CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2027 Gemeente Emmen

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Begroting 202774.546 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 9

Begroting 2027

Inhoudsopgave Begroting 2027-2030 2/180 Inhoudsopgave Begroting 2027-2030 3/180 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................................................................3 Algemeen .......................................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ....................................................................................................................................................................................5 1 Bestuurlijk voorwoord ..............................................................................................................................................................6 2 Financiën ..................................................................................................................................................................................9 Beleidsprogramma's ........................................................................................................................................................

21 Programma 1 Inwoners en Bestuur ...........................................................................................................................................22 Programma 2 Economie en Werkgelegenheid ..........................................................................................................................28 Programma 3 Veiligheid ............................................................................................................................................................37 Programma 4 Onderwijs en Jeugd.............................................................................................................................................44 Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu .................................................................................................................................51 Programma 6 Inkomensondersteuning .....................................................................................................................................61 Programma 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer ............................................................................................................65 Programma 8 Sport en Cultuur .................................................................................................................................................72 Programma 9 Sociaal Domein

...................................................................................................................................................77 Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen .............................................................................................................87 Paragrafen ....................................................................................................................................................................... 94 1 Lokale heffingen .....................................................................................................................................................................95 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..........................................................................................................................101 3 Onderhoud kapitaalgoederen ..............................................................................................................................................107 4 Financiering ..........................................................................................................................................................................119 5 Bedrijfsvoering .....................................................................................................................................................................123 6

Verbonden partijen ..............................................................................................................................................................126 7 Grondbeleid ..........................................................................................................................................................................128 8 Openbaarheidsparagraaf ......................................................................................................................................................131 Financiële begroting ......................................................................................................................................................

132 1 Overzicht van baten en lasten ..............................................................................................................................................133 2 Uiteenzetting financiële positie ............................................................................................................................................142 3 Taakvelden ...........................................................................................................................................................................151 Bijlagen ..........................................................................................................................................................................

154 Bijlage 1 Overzicht verbonden partijen ...................................................................................................................................155 Bijlage 2 Financiële kengetallen ..............................................................................................................................................164 Bijlage 3 Beleidsindicatoren ....................................................................................................................................................167 Bijlage 4 Toelichting Ombuigingen (Beleidsaanpassingen) .....................................................................................................172 Bijlage 5 Subsidieplafonds 2027 ..............................................................................................................................................179 Algemeen Begroting 2027-2030 4/180 Algemeen Leeswijzer Begroting 2027-2030 5/180 Leeswijzer Het brede takenpakket van de gemeente maakt het lezen van een gemeentebegroting niet altijd eenvoudig. Deze leeswijzer is bedoeld om de gemeenteraad te ondersteunen bij het begrijpen van de begroting. De begroting bestaat uit de volgende onderdelen: Bestuurlijk voorwoord De begroting begint met een bestuurlijk voorwoord van het college van burgemeester en wethouders.

In dit hoofdstuk worden de belangrijkste keuzes, prioriteiten en ontwikkelingen voor het komende begrotingsjaar toegelicht. Het voorwoord schetst de bestuurlijke context, gaat in op actuele maatschappelijke en financiële uitdagingen en reflecteert op de koers die de gemeente wil varen. Hoofdlijnen (hoofdstuk 2 en 3) In dit deel worden de belangrijkste ambities en prioriteiten uit de begroting samengevat. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de financiële situatie van de gemeente, inclusief de belangrijkste ontwikkelingen en trends. Beleidsprogramma's Een beleidsprogramma is een samenhangend geheel van taken, activiteiten en middelen, gericht op het bereiken van bepaalde maatschappelijke doelen. De burgers kunnen de raad aanspreken op de prestaties die in de programma’s worden nagestreefd. Elk programma behandelt drie centrale vragen: • Wat willen we bereiken? (Beschrijft de doelen); • Wat gaan we daarvoor doen? (Geeft een overzicht van acties en maatregelen); • Wat zijn de kosten? (Toont een overzicht van de verwachte uitgaven, inkomsten en taakvelden). De beleidsprogramma's hebben een uniforme structuur en bevatten de volgende onderdelen: Programma inhoud, Trends en ontwikkelingen, Doelenboom, Wat mag het kosten? Indicatoren, Verbonden partijen en Beleidskaders.

Paragrafen In de paragrafen worden financiële en organisatorische thema's behandeld die belangrijk zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. De begroting bevat de volgende paragrafen: Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en Risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Verbonden partijen, Grondbeleid en de Openbaarheidsparagraaf. Financiële begroting Dit onderdeel biedt inzicht in de financiële positie van de gemeente Emmen. Het bevat onder andere een totaaloverzicht van baten en lasten over meerdere jaren, en de overzichten met incidentele baten en lasten en structurele reservemutaties. Financiële verschillen in de programma's worden in hoofdlijnen toegelicht. Verder vindt u hier een geprognosticeerde balans en een overzicht van de reserves en voorzieningen met toelichting. Er wordt aandacht besteed aan de investeringsplanning en er is een taakveldbegroting opgenomen. Veel van de overzichten in dit onderdeel zijn wettelijk verplicht. Let op: door afrondingen kunnen sommen in tabellen afwijken van het totaal. Bijlagen De begroting wordt afgesloten met een aantal bijlagen, waaronder een aanvullende toelichting op de verbonden partijen zoals vermeld in de paragraaf verbonden partijen, en toelichtingen op de financiële kengetallen en verplichte beleidsindicatoren.

Verder is een toelichting opgenomen op de beleidsmatige ombuigingen, en een overzicht van de geldende subsidieplafonds. 1 Bestuurlijk voorwoord Begroting 2027-2030 6/180 1 Bestuurlijk voorwoord BOUWEN AAN DE TOEKOMST VAN EMMEN Samen koers uitzetten tussen ambitie en financiële realiteit Voor u ligt de begroting voor 2027. Het is de eerste begroting van een nieuwe bestuursperiode. Er is sprake van een nieuwe financiële realiteit, waarbinnen we de komende jaren samen de koers moeten uitzetten. We bouwen verder aan een gemeente waar inwoners prettig kunnen wonen, werken en meedoen. Financieel perspectief verslechtert Gemeenten hebben te maken met fors stijgende kosten, achterblijvende inkomsten vanuit het gemeentefonds en een toenemende druk op zorg en voorzieningen. Dit is veelal het gevolg van landelijk beleid en lastig te beïnvloeden uitgaven. Tegelijkertijd hebben we de afgelopen jaren welbewuste keuzes gemaakt, er is scherper aan de wind gezeild door realistischer te begroten en we hebben forse incidentele meevallers gehad. Hierdoor konden we doorgaan met de ontwikkeling van onze ambities en het in stand houden van voorzieningen in onze dorpen en wijken. Met deze ingezette koers is er geen financiële (begrotings)ruimte om tegenvallers op te vangen.

Sluitende begroting De realiteit is dat de gemeente Emmen op de huidige voet vanaf 2027 voor een tekort zou komen te staan, dat in de komende jaren nog sterk kan oplopen. Het college en de ambtelijke organisatie hebben in kaart gebracht welke ombuigingen er mogelijk zijn in het komende begrotingsjaar. Het gaat om een aantal bedrijfsmatige en beleidsinhoudelijke maatregelen, die niet direct grote gevolgen hebben voor de dienstverlening of voorzieningen. Voor belangrijke incidentele opgaven wordt voor 2027 eenmalig een beroep op de algemene reserve gedaan, maar het weerstandsvermogen is nog goed en dat willen we ook zo houden. Het college neemt haar verantwoordelijkheid met het presenteren van een sluitende begroting. En we werken in het komende begrotingsjaar voortvarend verder aan de lopende en geplande investeringen en aan de uitvoering van ingezet beleid. Ambities In de begroting is al geld beschikbaar voor de voorbereiding en aansturing van de grote opgaven die bijdragen aan onze ambities. Voor de daadwerkelijke uitvoering is op dit moment nog niet voldoende financiële dekking beschikbaar. De sombere financiële vooruitzichten op langere termijn maken het nodig om prioriteiten te stellen en financiële ruimte te creëren voor de majeure opgaven die belangrijk zijn voor de toekomst van Emmen. Dat vraagt om fundamentele keuzes richting de kaderbrief en de begroting voor 2028.

