Waarde - Archeologie 4' zijn gebieden waar op basis van de geologische en bodemkundige opbouw, landschappelijke kenmerken en reeds aangetroffen archeologische resten een (middel)hoge kans op het aantreffen van (intacte) archeologische vindplaatsen bestaat. Deze zones worden gekenmerkt door een - al dan niet verscholen onder het huidige maaiveld - redelijk gaaf landschap met dekzandruggen en dekzandkoppen. Delen van dit landschap kunnen bovendien zijn afgedekt door esdekken. Van concrete vindplaatsen is hier echter vooralsnog geen sprake. In hoofdzaak geldt een grote trefkans op nederzettingen, grafvelden, losse boerderijen, wegen, dijken, linies, kleine jachtkampen en losse vondsten uit alle perioden Voor gebieden aangeduid met 'Waarde - Archeologie 4' is algemeen aanvaard dat een minimumoppervlak voor bodemverstoringen geldt van 1.000 m2 en een bouwvoordiepte van 30 cm (30 cm +10 cm principe). De 'Waarde - Archeologie 4' is apart opgenomen omdat dit terreinen zijn waar naast bovenstaande bepalingen geen drainageverbod geldt. 4.1.2.1 Archeologische monumenten Binnen het plangebied liggen geen (beschermde) archeologisch monumenten. Ook ligt binnen een afstand van 50 meter buiten het plangebied geen archeologisch monument.
24
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
4.1.3
Monumenten
Beschermde monumenten worden gekenmerkt door een samenhangend en gaaf geheel van architectonische stijlkenmerken. Een monument kan representatief zijn voor een bepaalde bouwstijl, maar kan ook een rijke bouwgeschiedenis hebben met verwijzingen naar verschillende bouwstijlen. Voor zover de bouwgeschiedenis niet duidelijk afleesbaar is, kan zij door bouwhistorisch onderzoek aan het licht komen. Monumenten worden in hoge mate gewaardeerd om hun architectuurhistorische kwaliteit, waardoor zij belangrijk bijdragen aan de kwaliteit en de identiteit van hun omgeving. Een bouwplan voor een monument wordt getoetst aan het monumentenbeleid. Richtinggevend is hiervoor de redengevende omschrijving van het monument. Naast de toetsing aan het monumentenbeleid dat gericht is op het behouden van de historische kenmerken van het monument wordt het bouwplan voor wat betreft de welstandsaspecten getoetst aan de onderstaande criteria: toevoegingen aan, op of bij monumenten worden op herkenbare wijze vormgegeven. Hierbij vormen de historische stijlkenmerken van het monument de inspiratiebron; er is aandacht voor zorgvuldige detaillering en materiaalkeuze. Het plangebied kent geen monumenten. 4.1.4
Conclusie
Het plangebied kent geen monumenten of archeologische monumenten. Volgens het vigerende bestemmingsplan geldt voor een zeer klein gedeelte van het plangebied de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 4'. Door de gemeente is geconstateerd dat het plangebied echter buiten een verwachtingsgebied valt op de beleidskaart. Daarom is in overleg met de gemeente de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 4' niet in voorliggend bestemmingsplan overgenomen.
4.2
Cultuurhistorie
4.2.1
Algemeen
In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de verplichting vastgelegd om bij ruimtelijke plannen rekening te houden met aanwezige cultuurhistorische waarden. Onder de term cultuurhistorie wordt verstaan: Archeologie: alle sporen en vondsten uit het verleden. Dit is in de vorige paragraaf 4.1 uitgewerkt. Historische stedenbouw en bouwkunst: gebouwen met een historische of architectonische betekenis, bezien in de context van dorp- en wijkstructuren. Historische geografie: het landschap dat door de eeuwen heen door de mens in cultuur is gebracht en naar zijn hand is gezet. Historische archieven en museale collecties als bron voor het doen van onderzoek naar de geschiedenis van Emmen en haar bewoners. Dit is het materiele erfgoed. Daarnaast vertegenwoordigen "Tradities en plekken met verhalen" het immateriële erfgoed. De Cultuurhistorische Waardenkaart Emmen betreft een inventarisatie en waardering van de cultuurhistorische waarden en bestaat uit een beleidskaart, bronnenkaart en een toelichtende rapportage. Aansluitend is een beleidsnota geschreven: Erfgoednota Emmen 2017-2022. De Cultuurhistorische Waardenkaart en Erfgoednota 2017-2022 zijn op 28 september 2017 door de gemeenteraad vastgesteld. De Cultuurhistorische Waardenkaart en Erfgoednota hebben de volgende systematiek gebaseerd op beleidskeuzes.
