Bijlage 1 - Begroting 2026

Helaas heeft het Veenpark op 18 augustus 2025 faillissement aangevraagd en sprak de rechtbank een dag later, op 19 augustus 2025, het faillissement uit. Er worden gesprekken gevoerd met de curator waarin we benadrukken dat we ons, in lijn met de door de raad unaniem aangenomen motie, blijven inzetten voor het behoud van de voorziening Veenpark onder een gezond financieel bestuur. Het Veenpark is voor ons een belangrijke dagattractie, culturele voorziening en drager van het verhaal van het veen, dat we graag willen behouden in onze gemeente. ATLAS Theater Het ATLAS Theater viert binnenkort zijn 10-jarig jubileum en heeft zich in die tijd ontwikkeld tot een bloeiend cultureel hart van Emmen. Naast deze mooie mijlpaal zijn er ook kansen om de horecafaciliteiten binnen het theater verder te versterken. Door gericht te investeren in verbeteringen, kunnen we de horeca-exploitatie naar een hoger niveau tillen. Komend voorjaar starten we een verkenning en voeren we een kosten-batenanalyse uit om deze mogelijkheden optimaal te benutten. Muziek en film Vanuit meerdere organisaties wordt aangegeven dat het ontbreekt aan een passende plek voor muziekbeoefening en presentatie. Stichting Muziekfabriek Emmen heeft het voortouw genomen om dit te agenderen en de motie uit december 2024 "Netwerkversterklng muziek" ondersteunt dit.

Samen met deze organisaties is een verkenning gaande naar de mogelijkheden om tot een passende voorziening te komen die een multifunctioneel cultureel gebruik mogelijk maakt. Deze behoeften aan ruimtes om te repeteren en programmeren passen bij het concept dat met Facet wordt ontwikkeld voor het nieuwe Facetgebouw aan het Mondriaanplein. Er wordt nu onderzocht hoe daar, binnen het toegekende krediet, in de verbouwing rekening mee gehouden kan worden. Wanneer dit lukt is er voor de langere termijn toekomst voor een plek een plek voor muziekbeoefening in het centrum van Emmen. Dit past bij de ambitie van de schaalsprong waarbij het aanbod van culturele voorzieningen meegroeit met een groeiend inwonersaantal. Voor het Filmhuis Emmen geldt ook dat deze organisatie geen eigen zaal heeft voor filmvertoningen en daardoor zeer beperkt kan programmeren. Voor de komende jaren is voor het Filmhuis een plek in het Rensenpark beoogd in de voormalige giraffestal. Broken Circle / Spiral Hill Broken Circle Spiral Hill is een landart kunstwerk dat in september 2025 aangewezen is als Rijksmonument. Het staat daarmee landelijk in de belangstelling. Bij de huidige openstellingen blijkt dat er veel belangstelling is om het kunstwerk te bezoeken. Er is ook serieuze belangstelling vanuit de museale wereld om het kunstwerk aan te kopen en te zorgen voor permanente openstelling.

Een bijdrage vanuit gemeente en provincie kan nodig blijken om de aankoop en/of exploitatie mogelijk te maken. DIEP Ruimte voor beeldende kunst Met het genomen raadsbesluit in mei 2025 over het herstel en de afbouw van het voormalig Biochron, ziet het ernaar uit dat DIEP in 2026 haar intrek kan nemen in het nieuwe onderkomen in het Rensenpark, het Biochron. In 2026 opent deze bijzondere nieuwbouw op spectaculaire wijze met een openingsprogramma en een openingstentoonstelling. DIEP organiseert rondom deze opening activiteiten om samen met de inwoners de opening te vieren.

80/155

De vertraging op de bouwplaats van het Biochron heeft effect op de zichtbaarheid en het professionele netwerk van DIEP. Tot de opening van het nieuwe Biochron zal DIEP doorgaan met programmering vanuit de tijdelijke locaties Villa de Lindenhof en het Rensenpark (oude Afrikahuis). Hiermee beogen we, in lijn met de vastgestelde visie van DIEP, de continuering en positionering van de organisatie te waarborgen en Emmen te voorzien van een professioneel aanbod kunst (educatie).

Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel

Prestatie

Iedereen de mogelijkheid bieden om deel te nemen aan natuurlijk en sportief bewegen om een bijdrage te leveren aan een gezonde samenleving.

  

 De sport- en zwemvoorzieningen in de dorpen en wijken zijn duurzaam, exploitabel, functioneel, toegankelijk en eigentijds voor nu en in de toekomst en hebben tevreden gebruikers.



 

In Emmen hebben we een divers cultuuraanbod dat dichtbij en bereikbaar is voor alle inwoners en een sterke en gezonde culturele infrastructuur.

   

Kunst, cultuur en erfgoed leveren een bijdrage aan maatschappelijke vraagstukken, de leefbaarheid en de economie van Emmen



Inwoners van Emmen weten Facet te vinden in hun culturele en maatschappelijke ontwikkeling.



In Emmen hebben we een rijk en gevarieerd cultuuraanbod passend bij de schaalsprong.









We werken samen met Drenthe College. Onderwijsopdrachten van leerlingen worden uitgevoerd in drie gebieden (gebiedsleren). We ondersteunen vrijwilligersorganisaties in het sportieve domein en helpen hen bij specifieke vragen. We dragen bij aan de integrale aanpak Brede SPUK/ GALA op het thema 'van ziekte en zorg naar gedrag en gezondheid' (preventie). De Kadernota sportief bewegen is naar aanleiding van het Rekenkameronderzoek herijkt. Ons sportvastgoed, sportparken en overdekte zwembaden worden toekomstbestendig. Ontwikkelingen op het gebied van Robotisering en Digitalisering worden hierin meegenomen. We houden de sport- en zwemvoorzieningen in de dorpen en wijken in stand. De stichting sporthallen en openluchtzwembaden worden geholpen hun exploitatie op orde te krijgen en te houden. Opening DIEP Rensenpark, Biochron Versterking van de museale voorzieningen. Uitvoering geven aan de subsidieregelingen voor cultuur. Behouden en ontwikkelen van samenwerkingsverbanden op lokaal, provinciaal en noordelijk niveau (Emmense culturele partners, VDG en We the North). Zichtbaarheid en beleefbaarheid van cultureel erfgoed rond Van Gogh en het Veen blijven stimuleren. Er wordt uitvoering gegeven aan de cultuurnota 'Het verhaal van Emmen' 2025-2028 Facet ontwikkelt zich verder als maatschappelijk-educatieve bibliotheek. Er wordt uitvoering gegeven aan het huisvestingstraject van Facet.

Een overzicht maken van (ontbrekende) culturele voorzieningen horend bij een schaalsprong. Het verder inzichtelijk maken welke (potentiële) doelgroepen te onderscheiden zijn zodat culturele instellingen hier beter op in kunnen spelen.

81/155

Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

-28.173

-27.308

-27.518

-28.277

5.1 Sportbeleid en activering

-1.695

-1.435

-1.435

-1.401

5.2 Sportaccommodaties

-15.040

-14.199

-14.147

-14.335

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

-6.768

-6.698

-6.850

-7.472

5.6 Media

-4.669

-4.976

-5.086

-5.069

Baten

4.849

4.135

4.174

4.084

741

0

0

0

3.549

3.571

3.604

3.639

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

11

11

11

11

5.6 Media

548

553

559

434

-23.324

-23.173

-23.345

-24.193

-12

-12

-12

-12

Onttrekkingen aan reserves

2.461

224

224

224

Mutaties reserves

2.449

213

213

213

-20.874

-22.960

-23.132

-23.980

2026

2027

2028

2029

-20.709

-21.924

-22.109

-23.016

0

-200

-200

-200

-20.709

-22.124

-22.309

-23.216

0

0

0

-464

Kapitaallasten

-139

-824

-822

-315

Budgetneutrale wijzigingen

114

124

124

124

Grote opgaven

0

0

0

0

Loon- en prijs indexatie

9

14

26

20

Ontwikkelingen loonkosten

-149

-150

-150

-129

Mutaties Begroting 2026

-165

-836

-822

-764

-20.874

-22.960

-23.132

-23.980

(bedragen x € 1.000)

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties

Saldo van baten en lasten Stortingen in reserves

Totaal Sport en Cultuur (bedragen x € 1.000) Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief Wijzigingen maart t/m juni Startbegroting Begroting 2026 Autonome ontwikkelingen

Totaal

Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen nieuw beleid en autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Autonome ontwikkelingen

0

0

0

-464

Bestendigen cultuurbudgetten

0

0

0

-464

In de kadernota 2025 is structureel budget toegekend voor het bestendigen van de cultuurbudgetten. Financieel was dit administratief verwerkt tot jaarschijf 2028. Middels deze boeking wordt dit gecorrigeerd en alsnog structureel doorgetrokken vanaf boekjaar 2029.