Dit is alleen te realiseren in een goede samenwerking tussen college en raad. Niet alles kan meer en het kan zeker niet allemaal tegelijkertijd. Dat geldt niet alleen financieel, maar het gaat ook op voor de uitvoeringscapaciteit van onze gemeentelijke organisatie en van onze partners in de markt. Ondanks het financieel zware weer hebben we vertrouwen in Emmen en is onze blik gericht op de toekomst. We willen blijven investeren in wat belangrijk is voor inwoners. Dat betekent dat we samen de schouders zetten onder onze grote opgaven: wonen, werken, bereikbaarheid en een aantrekkelijke leefomgeving. Inwoners centraal We werken aan een gemeente die klaar is voor de toekomst. Dat doen we stap voor stap, met aandacht voor energie, groen, klimaat en een openbare ruimte die tegen een stootje kan. Daarbij hoort een gemeente die dichtbij inwoners staat: bereikbaar, duidelijk en betrouwbaar. Zeker voor jongeren willen we dat Emmen een plek blijft waar zij kunnen leren, werken, wonen en waar ze hun toekomst kunnen opbouwen. Bij alles wat we doen, staan onze inwoners centraal. We willen dat iedereen in Emmen mee kan doen. Daarom blijven bestaanszekerheid, gezondheid, onderwijs, sport, cultuur en veiligheid belangrijke onderwerpen in deze begroting. Tegelijk is de druk op zorg en ondersteuning groot. Dat vraagt om heldere keuzes, maar ook om aandacht voor de menselijke maat.

Ondersteuning moet beschikbaar blijven voor inwoners die dat nodig hebben. 1 Bestuurlijk voorwoord Begroting 2027-2030 7/180 Ondanks tijdelijke extra middelen van het Rijk, zijn de tekorten in de jeugdhulp een grote uitdaging door stijgende kosten en complexere problematiek. Daarom blijven we, samen met de VNG, VDG en G40, richting het Rijk actief lobbyen voor passende en structurele compensatie. Tegelijkertijd investeren we zelf lokaal in een stevige sociale basis voor kinderen en gezinnen, zetten we in op preventie en passende ondersteuning. Zo werken we aan het terugdringen van de vraag naar zware jeugdhulp en de financiële tekorten. Groei Emmen wil de komende jaren groeien. Een groei van de bevolking is belangrijk voor de brede welvaart. Groei is voor ons geen doel op zich, maar een manier om leefbaarheid, voorzieningen, werkgelegenheid en bereikbaarheid in stad, dorpen en wijken te behouden en te versterken. Door groei kan onze gemeente beter inspelen op toekomstige maatschappelijke uitdagingen. Dat geldt in het bijzonder voor wonen, leefbaarheid, bereikbaarheid, economie, veiligheid en een sociaal Emmen waar iedereen mee kan doen. Wonen Een van de grote opgaven is wonen. Veel inwoners zoeken een passende en betaalbare woning: jongeren en starters, gezinnen, ouderen en mensen die zorg of ondersteuning nodig hebben.

Daarom blijven we werken aan voldoende passende woningen in de stad, dorpen en wijken. Het gaat niet alleen om aantallen en stenen, maar vooral om mensen en samenleven. Dus bouwen we buurten waar mensen zich thuis voelen, waar voorzieningen bereikbaar zijn, waar ruimte is om elkaar te ontmoeten, samen te bewegen en te spelen en waar het veilig is en groen. Er wordt momenteel hard gewerkt aan het volkshuisvestingsprogramma en aan de aanwijzing door het Rijk van Emmen als Nationaal Grootschalige Woningbouwlocatie (NGW) in de Nota Ruimte. Economie Ook onze economie vraagt aandacht en inzet. Een sterke economie zorgt voor banen, nieuwe mogelijkheden voor ondernemers en perspectief voor onze inwoners. Greenwise Campus, onze innovatieve groene industrie en de samenwerking binnen Regio Emmen vormen een stevige basis. Daarbij horen ook een levendig centrum met een aantrekkelijk Rensenpark en sterke sportieve en culturele voorzieningen. In 2027 werken we aan een gemeente waar bedrijven kunnen groeien, talent zich kan ontwikkelen en inwoners en bezoekers elkaar kunnen ontmoeten. Een plek waar je je thuis voelt, welkom voelt en waar je wilt terugkomen. Mobiliteit Een goed bereikbare gemeente is belangrijk voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Mensen moeten naar school, werk, zorg, winkels, sport en familie kunnen reizen.

Daarom zetten we ons in voor de Nedersaksenlijn en voor de ontwikkeling van de gebieden rondom onze stations. Dat biedt kansen voor wonen, werken en voorzieningen. Tegelijk houden we oog voor bereikbaarheid dichtbij huis: goede wegen, veilige fietspaden, toegankelijke voetpaden en een openbare ruimte die prettig en veilig aanvoelt. Leefbaar en veilig Leefbare dorpen en wijken vormen het hart van onze gemeente. Het gaat om plekken waar mensen elkaar kennen, waar verenigingen actief zijn, waar kinderen veilig kunnen spelen en waar inwoners invloed hebben op hun eigen omgeving. Samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en Erkende Overlegpartners blijven we werken aan een fijne, toegankelijke en veilige leefomgeving. Samenwerken De opgaven voor Emmen vragen om samenwerking. Met onze partners in de Regio Emmen, de provincie Drenthe, het Rijk, Europa, ondernemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties kunnen we meer bereiken dan alleen. Binnen Regio Emmen werken de gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen, Hoogeveen en de Provincie Drenthe nauw samen aan regionale opgaven die belangrijk zijn voor inwoners, ondernemers en de toekomst van de regio. De basis hiervoor is de Koers van de Regio Emmen. Belangrijke thema’s zijn wonen, economische ontwikkeling, bereikbaarheid en het versterken van de brede welvaart.

In het kader van het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) is vanuit de Regio Emmen, samen met diverse ministeries, het Plan van de Regio Emmen opgesteld. In de periode 2027-2030 werken we stap voor stap verder aan een sterke en blijvende samenwerking. Dat doen we, met onze partners, ook in onze lobby richting het Rijk om de financiering van gemeenten te verbeteren. 1 Bestuurlijk voorwoord Begroting 2027-2030 8/180

2 Financiën Begroting 2027-2030 9/180 2 Financiën In dit hoofdstuk laten we zien hoe de financiële positie van Emmen zich ontwikkelt. We beginnen bij het financiële vertrekpunt van de begroting 2027. Daarna wordt toegelicht welke ontwikkelingen en maatregelen zijn verwerkt en welk resultaat na deze maatregelen overblijft. Paragraaf 2.1 beschrijft de belangrijkste financiële ontwikkelingen, waaronder het gemeentefonds, het sociaal domein en het provinciaal toezicht. In paragraaf 2.2 staan de uitgangspunten die bij het opstellen van de begroting zijn gebruikt. Paragraaf 2.3 bevat het meerjarenperspectief en een toelichting op de belangrijkste veranderingen. Paragraaf 2.4 geeft aanvullende informatie over het begrotingsresultaat, de reserves, taakstellingen en stelposten en de algemene dekkingsmiddelen. 2.1 Ontwikkelingen financiën Landelijk financieel beeld Gemeenten hebben te maken met stijgende kosten en een groeiende vraag naar ondersteuning en voorzieningen. Hoewel het Rijk aanvullende middelen beschikbaar heeft gesteld, blijft onzeker of de inkomsten voldoende meegroeien met de taken en uitgaven van gemeenten. Ook voor Emmen zorgt dit voor financiële druk. De kosten van jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning, personeel, energie en dienstverlening nemen toe.

