Bestuursrapportage 2026-II
Tekst van het document
Stikstof en gewasbeschermingsmiddelen In 2026 bleef de stikstofproblematiek een belangrijk aandachtspunt voor de gemeente. De mogelijkheden voor ruimtelijke ontwikkelingen en vergunningverlening waren sterk afhankelijk van de maatregelen van het Rijk en de provincie. Begin 2026 presenteerde het kabinet een omvangrijk maatregelenpakket. Vervolgens stelde de provincie Drenthe in juli 2026 het programma Toekomstgericht Landelijk Gebied Drenthe (TLGD) vast, gericht op het verminderen van stikstofuitstoot, natuurherstel en het weer mogelijk maken van vergunningverlening. De gemeente vervulde in deze periode een verbindende rol tussen lokale ondernemers, provin cie en Rijk. Daarbij is intensief contact onderhouden met LTO Noord en de lokale LTO -afdelingen om ontwikkelingen te volgen, belangen te delen en betrokken partijen tijdig te informeren. Ook de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen stond in 2026 nadrukkelijk in de belangstelling. De toenemende maatschappelijke en politieke aandacht voor dit onderwerp leidde tot vraagstukken rondom de combinatie van agrarisch grondgebruik en ruimtelijke ontwikkelingen, in het bijzonder woningbouw. Een belangrijke ontwikkeling was het sluiten van een landelijk convenant in juli 2026 over gewasbeschermingsmiddelen.
Hierin is afgesproken te werken aan een uniform beleidskader voor de omgang met gewasbeschermingsmiddelen in relatie tot gevoelige functies, zoals woningen. In a fwachting van dit landelijke beleidskader heeft de gemeente onderzocht welke mogelijkheden de bestaande wet - en regelgeving biedt. Daarbij is steeds gezocht naar een zorgvuldige afweging tussen de belangen van de agrarische sector en andere maatschappelijke opgaven, waaronder woningbouw. Gedurende het jaar is hierover contact onderhouden met de lokale LTO-afdelingen en andere betrokken partijen. Omgevingswet We werken aan het herzien van het beperkte, tijdelijke Omgevingsplan en hadden gehoopt begin 2026 een eerste grote wijziging door te voeren op weg naar volledig herzien Omgevingsplan in 2030. Het betreffende gebied Emmerschans vraagt echter aanvullend archeologisch onderzoek op grond van nieuw beleid. Na uitvoering van dit onderzoek hopen we verder te kunnen en streven naar publicatie van het ontwerp eind 2026 /begin 2027. Het einddoel blijft vooralsnog staan. De nieuwe Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (U&H-strategie) voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving is gereed voor bestuurlijke besluitvorming. De strategie sluit aan op de Omgevingswet en geeft richting aan de uitvoering in de komende jaren.
De focus ligt op integraal werken, vroegtijdige afstemming in het initiatievenproces en een verdere versterking van risico gestuurd werken. Daarnaast bevat de strategie concrete en meetbare doelstellingen voor sturing, monitoring en verantwoording. Met de vaststelling van deze strategie wordt het huidige VTH-beleidsplan vervangen. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( , , ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel Prestatie Door een integrale benadering van de woningbouwopgave en meer regie op de realisatie We starten met een programmatische aanpak voor het realiseren van de ambities. Het programmac0ntract en het uitvoeringsplan geeft richting om de ambities te realiseren.
33 Doel Prestatie Meer regie op huisvesting van verschillende doelgroepen We stellen een Volkshuisvestingsprogramma op. In regionaal verband stellen we een Urgentieverordening op. We wijzen twee locaties aan voor flexwoningen. Toekomstbestendige wijken en dorpen met een woon- en leefomgeving van hoge kwaliteit, met voldoende betaalbare woningen die toekomstbestendig zijn en passen bij de vraag. We stellen Woon- en Leefbaarheidsvisie(s) op. We werken de voorwaarden voor woningsplitsing en flexwonen op eigen erf uit om op te nemen in het Volkshuisvestingsprogramma. Uitvoering wettelijke verplichtingen Omgevingswet We starten na vaststelling Omgevingsvisie in 2026 de omgevingsprogramma's Volkshuisvesting, Geluid, Warmte en Duurzame Fysieke Leefomgeving op. We werken verder aan het herzien van het beperkte, tijdelijke Omgevingsplan zodat in 2030 een volledig Omgevingsplan beschikbaar is Iedereen kan meedoen aan en meeprofiteren van (de opbrengsten van) de energietransitie. We zetten een ondersteuningsstructuur op voor onze inwoners rond energiebesparing en verduurzaming. Het platform ‘Emmen geeft Energie’ is hiervoor de basis. We zetten hiervoor financiële regelingen in. Bij het windproject N34 dragen we zorg voor projectbegeleiding zodat we aan de opgelegde taakstelling windenergie kunnen gaan voldoen. Daarbij bewaken we dat participatie plaatsvindt.
In 2050 wordt alle energie die we gebruiken duurzaam opgewekt (in Emmen en ook buiten de gemeente) en het energiesysteem is daarvoor toegerust. We faciliteren ruimtelijk en stedenbouwkundig het plaatsen van hoogspanning- en transformatorstations voor elektriciteit. Via energiehubs brengen we lokaal vraag en aanbod bij elkaar, om te beginnen op tuinbouwgebied Erica en bedrijventerreinen Bargermeer en De Tweeling. We ontwikkelen een Perspectiefnota Energie-infrastructuur voor de lange(re) termijn. Emmen wordt water-robuust en klimaatbestendig door continu te werken aan wateroverlast knelpunten, actief om te gaan met de effecten van bodemdaling en het versterken van biodiversiteit. Uitvoeren van de tweede stresstest uit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en de uitkomsten vertalen in beleid en aanpak communicatie. Opstellen implementatieplan water en bodem sturend. Programmatisch uitvoering geven aan een integrale aanpak voor wijkvernieuwing, in samenwerking met inwoners en organisatie We geven met onze coalitiepartners uitvoering aan het programma Bargeres Verrast! Uitvoeren van fysieke en sociale projecten en verder invulling geven aan de ingezette beweging van ‘voor de wijk’ naar ‘van de wijk’ waarbij we samen met bewoners en partners werken aan de toekomst van Angelslo. Het zichtbaar en beleefbaar maken van het Emmens erfgoed waarbij we dit ook beschermen.
We geven uitvoering aan de Erfgoednota 2025 en de uitvoeringsagenda die hierin opgenomen is. We vernieuwen de erfgoedbeleidskaart.
Toelichting afwijking doelen en prestaties We wijzen twee locaties aan voor flexwoningen De aanwijzing van twee locaties voor flexwoningen is nog niet afgerond en is op dit moment geen prioriteit. Op dit moment wordt nog bezien of en op welke wijze hieraan een vervolg wordt gegeven. We stellen Woon- en leefbaarheidsvisie(s) op Door ontwikkelingen met betrekking tot wijkvisie/plannen in bredere zin in de organisatie wordt het opstellen van woon- en leefbaarheidsvisies anders opgepakt. Er wordt op dit moment gewerkt naar een andere aanpak ook in relatie tot uitvoering van omgevingsvisie, door dit lopende proces is er gekozen om nu geen woon- en leefbaarheidsvisies op te stellen. Bij het windproject N34 dragen we zorg voor projectbegeleiding zodat we aan de opgelegde taakstelling windenergie kunnen gaan voldoen. Daarbij bewaken we dat participatie plaatsvindt De ontwikkeling van het windpark langs de N34 bij Emmen ligt stil omdat Pure Energie vanwege veranderende marktomstandigheden uit het project is gestapt. Uitvoeren van de tweede stresstest uit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en de uitkomsten vertalen in beleid en aanpak communicatie Het uitvoeren van de tweede stresstest uit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie is in gang gezet. In SNV | - verband is een opdracht verleend aan bureau TAUW.