82/155

Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld. PROGRAMMA 8 Effectindicatoren

Real.2022 Real.2023 Real.2024 Begr.2025 Begr.2026 Begr.2027 Begr.2028 Begr.2029

1 Het percentage lid van een sportvereniging

24%

*

24%

25%

25%

25%

25%

25%

2 Percentage niet sporters

57%

*

56%

57%

57%

57%

57%

57%

3 Cultuurmonitor beleven

*

*

6,8

6,8

6,8

6,8

6,8

6,8

4 Cultuurmonitor deelname

*

*

40%

40%

40%

40%

40%

40%

1 Aantal aanvragen 1/3 regeling

7

4

4

7

7

7

7

7

2 Aantal aanvragen revolverend fonds

2

1

0

2

2

2

2

2

32

35

33

33

33

33

33

33

Prestatie-indicatoren

3

Toegekende aanvragen initiatievenbudget cultuur

* monitor is niet uitgevoerd ** onbekend vanwege Corona is de monitor 2021 anders ingericht

Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren

Verbonden partijen

Stadionbedrijf Emmen BV De gemeente Emmen is certificaathouder van Stadionbedrijf Emmen B.V. De gemeente Emmen heeft als certificaathouder geen stemrecht binnen de algemene vergadering van Stadionbedrijf Emmen B.V., maar aan de certificaten van aandelen is wel vergaderrecht verbonden. Een vertegenwoordiging van de gemeente Emmen neemt deel aan de algemene vergadering. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen.

Beleidskaders    

Cultuurnota Het verhaal van Emmen 2025-2028 Kadernota Sportief Bewegen 2017-2030 (herijkt per Q2 2026) IHP Binnensport 2023-2032 (programma 5) Beleidskader Sociaal Domein, Erbij horen en Meedoen in Emmen 2023 (programma 9)

83/155

Programma 9 Sociaal Domein

Programma inhoud Programma 9 bestaat uit verschillende onderdelen van het sociaal domein. Het grootste deel beslaat de uitvoering van de Jeugdwet, de Wmo en de Participatiewet. Daarnaast zijn er verschillende thema’s onderdeel van dit programma zoals gezondheid, sociale basis, inclusie en migratie, inburgering, huisvesting aandachtsgroepen en opvang Oekraïne. Programma 9 kent een sterke relaties met programma '3 Veiligheid', '4 Onderwijs en Jeugd', programma 5 'Bouwen Wonen en Milieu' en programma 6 'Inkomensondersteuning'.

Trends en ontwikkelingen Erbij horen en Meedoen in Emmen! De samenleving verandert snel. Ook binnen het sociaal domein volgen de ontwikkelingen elkaar in hoog tempo op. Bestaande werkwijzen en meerjarige programma’s sluiten niet altijd aan op de dagelijkse praktijk. Als gemeente moeten we wendbaar zijn en aansluiten bij wat er leeft in de samenleving. In het beleidskader ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’ staat hoe we dit willen realiseren. Vanuit de beweging ‘Verder Samen’ pakken we samen met partners maatschappelijke vraagstukken integraal op. Het programmateam Verder Samen ondersteunt partners in het sociaal domein bij het werken vanuit gezamenlijke uitgangspunten en leidende principes en stuurt op samen doen, samen leren en samen sturen. Dit vraagt ook van de gemeente een andere manier van werken: zichtbaar en aanwezig zijn in de wijken, aansluiten bij de energie die daar leeft, en samen met inwoners bepalen wat nodig is. Niet langer vóór hen, maar mét hen. De komende jaren staan we in het sociaal domein voor ingrijpende veranderingen, zoals de herijking van de Participatiewet, de Hervormingsagenda jeugd, en wijzigingen in zorgakkoorden. Tegelijkertijd blijven de uitdagingen groot: druk op de bestaanszekerheid door een tekort aan betaalbare woonruimte, overbelaste gezondheidszorg en uitdagingen van de vergrijzing.

Een geïntegreerde aanpak is nodig om deze complexe problemen aan te pakken. Een integrale aanpak is nodig, waarbij bijvoorbeeld armoede, re-integratie en gezondheidsopgaven en de Hervormingsagenda jeugd niet los van elkaar worden gezien. Gezien de beperkte financiële en personele capaciteit, vraagt dit om het maken van scherpe keuzes. Het versterken van het voorliggend veld, als hoofdveld, vormt de basis van onze aanpak. Door nauwe samenwerking met inwoners en partners zetten we zorg uitsluitend in waar nodig, met nadruk op het versterken van de fundamenten: de sociale basis, het gewone leven en de samenredzaamheid. Zo is de ondersteuning duurzaam en blijft de hulpverlening en zorg toegankelijk én betaalbaar. 84/155

Vanuit het beleidskader Sociaal Domein 'Erbij horen en Meedoen in Emmen!' werken we aan de opgaven Rondkomen, Goed Voelen en Ontwikkelen. Deze opgaven verbinden de verschillende onderdelen van het sociaal domein (zorg en ondersteuning, gezondheid, jeugd, veiligheid, participatie, armoede) met elkaar en slaan bruggen naar andere domeinen, waaronder het fysieke en economische domein. In 2025 startte het programmateam Verder Samen met de uitvoering van haar opdracht, opgesteld in co-creatie met 12 netwerkpartners. Dit leidde tot waardevolle initiatieven zoals de pilots in Emmermeer en Zwartemeer, waarin inwoners en professionals samen werken aan de sociale toekomst van hun wijk. Ook zijn leertafels ingericht voor gezamenlijke reflectie op de samenwerking. In 2026 wordt deze beweging voortgezet en geïntensiveerd. Concreet betekent dit:



Het uitbreiden van leertafels als structureel instrument voor gezamenlijke reflectie, kennisdeling en verbetering van samenwerking;

 

Het stimuleren van experimenten gericht op innovatieve werkwijzen en maatwerkoplossingen;



Het ondersteunen van co-creatieprocessen in dorpen en wijken, waarbij inwoners actief betrokken worden bij het vormgeven van beleid en uitvoering.



Actieve netwerkuitbreiding, zodat meer organisaties en initiatieven bijdragen aan de gezamenlijke doelstellingen van het beleidskader;



Gebruik maken van doe-agenda’s en dashboards voor monitoring en sturing.

Het bevorderen van gedeeld opdrachtgeverschap, waarbij gemeente en partners gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor maatschappelijke opgaven;

In 2026 worden deze initiatieven verder uitgerold, gemonitord en geëvalueerd, met als doel een toekomstbestendig, wendbaar en financieel houdbaar sociaal domein. Gebiedsnetwerken De bedoeling van de gebiedsnetwerken is om inwoners eerder de juiste en lichtere ondersteuning te bieden en meer preventief te werken. In 2025 zijn, in alle 6 gebieden, de casustafels gestart, waar zorgen en signalen op de individuele vraag van de inwoner, zowel de complexe als lichte vraag, opgepakt worden. De opbrengst van het werken in gebiedsnetwerken wordt doorlopend gemonitord. In 2026 bepalen we aan de hand van de voortgang wat er opgenomen moet worden in de begroting 2027. In 2026 wordt het samenwerken rondom de samenkracht en sociale basis (collectieve vragen) in het gebiedsnetwerk geconcretiseerd, ook in verbinding met jeugd & onderwijs (programma 4). Stichting de Toegang Stichting De Toegang voert namens de gemeente Emmen de toegangstaken uit binnen de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Deze taken blijven onverminderd belangrijk, maar de context waarin De Toegang opereert verandert en zal de komende jaren blijven veranderen. Landelijke beleidsontwikkelingen zoals de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming vragen om een fundamenteel andere manier van werken.