Tegelijkertijd blijven de gemeentelijke inkomsten afhankelijk van economische ontwikkelingen en besluiten van het Rijk. Financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten De gemeente ontvangt een belangrijk deel van haar inkomsten uit het gemeentefonds. Sinds 2024 is de groei van het gemeentefonds gebaseerd op de prijs- en volumeontwikkeling van het bruto binnenlands product. De groei is daarmee niet langer rechtstreeks gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Deze systematiek is bedoeld om te zorgen voor meer stabiliteit, maar de inkomsten blijven afhankelijk van economische groei, inflatie en landelijke besluitvorming. De vraag of gemeenten structureel voldoende middelen ontvangen voor hun wettelijke taken blijft daarom actueel. Sociaal domein Het sociaal domein vormt een belangrijk financieel risico. De vraag naar jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning blijft hoog en de kosten van deze voorzieningen stijgen. Landelijk wordt gewerkt aan hervorming van de jeugdzorg en aan beheersing van de kosten. Het is nog onzeker wanneer deze maatregelen effect hebben en of de besparingen waarvan het Rijk uitgaat volledig kunnen worden gerealiseerd. Als de kosten hoger uitvallen of de landelijke maatregelen minder opleveren, heeft dit direct gevolgen voor de financiële positie van Emmen.

Investeren in Emmen Emmen blijft investeren in wonen, bereikbaarheid, leefbaarheid, duurzaamheid en gemeentelijke voorzieningen. Ook digitalisering, informatiebeveiliging en dienstverlening vragen om investeringen. Dit is belangrijk voor de ontwikkeling van Emmen, maar legt ook beslag op de toekomstige begrotingsruimte. Daarom worden investeringen beoordeeld op noodzaak, uitvoerbaarheid en betaalbaarheid. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de jaarlijkse rente- en afschrijvingskosten. Financiële positie Uitgangspunt is dat jaarlijks terugkerende uitgaven worden betaald uit jaarlijks terugkerende inkomsten. Daarnaast moet de gemeente voldoende reserves behouden om financiële risico’s op te kunnen vangen. Zoals bij de Kaderbrief 2027 met de raad is besproken, is het financiële meerjarenperspectief verslechterd. De stijgende kosten worden onvoldoende gecompenseerd door inkomsten. Vooral de ontwikkeling van de kosten voor jeugdhulp heeft grote invloed op het financiële beeld. Met een combinatie van ombuigingsmaatregelen en incidentele dekking is het gelukt om voor 2027 een positief begrotingsresultaat te presenteren. Ook het structurele begrotingsresultaat over 2027 is volgens de huidige berekening positief. Vanaf 2028 laat de meerjarenraming echter opnieuw grote tekorten zien. Richting de Kaderbrief 2028 is daarom een heroverweging nodig van ambities, inkomsten en uitgaven.

De raad wordt bij deze keuzes betrokken. Gemeentefonds Het gemeentefonds vormt de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente Emmen en is daarmee van grote invloed op de financiële ruimte binnen de begroting en meerjarenraming. Meicirculaire 2026 De uitgangspunten van deze begroting zijn gebaseerd op de meicirculaire 2026. In deze circulaire zijn de financiële effecten van de Voorjaarsnota van het Rijk verwerkt. Daarnaast zijn de ramingen van het accres 2 Financiën | Begroting 2027-2030 geactualiseerd en zijn verschillende taakmutaties verwerkt in het gemeentefonds. | De meicirculaire laat een gunstiger beeld zien dan enkele jaren geleden werd verwacht. Tegelijkertijd blijven onzekerheden bestaan rondom de ontwikkeling van het gemeentefonds, de Rijksfinanciën en de financiële effecten van landelijke hervormingen. Hervormingsagenda Jeugd Een belangrijk financieel aandachtspunt | hierbij blijft de Hervormingsagenda Jeugd. Vanaf 2028 gaat het Rijk uit van oplopende besparingen binnen de jeugdzorg. Op dit moment is nog onzeker in hoeverre deze besparingen daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. De uiteindelijke besluitvorming hierover kan gevolgen hebben voor de omvang van de middelen die gemeenten ontvangt en daarmee ook voor de financiële positie van Emmen. Provinciaal toezicht De provincie Drenthe houdt toezicht op de financiële positie van gemeenten.

| Jaarlijks wordt beoordeeld of de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Dit betekent dat structurele vaste lasten worden gedekt door structurele vaste baten en dat de meerjarenraming is gebaseerd op realistische uitgangspunten. Hierbij geldt dat het eerste of het laatste jaar van de meerjarenraming structureel en reëel sluitend moet zijn. Voor Emmen vraagt dit, mede gezien de financiële uitdagingen voor de komende jaren, om blijvende aandacht voor een structureel gezonde begroting en een duurzaam financieel evenwicht. De maatregelen | , die in deze begroting zijn opgenomen, zorgen voor een structureel en reëel sluitende begroting 2027; voor de jaren 2028 en verder zal uw raad de ambities en prioriteiten moeten heroverwegen om tot een financieel gezond meerjarenperspectief te komen. Financiële kernboodschap Bij vaststelling van de begroting 2026 in november 2025, werd voor de jaarschijf 2027 in het meerjarenperspectief nog een overschot van € 1.067.000 gepresenteerd. Al in 2025 hebben zich nog een aantal ontwikkelingen voorgedaan (autonoom, gemeentefonds) waardoor het startsaldo van de begroting 2027 nu € 361.000 positief is. Dit was het saldo voordat de nieuwe ontwikkelingen en maatregelen uit deze begroting waren verwerkt. De autonome ontwikkelingen verslechteren het resultaat in 2027 met € 16,1 miljoen.

He | t grootste deel van deze financiële druk hangt samen met het sociaal domein, waaronder jeugdhulp, beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Ook loon- en prijsontwikkelingen en hogere bijdragen aan samenwerkingsverbanden hebben invloed op het resultaat. Daar staan voordelen tegenover. Door de investeringsplanning te actualiseren vallen in 2027 de kapitaallasten € 6,5 miljoen lager uit. Daarnaast verbeteren de ombuigingsvoorstellen het resultaat met € 10,5 miljoen. Na verwerking van alle ontwikkelingen resteert in 2027 een positief begrotingsresultaat van € 760.000 Financieel beeld in één oogopslag (bedragen x € 1.000) | 2027 Start Saldo Begroting 2027 | 361 Autonome ontwikkelingen, incl. loon- en prijsindexatiecomponent | -15.742 Gemeentefonds | -271 Gemeenschappelijke regelingen | -560 Kapitaallasten | 6.358 Ombuigingsvoorstellen | 10.389 Mutaties Begroting 2027 | 175 Totaal Begroting 2027 | 535 Het voordeel van de lagere kapitaallasten ontstaat vooral als investeringen later worden uitgevoerd. Dit voordeel is grotendeels tijdelijk. De investeringen vervallen niet en de bijbehorende rente- en afschrijvingskosten later terug. Ook de ombuigingsvoorstellen verschillen in karakter. Een deel bestaat uit structurele besparingen of hogere inkomsten. Een ander deel ontstaat uit incidentele middelen, reservemutaties of taakstellingen die nog verder moeten worden uitgevoerd.