Hoewel het goed mogelijk is dat de nieuwe stresstest eind 2026 is uitgevoerd, zal de vertaling naar beleid niet meer haalbaar zijn in 2026. We geven met onze coalitiepartners uitvoering aan het programma Bargeres Verrast! We geven met onze coalitiepartners uitvoering aan het programma Bargeres Verrast! De coalitiep | artners zoals Lefier, Domesta, Sedna, Waterschap Vechtstromen en erkende overlegpartner Bargeres zijn geïnformeerd dat het programma Bargeres Verrast! in 2027 niet in de huidige vorm wordt voortgezet. Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonome afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -64.788 | -73.807 | -73.466 | -341 Baten | 50.723 | 57.085 | 58.842 | -1.757 Saldo van baten en lasten | -14.065 | -16.722 | -14.624 | -2.097 Stortingen in reserves | -1.630 | -1.706 | -1.706 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 6.392 | 7.191 | 9.512 | -2.321 Mutaties reserves | 4.762 | 5.485 | 7.806 | -2.321 Totaal | -9.303 | -11.236 | -6.818 | -4.418 Toelichting Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Begrotingswijziging ODD 2026 | -206 | 0 | -206 | 0 De Omgevingsdienst Drenthe heeft een begrotingswijziging voor de begroting 2026 aangeleverd.
In de begrotingswijziging wordt de gemeentelijke bijdrage omhoog bijgesteld als gevolg van diverse (autonome) ontwikkelingen, zoals hogere ICT kosten, hogere loonkosten en het wegwerken van achterstanden. Als gevolg van deze ontwikkelingen neemt de bijdrage van Emmen voor de ODD met € 206.087 toe. Hiervoor is geen ruimte beschikbaar binnen het budget. Deels vrijvallen CDOKE gelden 2025 | 0 | 87 | 87 | 0 Een deel van de CDOKE gelden van 2025 vallen vrij ten gunste van het resultaat. 34 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Extra inhuur vergunningverlening en legesproces | -543 | 0 | -543 | 0 Verwachte overschrijding als gevolg van reeds aangegane verplichtingen voor tijdelijke inhuur ten behoeve van het wegwerken van achterstanden en het verbeteren van het legesproces. Hogere schoonmaakkosten | -99 | 0 | -99 | 0 De schoonmaakkosten vallen hoger uit dan begroot als gevolg van gestegen contracttarieven. Hierdoor ontstaat een budgetoverschrijding op het beschikbare budget. Lagere inkomsten afvalstoffenheffing | 0 | -200 | -200 | 0 Er is meer (tijdelijke) leegstand bij woningen dan waar bij de begroting rekening mee is gehouden. Dit veroorzaakt een nadeel op de baten afvalstoffenheffing.
Lagere opbrengsten verhuur gebouwen | 0 | -123 | -123 | 0 De verwachte opbrengsten uit verhuur zijn geactualiseerd op basis van de huidige bezettingsgraad van de verhuurde accommodaties en objecten. De verwachte opbrengst valt lager uit. Veranderingen in het aantal huurders leiden tot een afwijking ten opzichte van de oorspronkelijke begroting. Productovereenkomst Area 2026 | -235 | 234 | -1 | 0 De productovereenkomst met Area valt voor 2026 duurder uit. De lastenstijging voor de lasten binnen programma 5 is vooral toe te wijzen aan autonome ontwikkelingen zoals CO2-heffing maar ook loon-en prijsstijgingen. Wanneer dit wordt afgezet tegen onze budgetten levert dit per saldo een tekort van € 204.653 op. Dit bestaat uit € 235.436 hogere lasten en € 30.783 hogere baten (milieustraat). Vanuit de afvalstoffenheffing kan maximaal € 151.008 worden onttrokken uit de voorziening, de voorziening is verder niet toereikend. Vanuit de voorziening riolering kan € 52.523 worden onttrokken om de toerekenbare kosten voor riolering volledig af te dekken. De onttrekkingen uit de voorzieningen geven samen met de hogere baten uit de milieustraat € 234.314 hogere baten. Binnen programma 5 geeft het saldo van de hogere baten en lasten een financieel effect van € 1.122 nadelig.
Het betreft een klein nadeel omdat de dekking vanuit de voorzieningen volledig in programma 5 vallen, terwijl deze ook deels de lasten van Area uit programma 7 afdekken. Voordeel leges Omgevingswet | 0 | 1.212 | 1.212 | 0 Door het wegwerken van achterstanden en het verwerken van incidentele bouwleges wordt een hogere opbrengst op de leges Omgevingswet verwacht. WLV's & Uitvoering beleid wonen | 275 | 0 | 275 | 0 In lijn met de ontwikkeling van integraal, gebiedsgericht werken is besloten om in 2026 geen nieuwe Woon- en Leefbaarheidsvisies op te starten, maar deze ontwikkeling vanuit de vast te stellen omgevingsvisies op te pakken. Dit zal in 2027 worden opgepakt. Totaal | -808 | 1.210 | 402 | 0 Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage. Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Kapitaallasten | 1.151 | 0 | 1.151 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | 189 | -79 | 110 | 0 Resultaatneutrale wijzigingen | -230 | 625 | 2.716 | 2.321 Mutaties kleiner dan 70.000 (bestaand beleid) | 40 | 0 | 40 | 0 Totaal overige mutaties | 1.149 | 547 | 1.696 | 2.321 35
3.6 Inkomensondersteuning Trends en ontwikkelingen Er zijn geen relevante trends en ontwikkelingen voor beleidsprogramma 6. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( | , | , | ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel | Prestatie Inwoners zijn financieel zelfredzaam. | We zetten samen met ketenpartners nadrukkelijk in op het voorkomen van armoede en schulden. Dit doen we onder andere door de doorontwikkeling van het Geldloket en inzet op Vroegsignalering. Het Geldloket is beschikbaar en herkenbaar voor inwoners, zowel fysiek als digitaal. In samenwerking met ketenpartners wordt ondersteuning en financiële educatie geboden dat aansluit bij de leefwereld van inwoners. Dit ondersteunt bij het versterken van financiële vaardigheden. Inwoners kunnen betaalbaar, | Onze regelingen bieden financiële stabiliteit en snelle steun duurzaam wonen en hebben | bij terugval. Regelingen zijn eenvoudig en toegankelijk, toegang tot betaalbare zorg. | worden automatisch toegekend waar mogelijk, met het Geldloket als centraal ondersteuningspunt. Door een brede en effectieve inzet van Vroegsignalering worden inwoners met financiële zorgen eerder bereikt en ondersteund.
De gedachte is dat problemen in andere leefgebieden dan minder vaak ontstaan en/of escaleren. Iedereen werkt en participeert | Inwoners krijgen via partners zoals Menso en EMCO- eventueel met een steuntje in de | ondersteuning richting werk of onderwijs, waarbij de inzet rug. | van instrumenten, zoals loonkostensubsidie, bijdragen aan een stabiel en voorspelbaar inkomen. Inwoners met een kleine baan (een baan met weinig uren of een baan voor jongeren met een laag loon) of met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt, worden ondersteund in hun weg naar werk of participatie. Hierbij ontvangen ze passende begeleiding met als doel minder afhankelijkheid van een uitkering. Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonome afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -74.573 | -77.366 | -77.976 | 609 Baten | 59.735 | 61.854 | 62.014 | -161 Saldo van baten en lasten | -14.838 | -15.513 | -15.961 | 449 Stortingen in reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Mutaties reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | -14.838 | -15.513 | -15.961 | 449 37 Toelichting In dit beleidsprogramma zijn geen autonome ontwikkelingen.
Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage. Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Budgetneutrale wijzigingen | -385 | 0 | -385 | 0 Resultaatneutrale wijzigingen | -106 | 106 | 0 | 0 Mutaties kleiner dan 70.000 (bestaand beleid) | -119 | 55 | -64 | 0 Totaal overige mutaties | -609 | 161 | -449 | 0 38 39 3.7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Trends en ontwikkelingen Kwaliteit wegenareaal De gemeente werkt planmatig aan het terugdringen van onderhoudsachterstanden in het wegenareaal. Met gerichte investeringen via de projecten Reconstructie Wegen, het Deklagenprogramma en het uitvoeringsprogramma Onderhoud Werkt is de kwaliteit van het wegennet de afgelopen jaren verbeterd. Daarnaast is geïnvesteerd in de kwaliteit van de areaalgegevens, waardoor beter inzicht is ontstaan in de omvang van de onderhoudsopgave en onderhoudsmaatregelen gerichter kunnen worden gepland en uitgevoerd. Met deze verbeterde data is duidelijk geworden dat een structurele verhoging van het exploitatiebudget noodzakelijk is om de bereikte kwaliteitsverbetering te behouden en verdere achteruitgang van het areaal te voorkomen.
Overdracht stedelijk water We hebben het voornemen uitgesproken voor een gefaseerde overdracht van beheer en onderhoud van stedelijk water aan waterschap Vechtstromen. Overdracht past bij landelijke afspraken (Bestuursakkoord Water), wet- en regelgeving (Omgevingswet en Waterschapswet) en de wens tot doelmatige en samenhangende taakverdeling. In samenwerking met het waterschap worden verschillende scenario's onderzocht en uitgewerkt. Als onderdeel hiervan laten we onder meer onderzoek doen naar bag gerkwaliteit en -kwantiteit van de stedelijke waterlichamen. De scenario's zullen de basis vormen voor een definitief besluit. Overname parkeerterrein Zuid Op 8 januari 2026 heeft de rechtbank definitief bepaald dat Q -Park het parkeerterrein Zuid dient te verlaten. Hierdoor kan het parkeerterrein worden ondergebracht onder het gemeentelijk parkeerbeleid. Inmiddels zijn de slagbomen en betaalautomaten vervangen. De aanvullende eisen aan inrichting, beheer en onderhoud en mogelijke technische optimalisaties worden nog uitgewerkt. Nedersaksenlijn Met het vaststellen van de strategische visie op de spoorzone heeft de raad de kaders vastgesteld waarbinnen de gemeente de gebiedsontwikkeling van de Nedersaksenlijn wil oppakken. Dit wordt nu uitgewerkt in een presentabel document.
De projectdirectie van de regionale gebiedsontwikkeling Nedersaksenlijn is sinds deze zomer gehuisvest in een pand aan de Stationsstraat te Emmen. In de MIRT Verkenning (het 'spoorse deel') zijn alle mogelijke tracés in kaart gebracht. In de zogenaamde zeef nul (september 2026) wordt besloten welke tracés nader onderzocht worden en welke niet. Mobiliteitsvisie 2040 en Rekenkameronderzoek Parkeerbeleid Op 28 mei 2026 heeft de gemeenteraad de Mobiliteitsvisie 2040 en het Rekenkameronderzoek naar het parkeerbeleid vastgesteld. Momenteel wordt de Mobiliteitsvisie uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma en een nieuw parkeerbeleid, waarbij de aanbevelingen uit het Rekenkamerrapport worden meegenomen. De vaststelling van de Mobiliteitsvisie heeft na de verkiezingen plaatsgevonden zodat zowel de Mobiliteitsvisie als de Omgevingsvisie binnen dezelfde raadsperiode konden worden behandeld. Als gevolg van deze verschuiving wordt het uitvoeringsprogramma naar verwachting niet meer in 2026 afgerond, maar in het eerste kwartaal van 2027. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( , , ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd.
Doel Prestatie De leefomgeving is groen, biodivers en klimaatbestendig We voegen meer bomen en groen toe in projecten en aan versteende ruimtes. We wijzen groenstroken aan voor ecologisch beheer en creëren ruimte voor het (tijdelijk) bergen van hemelwater. De leefomgeving is gezond en veilig met gelijke toegang voor iedereen We creëren (informele) plekken om te spelen, te bewegen of te recreëren.
40 Doel Prestatie We maken meer ruimte voor fietsers en voetgangers . We verbeteren locaties met een hoog ongevalsrisico. Leefbare, vitale en aantrekkelijke wijk- en dorpscentra. We ondersteunen met het Stimuleringsfonds Dorpen en Wijken initiatieven om een aantrekkelijk woon- en leefklimaat in dorpen en wijken in stand te houden en waar nodig te herstellen. Veilige en aantrekkelijke fysieke voorzieningen en waardige en uitnodigende herdenkplaatsen voor nabestaanden. We stellen een beleidsnota 'Onderhoud wegen en paden' op ter invulling van het aangenomen amendement van 25 september 2025. We onderhouden onze wegen, kunstwerken, speelplaatsen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties en verwijssystemen kwalitatief voldoende. We onderhouden begraafplaatsen kwalitatief goed en stemmen begraafplaatsen af op een brede gebruiksfunctie. De Nedersaksenlijn versterkt onze bereikbaarheid – stations worden motoren van gezonde verstedelijking. We borgen de inpassing van de Nedersaksenlijn (MIRT- verkenning). We maken stationsgebieden comfortabel en goed bereikbaar. Meer verplaatsingen te voet, te fiets en met OV. Plek voor de auto waar nodig We bevorderen fietsgebruik en breiden het (regionaal) fietsnetwerk uit. We brengen vraag en aanbod van parkeerplaatsen in balans. Vergroten flexibiliteit van het mobiliteitssysteem met meer bewegingsvrijheid en keuzevrijheid.
We bevorderen ketenmobiliteit met voldoende fietsenstallingen bij OV-haltes en door de beschikbaarheid van deelvoertuigen te vergroten. We ontwikkelen en verbeteren mobiliteitshubs. Logistiek is duurzaam en toekomstbestendig. We faciliteren het tanken of laden van schone brandstoffen. We vergroten het bewustzijn van logistieke ondernemers over de noodzaak van brandstoffentransitie om hen beter voor te bereiden op toekomstige veranderingen (vrachtwagenheffingen, stijgende kosten door accijnzen of niet anticiperen op het tijdig aanvragen van netcapaciteit voor laadinfrastructuur). Toelichting afwijking doelen en prestaties We stellen een beleidsnota 'Onderhoud wegen en paden' op ter invulling van het aangenomen amendement van 25 september 2025. De oplevering van de beleidsnota Onderhoud wegen en paden is vertraagd, omdat eerst een inhoudelijke discussie over het gewenste kwaliteitsniveau van wegen en paden wordt gevoerd. Hiervoor vinden dit najaar een expertmeeting en een raadsverkenning plaats. De uitkomsten hiervan vormen de basis voor de beleidsnota. We ontwikkelen en verbeteren mobiliteitshubs. Bij de vier bestaande hubs in de gemeente hebben zich geen nieuwe ontwikkelingen voorgedaan. De realisatie van aanvullende hubs is gekoppeld aan het nog vast te stellen uitvoeringsprogramma van de Mobiliteitsvisie 2040.
Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonome afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -43.463 | -46.102 | -45.346 | -756 Baten | 6.531 | 7.206 | 7.770 | -564 Saldo van baten en lasten | -36.932 | -38.896 | -37.576 | -1.320 Stortingen in reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 48 | 461 | 552 | -91 Mutaties reserves | 48 | 461 | 552 | -91 Totaal | -36.884 | -38.435 | -37.024 | -1.411 Toelichting Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Actualisatie parkeerexploitatie 2026 | -71 | 564 | 493 | 0 Op basis van de actuele realisatiecijfers en prognoses worden de parkeeropbrengsten voor 2026 naar boven bijgesteld. Deze actualisatie omvat zowel de opbrengsten als de hiermee samenhangende lasten binnen de parkeerexploitatie, waaronder de effecten van P-Zuid. Ook de vervallende erfpachtopbrengsten van P-Zuid zijn hierin verwerkt. Hiermee wordt de exploitatie in lijn gebracht met de meest recente inzichten. Productovereenkomst Area 2026 | -382 | 0 | -382 | 0 De productovereenkomst met Area valt voor 2026 duurder uit (zie ook programma 5 – PO Area).
De lastenstijging binnen programma 7 is vooral toe te wijzen aan autonome ontwikkelingen zoals gladheidsbestrijding, maar ook loon-en prijsstijgingen. Voor gladheidsbestrijding betekent dit een verhoging van de vaste kosten met € 348.474. Deze kostenstijging bestaat vooral uit een hogere consignatievergoeding (€ 90.000) door de aanpassing van de inzetperiode volgens de vernieuwde CROW-richtlijnen. Ook zijn er hogere kosten voor het gladheidsmateriaal (€ 121.000) door aanpassing van de strooiroutes. Volgens de | CROW-richtlijn is een vereiste medewerkers-training (SDW) vereist ad € 75.000. Het overige deel van de stijging betreft cao | -stijging en een procentuele opslag voor overheadkosten. Wanneer dit wordt afgezet tegen onze budgetten levert dit een tekort van € 382.209 op. Onderdelen zoals plaagdierbestrijding en gladheidsbestrijding worden niet toegerekend aan een heffing, de stijging op die onderdelen leiden direct tot een tekort. Totaal | -453 | 564 | 111 | 0 Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage.
Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Kapitaallasten | 1.285 | 0 | 1.285 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | -76 | 0 | -76 | 0 Resultaatneutrale wijzigingen | 0 | 0 | 91 | 91 Totaal overige mutaties | 1.209 | 0 | 1.209 | 91 41
43 3.8 Sport en Cultuur Trends en ontwikkelingen ATLAS Theater Het bij BERAP 2026-I genoemde onderzoek naar de mogelijkheden voor een verbouwing van de entree van het ATLAS theater bevindt zich in de afrondende fase. Een rapport hierover wordt in het vierde kwartaal van dit jaar aan het college voorgelegd. Opening DIEP Eind september 2026 opent DIEP haar deuren op de nieuwe locatie, het Biochron. Vanaf 26 september is het publiek welkom om de gratis toegankelijke tentoonstellingen te bezoeken of deel te nemen aan de activiteiten op het gebied van kunst- en cultuureducatie. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( , , ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel Prestatie Iedereen de mogelijkheid bieden om deel te nemen aan natuurlijk en sportief bewegen om een bijdrage te leveren aan een gezonde samenleving. We werken samen met Drenthe College. Onderwijsopdrachten van leerlingen worden uitgevoerd in drie gebieden (gebiedsleren). We ondersteunen vrijwilligersorganisaties in het sportieve domein en helpen hen bij specifieke vragen. We dragen bij aan de integrale aanpak Brede SPUK/ GALA op het thema 'van ziekte en zorg naar gedrag en gezondheid' (preventie).
De Kadernota sportief bewegen is naar aanleiding van het Rekenkameronderzoek herijkt. De sport- en zwemvoorzieningen in de dorpen en wijken zijn duurzaam, exploitabel, functioneel, toegankelijk en eigentijds voor nu en in de toekomst en hebben tevreden gebruikers. Ons sportvastgoed, sportparken en overdekte zwembaden worden toekomstbestendig. Ontwikkelingen op het gebied van Robotisering en Digitalisering worden hierin meegenomen We houden de sport- en zwemvoorzieningen in de dorpen en wijken in stand. De stichting sporthallen en openluchtzwembaden worden geholpen hun exploitatie op orde te krijgen en te houden. In Emmen hebben we een divers cultuuraanbod dat dichtbij en bereikbaar is voor alle inwoners en een sterke en gezonde culturele infrastructuur. Opening DIEP Rensenpark, Biochron Versterking van de museale voorzieningen. Uitvoering geven aan de subsidieregelingen voor cultuur. Behouden en ontwikkelen van samenwerkingsverbanden op lokaal, provinciaal en noordelijk niveau (Emmense culturele partners, VDG en We the North). Kunst, cultuur en erfgoed leveren een bijdrage aan maatschappelijke vraagstukken, de leefbaarheid en de economie van Emmen. Zichtbaarheid en beleefbaarheid van cultureel erfgoed rond Van Gogh en het Veen blijven stimuleren.
Er wordt uitvoering gegeven aan de cultuurnota 'Het verhaal van Emmen' 2025-2028 Inwoners van Emmen weten Facet te vinden in hun culturele en maatschappelijke ontwikkeling. Facet ontwikkelt zich verder als maatschappelijk- educatieve bibliotheek. Er wordt uitvoering gegeven aan het huisvestingstraject van Facet.
Doel | Prestatie In Emmen hebben we een rijk en | Een overzicht maken van (ontbrekende) culturele gevarieerd cultuuraanbod passend | voorzieningen horend bij een schaalsprong. bij de schaalsprong. | Het verder inzichtelijk maken welke (potentiële) doelgroepen te onderscheiden zijn zodat culturele instellingen hier beter op in kunnen spelen. Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonome afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -28.173 | -28.333 | -28.359 | 26 Baten | 4.849 | 4.276 | 4.356 | -80 Saldo van baten en lasten | -23.324 | -24.056 | -24.003 | -54 Stortingen in reserves | -12 | -12 | -12 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 2.461 | 2.461 | 2.461 | 0 Mutaties reserves | 2.449 | 2.449 | 2.449 | 0 Totaal | -20.874 | -21.607 | -21.553 | -54 Toelichting Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Inruilwaarde maaimachine | 0 | 80 | 80 | 0 Er wordt een maaimachine ingeruild voor een nieuwe machine. De inruil leidt tot een incidentele opbrengst, welke geboekt wordt als een incidentele baat. Kosten van gymzalen | -70 | 0 | -70 | 0 De schoonmaakkosten van de gymzalen worden betaald door de gemeente.
De begroting wordt op dit onderdeel niet geïndexeerd, terwijl de in rekening gebrachte kosten wel geïndexeerd zijn. Leerlingenvervoer | -94 | 0 | -94 | 0 Leerlingenvervoer wordt vanuit Sport betaald wanneer de gymlokalen 1,5 kilometer van de scholen verwijderd zijn. Dit is een wettelijke verplichting voor de gemeente. De sporthal voor de leerlingen zou afg | erond zijn, maar dit is nog niet gerealiseerd. Hierdoor blijven de kosten nog doorlopen. Totaal | -164 | 80 | -84 | 0 Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage. Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Kapitaallasten | 653 | 0 | 653 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | -377 | 0 | -377 | 0 Mutaties kleiner dan 70.000 (bestaand beleid) | -138 | 0 | -138 | 0 Totaal overige mutaties | 138 | 0 | 138 | 0 44 45 3.9 Sociaal Domein Trends en ontwikkelingen Wmo schoonmaakondersteuning en begeleiding Het aantal indicaties voor schoonmaakondersteuning en begeleiding is sterker gestegen dan verwach t. De groei bedraagt momenteel 105 extra indicaties voor schoonmaakondersteuning (+2%) en 87 extra indicaties voor begeleiding (+9%).