In 2026 werkt Stichting De Toegang verder aan de vorming van stevige lokale teams, samen met Sedna, de Gemeentelijke Gezondheidsdienst voor Jeugdgezondheidszorg, onderwijs en andere partners. Deze teams zijn actief in de wijk en werken integraal. De verklarende analyse, de doorbraakmethode en de aanpak voorkomen van escalatie maken onderdeel uit van de werkwijze. Daarnaast levert De Toegang, samen met Sedna, een bijdrage aan het voorzitterschap en coördinatorschap van de casustafels binnen de gebiedsnetwerken. Inclusie In lijn met het VN-verdrag Handicap werken we aan een Emmer Agenda Toegankelijkheid. Hierin geven we aan wat we op lokaal niveau als gemeente en samen met onze partners doen om te zorgen dat iedereen mee kan doen en gelijke kansen krijgt. Ook nemen we op wat we van plan zijn te gaan doen en hoe we toegankelijkheid en inclusiviteit voor de langere termijn kunnen borgen. Inwoners zijn ook betrokken bij de invulling van de agenda. Sociale basis Een sterke sociale basis is het fundament van een sterke veerkrachtige gemeenschap. Een sterke sociale basis vraagt om een samenhangende, domeinloze aanpak waarin gezondheid, bestaanszekerheid, economie, veiligheid, inclusie en de fysieke leefomgeving elkaar versterken. De gemeenteraad heeft bij motie gevraagd een visie op de sociale basis te ontwikkelen.

We onderschrijven deze opdracht, maar onze voorkeur gaat uit naar een praktijkgerichte invulling en aansluiting bij bestaand beleid, in plaats van een los beleidsstuk of aparte visie. De 85/155

sociale basis is verweven in het beleidskader Erbij horen en meedoen in Emmen! En is bijvoorbeeld zichtbaar aan de inzet op initiatieven als de Angelslo Academy, de samenwerking binnen Gezonde Marke, de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord en de inspanningen die we doen om voldoende huisartsen op te leiden in de regio. We nemen de oproep tot een brede verkenning serieus, en willen deze benutten binnen de lopende uitwerking van onze DOE-agenda’s en de hervormingsagenda jeugd. Samen met de gemeenteraad, inwoners en partners gaan we in gesprek om een gedeeld beeld te vormen van de sociale ontwikkelingen, terwijl we tegelijkertijd concrete stappen zetten in de praktijk. Gezondheid Gezondheid raakt aan meerdere gemeentelijke domeinen. Het gaat om een samenspel van gedrag en sociale en fysieke omgeving. Het lukt steeds beter om hierin samen te werken met inwoners en partners in afstemming met het economische en fysieke domein. Hier zetten we ook in 2026 op in. GALA en IZA In de Emmense aanpak ligt de focus op kinderen, jongeren en hun ouders (met perspectief opgroeien) en kwetsbare seniore inwoners (vitaal ouder worden). We geven daarbij uitvoering aan alle thema's van het gezonde en actief leven akkoord (GALA). Na 2026 vervallen de geoormerkte middelen voor de thema’s mentale gezondheid, aanpak overgewicht en obesitas, leefomgeving, middelengebruik en eenzaamheid.

We werken ook in 2026 aan de Gezonde Marke (Drentse aanpak van het Integraal Zorgakkoord). We hebben het regioplan mede opgesteld en we geven uitvoering aan de werkagenda. Waar het GALA in de gemeente Emmen goed loopt en de eerste resultaten zichtbaar worden, loopt de financiering op een aantal thema’s al af in 2025 en is het onduidelijk hoe de overige thema’s na 2026 worden gefinancierd. Naast dat er vanaf 1 januari 2026 voor aantal thema's geen financiering is, vindt er ook een budgetkorting van 10% plaats voor de Brede SPUK (GALA) en SPUK IZA op de overige onderdelen. Nieuwe akkoorden AZWA en HLO Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) beoogt een uitbreiding, verdieping en concretisering van het Integraal Zorgakkoord (IZA), met name gericht op gelijke toegang tot zorg en welzijn, het bestrijden van het personeelstekort én een duidelijke positie voor het sociaal domein en publiekelijke gezondheidszorg. De VNG heeft aangegeven dat het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) onlosmakelijk verbonden is met AZWA vanwege de onderlinge verwevenheid van de beleidsdoelen. Daarom wordt in september 2025 een gecombineerde schriftelijke ledenraadpleging georganiseerd over zowel AZWA als HLO, inclusief de uitkomsten van de uitvoeringstoets. In november 2025 zal er over worden gestemd tijdens de algemene ledenvergadering van de VNG.

Jeugd Wat we als gemeente samen met onze (onderwijs) partners doen, staat beschreven in Programma 4. De jeugdwettelijke taken vallen onder dit programma. De grootste beweging die de manier waarop we uitvoering geven aan de jeugdwet, is de Hervormingsagenda jeugd. Aanvullend op Programma 4 staat hieronder toegelicht wat we in 2026 gaan doen. Hervormingsagenda jeugd In 2026 worden stappen gezet naar de concretisering van de lokale Hervormingsagenda met de ambtelijke kerngroep met onderwijs (PO en VO), De Toegang, Sedna en de GGD. Dit vraagt om een andere kijk naar de werkelijkheid, naar ons huidige beleid en de vele projecten en interventies. Hierbij baseren we ons op wetenschappelijk onderzoek naar de aard en oorzaken van hardnekkig beleidsfalen op de beleidsterreinen passend onderwijs en jeugdzorg (Sharon Stellaard). We willen voorkomen dat we vanuit oude gebruiken en systemen blijven handelen. Dat vraagt tijd; wanneer we niet kunnen terugvallen op het vastgelopen jeugdzorgsysteem moet een geheel nieuwe visie en aanpak ontwikkeld worden. Met het inzicht dat het bestaande (boemerang)beleid niet geleid heeft tot verbeteringen en oplossingen, kunnen we niet anders dan dit loslaten, echter zonder kwetsbare kinderen en gezinnen uit het oog te verliezen. Dat vraagt tijd en moed. Reflectie is daarbij geen luxe, maar een noodzakelijke stap richting duurzame verbetering.

De gemeenteraad heeft die ruimte gegeven. Samen zoeken we naar een aanpak die wél aansluit bij de leefwereld van jongeren.

86/155

We sluiten aan bij de samenleving en benaderen kinderen vanuit hun leefwereld. We vermijden het problematiseren van situaties. Natuurlijk laten we geen kinderen vallen. Als er problemen zijn is er altijd passende opvang en hulp. We blijven dat goed organiseren. We versterken de directe omgeving van de jongeren door te investeren in de relatie met hun familie, ouders, buren en de verenigingen in de sport, de cultuur en de natuur. Samen bepalen we welke ondersteuning nodig is om kinderen op school te houden en zich goed te laten voelen in de buurt, zoals bij de Angelslo Academy. We organiseren sterke lokale toegangsteams met professionals professionals die ondersteuning kunnen bieden dicht bij huis en die aansluit bij de leefwereld van de gezinnen. We organiseren in Drenthe een Robuuste Jeugdhulpregio met een gezamenlijke Regionale inkoopagenda Drenthe, zodat ook de gespecialiseerde jeugdhulp op orde is. Het uiteindelijke doel van de Jeugdhulpregio Drenthe is om per 1 januari 2028 een sluitend jeugdzorglandschap te realiseren. De Jeugdhulpregio Drenthe heeft als opdracht de verschillende regionaal gerelateerde maatregelen uit de Hervormingsagenda te vertalen in een Drentse visie. Concreet betekent dit in 2026:   

Verdere doorontwikkeling van De Toegang naar een stevige lokale toegang met de inzet van de Verklarende Analyse zodat de juiste ondersteuning wordt aangeboden. Ontwikkeling van een gezamenlijke Regionale inkoopagenda Drenthe met de Jeugdhulpregio Drenthe voor een goede regionale samenwerking voor de inkoop van gespecialiseerde jeugdhulp. Data gedreven sturing door samen met het onderwijs, De Toegang, Sedna en GGD te kijken wat gebeurt in Emmen en waar welke inzet nodig is.

Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming In de kind- en gezinsbescherming staan we voor het bieden van tijdige passende samenhangende hulp en bescherming aan kinderen en volwassenen die te maken hebben met een (acute of structurele) bedreiging van een gezonde en veilige thuissituatie. Deze bedreiging dient in een zo vroeg mogelijk stadium weggenomen te worden om te voorkomen dat de situatie blijft voortduren of verergert. Zowel landelijk als regionaal (o.a. Jeugd Bescherming Noord) is dit een belangrijke opdracht voor ons al overheid. Vanuit de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd verwachten we zowel een landelijk rapport als specifiek een rapport voor JBNoord over de kwaliteit van de dienstverlening. De verwachting is dat de uitkomsten hiervan ook voor ons een extra inspanning betekent boven op het huidige programma. Het programma dat we nu al uitvoeren richt zich op:



Verminderen van het aantal mensen dat te maken heeft met ernstige bedreigingen van een gezonde en veilige thuissituatie;



Verhogen van het vertrouwen van kinderen, volwassenen en professionals in de kind- en gezinsbescherming;

 

Substantieel verlagen van het aantal beschermingsmaatregelen; Verbeteren van de tijdigheid van hulp en bescherming.

Om bovenstaande doelstellingen te bereiken werken we in 2026 met een regionale programmamanager en coördinator. Zij zorgen voor samenhang tussen het Toekomstscenario en de Hervormingsagenda Jeugd in het kader van Stevige Lokale Teams. Daarnaast sturen zij op betere samenwerking tussen gemeente, Gecertificeerde Instellingen, Jeugdhulpregio en andere netwerkpartners. Ze sturen op de transformatieprocessen inspelend op de stelselwijziging in de kind- en gezinsbescherming. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) We zetten de verdere stappen in het experimenteren met vormen van collectieve begeleiding. Dit betekent dat cliënten niet alleen individuele begeleiding krijgen maar waar dat passend is ook in groepsvorm. Hoewel dit voor sommige cliënten aan het begin best spannend kan zijn zien we de eerste goede ervaringen. Inhoudelijk sluit het beter aan bij het behalen van de leerdoelen van cliënten waarbij ze ook direct sociale contacten opdoen. Daarnaast zorgt het ook voor minder druk op de personeelscapaciteit. Naast collectieve begeleiding zetten we ook meer in op digitale begeleiding. De ervaringen en leerpunten die we hierin opdoen willen we in 2026 omzetten in vast aanbod. De herinvoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen is opnieuw onzeker geworden.

Hoewel de inwerkingtreding van het wetsvoorstel eerder al was uitgesteld naar 1 januari 2027, is als gevolg van de val van het kabinet, het wetsvoorstel controversieel verklaard. Het wetsvoorstel zal hierdoor pas na de vorming van een nieuw kabinet in behandeling worden genomen. Daarmee is invoering per 1 januari 87/155

2027 niet waarschijnlijk. Gemeenten hebben er, bij motie van de VNG, vrijwel unaniem op aangedrongen het wetsvoorstel in te dienen en de vermogensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. De verwachting is dat dit de druk op de Wmo verlaagt en ondersteuning beschikbaar houdt voor inwoners die het echt nodig hebben. We blijven voorstander van een spoedige invoering. Voor het collectief vervoer staat 2026 in het teken van de aanbesteding van de contracten voor Wmo- en leerlingenvervoer. De aanbesteding wordt door de gemeenten in Groningen en Drenthe gezamenlijk uitgevoerd onder de vlag van Publiek Vervoer. Bij de aanbesteding ligt de nadruk op de integratie van de verschillende vervoerstromen en de koppeling met het openbaar vervoer (publieke mobiliteit). Om het aanbod binnen Beschermd Wonen voor de mensen die het nodig hebben beschikbaar te houden en het perspectief voor mensen die klaar zijn om uit te stromen naar zelfstandig wonen te vergroten, is het belangrijk dat we in 2026 de focus houden op de in-, door- en uitstroom. Hierbij blijft inzet nodig om een goede aansluiting in het ondersteuningsaanbod in brede zin in het sociaal domein te houden. De ambitie is om samen met alle belanghebbenden een duurzame beweging in gang te zetten om kwalitatief goede, beschikbare en betaalbare hulp te borgen dichtbij mensen; van beschermd wonen naar een beschermd thuis.

Het voorstel voor het woonplaatsbeginsel, waarin iedere gemeente zelf verantwoordelijk wordt voor de uitvoering van Beschermd Wonen in plaats van de centrumgemeente, is opnieuw uitgesteld. Doordat de financiële doordecentralisatie is uitgesteld blijft Emmen in 2026 nog financieel verantwoordelijk. en kan ook het verdeelmodel beschermd wonen niet worden ingevoerd. In de drie colleges van de BOCE-gemeenten is een principebesluit genomen waarin is bestendigd dat de uitvoering van Beschermd Wonen bij de gemeente Emmen blijft belegd. De afspraken die in de deelovereenkomst zijn vastgelegd worden opnieuw geactualiseerd. Bijzondere doelgroepen Maatschappelijke Opvang (MO)/Aanpak dakloosheid In 2026 hebben we extra aandacht voor het bieden van outreachende begeleiding, bemoeizorg en de bekostiging van verschillende vormen van opvang en doorstroomplekken passend bij de hulpvraag van onze inwoners. De insteek is om de opvang zo kort als mogelijk en zo lang als nodig te laten duren. De ondersteuning tijdens de opvangperiode is gericht op het zo snel mogelijk vinden van een eigen (t)huis. Gemeentelijke opvang Oekraïne Door de huidige instroom van Oekraïners en de volledige bezetting op de opvanglocaties, is het landelijk nog altijd een uitdaging om voldoende opvangplekken te realiseren. Emmen heeft ca. 1000 gemeentelijke opvangplekken, verdeeld over een viertal locaties.

Op één van deze locaties, aan de Weerdingerstraat, eindigt de opvang eind 2026. In 2026 ligt er een opgave om te komen tot vervanging van de 400 opvangplekken aan de Weerdingerstraat. Met de vervanging behouden we de huidige aantal opvangplekken. Mocht de realisatie van het vervangingsvraagstuk niet lukken, dan zullen we het aantal opvangplekken af moeten schalen. Naast de opgave liggen er gerelateerd aan de opvang ook blijvende opgaven op het gebied van werk en scholing, zorg en onderwijs. Lange termijnperspectief op de gemeentelijke opvang vanuit het Rijk ontbreekt, dit bemoeilijkt de zoektocht naar geschikte opvangplekken. Werk en Participatie Participatiewet in Balans Om de balans tussen bestaanszekerheid, re-integratie en handhaving te verbeteren, wordt de Participatiewet herzien. Het wetsvoorstel is in april 2025 aangenomen door de Tweede Kamer en wordt nu voorgelegd aan de Eerste Kamer. Het programma Participatiewet in Balans bestaat uit 3 sporen: 1. Het wetsvoorstel met 23 maatregelen (met meer mogelijkheden voor gemeenten om maatwerk te bieden, het versoepelen van strikte regelen wat moet bijdragen aan een meer menselijke aanpak). 2. De fundamentele herziening van de Participatiewet. 3. Het versterken van de vakkundigheid in de uitvoering.

De mensgerichte benadering vanuit de Participatiewet in Balans, sluit goed aan op onze gemeentelijke visie, namelijk het vertrouwen in inwoners centraal stellen. De beoogde inwerkingtredingsdatum is op zijn vroegst 1 januari 2026, de invoering vindt in fases plaats, dus niet alle veranderingen zullen tegelijkertijd plaatsvinden. We zijn gestart om de impact van de voorgenomen maatregelen in kaart te brengen en vooruitlopend op de implementatie van de maatregelen, zijn de werkpremie en het beleid voor giften al doorgevoerd.

88/155

Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur In het kader van de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur, is een viertal maatregelen voorgesteld ter verbetering van de gezamenlijke publieke en private dienstverlening voor werk en scholing aan werkzoekenden, werkenden en werkgevers. 1. 2. 3. 4.