Het totale bedrag aan ombuigingen is daarom niet automatisch gelijk aan een 10/180 2 Financiën Begroting 2027-2030 11/180 structurele verbetering van dezelfde omvang. De financiële effecten van deze maatregelen zijn verwerkt in deze begroting en worden in paragraaf 2.3 nader toegelicht. Onze koers Tijdens het opstellen van de begroting zijn de ramingen geactualiseerd. Op basis van de toen beschikbare informatie bedroeg de financiële opgave voor 2027 ongeveer € 9,5 miljoen. Dit bedrag vormde het vertrekpunt voor het ombuigingsproces. Nieuw ambities voor de jaren na 2027 maakten geen onderdeel uit van deze opgave. Van de oorspronkelijke opgave had ongeveer € 6 miljoen betrekking op maatregelen waarvoor een bestuurlijke en politieke keuze nodig was. Daarnaast heeft de organisatie voorstellen uitgewerkt om vanuit de bedrijfsvoering ongeveer € 3,5 miljoen bij te dragen. Deze verdeling beschrijft de opdracht aan het begin van het ombuigingsproces. Het uiteindelijk in de begroting verwerkte bedrag bedraagt circa € 10,4 miljoen. Het verschil ontstaat door aanvullende maatregelen en actualisaties die tijdens het begrotingsproces zijn verwerkt. Bij de keuze van maatregelen is gekeken naar de financiële opbrengst, de uitvoerbaarheid en de gevolgen voor inwoners, voorzieningen en de gemeentelijke organisatie. Maatregelen met beperkte en beheersbare gevolgen hadden de voorkeur.

Voorstellen met grote of moeilijk omkeerbare gevolgen zijn terughoudender beoordeeld. Bestuurlijke conclusie De financiële positie van Emmen staat onder druk. De belangrijkste oorzaken zijn, zoals eerder genoemd, de stijgende kosten in het sociaal domein, loon- en prijsstijgingen en onzekerheden over de inkomsten van het Rijk. Met de maatregelen uit deze begroting is het resultaat voor 2027 € 535.000 positief. Een deel van dit resultaat ontstaat door incidentele dekking uit reserves en door het later uitvoeren van investeringen. Deze onderdelen bieden geen blijvende oplossing voor de tekorten in de jaren daarna. Vanaf 2028 blijven aanzienlijke tekorten. Het college wil daarom 2027 benutten om samen met de raad te komen tot meer fundamentele keuzes over ambities, inkomsten en uitgaven van de gemeente. Deze keuzes worden voorbereid bij de Kaderbrief 2028 en de Begroting 2028-2031. 2.2 Uitgangspunten begroting Blijven investeren in een veranderende omgeving Emmen staat voor grote maatschappelijke en ruimtelijke opgaven. Er zijn investeringen nodig in woningen, bereikbaarheid, duurzaamheid, leefbaarheid, economische ontwikkeling en het sociaal domein. De gemeente blijft aan deze opgaven werken, maar niet alles kan tegelijkertijd.

Bij nieuwe voorstellen wordt daarom beoordeeld welk maatschappelijk resultaat wordt bereikt, of de uitvoering haalbaar is en wat de gevolgen zijn voor de begroting van latere jaren. Keuzes maken binnen beperkte financiële ruimte De beschikbare financiële ruimte is beperkt. Nieuwe uitgaven moeten daarom zoveel mogelijk worden gedekt door structurele inkomsten of door een blijvende verlaging van andere uitgaven. Bij besluitvorming wordt niet alleen gekeken naar het effect in 2027. Ook de gevolgen voor latere jaren, de reserves, de financieringsbehoefte en de financiële risico’s worden meegewogen. Realistisch begroten Bij het opstellen van de begroting 2027 staat het uitgangspunt van realistisch begroten centraal. Dit betekent dat de lasten worden geraamd op basis van de meest actuele inzichten en dat de baten uitsluitend worden opgenomen wanneer er voldoende zekerheid bestaat over de realisatie daarvan. Zo wordt invulling gegeven aan het uitgangspunt van structureel en reëel evenwicht, zoals vastgelegd in de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording. Begrotingsafwegingen en financiële beheersing Bij de samenstelling van de begroting zijn budgetten kritisch beoordeeld op basis van gerealiseerde uitgaven, actuele ontwikkelingen en verwachte toekomstige verplichtingen. Waar nodig zijn budgetten bijgesteld om beter aan te sluiten bij de werkelijkheid.

Daarnaast zijn maatregelen en besparingen verwerkt, waarvan op dit moment wordt verwacht dat deze binnen de begrotingsperiode kunnen worden gerealiseerd. De financiële positie van gemeenten staat landelijk onder druk door de toenemende omvang van maatschappelijke opgaven, stijgende kosten en onzekerheden in de ontwikkeling van gemeentelijke inkomsten. Ook voor de gemeente Emmen vraagt dit om scherpe afwegingen bij de inzet van beschikbare middelen. Daarbij blijft het 2 Financiën | Begroting 2027-2030 uitgangspunt dat middelen zo doelmatig en effectief mogelijk worden ingezet voor de uitvoering van wettelijke taken, bestuurlijke prioriteiten en maatschappelijke ambities. Het is het college gelukt om voor 2027 een | structureel en reëel sluitende begroting aan uw raad voor te leggen. Hierbij hebben we ervoor gekozen om de algemene reserve te gebruiken om incidentele lasten te dekken. Dat is een maatregel die slechts beperkt ingezet kan worden, omdat anders onze reservepositie te veel onder druk komt. Tegelijkertijd is het meerjarenperspectief vanaf 2028 niet sluitend. Dat maakt dat richting kaderbrief en begroting/meerjarenraming 2028 – 2031 het heroverwegen van ambities, inkomsten en uitgaven noodzakelijk is. Het college koopt met deze begroting voor 2027 tijd om deze afwegingen met uw raad zorgvuldig te maken | .

2.3 Meerjaren perspectief Het meerjarenperspectief laat zien hoe het financiële beeld zich ontwikkelt | , van de jaarschijf 2027 die is vastgesteld bij de begroting 2026 (wij noemen dit de primitieve begroting) | naar de voorliggende begroting 2027. Het vertrekpunt bestaat uit de primitieve begroting, inclusief amendementen, aangevuld met de college- en raadsbesluiten tot en met juni 2026 (inclusief september- en decembercirculaire 2025). Dat vormt samen het start saldo van deze begroting. Vervolgens zijn de gevolgen van de meicirculaire 2026, de autonome ontwikkelingen, bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen, de actuele investeringsplanning en de ombuigingsvoorstellen verwerkt. Ook de besluitvorming over het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2027-2030 is hierin verwerkt. De gevolgen van de septembercirculaire 2026 worden separaat van de begroting aan uw raad aangeboden, omdat deze niet tijdig meer konden worden verwerkt. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting (inclusief amendement) | 1.067 | -3.146 | -5.758 | -6.966 College- en Raadsbesluiten t/m juni | -706 | -722 | -749 | -433 Start Saldo Begroting 2027 | 361 | -3.868 | -6.507 | -7.399 Autonome ontwikkelingen, incl.

loon- en prijsindexatiecomponent | -15.742 | -19.519 | -20.704 | -24.092 Gemeentefonds | -271 | 52 | 1.277 | 7.439 Gemeenschappelijke regelingen | -560 | -877 | -865 | -1.460 Kapitaallasten | 6.358 | 6.763 | 6.307 | 4.938 Ombuigingen (beleidsaanpassingen en bedrijfsvoering) | 10.389 | 9.464 | 9.332 | 9.102 Mutaties Begroting 2027 | 175 | -4.118 | -4.654 | -4.073 Totaal Begroting 2027 | 535 | -7.986 | -11.161 | -11.473 12/180 2 Financiën | Begroting 2027-2030 Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die noodzakelijk of moeilijk vermijdbaar zijn en waarbij de gemeente weinig beleidsruimte heeft. Het kan bijvoorbeeld gaan om nieuwe wetgeving, bestaande contracten, volumeontwikkelingen of kostenstijgingen. De voorgestelde autonome ontwikkelingen zijn beoordeeld op noodzaak, hoogte en beïnvloedbaarheid. De afzonderlijke bedragen worden toegelicht bij het programma waarop zij betrekking hebben. Voor de presentatie maken we onderscheid tussen autonome ontwikkelingen, loon | - en prijsindexatie bij derden en ontwikkelingen in de eigen loonkosten. In onderstaande tabel zijn de autonome ontwikkelingen in deze begroting samengevat. De betreffende posten worden afzonderlijk toegelicht in de programma’s onder de paragraaf ‘Wat mag het kosten’ | .