Deze toename op begeleiding doet zich met name voor onder jongvolwassenen en inwoners die langdurig afhankelijk zijn van begeleiding. Aan deze ontwikkeling liggen verschillende oorzaken ten grondslag: Inwoners met complexe problematiek wonen langer zelfstandig thuis, waardoor meer begeleiding nodig is. Daarnaast leiden wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) erto e dat tijdelijk begeleiding wordt ingezet om escalatie van problematiek te voorkomen. Ook blijft de uitstroom uit Begeleid Wonen achter, waardoor inwoners langer gebruikmaken van begeleiding en de vraag naar ondersteuning verder toeneemt. Naast de volumegroei is sprake van hogere kosten als gevolg van indexatie. In de begroting is uitgegaan van een loon- en prijsstijging van 3%, terwijl de daadwerkelijke indexatie voor 2026 uitkomt op 4%. Jeugdhulp We zien gedurende 2026 dat de verwachte kostenstijging van € 10.504.000 vermeld in bestuursrapportage I 2026 naar alle waarschijnlijkheid gerealiseerd gaat worden. De kosten voor Jeugdhulp stijgen met ongeveer 9,6% ten opzichte van de cijfers van 2025. Het grootste deel van de stijging wordt veroorzaakt door de st ijging in de tarieven. We moeten reële tarieven betalen aan aanbieders door de algemene maatregel van bestuur. De tarieven komen voort uit een objectieve kostprijsberekening. Ook de kosten voor de opgaven die in de regio zijn belegd vallen hoger uit.
De Jeugdhulpregio Drenthe heeft daarom de voorschotten verhoogd. Deze verhoging staat los van de oprichting van de GR Jeugdhulpregio Drenthe, hiervoor gaan we pas in 2027 betalen. Landelijk zien we een steeds grotere verstopping van de keten van jeugdzorg. Uits troom naar WLZ of Beschermd Wonen is lastiger omdat ook daar doorstroom stagneert, waardoor jeugdigen langer zorg krijgen vanuit Jeugdzorg. Casussen binnen de Jeugdzorg worden complexer, duren langer en kosten meer geld. Voor de 1% meest kostbare casussen betalen we op jaarbasis € 7,5 miljoen. Dit is ruim 12% van de volledige uitgaven. Ook dit jaar hebben we ingezet op preventieve inzet zoals Steunouders, Home -Start en Moeders van Emmen. Daarnaast draagt het werken vanuit een gedeelde Verklarende Analyse a ls werkwijze bij aan het beperken van de instroom, omdat inzichtelijk wordt dat de oorzaak en de oplossing niet altijd bij het kind liggen. Anders gezegd: een individuele jeugdhulpbeschikking is vaak niet passend, omdat zowel de oorzaak als de oplossing doorgaans gelegen zijn in de context (leefomgeving) waarin het kind opgroeit en onderwijs volgt. Aanvullend hierop hebben we in 2026 aandacht voor de Cliënt Gebonden Overeenkomsten en de kosten die hiermee gemaakt worden. We streven ernaar om het aantal Cliënt Gebonden Overeenkomsten en de bijbehorende kosten terug te dringen.
Dit is een intensief en soms bijna onmogelijk proces, omdat we kinderen ook niet aan hun lot kunnen overlaten. Ook binnen het preventieve veld zetten we verdere stappen. Met het aanst ellen van de coördinatoren voor de brede school en het herijken van het programma verwachten we een betere aansluiting tussen het aanbod in de brede school en de te bereiken doelgroep. Daarbij is één van de doelen van de brede school het versterken van de pedagogische basis rondom kinderen en gezinnen. We verwachten hierdoor dat minder (respijt)jeugdzorg hoeft te worden ingezet. Daarnaast betrekken we inwoners bij het opstellen van het programma en het faciliteren en uitvoeren van de activiteiten. Om deze preventieve inzet verder te versterken, zorgen we er ook voor dat verwijzers beter op de hoogte zijn van de activiteiten in de regio, zodat zij hier in hun verwijzingen gebruik van kunnen maken. 46 Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( , , ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd.
Doel Prestatie Inwoners ervaren veiligheid in eigen huis We zetten in op Stevige Lokale Teams, dit moet ervoor zorgen dat problemen eerder en beter in beeld zijn en we strakker regie voeren op behandeling en begeleiding. Inwoners kunnen meedoen We voeren regie op het ontwikkelen van het werken in gebiedsnetwerken gericht op het samenwerken van uitvoeringspartners aan het versterken van de sociale basis en samenkracht (collectieve vraag). We werken in twee pilots aan co-creatie met inwoners. Dit doen we in Emmermeer en Zwartemeer. Inwoners hebben gelijke kansen op een goede gezondheid We implementeren of doorontwikkelen de ketenaanpakken Kansrijke Start, Kind naar Gezonder Gewicht, Gecombineerde Leefstijl Interventie, Welzijn op recept en valpreventie. Middels de werkwijze data, duiden, dialoog en doen versterken we de bestaande aanpakken op sport, bewegen, cultuur gezondheid en sociale basis en verbinden dit met de volgende fase van de gebiedsnetwerken waarin focus ligt op leefbaarheid en samenkracht. Inwoners kunnen zo veel en zo lang mogelijk thuis wonen We geven uitvoering aan de bij inwoners en organisaties opgehaalde behoeften rondom mantelzorgondersteuning in de gemeente Emmen. Inwoners voelen zich prettig en veilig in de eigen leefomgeving We geven uitvoering aan de regionale woonzorgvisie en de afspraken die gemaakt zijn in het regionale woonzorgakkoord.
Kinderen en jeugdigen groeien gezond en veilig op We ontwikkelen als partner van de Jeugdhulpregio Drenthe mee aan de gezamenlijke Regionale inkoopagenda Drenthe, voor een goede regionale samenwerking voor de inkoop van gespecialiseerde jeugdhulp. Iedereen werkt en participeert eventueel met een steuntje in de rug We hebben een gezamenlijk instrument om op het gebied van de Wmo en de Participatiewet maatschappelijke participatie mogelijk te maken. Hiermee maken we het schakelen tussen voorzieningen en trajecten voor deze inwoners gemakkelijker. Jongeren worden optimaal ondersteund bij overgang van school naar werk Toelichting afwijking doelen en prestaties We zetten in op Stevige Lokale Teams, dit moet ervoor zorgen dat problemen eerder en beter in beeld zijn en we strakker regie voeren op behandeling en begeleiding De stevige lokale teams zijn in ontwikkeling. Stichting de Toegang heeft een opdracht voor de 'verkenning stevige lokale gebiedsteams en domeinloze dienstverlening'. Nadat deze is afgerond zal de definitieve opdracht voor de inrichting van de stevige lokale teams worden vastgesteld.