Het creëren van één regionaal loket per arbeidsmarktregio: het Regionaal Werkcentrum; Het versterken van het van-werk-naar-werk-stelsel; Het meer centraal zetten van de ondersteuningsbehoefte; Het structureel borgen van een gezamenlijke publiek-private governance.

De hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur bevindt zich in 2025 in een overgangsjaar. Er worden door de Arbeidsmarkregio Drenthe, waar Emmen als centrumgemeente onderdeel van is, voorbereidingen getroffen voor de volledige inwerkingtreding per 1 januari 2026. Vanaf 2026 een structurele aanpak om alle bestaande (veelal versnipperde) dienstverlening binnen iedere arbeidsmarktregio te integreren in één regionaal Werkcentrum, dat is het streven. Wetsvoorstel van school naar duurzaam werk Het wetsvoorstel van school naar duurzaam werk treedt naar verwachting per 1 januari 2026 in werking. De leeftijdsgrens van de doelgroep van het Doorstroompunt wordt verhoogd van 23 naar 27 jaar wat vraagt om een nieuwe benadering van de doelgroep en een aangepast begeleiding door het Doorstroompunt. De uitvoering van de Participatiewet krijg wettelijk een meer preventieve rol gericht op het vroegtijdig signaleren en ondersteunen van jongeren die dreigen uit te vallen en daarmee een nieuwe doelgroep voor de Participatiewet. Zie ook programma '4 Onderwijs en Jeugd'. Toekomst sociaal ontwikkelbedrijf Het kabinet erkent het belang van sociaal ontwikkelbedrijven en maakt voor de periode 2025-2034 extra geld vrij waarmee gemeenten de sociaal ontwikkelbedrijven beter kunnen organiseren.

Met de extra investeringen wil het kabinet sociaal ontwikkelbedrijven meer stabiliteit en continuïteit bieden voor de lange termijn, waardoor zij meer ruimte hebben om banen te realiseren voor werknemers met een arbeidsbeperking. Op basis van een herijkte missie en visie zet EMCO nu de vervolgstap om de ambities concreet te maken, door middel van strategische doelen om het sterke fundament dat er is toekomstbestendig maken. Menso en EMCO Sociale activering en de tegenprestatie worden met het wetsvoorstel Participatiewet in Balans worden vervangen door maatschappelijke participatie. De invoering van het wetsvoorstel gaat in fases. De maatschappelijke participatie treedt naar verwachting medio 2026 of per 1 januari 2027 in werking. Met Menso zijn we in gesprek om maximaal vorm te geven aan deze maatschappelijke participatie. Vooral voor de inwoners die nog niet toe zijn aan betaald werk. Daarnaast blijven we inzetten op inburgering van nieuwkomers. We werken toe naar één werkontwikkelbedrijf waarin EMCO en Menso N.V. samen opgaan. Eind 2025 wordt aan de gemeenteraden van de BOCE-gemeenten een voorstel voorgelegd met betrekking tot de toekomstige governance waarin deze transitie centraal staat. In 2024 heeft de gemeenteraad het amendement ‘Beschut werken’ aangenomen om inwoners die op 31 december 2024 op de wachtlijst Beschut Werk stonden, een beschutte werkplek aan te bieden.

Voor de uitvoering hiervan worden extra kosten in verband met de begeleiding door EMCO verwacht. Zie ook de toelichting in programma '6 Inkomensondersteuning'.

89/155

Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel Inwoners ervaren veiligheid in eigen huis Inwoners kunnen meedoen

Inwoners hebben gelijke kansen op een goede gezondheid

Inwoners kunnen zo veel en zo lang mogelijk thuis wonen Inwoners voelen zich prettig en veilig in de eigen leefomgeving Kinderen en jeugdigen groeien gezond en veilig op

Iedereen werkt en participeert eventueel met een steuntje in de rug

Prestatie  We zetten in op Stevige Lokale Teams, dit moet ervoor zorgen dat problemen eerder en beter in beeld zijn en we strakker regie voeren op behandeling en begeleiding.  We voeren regie op het ontwikkelen van het werken in gebiedsnetwerken gericht op het samenwerken van uitvoeringspartners aan het versterken van de sociale basis en samenkracht (collectieve vraag).  We werken in twee pilots aan co-creatie met inwoners. Dit doen we in Emmermeer en Zwartemeer.  We implementeren of doorontwikkelen de ketenaanpakken Kansrijke Start, Kind naar Gezonder Gewicht, Gecombineerde Leefstijl Interventie, Welzijn op recept en valpreventie.  Middels de werkwijze data, duiden, dialoog en doen versterken we de bestaande aanpakken op sport, bewegen, cultuur gezondheid en sociale basis en verbinden dit met de volgende fase van de gebiedsnetwerken waarin focus ligt op leefbaarheid en samenkracht.  We geven uitvoering aan de bij inwoners en organisaties opgehaalde behoeften rondom mantelzorgondersteuning in de gemeente Emmen.  We geven uitvoering aan de regionale woonzorgvisie en de afspraken die gemaakt zijn in het regionale woonzorgakkoord.  We ontwikkelen als partner van de Jeugdhulpregio Drenthe mee aan de gezamenlijke Regionale inkoopagenda Drenthe, voor een goede regionale samenwerking voor de inkoop van gespecialiseerde jeugdhulp.

 We hebben een gezamenlijk instrument om op het gebied van de Wmo en de Participatiewet maatschappelijke participatie mogelijk te maken. Hiermee maken we het schakelen tussen voorzieningen en trajecten voor deze inwoners gemakkelijker.  Jongere worden optimaal ondersteund bij overgang van school naar werk

Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: Begroting 2026 -211.451

Begroting 2027 -206.208

Begroting 2028 -211.812

Begroting 2029 -215.003

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

-21.165

-20.626

-20.697

-20.749

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

-2.667

-2.749

-2.831

-2.919

6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

-7.253

-7.393

-7.544

-7.762

(bedragen x € 1.000) Lasten

6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

-7.296

-7.477

-7.664

-7.855

6.4 WSW en beschutwerk

-28.326

-26.265

-24.965

-23.590

6.5 Arbeidsparticipatie

-19.029

-19.695

-20.134

-19.130

6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)

-12.118

-12.512

-12.922

-13.346

6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo)

-21.794

-22.421

-23.107

-23.793

6.712 Begeleiding (Wmo)

-6.595

-6.828

-7.068

-7.313

6.713 Dagbesteding (Wmo)

-3.503

-3.606

-3.719

-3.832

6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo)

-1.811

-1.786

-1.786

-1.786

90/155

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

Begroting 2026 -26.675

Begroting 2027 -24.683

Begroting 2028 -25.867

Begroting 2029 -27.098

6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

-10.288

-10.699

-11.127

-11.572

6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

-3.462

-3.601

-3.745

-3.895

(bedragen x € 1.000)

6.792 PGB Jeugd

-753

-772

-791

-811

6.811 Beschermd Wonen (Wmo)

-10.785

-11.605

-13.463

-14.382

6.812 Maatschappelijke– en vrouwenopvang (Wmo)

-9.437

-9.696

-10.156

-10.505

6.821 Jeugdbescherming

-3.834

-3.987

-4.146

-4.312

6.822 Jeugdreclassering

-584

-607

-631

-656

6.92 Coordinatie en beleid Jeugd

-2.085

-2.108

-2.133

-2.158

7.1 Volksgezondheid

-11.993

-7.092

-7.316

-7.538

Baten

21.776

18.371

18.372

18.373

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

14.856

14.323

14.323

14.323

6.5 Arbeidsparticipatie

806

806

806

806

6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)

473

754

755

755

6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo)

172

509

509

509

6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo)

252

746

746

746

6.811 Beschermd Wonen (Wmo)

416

1.172

1.172

1.172

6.92 Coordinatie en beleid Jeugd

61

61

61

61

4.740

0

0

0

-189.675

-187.838

-193.441

-196.630

-21

-21

-21

-21

Onttrekkingen aan reserves

139

29

29

29

Mutaties reserves

118

8

8

8

-189.558

-187.830

-193.433

-196.622

2026

2027

2028

2029

-176.146

-178.350

-183.561

-188.124

-2.730

-2.895

-2.880

-1.280

-178.877

-181.245

-186.441

-189.404

-7.273

-4.759

-5.038

-5.183

-149

-287

-325

-353

62

0

0

0

-3.084

-1.265

-1.305

-1.319

Mutaties kleiner dan € 70.000 (bestaand beleid)

-78

-78

-79

-79

Loon- en prijs indexatie

-244

-279

-328

-377

84

83

83

92

Mutaties Begroting 2026

-10.681

-6.585

-6.992

-7.219

Totaal

-189.558

-187.830

-193.433

-196.622

7.1 Volksgezondheid

Saldo van baten en lasten Stortingen in reserves

Totaal Sociaal Domein

(bedragen x € 1.000) Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief Wijzigingen maart t/m juni Startbegroting Begroting 2026 Autonome ontwikkelingen Gemeenschappelijke regelingen Kapitaallasten Budgetneutrale wijzigingen

Ontwikkelingen loonkosten

Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen nieuw beleid en autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen.