Autonome ontwikkelingen | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Bijdrage regio Emmen | -110 | -110 | -110 | -110 2 | Proceskosten MIRT-verkenning NSL | -300 | -300 | 0 | 0 3 | Uitbreidingskosten BOA’s | -70 | -70 | -70 | -70 4 | Sedna | -251 | -260 | -269 | -278 5 | Aanpassen begroting groenstroken | -150 | -150 | -150 | -150 5 | Bijstellen begroting servicekosten | 150 | 150 | 150 | 150 5 | Energiekosten | 0 | 0 | 0 | -500 5 | Kwaliteit oppervlaktewater | -600 | 0 | 0 | 0 5 | Kwijtschelding | -105 | -105 | -105 | -105 6 | Daling inkomsten Algemene Bijstand & Besluit | -700 | -700 | -700 | -700 Bijstandverlening Zelfstandigen 6 | Kwijtschelding | 105 | 105 | 105 | 105 7 | Structurele verhoging exploitatiebudget beheer wegen | 0 | -500 | -1.250 | -2.000 8 | Amortisatiereserve sportvelden | -49 | -49 | -49 | -49 8 | Gebruikerslasten DIEP | -32 | -32 | -32 | -32 9 | Beschermd wonen | -2.600 | -1.750 | -1.950 | -2.350 9 | Financieel perspectief jeugd | -13.407 | -25.749 | -30.698 | -33.115 9 | Hulpmiddelen Medipoint | 600 | 600 | 600 | 600 9 | Maatschappelijke Opvang | -1.155 | -1.033 | -1.012 | -1.395 9 | Stelpost tekort jeugd vanaf 2028 | 0 | 12.007 | 16.612 | 18.677 9 | Stichting de Toegang | -174 | -178 | -182 | -187 9 | Verhoging bijdrage Jeugd Hulp Regio Drenthe 2026 | -264 | -264 | -264 | -264 9 | Vrijval budget Landelijke Vreemdelingen Voorziening | 65 | 65

| 65 | 65 9 | Vrouwen Opvang | -82 | -109 | -137 | -281 10 | Aanschaf publicatie platform WOO | 0 | PM | PM | PM 10 | Actualisatie ontvangen dividenden Enexis/BNG/WMD | 254 | 254 | 254 | 254 10 | Borging Procesmanagement | -300 | -300 | -300 | -300 10 | Dekking incidentele lasten uit de algemene reserve | 4.381 | 0 | 0 | 0 10 | Extra parkeerinkomsten | 38 | 38 | 38 | 38 10 | Extra schoonmaakkosten | -115 | -115 | -115 | -115 10 | Kosten indexatie ICT kosten | -255 | -255 | -255 | -255 10 | Toekennen autonome groei facilitaire diensten | -210 | -210 | -210 | -210 10 | Vrijval taakmuaties 2027-2030 | 39 | 0 | 0 | 0 Saldo Autonome ontwikkelingen | -14.981 | -18.824 | -19.948 | -23.336 De autonome ontwikkelingen leiden in 2027 per saldo tot een nadeel van € 14,9 miljoen. Het grootste deel van dit nadeel hangt samen met jeugdhulp, beschermd wonen, maatschappelijke opvang en bijdragen aan samenwerkingsverbanden. In de tabel zijn ook incidentele lasten opgenomen die in 2027 uit de algemene reserve worden gedekt. Dit betreft in totaal € 4,4 miljoen. Deze dekking verbetert het begrotingsresultaat over 2027, maar heeft geen structureel effect. De onttrekkingen worden daarom ook opgenomen bij de reservemutaties en in het overzicht van incidentele baten en lasten.

13/180 2 Financiën | Begroting 2027-2030 Autonome ontwikkelingen met een loonkostencomponent De samenstelling van het saldo ontwikkeling loonkosten is in de tabel hieronder opgenomen. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Ontwikkelingen loonkosten | -761 | -695 | -756 | -756 Saldo Ontwikkelingen loonkosten | -761 | -695 | -756 | -756 De ontwikkeling van de eigen loonkosten leidt in 2027 tot een nadeel van € 761.000. Hiervan hangt € 452.000 samen met functieonderhoud en functiewaardering. Daarnaast zijn correcties verwerkt voor formatie waarvoor eerder budget beschikbaar was gesteld, maar die nog niet volledig in de begrotingsraming was opgenomen. Een groot deel van de loonontwikkeling wordt opgevangen binnen de bestaande stelpost voor loonontwikkeling. Binnen deze stelpost blijft ook ruimte beschikbaar voor verplichtingen uit de cao, waaronder de lokale reiskostenregeling. Gemeentefonds De bijstellingen in het gemeentefonds zijn gebaseerd op de meest recente inschattingen die zijn gepubliceerd in de meicirculaire 2026. Voor de jaarschijf 2030 valt het accres, de bijstelling als gevolg van aanpassing van lonen, prijzen en hoeveelheden, hoger uit dan in de jaren daarvoor. Gemeenschappelijke regelingen Verschillende gemeenschappelijke regelingen – waaronder de Veiligheidsregio Drenthe, de Omgevingsdienst Drenthe en de GGD – hebben hun begroting voor 2027 aangeleverd.

De financiële effecten voor 2027 zijn verwerkt in onze begroting. Daarnaast zijn de meerjarenramingen voor de daaropvolgende jaren voorzichtigheidshalve opgenomen in het financieel perspectief. Voor deze jaren moet nog afzonderlijk worden besloten over de hoogte van de gemeentelijke bijdrage aan de gemeenschappelijke regelingen. Kapitaallasten Kapitaallasten zijn de jaarlijkse rente- en afschrijvingskosten van investeringen. De investeringsplanning is geactualiseerd op basis van de verwachte voorbereiding en uitvoering van projecten. Doordat een aantal investeringen later wordt uitgevoerd, beginnen de kapitaallasten ook later. Hierdoor ontstaat in 2027 een voordeel van € 6,483 miljoen. Dit voordeel is hoofdzakelijk tijdelijk. De investeringen vervallen niet, maar schuiven door naar latere jaren. Wanneer de investeringen alsnog worden uitgevoerd, ontstaan ook de bijbehorende rente- en afschrijvingslasten. De investeringen en toekomstige lasten blijven daarom zichtbaar in de investeringsplanning en het meerjarenperspectief. Treasury Treasury gaat over het aantrekken en uitzetten van geld en over de rente die de gemeente betaalt en ontvangt. De rentekosten worden via een interne rekenrente toegerekend aan investeringen en gemeentelijke taken. In paragraaf 4.4 Renteresultaat wordt het renteresultaat meerjarig toegelicht.

Het gehanteerde rentepercentage voor de toerekening van rente aan de taakvelden wijkt gedurende de begrotingsperiode niet meer dan 0,5 procentpunt af van de berekende omslagrente, zoals het BBV vereist. 14/180 2 Financiën | Begroting 2027-2030 Ombuigingen (Beleidsaanpassingen) De gemeente Emmen staat voor een aanzienlijke financiële uitdaging. Uit het financieel meerjarenperspectief blijkt dat de structurele lasten sneller stijgen dan de beschikbare inkomsten. Zonder aanvullende maatregelen ontstaat in de komende jaren een oplopend tekort. Om te komen tot een duurzaam sluitende begroting is in 202 | 6 een ombuigingsproces gestart. Daarbij is breed gekeken naar mogelijkheden om de uitgaven te verminderen, inkomsten te vergroten en werkzaamheden anders te organiseren. Uitgangspunt is geweest om de maatschappelijke effecten voor inwoners zoveel mogelijk te beperken en wettelijke taken te blijven uitvoeren. De voorgestelde ombuigingen dragen bij aan het herstel van een structureel financieel evenwicht. Bij de beoordeling van voorstellen is aandacht besteed aan financiële haalbaarheid, uitvoerbaarheid, risico's en de gevolgen voor inwoners, instellingen en de gemeentelijke organisatie. In onderstaande tabel zijn de ombuigingsvoorstellen opgenomen die zijn verwerkt in de begroting 2027 | -2030. In totaal bedragen de ombuigingen voor 2027 € 10,4 miljoen.