Er is op basis van analyse gekozen voor een drietal beleidskeuzen met bijbehorend maatregelenpakket, welke afloopt naar 25
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
zwaarte: Beschermen; Herkenbaar houden; Respecteren en rekening mee houden. De maatregel 'Beschermen' heeft betrekking op erfgoed met een zeer hoge cultuurhistorische waarde, zoals monumenten (Rijk, provincie, gemeente), monumentale en waardevolle bomen en beschermde dorpsgezichten (Rijk). 'Herkenbaar houden' heeft betrekking op gebieden en structuren van hoge cultuurhistorische waarde, te weten: Landschappelijke gebieden en structuren van hoge cultuurhistorische waarde; Stedenbouwkundige gebieden en structuren van hoge cultuurhistorische waarde; Groenstructuren van hoge cultuurhistorische waarde; Infrastructuur en waterwegen van hoge cultuurhistorische waarde. Ten slotte is de maatregel 'Respecteren en rekening mee houden' geformuleerd. Deze maatregel heeft betrekking op beeldbepalende bouwwerken, Canon van Emmen, inventarisatie ErfgoedNetwerk, tradities en de top vijf bewonersavonden.
De beleidskeuze voor onderhavig wordt hieronder nader tegelicht. 4.2.2
Cultuurhistorie in Emmen
Hunebedden, die de nationale Canon van de Nederlandse Geschiedenis aanvoeren, grafheuvels, celtic fields, veenwegen en veenlijken behoren tot de oudste getuigen van menselijke aanwezigheid in Emmen. Gehuld in raadselen en vaak omgeven door mythische verhalen, behoort deze vroegste historie van Emmen tot de meest tot de verbeelding sprekende tijdvakken. Maar er zijn meer, veel meer zeer aansprekende getuigen(issen) van de bijzondere geschiedenis waaraan Emmen zijn identiteit, trots en waardigheid ontleent.Het plangebied is gelegen in de plaats Klazienaveen. Op de Cultuurhistorische Waardenkaart is het plangebied aangeduid als gelegen binnen het 'Veenkoloniaallandschap - hoogveen' in de marke van Noord- en Zuidbarge van het deelgebied het Barger-Oosterveen.
Planmatige ontwikkeling van de veenkoloniën (1851-1940) De grootschalige ontginningen in Zuidoost-Drenthe zijn rond het midden van de 19e eeuw de laatste van hun soort in Nederland. Net als bij het esdorpenlandschap staan bij het veenkoloniale landschap ook afgebakende gebieden aan de basis. Dertien verschillende deelgebieden zijn te onderscheiden, waaronder het Weerdingerveen in de marke van Weerdinge, het Emmer-Compascuum in de marke van Emmen en het Amsterdamseveld en het Barger-Oosterveen in de marke van Noord- en Zuidbarge. Met de ontginningen komen er nieuwe dorpen, waaronder Nieuw-Amsterdam, Nieuw-Dordrecht, Erica, Barger-Compascuum, Zwartemeer, Nieuw-Weerdinge, Emmer-Compascuum en Klazienaveen. Deze koloniën zijn, afhankelijk van de tijdsperiode en de aardkundige ondergrond, volgens verschillende systemen ontgonnen. De volgende ontginningssystemen zijn te onderscheiden: dubbel kanaalsysteem, enkel kanaalsysteem, enkele kanaal met kruisdiepen, bloksysteem met wijken en deels c.q. anders ontgonnen. Ieder ontginningssysteem heeft zijn eigen karakteristieken. De volgende gebieden zijn door middel van het bloksysteem met wijken ontgonnen; Barger-Compascuum, Klazienaveen, Nieuw-Amsterdam, Oranjedorp, Weerdinge en Zwartemeer. Er bestaan twee hoofdtypen van
26
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
het bloksysteem met wijken. Het eerste type is te vinden bij de Verlengde Hoogeveensche Vaart van Veenoord tot Klazienaveen, het voormalige Barger-Westerveen, met uitzondering van die gebieden die door hun hogere ligging zonder wijken zijn verveend (bij Erica en Barger-Oosterveen). Het tweede type is te vinden bij Klazienaveen, Oranjedorp, Zwartemeer en in het Amsterdamscheveld. Het gebied tussen Oranjedorp en Erica neemt een bijzondere positie in. Door de hoogteverschillen in de ondergrond liggen hier de hoofdwijken niet loodrecht op het kanaal. De verveningen die vanaf circa 1850 hun intrede in het gebied doen, worden gekenmerkt door een systematische, industriële aanpak, gericht op een hoge productie. Om de afwatering te bevorderen en de gewonnen turf af te voeren, wordt een stelsel van kanalen gegraven. De planmatige, grootschalige hoogveenontginningen kwamen na 1850, maar vooral na 1870 op gang. Naast de aanleg van kanalen en verharde wegen, leidde de vervening ook tot de aanleg van een netwerk van andere infrastructuur. Rond 1900 werden spoorverbindingen van Emmen naar Groningen en Zwolle aangelegd. In dezelfde tijd werden tramverbindingen tussen de verschillende dorpen opgericht. Behalve personenvervoer hadden deze vervoersmiddelen tot taak om producten en grondstoffen uit het veen te vervoeren.