91/155

Mutaties Begroting

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Autonome ontwikkelingen

-7.273

-4.759

-5.038

-5.183

Begroting Oekraïne 2026 (Baten)

14.200

14.200

14.200

14.200

Voor de begroting 2026 hebben wij een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van de kosten voor de opvang voor de Oekraïners in 2026. De kostenkant zal € 12,9 miljoen bedragen, dit is inclusief indexatie van de kosten. De inkomsten rijksmiddelen willen we, net zoals bij de begroting 2025, gelijkstellen aan het bedrag aan kosten ad € 12,9 miljoen. Dit omdat er wederom onzekerheid is over de inkomsten. Echter komen hier de personeelslasten van 1,3 miljoen nog overheen. Bij de eerste berap 2026 zullen de prognoses weer geactualiseerd en bijgesteld worden. Het saldo tussen inkomsten en uitgaven storten we dan, conform onze huidige werkwijze, in de reserve calamiteitenfonds danwel een andere reserve (gezien de afgesproken bovengrens van € 7,5 miljoen). Begroting Oekraïne 2026 (lasten)

-14.200

-14.200

-14.200

-14.200

Decentralisatie Uitkering Vrouwen Opvang (DUVO) en -796 -861 -933 -863 Maatschappelijke Opvang (MO) indexatie en uitbreiding Emmen ontvangt als centrumgemeente de Rijksbijdragen voor de Vrouwenopvang (regio Drenthe) en Maatschappelijke Opvang (BOCE-verband). De jaarlijkse indexatiekosten van deze Rijksmiddelen worden niet toegevoegd aan de integratie uitkeringen, maar zijn inbegrepen in de algemene middelen van elke gemeente. Daarom hebben we via facturatie de indexatiekosten voor de Vrouwenopvang opgevraagd bij de regiogemeenten. Voor de Maatschappelijke Opvang worden de indexatiekosten voor Borger-Odoorn en Coevorden geboekt op het budget van Beschermd Wonen. Ook Emmen moet jaarlijks een bijdrage uit de algemene middelen leveren voor de indexatiekosten. Indexatie Zorg in Natura*

-3.084

-3.271

-3.453

-3.643

Vanuit het jaar 2024 is gebleken dat de tarieven van Jeugdhulp gemiddeld zijn gestegen met 14% als gevolg van de algemene maatregel van bestuur waarbij gemeenten reële prijzen moeten betalen. Deze tariefstijging was in het jaar 2024 nog niet volledig doorgerekend. Deze toename werkt structureel door in de kosten van de komende jaren. Perspectiefbrief Jeugd Hervormingsagenda*

-2.792

0

0

0

In 2024 is een start gemaakt met de implementatie van de Hervormingsagenda Jeugd. Er is gebleken dat de maatregelen niet hebben geleid tot een besparing in de jeugdkosten. Ook landelijk wordt gesignaleerd dat de Hervormingsagenda niet leidt tot de beoogde besparingen. In het rapport “Groeipijn” van 30 januari 2025 staat dit ook weergegeven. Voorzichtigheidshalve houden we rekening mee dat we de beoogde besparing in 2025 niet gaan behalen. Perspectiefbrief JHRD Hoogeveen

-290

-315

-340

-365

De kosten van uitvoering Jeugdhulp door het regioteam Hoogeveen worden elk jaar hoger. Er zijn extra middelen nodig voor de (extra) inzet bij spoed voor jeugd en FACT Jeugd. Bovendien worden er middelen besteed aan het verbeteren van monitoring. Stichting De Toegang indexering

-312

-312

-312

-312

De toegang tot de Wet maatschappelijke ondersteuning (hierna: Wmo) en jeugdhulp in de gemeente Emmen is belegd bij Stichting De Toegang (hierna: SDT). SDT zorgt ervoor dat inwoners met een ondersteuningsvraag, passende ondersteuning krijgen die noodzakelijk is om volwaardig te kunnen participeren in de maatschappij. Voor het jaar 2025 zijn er ten opzichte van het voorgaande jaar extra (wettelijke) taken voor SDT bijgekomen. De subsidie 2025 aan Stichting De Toegang neemt ook toe vanwege een hogere loonindexatie dan eerder begroot.

92/155

Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld. PROGRAMMA 9 Effectindicatoren

Real.2022 Real.2023 Real.2024 Begr.2025 Begr.2026 Begr.2027 Begr.2028 Begr.2029

Aantal uitkeringsgerechtigden 1 Participatiewet dat uitstroomt naar regulier werk of als zelfstandige.

366

319

301

425

425

425

425

425

2

Aantal jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt neemt af

2956

3001

3038

2975

2975

2975

2975

2975

3

% gebruikers Wmo ondersteuning dat positief is over ervaren contact met De Toegang, kwaliteit van ondersteuning en effect van de ondersteuning

75

75

77

75

75

75

75

75

Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen) Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe De 12 Drentse gemeenten participeren. De gemeente is in het dagelijks bestuur en algemeen bestuur vertegenwoordigd door de portefeuillehouder Volksgezondheid. De portefeuillehouder is tevens voorzitter. EMCO Groep De EMCO-groep is een gemeenschappelijke regeling (GR) van de Gemeenten Emmen, Coevorden en Borger-Odoorn. De GR kent een Algemeen Bestuur dat bestaat uit leden van de colleges van de drie Gemeenten. Hieruit is een Dagelijks Bestuur benoemd dat de Directie aanstuurt. De portefeuillehouder Financiën is tevens voorzitter van zowel het AB als het DB. Menso NV De portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Emmen in de AvA. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen.

Beleidskaders             

Beleidskader Sociaal Domein, Erbij horen en Meedoen in Emmen Hervormingsagenda jeugd 2023 -2028 (en de hieruit voortvloeiende wetswijzigingen, AMvB's) Toekomstscenario Jeugd en gezinsbescherming 2023 -2026 (en de hieruit voortvloeiende regionale/ lokale uitwerking) Beleidsnotitie Mantelzorg Emmen 2021-2024 Regioplan Opvang en Bescherming 2020-2023 (verlengd t/m 2025) Plan Inclusie (juni 2024) Sociale Agenda 2024-2029 Provincie Drenthe Regiodeal Zuidoost-Drenthe 2023-2026 Integraal Zorgakkoord (IZA). Voor Emmen de Drentse uitwerking Gezonde Marke; Gezond en actief leven akkoord (GALA), voor Emmen het lokale GALA plan; Wonen, ondersteuning en zorg ouderen (WOZO), voor Emmen in BOCE verband Woonzorgvisie (Wonen zonder zorgen) en Woonzorgakkoord; Nationaal Preventieakkoord, voor Emmen Lokaal Preventieakkoord dat opgegaan is in lokaal GALA plan; Nationaal Sportakkoord, in Emmen Lokaal Sportakkoord (opgegaan in lokaal GALA plan)

93/155

Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen

Programma inhoud De rol van bedrijfsvoering binnen de gemeentelijke organisatie De gemeentelijke organisatie speelt dagelijks in op uiteenlopende vraagstukken en ontwikkelingen binnen de Emmense samenleving. Daarbij leveren we een breed scala aan producten en diensten aan inwoners, bedrijven en instellingen. Om dit mogelijk te maken, is een goed georganiseerde bedrijfsvoering essentieel. Bedrijfsvoering omvat alle ondersteunende activiteiten die het primaire proces faciliteren, zoals personeelsbeleid, huisvesting, financiën, belastingen, juridische zaken, inkoop, informatisering en automatisering. Waar mogelijk werken we met standaardoplossingen. Specifieke wensen ondersteunen we bij voorkeur via modulaire standaardisatie, en alleen waar echt nodig wordt maatwerk toegepast. Deze aanpak bevordert efficiëntie, beheersbaarheid en schaalbaarheid. Daarnaast heeft de bedrijfsvoering een kaderstellende rol: zij bepaalt de randvoorwaarden waarbinnen de organisatie haar werk optimaal kan uitvoeren.