We voeren regie op het ontwikkelen van het werken in gebiedsnetwerken gericht op het samenwerken van uitvoeringspartners aan het versterken van de sociale basis en samenkracht (collectieve vraag). We voeren regie op het ontwikkelen van het werken in gebiedsnetwerken gericht op het samenwerken van uitvoeringspartners, maar de focus ligt nog op het samenwerken rondom individuele casuïstiek aan de casustafels en nog niet op het versterken van de sociale basis en samenkracht (collectieve vraag). De reden is dat de casustafels meer tijd vragen. Middels de werkwijze data, duiden, dialoog en doen versterken we de bestaande aanpakken op sport, bewegen, cultuur gezondheid en sociale basis en verbinden dit met de volgende fase van de gebiedsnetwerken waarin focus ligt op leefbaarheid en samenkracht Deze prestatie is uit twee onderdelen opgebouwd: de werkwijze data, duiden, dialoog en doen versterken is behaald, maar de verbinding van de volgende fase van gebiedsnetwerken is nog niet mogelijk omdat deze nog niet gestart is. We ontwikkelen als partner van de Jeugdhulpregio Drenthe mee aan de gezamenlijke Regionale inkoopagenda Drenthe, voor een goede regionale samenwerking voor de inkoop van gespecialiseerde jeugdhulp De geplande inkoopprocedure voor de GI's is door gebrek aan capaciteit bij gemeenten vertraagd en de ontwikkelingen in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
De huidige contracten zijn verlengd tot 1 januari 2028. Ook de inkoop voor de crisisproducten heeft 3 maanden vertraging. Deze contracten zijn per 1 januari 2027opgezegd. Het Prestatiemanagementteam Zuid Jeugd zal zorgdragen voor overbruggingscontracten. Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonome afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -211.451 | -228.462 | -236.110 | 7.648 Baten | 21.776 | 27.317 | 28.575 | -1.258 Saldo van baten en lasten | -189.675 | -201.146 | -207.535 | 6.390 Stortingen in reserves | -21 | -1.191 | -1.191 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 139 | 2.295 | 2.555 | -260 Mutaties reserves | 118 | 1.104 | 1.364 | -260 Totaal | -189.558 | -200.042 | -206.171 | 6.129 Toelichting Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Bijstellen begroting 2026 Emco | 390 | 0 | 390 | 0 In de Begroting 2026 meldt EMCO dat het begrotingstekort voor 2026 € 1.214.800 lager uitvalt dan vooraf ingeschat. Voor Emmen betekent dit een voordeel van € 390.196 in onze begroting 2026. Conform het voorstel rondom de gemeenschappelijke regelingen wordt dit verwerkt bij Berap-II 2026.
Het verbeterde resultaat wordt voor een groot deel veroorzaakt door hogere rijksbijdragen voor de Wet Sociale Werkvoorziening. Bijstelling budget huishoudelijke hulp en gebiedsbudgetten | -600 | 0 | -600 | 0 Uit een analyse van de gerealiseerde aantallen over 2025 blijkt dat de werkelijke aantallen hoger zijn geweest dan waarmee eerder in de vergoeding rekening is gehouden. Dit leidt, naast een reeds uitgevoerde nabetaling, tot een aanvullende nabetaling van € 300.000. Op basis van de geactualiseerde aantallen wordt voor 2026 eveneens een nadeel van € 300.000 verwacht. Dit nadeel wordt veroorzaakt door hogere volumes en prijsontwikkelingen. 47 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Bijstelling Jeugdhulp 2026 | -5.671 | 0 | -5.671 | 0 Op basis van de geactualiseerde prognose voor 2026 wordt binnen de jeugdhulp een tekort van € 5,7 miljoen verwacht ten opzichte van het beschikbare budget. Dit tekort wordt voor € 2,8 miljoen veroorzaakt doordat de geraamde besparing uit de Hervormingsagenda Jeugd niet wordt gerealiseerd. Daarnaast wordt binnen de jeugdhulp een aanvullend tekort van € 2,9 miljoen verwacht als gevolg van een toenemende complexiteit van de zorgvraag en prijsontwikkelingen binnen de jeugdhulp. Mantelzorgcompliment | 100 | 0 | 100 | 0 Uit de realisatiecijfers blijkt dat minder mantelzorgcomplimenten worden aangevraagd dan eerder verwacht.
Daardoor wordt een deel van het beschikbare budget dit jaar naar verwachting niet gebruikt. Dit verwachte voordeel nemen we op in deze bestuursrapportage. Het mantelzorgbeleid en de hoogte van het mantelzorgcompliment blijven ongewijzigd. Hierdoor merken mantelzorgers niets van deze aanpassing. Verhoging bijdrage Jeugd Hulp Regio Drenthe | -203 | -61 | -264 | 0 De bijdrage van de gemeente Emmen aan het samenwerkingsverband Jeugdhulp Regio Drenthe (straks JHRD) voor het jaar 2026 en verder, neemt toe als gevolg van de stijgende uitgaven voor regionale taken (spoed voor jeugd/ JB Noord/Regioteam). Dit staat los van de vorming van de gemeenschappelijke regeling. Vrijval budget Landelijke Vreemdelingen Voorziening | 175 | 0 | 175 | 0 Het jaar 2025 was het laatste jaar waarin de gemeente Emmen geparticipeerd heeft in de Bed- Bad en Broodgelden. De begroting 2026 en meerjarig kan nu vrijvallen Totaal | -5.808 | -61 | -5.869 | 0 Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage.
Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Kapitaallasten | 20 | 0 | 20 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | -294 | 18 | -276 | 0 Resultaatneutrale wijzigingen | -1.522 | 1.301 | 0 | 220 Mutaties kleiner dan 70.000 (bestaand beleid) | -45 | 0 | -5 | 40 Totaal overige mutaties | -1.840 | 1.319 | -521 | 260 48 49 3.10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen Trends en ontwikkelingen Toekomstbestendige en financieel beheersbare organisatie De gemeente staat voor grote maatschappelijke opgaven, terwijl de financiële ruimte en uitvoeringscapaciteit onder druk staan. Stijgende kosten, demografische ontwikkelingen, krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheden in het gemeentefonds vragen om scherpe keuzes. Tegelijkertijd vragen ontwikkelingen binnen onder meer het sociaal domein, klimaat en digitalisering blijvend om inzet en middelen. Ook de groeiambitie van Emmen en de daarmee samenhangende woningbouwopgave leiden tot uitbreiding van stad en dorpen en een toenemend beroep op voorzieningen, dienstverlening en uitvoeringskracht. Dit vraagt om een organisatie die kan meegroeien waar dat nodig is en tegelijkertijd slimmer en doelmatiger werkt. Vanuit de concernbrede ontwikkelprincipes Verbinden, Verslimmen, Versterken en Verscherpen (4V’s) werken we aan een wendbare en toekomstbestendige organisatie.
We zoeken samenwerking waar dat meerwaarde biedt, benutten digitalisering, data en technologie om slimmer te werken en investeren daarbij in digitale en datavaardigheid. Nieuwe technologie, waaronder AI, vraagt daarbij om bewuste keuzes over toepassing, toegevoegde waarde, risico’s en de kennis en capaciteit die we als organisatie nodig hebben. Dit vraagt niet alleen om passende voorzieningen, maar ook om medewerkers die digitaal - en datavaardig zijn en ontwikkelingen verantwoord kunnen toepassen in hun werk. Een betrouwbare informatiehuishouding en kwalitatief goede data zijn daarbij belangrijke randvoorwaarden. Slimme inwinning, borging van kwaliteit en gezamenlijk gebruik van gegevens dragen bij aan betere dienstverlening, sturing en besluitvorming. De financiële vooruitzichten vragen om maatregelen om toe te werken naar een structureel financieel gezonde begroting. De uitwerking van ombuigingsmaatregelen staat daarbij naast het beheersen van kosten en het doelmatig inzetten van capaciteit en middelen. Tegelijk versterken we onze sturing en beheersing, met aandacht voor risico’s zoals prijsstijgingen, personeelstekorten, cyberdreigingen, digitale continuïteit en afhankelijkheid van externe partijen. Daarmee richten we ons niet alleen op financiële beheersbaarheid, maar ook op de continuïteit en weerbaarheid van de organisatie.