Met de opkomst van het vrachtvervoer over de weg nam het trein- en tramverkeer af. Gebiedswaardering Veenkoloniën De veenkoloniale ontginningen hadden kanalen, wijken en grote ontginningsblokken met een rationele verkaveling. De nog bestaande kanalen en wijken zijn de hoofdstructuur geweest van de veenkoloniale ontginning. Door hun 'zeer hoge' ensemblewaarde, kenmerkendheid en gaafheid hebben ze ook een 'zeer hoge' eindwaardering. Dat geldt in mindere mate voor het slotenpatroon dat tussen de wijken ligt, omdat deze minder kenmerkend zijn en meestal niet meer zo gaaf als de hoofdstructuur. Deze hebben daarom een 'gemiddelde' historisch-geografische waarde. De wegen die vanaf 1850 in het hoogveengebied werden aangelegd hebben door hun rechtlijnigheid een 'zeer hoge' kenmerkendheid. Daarnaast is vaak de ensemblewaarde met het kanaal en de dorpslinten nog goed aanwezig. Ze hebben een 'hoge' historischgeografische waardering. Klazienaveen Langgerekt kanaaldorp, gesticht in 1889 toen het Van Echtenskanaal werd gegraven, door een zandopduiking naar het Barger-Oosterveen. Langs het kanaal ontstonden bij de zandopduiking twee dorpen (Dordsche Brug en Kanaallinie) die aanvankelijk samen Nieuw-Echten genoemd werden. Historischgeografisch zijn er op een heel logische wijze deelgebieden te onderscheiden, die allemaal een eigen historische begrenzing en gebiedsnaam meekregen.
Elk van de 35 deelgebieden had daarbij zijn eigen karakteristieken. In de verstedelijkte driehoek 'Emmen-Klazienaveen-Nieuw-Amsterdam' zijn de meeste lage tot gemiddelde waarderingen terug te vinden. Reden hiervoor is dat de meeste deelgebieden door de verstedelijking een gemiddelde gaafheid en ensemblewaarde hebben. In de driehoek 'Emmen-Klazienaveen-Nieuw-Amsterdam' zijn door de verstedelijking geen nieuwe naoorlogse historisch-geografische deelgebieden terug te vinden.
27
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
4.2.3
Toetsing
Op grond van de Erfgoednota Emmen 2017-2022 valt het plangebied binnen de beleidskeuze 'herkenbaar houden'. Als maatregel is in de Erfgoednota genoemd: herkenbaar houden van de historische en ruimtelijke structuur en samenhang. De gemeentelijke opgave in deze categorie luidt ontwikkelingen zodanig vroegtijdig te begeleiden dat deze aansluiten of inspelen op de cultuurhistorische kwaliteiten. In het plan wordt met de situering van de nieuwe woningen aangesloten op de rationele verkaveling van het gebied. De voorliggende ontwikkeling benadrukt de rechtlijnige ontginningsstructuur. De situering van de nieuwe woningen, georiënteerd aan de Meridiaan, Neptunusbaan en Van Echtenskanaal sluiten aan bij de bestaande bebouwing. In hoofdstuk 3 wordt nader ingegaan op de stedenbouwkundige inpassing van het plan. Verder is in het plangebied stedenbouwkundige waarden.