Er is een verdeling gemaakt tussen ombuigingen in de bedrijfsvoering en in beleidsaanpassingen. De beleidsaanpassingen zijn in dit hoofdstuk weergegeven en in bijlage 4 nader toegelicht. De ombuigingen in de bedrijfsvoering worden samengevat in de paragraaf bedrijfsvoering. Ombuigingen | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beleidsaanpassingen | 7.039 | 5.820 | 5.469 | 5.221 1 | Telefoon Publiekszaken doorschakelen naar extern callcenter op | 30 | 30 | 30 | 30 vrijdagmiddag 1 | Verhogen leges huwelijken | 15 | 15 | 15 | 16 1 | Verhogen leges uittreksel Basis Registratie Personen (BRP) | 11 | 11 | 12 | 12 1 | Verlagen budget "Ideeën voor mijn buurt" | 23 | 23 | 23 | 23 1 | Verlagen budget t.b.v.

subsidies internationale bewustwording | 35 | 36 | 37 | 38 2 | Afromen reserve Duurzaamheid, Energie en Klimaat | 135 | 0 | 0 | 0 2 | CDOKE 2026 bijdrage circulaire bruggen Rensenpark | 100 | 0 | 0 | 0 2 | CDOKE 2026 deel nog vrij besteedbaar | 400 | 0 | 0 | 0 2 | GR Recreatieschap Drenthe 2027 | 13 | 0 | 0 | 0 2 | Incidentele vermindering budget Emmen Vernieuwt | 93 | 0 | 0 | 0 2 | Toeristenbelasting verhogen | 305 | 326 | 348 | 370 2 | Verhogen leges evenementenvergunningen | 75 | 75 | 75 | 75 4 | Lagere subsidie begeleiding kinderraden | 55 | 0 | 0 | 0 5 | Beëindiging programma Angelslo per 2026 | 75 | 0 | 0 | 0 5 | Gedeeltelijke vrijval reserve exploitatie woonwagens | 300 | 0 | 0 | 0 5 | Heroverwegen prioriteringsmatrix handhaving | 70 | 70 | 70 | 70 5 | Huur volkstuinen verhogen | 7 | 14 | 22 | 30 5 | Inkomsten verhogen Leges | 475 | 475 | 475 | 475 5 | Medische vrijstellingen afvalstoffenheffing aanscherpen | 50 | 50 | 50 | 50 5 | Per 2027 stopzetting opbouw Programma Bargeres | 75 | 0 | 0 | 0 5 | Stoppen Woon en Leefbaarheidsvisies | 200 | 200 | 200 | 200 5 | Strakker sturen op het initiatievenbudget | 27 | 27 | 27 | 27 5 | Tarief afvalstoffenheffing verhogen | 393 | 372 | -12 | -317 5 | Verhogen afvaltarief milieustraat | 45 | 45 | 45 | 45 6 | Afschaffen kwijtschelding gemeentelijke belastingen voor | 7 | 7 | 7 | 7 ondernemers 6 | Capaciteitsafbouw van de

schuldenregelaars | 77 | 77 | 77 | 77 6 | Minder inzet toezicht en handhaving Sociaal Domein | 85 | 85 | 85 | 85 7 | Bereikbaarheid Emmen Centrum | 500 | 500 | 500 | 500 15/180 2 Financiën | Begroting 2027-2030 Ombuigingen | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 7 | Herziening van de regeling 2 weken gratis parkeren | 330 | 330 | 330 | 330 7 | Kostenbesparing op onderhoud door het verwijderen en niet | 3 | 3 | 7 | 7 vervangen van een aantal VRI's 7 | Parkeerbelasting deels verhogen | 50 | 50 | 50 | 50 7 | Stoppen met actief beheer bewegwijzering | 15 | 15 | 15 | 15 7 | Stoppen met toekomstige investeringen in iVRI | 39 | 38 | 38 | 38 7 | Verhogen opbrengsten begraafplaatsen | 112 | 114 | 116 | 116 7 | Verhuizing Parkeerbeheer naar gemeentelijk eigendomspand | 24 | 24 | 24 | 24 Ermerweg 28 8 | Bezuinigen op Cultuureducatie en Participatie en Culturele | 22 | 22 | 0 | 0 ontwikkelingen.

8 | Bezuinigen op Erfgoed | 8 | 8 | 0 | 0 8 | Halveren budget van kleinschalige sportactiviteiten | 22 | 22 | 22 | 22 8 | Knelpuntenpot zwembaden en sporthallen | 82 | 82 | 82 | 82 8 | Verhogen huur sporthallen, sporttereinen en gymzalen | 14 | 29 | 44 | 60 8 | Verhogen inkomsten vanuit zwembaden | 187 | 187 | 197 | 205 9 | Beleidsbudgetten Vergrijzing Wmo | 400 | 400 | 400 | 400 9 | Halveren budget maatschappelijke initiatieven en innovaties | 150 | 150 | 150 | 150 9 | Maatwerkvoorziening | 300 | 300 | 300 | 300 9 | Stelpost Stichting de Toegang | 250 | 250 | 250 | 250 9 | Taakstelling begroting Menso | 500 | 500 | 500 | 500 9 | Verlagen budget Armoede en Schulden Sedna | 250 | 250 | 250 | 250 10 | Dividend Area ten gunste van algemene middelen | 480 | 480 | 480 | 480 10 | Precariobelasting op olieleidingen verhogen | 23 | 24 | 26 | 28 10 | Precariobelasting op openbare ruimte invoeren | 80 | 80 | 80 | 80 10 | Stoppen publiceren mededelingen krant | 22 | 22 | 22 | 22 Saldo | 7.039 | 5.820 | 5.469 | 5.221 16/180 2 Financiën | Begroting 2027-2030 Structureel begrotingsresultaat Het begrotingsresultaat laat zien hoeveel de gemeente in een jaar overhoudt of tekort | komt nadat ook de mutaties in de reserves zijn verwerkt. Voor het oordeel over de financiële houdbaarheid is daarnaast het structurele begrotingsresultaat van belang.

Dit structurele begrotingsresultaat wordt berekend door het begrotingsresultaat te corrigeren voor incidentele baten en lasten en incidentele reservemutaties. Een specificatie hiervan staat in het overzicht Incidentele baten en lasten in de financiële begroting. Dit onderscheid is bepalend voor het oordeel of de begroting structureel in evenwicht is. (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten | -6.008 | -6.815 | -10.114 | -11.684 Mutaties reserves | 6.543 | -1.170 | -1.047 | 211 Begrotingsresultaat | 535 | -7.986 | -11.161 | -11.473 Waarvan: Incidenteel saldo | 1.657 | 6.676 | 6.025 | 4.648 Structureel begrotingsresultaat | 2.192 | -1.310 | -5.136 | -6.825 Structureel saldo Bovenstaande tabel laat zien dat de begroting voor het jaar 2027 structureel en reëel in evenwicht is. Vanaf 2028 laat het structurele begrotingsresultaat een negatief beeld zien. Dit betekent dat voor de jaren 2028 en verder aanvullende maatregelen nodig zijn om tot een structureel en reëel sluitend begrotingsperspectief te komen. 2.4 Overige financiële informatie Deze paragraaf geeft aanvullende informatie over de opbouw van het begrotingsresultaat. Eerst wordt het resultaat vóór en na de reservemutaties toegelicht. Daarna volgen de taakstellingen en stelposten en de algemene dekkingsmiddelen.