Via integraal portfoliomanagement worden opgaven, investeringen, capaciteit en middelen in samenhang afgewogen. Zo ontstaat meer grip op prioriteiten en uitvoerbaarheid en kunnen middelen gericht worden ingezet waar deze de meeste maatschappelijke waarde toevoegen. Niet alles kan tegelijkertijd: de financiële opgave, beschikbare capaciteit en groeiambitie vragen om bewuste keuzes en prioritering. De 4V’s geven richting aan deze ontwikkeling naar een financieel gezonde, doelmatige, wendbare en weerbare organisatie die klaar is voor de opgaven van de toekomst. Aantrekkelijke werkgever en vitale medewerkers De gemeente Emmen zet in op aantrekkelijk werkgeverschap als onderdeel van de strategische personeelsplanning (SPP). In een context van structurele arbeidsmarktkrapte, toenemende maatsch appelijke opgaven en financiële uitdagingen is het noodzakelijk gericht te sturen op personele capaciteit, kwaliteit en toekomstbestendigheid. Om de uitvoeringskracht van de organisatie te borgen en de afhankelijkheid van externe inhuur te beperken, wordt geïnvesteerd in talentontwikkeling, duurzame kennisborging en de strategische inzet van medewerkers. Het verslimmen van werk is daarbij onmisbaar. Met vermindering van regeldruk worden medewerkers effectiever ondersteund en kan de organisatie haar dienstverlening ook binnen de beschikbare financiële kaders op peil houden.
Het vitaliteitsbeleid draagt, als belangrijk onderdeel, bij in de totstandkoming van de SPP. Door te investeren in de fysieke, mentale en professionele vitaliteit van medewerkers wordt de duurzame inzetbaarheid vergroot en wordt bijgedragen aan een effectieve en toekomstbestendige bedrijfsvoering. De verdere implementatie van het in 2025 vastgestelde vitaliteitsbeleid ondersteunt een grotere betrokkenheid en meer veranderkracht. Hiermee zijn we beter in staat om de opgaven te realiseren en de druk van een krappe arbeidsmarkt op te vangen. Het vitaliteitsbeleid is ook bedoeld om het ziekteverzuim te verlagen. De stijging van eind 2025 is in 2026 voortgezet. We zitten nu met ons verzuim op het landelijke gemiddelde (6,5%). Het nog beter inzetten van dit beleid vraagt de komende maanden extra aandacht. 50 Samen werken aan een slimme, veilige en betrouwbare digitale overheid De voortgaande digitalisering van de samenleving leidt tot hogere verwachtingen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners ten aanzien van de dienstverlening van de overheid. De gemeente Emmen werkt daarom, samen met de gemeenten Coevorden en Borger-Odoorn (BOCE) en betrokken partnerorganisaties, aan een toekomstbestendige, betrouwbare en veilige digitale informatievoorziening.
De uitvoering vindt plaats binnen de kaders van de visie op informatisering en sluit aan op actuele wet - en regelgeving, waaronder de AVG, NIS2 en de Europese AI-verordening. Door de verdere ontwikkeling van het deeldomein Digitalisering en Innovatie wordt de samenhang versterkt tussen datagedreven werken, digitale dienstverlening, informatievoorziening en maatschappelijke opgaven. Hierdoor kan de organisatie efficiënter werken, beter sturen op basis van data en de uitvoeringskracht vergroten. Tegelijkertijd nemen de risico's op het gebied van cybercriminaliteit en digitale afhankelijkheid toe. Verstoringen van digitale processen, datalekken en uitval van dienstverlening kunnen directe gevol gen hebben voor inwoners, ondernemers en de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening. Daarom wordt blijvend geïnvesteerd in digitale weerbaarheid, informatiebeveiliging, privacybescherming en risicobeheersing. Daarnaast werkt de gemeente aan een verantwoorde inzet van kunstmatige intelligentie (AI) en nieuwe technologieën. In dat kader is een vervolgtraject Ethiek en Technologie gestart, inclusief de ontwikkeling van een waardenkaart. Deze waardenkaart wordt aan de gemeenteraad voorgelegd en biedt bestuurlijke kaders voor een zorgvuldige, transparante en maatschappelijk verantwoorde toepassing van technologie, data en AI binnen de gemeente.
Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( , , ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel Prestatie Onze organisatie is wendbaar, staat dicht bij de inwoners, sluit goed aan op de relevante maatschappelijke vraagstukken en is kwalitatief en kwantitatief op sterkte. Wij zijn actief op de arbeidsmarkt. Bij werving en selectie gaan we actief op zoek naar een gekwalificeerde medewerker of iemand die op korte termijn dat niveau kan behalen. Zo kunnen we onze doelen realiseren. We bieden een volledig opleidings- en ontwikkelprogramma aan. Zowel onze huidige als onze nieuwe medewerkers kunnen de benodigde kennis en vaardigheden daarmee opdoen. De organisatie beschikt over het vermogen om zich flexibel en wendbaar aan te passen aan technologische innovaties, waaronder AI, Digital Twin, Virtual Reality en RPA, en deze effectief te integreren in haar processen. Het bevorderen van digitaal denken en doen stelt ons in staat om innovatieve technologieën zoals AI en Digital Twin effectief te integreren. Hierbij staat het ethisch normenkader centraal.
We vergroten de robuustheid van onze ICT-voorzieningen en beperken strategisch onze afhankelijkheid van externe partijen, in het licht van actuele geopolitieke ontwikkelingen. De bestaande afhankelijkheid houden wij beheersbaar via landelijke samenwerking (VNG, IBD) en we volgen nauwlettend de ontwikkelingen op de markt en in wetgeving . We investeren in weerbaarheid, exitstrategieën en risicobeheersing (onder andere door de prioritering op Bedrijfscontinuïteitsmanagement) en onderzoeken alternatieven voor bestaande partnerships.
51 Doel Prestatie De inzet van AI-technologie en Digital Twin draagt bij aan datagedreven besluitvorming en het verbeteren van ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. AI-technologie wordt ingezet ter ondersteuning en kwaliteitsborging van de jaarlijkse WOZ-taxaties. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre AI kan bijdragen aan het verbeteren van mutatieherkenning op basis van luchtfoto’s. Met behulp van Digital Twin wordt de leefomgeving van de gemeente Emmen driedimensionaal in kaart gebracht. Deze technologie maakt het mogelijk om ruimtelijke veranderingen als gevolg van beleidskeuzes en ontwikkelingen visueel te simuleren. Door het uitvoeren van scenarioanalyses en tests binnen deze digitale omgeving ontstaat waardevol inzicht in complexe vraagstukken, zoals de energietransitie en het verbeteren van de leefbaarheid. Als betrouwbare overheidsorganisatie beschermen wij actief onze informatie, systemen en processen. Zo voorkomen we dat vertrouwelijke gegevens van inwoners, ondernemers, (keten)partners en medewerkers in verkeerde handen vallen. Daarnaast zorgen we ervoor dat informatie beschikbaar, juist en rechtmatig blijft. Dit draagt direct bij aan de kwaliteit van onze dienstverlening en het vertrouwen dat mensen in ons stellen.