Trends en ontwikkelingen Toekomstgericht werken in een veranderende samenleving Als gemeente staan we voortdurend voor nieuwe maatschappelijke en technologische uitdagingen. Deze ontwikkelingen worden steeds complexer, volgen elkaar sneller op en vragen om een wendbare overheid. Tegelijkertijd legt het Rijk steeds meer verantwoordelijkheden bij gemeenten neer. Om hier effectief op in te spelen, zoeken we actief naar manieren om onze kwetsbaarheden en afhankelijkheden te verkleinen. Onze inwoners, bedrijven en partners verwachten dat wij richting geven, verbinden en tegelijkertijd uitstekende dienstverlening bieden. Dat vraagt om een integrale aanpak en nauwe samenwerking met alle betrokkenen: van inwoners tot andere overheden.

94/155

De krappe arbeidsmarkt blijft een grote uitdaging. Het vraagt om creativiteit en flexibiliteit om vacatures tijdig in te vullen. Door de combinatie van personeelskrapte en toenemende opgaven neemt de werkdruk toe. Daarom is het essentieel om te investeren in de vitaliteit en duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers. Technologische innovaties zoals robotisering en kunstmatige intelligentie (AI) bieden kansen om processen slimmer en efficiënter in te richten. Zo kunnen we tijd winnen en onze medewerkers inzetten op taken waar menselijk contact van meerwaarde is. Tegelijkertijd vraagt de digitale transitie om zorgvuldig databeheer en duidelijke afspraken over eigenaarschap, zoals beschreven in de Digitale Agenda Gemeenten 2024. Om toekomstbestendig te blijven, bouwen we voort op wat we al in gang hebben gezet: opgavegericht werken, digitalisering en datagedreven sturing. Maar de snelheid van maatschappelijke veranderingen vraagt ook om een fundamentele herziening van onze manier van werken en organiseren. Denk aan het herontwerpen van processen en structuren, en het verminderen van regels en procedures om onze dienstverlening eenvoudiger en effectiever te maken. Tot slot vraagt deze transitie om nieuwe vaardigheden en soms ander vakmanschap.

Daarom investeren we volop in de ontwikkeling van onze medewerkers, zodat zij klaar zijn voor hun rol in een digitale, dynamische samenleving. Aantrekkelijke werkgever en vitale medewerkers De gemeente Emmen wil een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven In 2025 zijn we gestart met de Pluktuin om toekomstgericht te werven: in 2026 gaan we met een groep medewerkers, die niet op kennis maar op competenties, motivatie en ontwikkelvermogen zijn geworven, aan de slag met een groeitraject. In het 'op maat gemaakte' ontwikkeltraject van maximaal twee jaar worden de deelnemers aan de Pluktuin voorbereid op een functie die in de toekomst vacant komt. Een aantrekkelijke werkgever heeft baat bij vitale medewerkers. Het Vitaliteitsbeleid wat in 2025 is vastgesteld, wordt in 2026 verder uitgerold. Vitalere medewerkers zijn effectiever, meer bevlogen en leveren een betere dienstverlening. Ook versterkt het hun veranderkracht zodat nog beter ingespeeld kan worden op interne en externe ontwikkelingen.” Digitale koers, informatiebeveiliging en Privacy Digitale versnelling vraagt om betrouwbare en veilige gemeentelijke informatievoorziening De digitalisering van onze samenleving versnelt in hoog tempo. Burgers en organisaties beschikken over steeds meer informatie en verwachten dat ook van de overheid.

Gemeenten worden daarom steeds vaker aangesproken op hun vermogen om snel en betrouwbaar te communiceren. Onze I-visie geeft richting aan deze digitale ontwikkeling en wordt voortdurend afgestemd op actuele wet- en regelgeving, zoals de Wet open overheid (Woo), de Data Governance Act en NIS2. Digitale veiligheid is voor ons een topprioriteit. We volgen nauwgezet de Europese AI-verordening, die sinds 2024 gefaseerd wordt ingevoerd en in 2026 volledig van kracht is. Deze verordening stelt onder andere eisen aan transparantie en het gebruik van hoog-risico AI-toepassingen. Daarom ontwikkelen we een gemeentebrede AIstrategie, met expliciete aandacht voor ethiek en verantwoord gebruik van technologie. De dreiging van cybercriminaliteit neemt toe. Gemeenten zijn een aantrekkelijk doelwit en worden relatief vaak getroffen door cyberincidenten. Volgens het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (VNG) groeit de kans op digitale incidenten, zoals gijzelsoftware en datalekken. We richten ons daarom op het beheersen van de grootste risico’s:   

Verstoringen in de bedrijfsvoering: gemeenten zijn sterk afhankelijk van digitale processen; Datalekken en vertrouwelijke informatie op het dark web: bijvoorbeeld gehackte Wmo-bestanden; Uitval van dienstverlening: bij systeemuitval kunnen essentiële processen, zoals vergunningverlening, stilvallen.

Door te investeren in digitale weerbaarheid, slimme technologie en duidelijke kaders zorgen we ervoor dat we als gemeente betrouwbaar, veilig en toekomstgericht blijven opereren.

95/155

Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel

Prestatie

Onze organisatie is wendbaar, staat dicht bij de inwoners, sluit goed aan op de relevante maatschappelijke vraagstukken en is kwalitatief en kwantitatief op sterkte.



Wij zijn actief op de arbeidsmarkt. Bij werving en selectie gaan we actief op zoek naar een gekwalificeerde medewerker of iemand die op korte termijn dat niveau kan behalen. Zo kunnen we onze doelen realiseren.



We bieden een volledig opleidings- en ontwikkelprogramma aan. Zowel onze huidige als onze nieuwe medewerkers kunnen de benodigde kennis en vaardigheden daarmee opdoen.

De organisatie beschikt over het vermogen om zich flexibel en wendbaar aan te passen aan technologische innovaties, waaronder AI, Digital Twin, Virtual Reality en RPA, en deze effectief te integreren in haar processen.



Het bevorderen van digitaal denken en doen stelt ons in staat om innovatieve technologieën zoals AI en Digital Twin effectief te integreren. Hierbij staat het ethisch normenkader centraal.

We vergroten de robuustheid van onze ICTvoorzieningen en beperken strategisch onze afhankelijkheid van externe partijen, in het licht van actuele geopolitieke ontwikkelingen.



De bestaande afhankelijkheid houden wij beheersbaar via landelijke samenwerking (VNG, IBD) en we volgen nauwlettend de ontwikkelingen op de markt en in wetgeving.



We investeren in weerbaarheid, exit-strategieën en risicobeheersing (onder andere door de prioritering op Bedrijfscontinuïteitsmanagement) en onderzoeken alternatieven voor bestaande partnerships.



AI-technologie wordt ingezet ter ondersteuning en kwaliteitsborging van de jaarlijkse WOZ-taxaties. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre AI kan bijdragen aan het verbeteren van mutatieherkenning op basis van luchtfoto’s.



Met behulp van Digital Twin wordt de leefomgeving van de gemeente Emmen driedimensionaal in kaart gebracht. Deze technologie maakt het mogelijk om ruimtelijke veranderingen als gevolg van beleidskeuzes en ontwikkelingen visueel te simuleren. Door het uitvoeren van scenarioanalyses en tests binnen deze digitale omgeving ontstaat waardevol inzicht in complexe vraagstukken, zoals de energietransitie en het verbeteren van de leefbaarheid.