4.3
geen
sprake
van
hoge
architectuurhistorische
of
Ecologie
De Wet natuurbescherming (Wnb) is in werking getreden op 1 januari 2017. Deze wet vervangt de volgende drie wetten: de Natuurbeschermingswet 1998 (gebiedsbescherming), de Flora- en faunawet (soortenbescherming) en de Boswet (houtopstanden). De provincie is bij de Wnb het bevoegd gezag voor de toetsing van werkzaamheden en handelingen bij Natura 2000-gebieden en dier- en plantensoorten. Het Rijk blijft bevoegd gezag bij ruimtelijke ingrepen met grote nationale belangen. Voor gemeenten geldt dat zij het bevoegd gezag zijn voor omgevingsvergunningen. Gebiedsbescherming In de Wnb is de bescherming van specifieke natuurgebieden geregeld. Het betreft de Natura 2000-gebieden, die een internationale bescherming genieten. Plannen en projecten met negatieve effecten op deze gebieden zijn vergunningplichtig. Relevant daarbij is dat de Wnb een externe werking kent. Van externe werking is sprake als activiteiten buiten een Natura 2000-gebied van invloed zijn op de natuurwaarden in een Natura 2000-gebied. Per Natura 2000-gebied zijn instandhoudingsdoelen voor soorten en vegetatietypen opgesteld. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) -voorheen Ecologische Hoofdstructuur- is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke natuurgebieden in Nederland en vormt de basis voor het natuurbeleid. Ten aanzien van ontwikkelingen binnen het NNN geldt het 'nee, tenzij-principe'.
Het NNN is als beleidsdoel opgenomen in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. De provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing, ontwikkeling en bescherming van het NNN. De begrenzing en ruimtelijke bescherming van het NNN is voor de provincie Drenthe uitgewerkt in de Provinciale Omgevingsvisie en de bijbehorende Provinciale Omgevingsverordening. Soortenbescherming Het uitgangspunt van de Wnb is dat er geen (opzettelijke) schade mag worden gedaan aan beschermde dieren of planten, tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan. De soortenbescherming binnen de Wnb is daarbij opgedeeld in drie beschermingsregimes: Vogelrichtlijnsoorten, Habitatrichtlijnsoorten en andere soorten. Bij beoordeling van de toelaatbaarheid van bouwwerken en/of andere activiteiten moet rekening worden gehouden met de mogelijke aanwezigheid van te beschermen dier- en plantensoorten. Er dient een ontheffing op grond van artikel 3.3, 3.8 en/of 3.10 Wnb te worden aangevraagd voor een (bouw)werkzaamheid of activiteit indien het volgende van toepassing is: uit gegevens of onderzoek blijkt dat er sprake is van verstoring of doden van (een) beschermde soort(en); 28
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
het bouwwerk en/of de activiteit veroorzaakt beschadiging of vernieling van voortplantingof rustplaatsen van dieren, danwel ontworteling of vernieling van plantensoorten; er kan geen gebruik gemaakt worden van een vrijstelling op grond van de Wet natuurbescherming; er kan niet gewerkt worden volgens een goedgekeurde gedragscode. Houtopstanden In de Wnb is de bescherming van houtopstanden buiten de, door de gemeenteraad vastgestelde, bebouwde kom geregeld. Doel is de instandhouding van het bosareaal. In de Provinciale Omgevingsverordening van de provincie Drenthe is geregeld hoe een kapmelding moet worden ingediend, waaraan herbeplanting moet voldoen en wanneer ontheffing van de herbeplantingsplicht kan worden verleend. Voor houtopstanden binnen de bebouwde kom geldt de Bomenverordening gemeente Emmen 2011. In het bijbehorende bomenregister zijn de monumentale en waardevolle bomen en waardevolle houtopstanden vastgelegd. Zonder ontheffing is het verboden deze te kappen. 4.3.1
Natuurwaarden in het plangebied
Het plangebied ligt nabij het Natura 2000-gebied Bargerveen. In het kader van de quick scan is hier nader naar gekeken, zo ook is een Aeriusberekening uitgevoerd.