Begrotingsresultaat voor en na reservemutaties Het saldo van baten en lasten bedraagt in 2027 € 6.008 miljoen negatief. De reservemutaties verbeteren het resultaat per saldo met € 6,543 miljoen. Hierdoor komt het begrotingsresultaat uit op € 535.000 positief. (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Inwoners en Bestuur | -10.731 | -10.357 | -10.296 | -10.317 2 | Economie en Werkgelegenheid | -10.539 | -9.763 | -9.219 | -9.083 3 | Veiligheid | -14.544 | -14.521 | -14.945 | -15.428 4 | Onderwijs en Jeugd | -12.669 | -12.470 | -12.876 | -13.130 5 | Bouwen, Wonen en Milieu | -7.874 | -7.654 | -7.750 | -9.043 6 | Inkomensondersteuning | -15.498 | -14.859 | -14.672 | -14.774 7 | Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | -37.744 | -39.845 | -42.963 | -45.045 8 | Sport en Cultuur | -22.668 | -23.134 | -24.568 | -24.790 9 | Sociaal Domein | -210.699 | -203.944 | -208.958 | -221.294 10 | Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | 336.958 | 329.733 | 336.133 | 351.220 Saldo van baten en lasten | -6.008 | -6.815 | -10.114 | -11.684 1 | Inwoners en Bestuur | 400 | 0 | 0 | 0 2 | Economie en Werkgelegenheid | 2.832 | 147 | -80 | -200 3 | Veiligheid | 250 | 0 | 0 | 0 4 | Onderwijs en Jeugd | 891 | 141 | 141 | 141 5 | Bouwen, Wonen en Milieu | -207 | -1.291 | -2.118 | -626 6 | Inkomensondersteuning | 0 | 0 | 0 | 0 7 | Openbare Ruimte en Verkeer

& Vervoer | 633 | 162 | 170 | 170 8 | Sport en Cultuur | 164 | 164 | 164 | 164 9 | Sociaal Domein | 706 | -594 | 576 | 463 10 | Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | 874 | 100 | 99 | 99 Mutaties reserves | 6.543 | -1.170 | -1.047 | 211 Totaal Begrotingsresultaat | 535 | -7.986 | -11.161 | -11.473 17/180 2 Financiën | Begroting 2027-2030 In de uiteenzetting financiële positie is een overzicht opgenomen van de stortingen in en onttrekkingen aan de afzonderlijke reserves. In het overzicht van baten en lasten worden de reservemutaties onderscheiden in structurele en incidentele mutaties. Het gebruik van een reserve is geen structurele | inkomst. Een onttrekking verbetert het begrotingsresultaat in het betreffende jaar, maar verlaagt tegelijkertijd de beschikbare financiële buffer. Overzicht taakstellingen en stelposten Stelposten zijn centraal geraamde bedragen voor verwachte toekomstige ontwikkelingen. Taakstellingen zijn voorgenomen besparingen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden uitgevoerd. Een taakstelling wordt alleen opgenomen wanneer voldoende aannemelijk is dat deze binnen de begrotingsperiode kan worden gerealiseerd. Wanneer de uitvoering nog niet volledig is uitgewerkt, blijft de taakstelling afzonderlijk herkenbaar en wordt het uitvoeringsrisico toegelicht.

Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stelpost loonstijging | -1.869 | -5.883 | -9.892 | -13.732 Stelpost prijsstijging | -542 | -1.203 | -567 | -1.180 Stelpost kostenbesparing jeugdhulp hervormingsagenda | - | 12.007 | 16.612 | 18.677 Taakstelling bedrijfsvoering | 195 | 195 | 195 | 195 Stelpost exceptionele prijsstijgingen kredieten | -115 | -115 | -212 | -212 Stelpost Grote opgaven | -1.650 | -1.650 | -1.650 Stelpost onderuitputting kapitaallasten | 1.040 | 1.680 | 2.480 | 2.840 Indexatie inkomsten Beschermd Wonen | 832 | 1.682 | 2.532 | 3.382 Stelpost ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds | 1.462 | 1.462 | 1.462 | 1.462 Middelen inkomsten faciliteitenbesluit | 79 | 79 | 79 | 79 Totaal taakstellingen en stelposten | 1.082 | 8.254 | 11.039 | 9.861 Stelpost loonstijging De stelpost loonstijging is gebaseerd op een verwachte loonindexering van ongeveer 3,5% per jaar en reserveren we voor toekomstige loonindexering vanuit cao-akkoorden. Stelpost prijsstijging Bij de meicirculaire 2026 is er een extra accres voor loon- en prijsontwikkeling (LPO) vrijgekomen. Het hogere accres voor de jaarschijven 2027-2030 reserveren we voor toekomstige prijsstijgingen óf voor negatieve bijstelling van het accres, bijvoorbeeld bij de septembercirculaire, in een stelpost prijsstijgingen.

Stelpost kostenbesparing jeugdhulp hervormingsagenda Voor de Hervormingsagenda Jeugd is een stelpost opgenomen, waarmee we rekening houden met de compensatie in lijn met commissie Van Ark vanaf 2028. De financiële effecten zijn nog onzeker, omdat het Rijk en de Deskundigencommissie pas in 2027 met een nadere duiding komen. Conform het advies van de VNG hebben we vanaf 2028 een stelpost opgenomen waarmee we de kosten voor jeugdzorg bevriezen op het niveau van 2027. 18/180 2 Financiën | Begroting 2027-2030 Taakstelling bedrijfsvoering Van de totale structurele bedrijfsvoeringstaakstelling van € 3, | 35 miljoen is het overgrote deel ingevuld met maatregelen binnen de teams. Na verwerking van deze maatregelen resteert een centrale concernbrede taakstelling van € 195.000. Deze taakstelling is op dit moment nog niet specifiek uitgewerkt in afzonderlijke maatregelen en wordt voor 2027 concernbreed ingevuld. Daarmee is ongeveer 95% van de totale opgave al concreet belegd en resteert een beperkt deel waarvoor nadere uitwerking plaatsvindt via de reguliere planning | - en controlcyclus. Stelpost exceptionele prijsstijgingen kredieten Voor exceptionele prijsstijgingen | bij investeringskredieten is tijdens de Corona periode een structurele | stelpost opgenomen van € 540.000 behorende bij een extra kredietruimte van afgerond € | 15 miljoen.

Het huidige saldo betreft het restant nadat deze stelpost een aantal keren is ingezet, bijvoorbeeld voor | aanvullende kredieten. Stelpost Grote opgaven Vanaf 2028 is een stelpost opgenomen voor de procesgelden voor de overige opgaven die in de begroting 2026 zijn vastgesteld. Voor deze opgaven was oorspronkelijk alleen voor 2026 en 2027 budget beschikbaar | , met de bedoeling deze na twee jaar te kunnen analyseren. Om te voorkomen dat | deze middelen vervallen wanneer de opgaven worden uitgesteld of verlengd, is vanaf 2028 een stelpost opgenomen. Stelpost onderuitputting kapitaallasten De omvang van de stelpost is bepaald op basis van de uitgangspunten uit het | Gemeenschappelijk Financieel Toezichthouder (GTK) 2026. Daarbij is uitgegaan van maximaal 20% van de geraamde afschrijvingslasten van nieuwe, beïnvloedbare investeringen die ten laste van de exploitatie komen. Investeringen met kostendekkende financiering, zoals riool, afval en dek | kingsreserves, zijn hierbij buiten beschouwing gelaten. Indexatie inkomsten Beschermd Wonen De integratie uitkering voor Beschermd Wonen wordt ieder jaar door het Rijk geïndexeerd voor volume en prijs. Wij houden rekening met toekomstige indexatie. Dit is ook doorvertaald | naar de lasten in deze begroting.

Ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds (BCF) De stelpost is het Emmense aandeel in de ruimte onder het plafond | BCF op basis van de meicirculaire 2026. Deze ruimte onder het plafond is bij de afrekening die plaatsvond in de meicirculaire 2026 afgenomen. Middelen voor inkomsten faciliteitenbesluit Op basis van eerdere landelijke berichtgeving houden wij rekening met nog te ontvangen rijksmiddelen voor de werkzaamheden in en voor opvangcentra voor asielzoekers. Deze vergoeding wordt jaarlijks door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers toegekend. Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten die niet vooraf voor één bepaald doel zijn bestemd. De raad kan deze middelen afwegen tegen de verschillende gemeentelijke taken en ambities. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn de algemene uitkering uit het gemeentefonds, lokale belastingen, dividend en het saldo van de financieringsfunctie.

(bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene uitkering | 361.908 | 357.655 | 360.406 | 375.268 Dividend | 1.180 | 1.180 | 1.180 | 1.180 Lokale heffingen | 30.003 | 30.104 | 30.206 | 30.307 Saldo financieringsfunctie | 1.630 | 2.214 | 3.091 | 3.460 Overige algemene dekkingsmiddelen | 68 | 68 | 68 | 68 Algemene dekkingsmiddelen | 394.789 | 391.221 | 394.950 | 410.282 19/180 2 Financiën Begroting 2027-2030 20/180 Algemene uitkering (gemeentefonds) De algemene uitkering uit het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. De begroting 2027 is gebaseerd op de meicirculaire 2026. De algemene uitkering groeit via het accres. Het prijsdeel is gekoppeld aan de prijsontwikkeling van het bruto binnenlands product. Het volumedeel is gebaseerd op de gemiddelde economische volumegroei over meerdere jaren. Daarnaast kan de algemene uitkering veranderen door wijzigingen in gemeentelijke taken en in de verdeling van het gemeentefonds. De septembercirculaire 2026 is niet in deze begroting verwerkt. De gevolgen worden via een raadsbrief aan de raad aangeboden en bij de eerstvolgende begrotingswijziging formeel verwerkt. Dividend De geraamde dividendinkomsten bedragen € 1,180 miljoen. Dit bedrag bestaat uit € 100.000 dividend van BNG Bank, € 480.000 van Area Reiniging en € 600.000 van Enexis.

Dividend is afhankelijk van de resultaten en de besluitvorming van deze ondernemingen. De ramingen zijn gebaseerd op de meest actuele informatie. Lokale heffingen De lokale heffingen in dit overzicht bestaan uit de opbrengsten van de onroerendezaakbelasting en de precariobelasting. In de paragraaf Lokale heffingen worden alle gemeentelijke belastingen, heffingen en leges uitgebreider toegelicht Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie is het verschil tussen de rente die de gemeente betaalt en de rente die zij ontvangt of aan gemeentelijke taken toerekent. Door de omvangrijke investeringsopgave neemt de financieringsbehoefte naar verwachting toe. De interne rekenrente wordt jaarlijks beoordeeld en zo nodig aangepast volgens de BBV-voorschriften. Overige algemene dekkingsmiddelen De overige algemene dekkingsmiddelen bestaan vooral uit inkomsten van billboards en reclame. Beleidsprogramma's Begroting 2027-2030 21/180 Beleidsprogramma's Programma 1 Inwoners en Bestuur Begroting 2027-2030 22/180 Programma 1 Inwoners en Bestuur Programma inhoud Binnen Programma 1 staat de verbinding tussen inwoners en bestuur centraal. In Emmen werken inwoners, maatschappelijke partners, Erkende Overlegpartners (EOP’s) en de gemeente samen aan een prettige en sterke leefomgeving. Inwoners denken mee, nemen initiatief en dragen bij aan hun buurt, dorp of wijk.

De gemeente ondersteunt deze betrokkenheid en blijft in gesprek over plannen en ontwikkelingen. Ook werken we samen met partners in de regio. Zo pakken we vraagstukken op het gebied van wonen, economie en bereikbaarheid gezamenlijk aan en versterken we de brede welvaart in Zuidoost-Drenthe. Goede dienstverlening blijft een belangrijke basis. We zorgen voor toegankelijke en betrouwbare dienstverlening, digitaal waar het kan en persoonlijk waar dat nodig is. Om deze ambities waar te maken, blijven we investeren in een organisatie die goed samenwerkt, flexibel is en dichtbij de samenleving staat. Zo bouwen we samen aan een betrokken en toekomstbestendig Emmen. Trends en ontwikkelingen Samenwerken met inwoners De gemeente Emmen werkt samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en Erkende Overlegpartners (EOP’s) aan een sterke en leefbare gemeente. Inwoners nemen initiatieven, denken mee over plannen en dragen actief bij aan hun buurt, dorp of wijk. Deze betrokkenheid is een belangrijke kracht van Emmen. Om hier goed op aan te sluiten, werken we steeds meer vanuit samenwerking en dialoog. We gaan vroegtijdig in gesprek met inwoners, maken duidelijk welke mogelijkheden er zijn om mee te denken en laten zien hoe ideeën en reacties worden meegenomen in besluitvorming. Ook wanneer wensen of initiatieven niet kunnen worden uitgevoerd, leggen we uit waarom dat zo is.

Gebiedscoördinatoren spelen een belangrijke rol in de samenwerking tussen inwoners, partners en de gemeente. Zij kennen de wijken en dorpen, signaleren kansen en ontwikkelingen en helpen partijen met elkaar te verbinden.

Programma 1 Inwoners en Bestuur Begroting 2027-2030 23/180 Samenwerking vindt steeds vaker plaats in netwerken rond opgaven zoals wonen, leefbaarheid, duurzaamheid en het sociaal domein. Daarbij brengen inwoners, partners en gemeente ieder hun eigen kennis, ervaring en verantwoordelijkheid in. EOP’s vervullen hierin een waardevolle rol als verbinding tussen inwoners en gemeente. In programma's zoals onder andere Verder Samen in Emmermeer en Zwartemeer werken inwoners, partners en gemeente samen aan thema’s als welzijn, bestaanszekerheid en ontwikkeling. Ook in andere gebieden zien we dat samenwerking leidt tot betrokkenheid en oplossingen die aansluiten bij de lokale situatie. Participatie wordt steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel van ons werk. Dat betekent niet dat alles altijd vanzelf gaat. Zowel de gemeente, inwoners als samenwerkingspartners blijven hierin leren. De komende jaren blijven we werken aan een goede balans tussen ruimte voor initiatieven uit de samenleving en een zorgvuldige afweging van belangen en keuzes. Daarbij blijft aandacht nodig voor een open en respectvolle dialoog, juist wanneer belangen of opvattingen uiteenlopen.

Dit zien we onder andere terug in onderstaande samenwerkingsopgaven zoals bijvoorbeeld: • Parc Sandur en Emmerhout werken met bewoners aan aardgasvrij wonen • In Angelslo worden opgaven samen met de wijk opgepakt • In Emmermeer en Zwartemeer ligt de nadruk op sociale projecten • In Klazienaveen denken jongeren actief mee over hun leefomgeving Deze voorbeelden laten zien dat samenwerking bijdraagt aan betrokkenheid, draagvlak en oplossingen die passen bij de lokale situatie. Om deze ontwikkeling verder te versterken, leggen we in de participatieverordening vast hoe inwoners kunnen meedenken en meepraten. Samen met inwoners en EOP’s werken we deze uitgangspunten verder uit. Daarnaast ontwikkelen we een handboek participatie, zodat voor iedereen duidelijk is hoe participatie in de praktijk wordt toegepast. De komende jaren blijven we investeren in duidelijke communicatie, goede samenwerking en een lerende organisatie. Zo bouwen we verder aan een gemeente waarin inwoners zich gehoord voelen en betrokken blijven bij hun leefomgeving. Koers van de Regio Emmen Binnen Regio Emmen werken de gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen, Hoogeveen en de Provincie Drenthe samen aan regionale opgaven die belangrijk zijn voor inwoners, ondernemers en de toekomst van de regio.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d20eaaec-0720-404a-8e94-5f248ce188b0?agendaItemId=b10bc4f8-306f-43be-a2fe-66a294b84257