Wij realiseren toekomstbestendige digitale veiligheid met BIO2, NIS2 en AVG. We starten tijdig met de implementatie van de nieuwe Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2), conform het advies van de Informatiebeveiligingsdienst (IBD). BIO2 sluit aan op de Europese NIS2-richtlijn en wordt verankerd in de aankomende Cyberbeveiligingswet. Hiermee versterken wij onze informatiebeveiliging structureel en toekomstgericht.

De inzet van AI-technologie en Digital Twin draagt bij aan datagedreven besluitvorming en het verbeteren van ruimtelijke en maatschappelijke opgaven.

Als betrouwbare overheidsorganisatie beschermen wij actief onze informatie, systemen en processen. Zo voorkomen we dat vertrouwelijke gegevens van inwoners, ondernemers, (keten)partners en medewerkers in verkeerde handen vallen. Daarnaast zorgen we ervoor dat informatie beschikbaar, juist en rechtmatig blijft. Dit draagt direct bij aan de kwaliteit van onze dienstverlening en het vertrouwen dat mensen in ons stellen.

Daarnaast borgen wij de bescherming van persoonsgegevens volgens de eisen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Door BIO2, NIS2 en AVG integraal te verankeren in onze werkwijze, beheersen we

96/155

Doel

Prestatie

We voldoen aan alle relevante wet- en regelgeving, waaronder: 

de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) voor privacy,



het Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO)-kader voor informatiebeveiliging,



en de Europese NIS2-richtlijn voor cyberbeveiliging.

risico’s aantoonbaar en voldoen we aan de nieuwste normen voor digitale veiligheid en privacy. Ook de beveiliging van de volledige toeleveringsketen nemen wij hierin mee. Zo leveren wij een directe bijdrage aan een betrouwbare en veerkrachtige digitale overheid.

Door deze normen te volgen, versterken we onze digitale weerbaarheid en blijven we een betrouwbare partner voor iedereen die op ons rekent. De implementatie van Common Groundtechnologie vormt een belangrijke stap richting een adaptieve en toekomstbestendige IT-architectuur.



Samen met Dimpact bouwen we het zaaksysteem om naar Podium D, op basis van Common Ground technologie.



Door de implementatie van Common Ground-technologie neemt onze digitale wendbaarheid toe, wat ons in staat stelt om de informatievoorziening sneller en efficiënter aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen.

De woonlastendruk beheersen.



Ons streven is om de OZB-lasten voor de gemiddelde woning gelijk te houden, conform het coalitieakkoord. Daarnaast wordt ingezet op een beperkte stijging van de tarieven voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing, met oog voor betaalbaarheid en kostendekkendheid.

Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

-66.353

-75.066

-73.773

-79.503

0.4 Overhead

-51.937

-51.386

-52.269

-51.435

0.5 Treasury

-637

-3.568

-6.350

-8.285

-1.818

-1.831

-1.831

-1.831

0.64 Belastingen Overig

-394

-394

-394

-394

0.7 Algemene uitkering

-2.841

-4.821

5.917

5.980

0.8 Overige baten en lasten

-8.696

-13.036

-18.815

-23.508

0.9 Vennootschapsbelasting

-30

-30

-30

-30

386.666

395.871

396.371

407.087

0.4 Overhead

7.453

7.596

7.742

7.872

0.5 Treasury

2.431

2.340

2.297

2.259

0.61 OZB woningen

17.298

17.328

17.358

17.388

0.62 OZB- niet woningen

12.097

12.167

12.237

12.307

(bedragen x € 1.000)

0.61 OZB woningen

Baten

97/155

0.64 Belastingen Overig

Begroting 2026 425

Begroting 2027 425

Begroting 2028 425

Begroting 2029 425

0.7 Algemene uitkering

346.894

355.948

356.244

366.769

(bedragen x € 1.000)

0.8 Overige baten en lasten

68

68

68

68

Saldo van baten en lasten

320.313

320.805

322.597

327.584

Stortingen in reserves

-5.294

-294

-294

-294

Onttrekkingen aan reserves

5.770

420

300

300

476 320.789

126 320.931

6 322.604

6 327.590

2026

2027

2028

2029

297.964

303.984

309.918

316.396

Mutaties reserves Totaal Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen (bedragen x € 1.000) Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief Wijzigingen maart t/m juni

10.516

10.681

9.186

7.580

Startbegroting Begroting 2026

308.479

314.666

319.104

323.977

Autonome ontwikkelingen

9.383

6.758

6.864

7.054

Kapitaallasten

1.969

658

-472

246

740

-1.103

-1.103

-1.105

Budgetneutrale wijzigingen Grote opgaven

0

0

-1.650

-1.650

-39

-39

-39

-39

Loon- en prijs indexatie

-880

-1.193

-1.284

-1.892

Ontwikkelingen loonkosten

1.137

1.185

1.185

999

Mutaties Begroting 2026

12.310

6.266

3.500

3.614

Totaal

320.789

320.931

322.604

327.590

Mutaties kleiner dan € 70.000 (bestaand beleid)

Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen nieuw beleid en autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting Autonome ontwikkelingen Budget online communicatiemiddelen

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

9.383

6.758

6.864

7.054

-50

-50

-50

-50

Het beschikbare budget voor online communicatiemiddelen is structureel te laag geworden. Dit komt door prijsstijgingen en wettelijke verplichtingen, zoals het digitaal toegankelijk maken van de website en andere online communicatiemiddelen. Met 50.000 euro extra kunnen we deze kosten dekken en daarmee onze dienstverlening aan inwoners op niveau houden. Digitalisering HRM

-113

-113

-113

-113

Er wordt vanuit de HRM-dienstverlening steeds meer gewerkt met verschillende digitale producten zoals de YouForce-app en een digitaal personeelsdossier. Door het afnemen van deze extra diensten worden meer kosten door de leverancier in rekening gebracht. Jeugd compensatie Rijk*

5.876

3.271

3.453

3.643

In kader van de hoger wordende kosten Jeugdhulp stelt het Rijk daarvoor een compensatie ter beschikking. Kosten E-depot

0

-20

-96

-96

Nu er een definitieve DVO aangegaan wordt met het Drents Archief kan ook het definitieve kostenplaatje gemaakt worden. Voor 2027 geldt dan nog de ingroeifactor van € 80.000 structureel en extra € 20.000. Vanaf 2028 worden de kosten bepaald op basis van inwonersaantal en worden de kosten € 175.676 waarvan reeds € 80.000 beschikbaar is gesteld.

98/155

Minder huurinkomsten billboards

-80

-80

-80

-80

Bij de jaarrekening is geconstateerd dat de inkomsten te hoog geraamd zijn. Momenteel worden er minder inkomsten ontvangen, omdat de reclame concessies nog moeten worden aanbesteed. Door een juridisch geschil kan dit nog niet worden voorbereid. Rente geldleningen

750

750

750

750

Door een lagere werkelijke rente dan begroot en een lagere investeringsbehoefte ontstaat er een voordeel op de rente op te nemen geldleningen.

Verhoging tarief afvalstoffenheffing

0

0

0

0

Om de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing bij te stellen en de indexatie van de kosten te volgen is in de begroting een tariefstijging verwerkt van € 5,- op het vaste tarief. Het resterende tekort wordt opgevangen vanuit de voorziening afvalstoffenheffing. Verder is in de opbrengsten vanaf 2027 rekening gehouden met een indexatie van 2% tot een maximale kostendekkendheid van 100%. Vrijval stelpost autonome ontwikkelingen

3.000

3.000

3.000

3.000

In de begroting 2025 is vanaf 2026 een stelpost autonome ontwikkelingen van € 3 miljoen cumulatief verwerkt. Dit is gedaan omdat het volumeaccres is bevroren waardoor binnen de begrotingsruimte de autonome ontwikkelingen moeten worden opgevangen. De stelpost vanaf 2026 valt structureel vrij. Met deze vrijval is de stelpost niet meer beschikbaar in de komende jaren.