AERIUSBEREKENING Uit de berekening met AERIUS (Bijlage 10) volgt dat er geen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden zijn met een overschrijding van een projectbijdrage van meer dan 0,00 mol N/ha/jaar. Er treedt door de stikstofdepositie geen negatief effect op in het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb) beschermde Natura 2000-gebieden. Een vergunning van de Wnb is in het kader van de stikstofdepositie dan ook niet nodig.
Natura 2000 gebied Bargerveen (groen)
29
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
4.3.2
Conclusie
Omdat het bestemmingsplan voorziet in de sloop en realisatie van nieuwbouw is het uitvoeren van een flora- en faunaonderzoek noodzakelijk geacht. Ten behoeve van de uitvoering van het plan is door het bureau Bakker een flora- en faunaonderzoek uitgevoerd (middels quick scans). Uit het onderzoek blijkt dat nader onderzoek naar vleermuizen nodig is. Uit het nader onderzoek blijkt dat binnen het plangebied paarverblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis zijn gevonden. Door de sloop worden vleermuizen verstoord en gaan deze verblijfplaatsen verloren. Dit is een overtreding van de Wet natuurbescherming, waardoor een ontheffing zal moeten worden aangevraagd. Deze ontheffing is op 2 december 2020 verkregen. Bij de ontheffingsaanvraag is het bijbehorende mitigatieplan en werkprotocol toegevoegd. Onderzoeken, ontheffing, mitigatieplan en werkprotocol zijn als Bijlage 3 tot en met Bijlage 9 aan het bestemmingsplan toegevoegd.
Ten slotte is op basis van de Wnb altijd de algemene zorgplicht van toepassing, die inhoudt dat een ieder voldoende zorg in acht neemt voor alle inheemse dieren en planten en hun directe leefomgeving. Concreet betekent dit dat bij (ruimtelijke) ingrepen gezorgd moet worden dat dieren niet verstoord of gedood worden en dat planten niet zomaar verplant worden. Ook dient gelet te worden op bijvoorbeeld broedende vogels, de voortplantingsperiode van amfibieën en de zoogperiode van zoogdieren. Daarbij geldt voor alle bouwactiviteiten dat er voorzorgsmaatregelen genomen dienen te worden, waardoor: de aanvang van de werkzaamheden buiten het broedseizoen (globaal van half maart tot beginaugustus) dient plaats te vinden;een week voor de werkzaamheden beginnen, het plangebied kort gemaaid dient te worden, zodat het plangebied ongeschikt wordt voor kleine zoogdieren en ze de kans krijgen om te vluchten; (wortel)schade aan de (oude) bomen wordt voorkomen en geen graafwerkzaamheden binnen de kroonprojectie van deze oude bomen kan plaatsvinden.
4.4
Fysieke veiligheid
Het Rijk stelt risiconormen op het gebied van veiligheid aan inrichtingen, ter bescherming van de omgeving. Naast de wet- en regelgeving mogen gemeenten invulling geven aan een eigen veiligheidsvisie. In de Beleidsnota externe veiligheid gemeente Emmen (april 2013) geeft de gemeente Emmen invulling aan deze beleidsruimte. In de gemeentelijke beleidsnota Externe Veiligheid zijn de ruimtelijke uitgangspunten van de structuurvisie verder uitgewerkt. In de Beleidsnota externe veiligheid heeft de gemeente Emmen gekozen voor een gebiedsgerichte benadering voor de vestiging van risicovolle activiteiten. Tevens is in het beleid een afwegingskader bij concrete ruimtelijke beslissingen en voor de inzet van bestuurlijke uitvoeringsinstrumenten om de kwetsbaarheid van een object of activiteit die niet rechtstreeks onder de begripsbepaling van het Bevi valt bepaald te beoordelen. Bij het opstellen van dit bestemmingsplan is rekening gehouden met deze nota externe veiligheid. Vanuit de Veiligheidsregio Drenthe en RUD Drenthe is richting gegeven aan het beoogde veiligheidsniveau van de gebouwen in en rondom het plangebied van het bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan. Hierbij is getoetst aan bestaande regelgeving en normen voor (externe) veiligheid, bereikbaarheid, bluswatervoorziening, repressieve dekking en alarmsystemen welke onderdeel zijn van de veiligheidsketen.
30
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
4.4.1
Fysieke veiligheidssituatie
4.4.1.1 Risicobronnen binnen het plangebied Binnen het plangebied komen geen risicobronnen voor. 4.4.1.2 Risicobronnen buiten het plangebied Buiten het plangebied zijn Bevi-bedrijven, overige inrichtingen en vervoer over weg en door buizen gesitueerd. Dit betreffen:
Soort
Risicobron
Adres
Wet-en rgelgeving
Inrichting
LPG-tankstation
Pollux te Klazienaveen
Bevi (Besluit LPG)
Cabot Norit
Mr. Ovingkanaal OZ
geen Bevi, milieuvergunning
Rademakers gieterij
Langestraat
geen Bevi, milieuvergunning
Transport
Snelweg A37
afrit nabij Klazienaveen
Bevt, Regeling Basisnet
Buisleiding
Nederlandse Gasunie NV
leiding A-582-02, NEN Bevb 3650-leiding, noordzijde en oostzijde
Inrichting overig
AMVB Tuinbouw, 2 keer tuinbouwcentrum
4.4.2
Activiteitenbesluit
Plaatsgebonden risico
4.4.2.1 Inrichtingen Het bedrijf Cabot Norit heeft een risicoafstand (RP 10-6) van 25 m. Het bedrijf ligt op een afstand van circa 250 m van het plangebied. De twee tuinbouwbedrijven hebben beide een milieuzone die niet buiten hun bedrijfsperceel reikt. Ze liggen op een afstand van circa 1.000 m van het plangebied. Het bedrijf Rademakers gieterij heeft eveneens een milieuzone die niet buiten zijn bedrijfsperceel reikt. Het bedrijf ligt op een afstand van circa 1.600 m van het plangebied. 4.4.2.2 LPG- tankstations Het LPG-tankstation heeft een risico-afstand (PR 10-6) van 40 m (vulpunt), 25 m (reservoir) en 15 m (afleveringsinstallatie) en een invloedsgebied van 150 m. De afstand tot het plangebied is circa 1.000 m. 4.4.2.3 Route gevaarlijke stoffen De snelweg A37 heeft een PR-plafond van 0 m een GR-plafond van 48 m en geen plasbrandaandachtsgebied. De snelweg ligt op minimaal 500 m afstand van het plangebied. 4.4.2.4 Buisleidingen De bovengenoemde buisleiding (66,2 bar) ligt op meer dan 1 km afstand van het plangebied en zal daarmee geen onevenredig risico opleveren bij realisatie van dit planvoornemen.
31
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
4.4.3
Groepsrisico
Bij het vaststellen van het bestemmingsplan geeft de externe veiligheid regelgeving de verplichting om het groepsrisico te verantwoorden. 4.4.4
Inrichting en ontwikkeling
Over de inrichting en ontwikkeling in het kader van het initiatief meldt de Veiligheidsregio Drenthe het volgende. 1. Bluswatervoorzieningen Er is in de nabijheid voorzien in voldoende bluswatervoorzieningen. 2. Waarschuwings- en alarmeringssysteem De locatie / het plangebied valt binnen de dekking van het Waarschuwingsalarmeringsstelsel. 3. Bereikbaarheid Het plangebied is van meerdere kanten bereikbaar voor de hulpdiensten en voldoet daarmee aan de uitgangspunten voor bereikbaarheid. 4. Opkomsttijd Gezien de opkomsttijd van de Meridiaan zijn er geen nader te adviseren maatregelen. Wel kan de initiatiefnemer aanvullend geïnformeerd worden over brandveiligheidsmaatregelen als onderstaand. bouwkundige voorzieningen, ten minste conform bouwregelgeving; installatietechnische voorzieningen, bijvoorbeeld aanvullend met woningsprinklers; organisatorische voorzieningen, bijvoorbeeld goede BHV organisatie, vluchtplan voor de bewoners; brandweeropkomsttijd, vrij houden van wegen / zo min mogelijk verkeersbelemmerende maatregelen; inventaris, toepassen van moeilijk brandbaar materiaal; zelfredzaamheid van de aanwezigen, toepassen veilige vluchtroutes. 5. Brandveiligheidseisen vs zonnepanelen - Bij toepassing van geïntegreerde PV systemen (zonnepanelen liggen in het dakvlak in plaats van erop) dient het dak van buiten naar binnen brandwerend te worden uitgevoerd met een WBDBO 30.
- Bij toepassing van geïntegreerde systemen mag brandoverslag en- doorslag niet naar de buren plaats vinden binnen een tijdsbestek van 60 minuten. - Bij toepassing van zonnepanelen op het dak (zonnepanelen liggen op de dakpannen) mag brandoverslag en- doorslag niet naar de buren plaats vinden binnen een tijdsbestek van 60 minuten. 6. Toepassing groendak De toepassing van een groendak (BKP pag. 16) mag er niet toe leiden dat dit gevaar (brand) oplevert door tevens de toepassing van zonnepanelen. 7. Voorzieningen m.b.t. energietransitie of klimaatadaptatie Indien er in het kader van de energietransitie of klimaatadaptatie nog andere vormen van voorzieningen gerealiseerd worden, verzoek ik ons daarbij te betrekken opdat de veiligheidsregio Drenthe dan in staat gesteld wordt eventueel nog met “aanvullend” advies komen.
32
Gemeente Emmen, bestemmingsplan Klazienaveen, Meridiaan (vastgesteld)
4.4.5
Aanvaarding groepsrisco conclusie
De RUD concludeert dat binnen het plangebied geen risicobronnen aanwezig zijn en buiten het plangebied eventuele risicobronnen op zodanige afstand liggen dat externe veiligheid geen beperkingen oplevert voor het plan. Omdat externe veiligheid voor dit plan niet relevant is hoeft het groepsrisico niet worden verantwoord en ook de aanvaarding ervan is dan niet aan de orde. Externe veiligheid levert voor dit bestemmingsplan aldus geen belemmeringen op.
4.5
Milieu
4.5.1
M.e.r.
Uit Bijlage 11 blijkt dat er geen sprake is van een m.e.r.-onderzoeksverplichting. Hieromtrent zal het College van Burgemeester en Wethouders een afzonderlijk besluit nemen. 4.5.2
Bedrijven en milieuzonering
Vanuit milieuhygiënisch oogpunt vergt de bedrijvigheid in het plangebied een goede afstemming met de andere, in de omgeving aanwezige functies. Ten behoeve van dit bestemmingsplan is in het plangebied een inventarisatie geweest van de aanwezige bedrijven en nagedacht over de bedrijfsactiviteiten die toelaatbaar zijn in het plangebied. Op dit moment bestaan de meest nabij gelegen bedrijfsactiviteiten voornamelijk uit bedrijven in de categorieën 1 en 2 volgens de VNG-uitgave Bedrijven en Milieuzonering. De grootste afstand die hiervoor geldt is 30 m. Hieraan wordt voldaan. Noemenswaardig is dat de omliggende bedrijven van categorie 1 en 2 geen (nacht)horeca - inclusief bijbehorende geluidsoverlast - betreft. Vanuit milieuoogpunt kunnen deze bestemmingen nabij het plangebied gehandhaafd blijven. 4.5.2.1 Bedrijventerrein Op enige afstand is het bedrijventerrein met onder meer het bedrijf Cabot Norit gelegen. Hier is bedrijvigheid toegestaan tot en met categorie 3.2. De meest nabij gelegen bedrijvigheid ligt op meer dan 200 m afstand van het plangebied. Voor een categorie 3.2 bedrijf geldt een afstand van 100 m of meer tot een rustige woonwijk, en voor gemengd gebied 50 m. Voldaan kan worden aan de nodige afstanden.
4.5.2.2 Verspreid liggende bedrijven (niet agrarisch) Er zijn voorts geen verspreid liggende bedrijven op minder dan 100 m afstand gesitueerd, waarvoor een milieuzone van meer dan 100 m geldt. 4.5.2.3 Conclusie milieuzonering Het plangebied is gelegen in een rustige woonwijk, grenzend aan gemengd gebied. Aan alle richtafstanden van omliggende bedrijven wordt voldaan. Hierdoor worden enerzijds de woningen niet belemmerd door de bedrijven, en belemmeren anderzijds de woningen de bedrijven niet in hun bedrijfsvoering. 4.5.3
Bodem
Het college van burgemeester en wethouders heeft op 5 maart 2013 de Beleidsregel Bodemkwaliteit vastgesteld. Om de kwaliteit te waarborgen, moet grondverzet worden gemeld.bij het landelijke meldpunt. Om het verplaatsen van grond te vereenvoudigen, heeft de gemeente Emmen een aantal kaarten ontwikkeld. Deze bodemkwaliteitskaarten zijn als bijlage in de Nota Bodembeheer