We voldoen aan alle relevante wet- en regelgeving, waaronder: • de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) voor privacy, • het Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO)-kader voor informatiebeveiliging, • en de Europese NIS2-richtlijn voor cyberbeveiliging. Door deze normen te volgen, versterken we onze digitale weerbaarheid en blijven we een betrouwbare partner voor iedereen die op ons rekent. Wij realiseren toekomstbestendige digitale veiligheid met BIO2, NIS2 en AVG. We starten tijdig met de implementatie van de nieuwe Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2), conform het advies van de Informatiebeveiligingsdienst (IBD). BIO2 sluit aan op de Europese NIS2-richtlijn en is verankerd in de Cyberbeveiligingswet. Hiermee versterken wij onze informatiebeveiliging structureel en toekomstgericht. Daarnaast borgen wij de bescherming van persoonsgegevens volgens de eisen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Door BIO2, NIS2 en AVG integraal te verankeren in onze werkwijze, beheersen we risico’s aantoonbaar en voldoen we aan de nieuwste normen voor digitale veiligheid en privacy. Ook de beveiliging van de volledige toeleveringsketen nemen wij hierin mee. Zo leveren wij een directe bijdrage aan een betrouwbare en veerkrachtige digitale overheid.
De implementatie van Common Ground-technologie vormt een belangrijke stap richting een adaptieve en toekomstbestendige IT- architectuur. Samen met Dimpact bouwen we het zaaksysteem om naar Podium D, op basis van Common Ground technologie. Door de implementatie van Common Ground-technologie neemt onze digitale wendbaarheid toe, wat ons in staat stelt om de informatievoorziening sneller en efficiënter aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen.
Doel | Prestatie De woonlastendruk beheersen. | Ons streven is om de OZB-lasten voor de gemiddelde woning gelijk te houden, conform het coalitieakkoord. Daarnaast wordt ingezet op een beperkte stijging van de tarieven voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing, met oog voor betaalbaarheid en kostendekkendheid. Toelichting afwijking doelen en prestaties Met behulp van Digital Twin wordt de leefomgeving van de gemeente Emmen driedimensionaal in kaart gebracht. Deze technologie maakt het mogelijk om ruimtelijke veranderingen als gevolg van beleidskeuzes en ontwikkelingen visueel te simuleren. Door het uitvoeren van scenarioanalyses en tests binnen deze digitale omgeving ontstaat waardevol inzicht in complexe vraagstukken, zoals de energietransitie en het verbeteren van de leefbaarheid Door veel urgente informatieverzoeken komt de ontwikkeling van de digitale tweeling onder druk te staan en zal het meer tijd nodig hebben om tot volle wasdom te laten komen. Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonome afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht.
Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -66.353 | -62.825 | -62.404 | -421 Baten | 386.666 | 390.843 | 392.101 | -1.258 Saldo van baten en lasten | 320.313 | 328.018 | 329.697 | -1.679 Stortingen in reserves | -5.294 | -5.201 | -7.664 | 2.463 Onttrekkingen aan reserves | 5.770 | 5.670 | 5.790 | -120 Mutaties reserves | 476 | 469 | -1.873 | 2.342 Totaal | 320.789 | 328.488 | 327.824 | 664 Toelichting Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Baten OZB eigenaren | 0 | 200 | 200 | 0 Door areaaluitbreidingen en kwaliteitsverbeteringen in WOZ en belastingheffing zijn de opbrengsten voor de OZB eigenaren (het saldo van woningen en niet-woningen) hoger dan begroot. Extra kosten project Samen Digitaal | -788 | 491 | -297 | 0 De uitzetting van lasten voor de gemeente Emmen bedraagt € 296.657 als gevolg van een gevraagde aanvullende bijdrage aan het programma Samen Digitaal vanuit BOCE+ en de gemeente Groningen. Aanleiding hiervoor zijn vertragingen in de technische migraties, met als gevolg de verlengde inzet van externe capaciteit. Overschrijding budget Automatisering | -224 | 36 | -188 | 0 Naar aanleiding van de verminderde inzetbaarheid van eigen personeel is de externe inhuur geïntensiveerd. Daarnaast heeft op de bestaande externe kosten een indexatie plaatsgevonden.
Een deel van deze indexatie wordt opgevangen door herverdeling van bestaande budgetten. 52 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Resultaat rentelasten 2026 | 1.839 | 221 | 2.060 | 0 Ondanks de aanzienlijke rentestijgingen wordt het positieve renteresultaat voornamelijk verklaard door een lagere financieringsbehoefte, doordat investeringen achterblijven ten opzichte van de planning. Hierdoor hoefden minder langlopende leningen te worden aangetrokken, resulterend in een voordeel van circa € 2,25 miljoen. De hogere marktrente werkt wel door in de kosten van de kortlopende financiering. Dit leidt tot een nadeel van circa € 0,45 miljoen op kasgeldleningen. Daartegenover staan rente-ontvangsten op schatkistbankieren, RC Wildlands en uitgaande geldleningen. Voordeel brandverzekeringspremie 2026 | 325 | 0 | 325 | 0 Door de Europese aanbesteding van de brandverzekering voor de gemeente Emmen is een aanzienlijk premievoordeel gerealiseerd. De premie van de bestaande verzekering was niet langer marktconform. Dit leidt in 2026 tot een forse besparing op de verzekeringskosten. Voordeel budget t.b.v. het opvangen van exceptionele | 115 | 0 | 115 | 0 prijsstijgingen kredieten Om de financiële gevolgen van uitzonderlijke prijsstijgingen binnen investeringskredieten op te vangen, is in de begroting budget gereserveerd.
Omdat in 2026 naar verwachting geen beroep op deze middelen wordt gedaan, ontstaat een incidenteel voordeel. Voordelig saldo dividend Enexis, BNG en Area | 110 | 118 | 227 | 0 Per saldo is een hoger dividend ontvangen. Van Enexis is € 291.000 meer ontvangen en van de BNG € 63.000 minder. Van Area is, o.b.v. het rekeningresultaat, € 110.000 minder ontvangen. Deze laatste zal worden verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing. Vrijval stelpost prijsstijging | 219 | 0 | 219 | 0 In de Septembercirculaire 2025 zijn middelen beschikbaar gesteld om toekomstige prijsstijgingen op te vangen. In deze bestuursrapportage zijn diverse budgetaanvragen opgenomen die (deels) voortkomen uit deze prijsontwikkelingen. De hiervoor opgenomen stelpost laten we vrijvallen om de kosten te dekken. Op deze manier worden de eerder beschikbaar gestelde middelen ingezet voo | r het beoogde doel en hiermee wordt de druk op het begrotingssaldo wat beperkt. Vrijval taakmutaties jaarschijf 2026 | 116 | 0 | 116 | 0 Tijdens de circulaires worden gelden beschikbaar gesteld door het Rijk voor specifieke taken. Deze middelen kunnen door middel van een college- en of Raadsvoorstel opgehaald worden. Voorgesteld wordt om deze gelden te laten vervallen, omdat geen concrete besteding van deze middelen is ingediend.
Totaal | 1.711 | 1.066 | 2.778 | 0 Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage. (bedragen x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Kapitaallasten | -2.059 | 0 | -2.059 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | 942 | 61 | 1.003 | 0 Resultaatneutrale wijzigingen | -131 | 131 | -2.342 | -2.342 Mutaties kleiner dan 70.000 (bestaand beleid) | -43 | 0 | -43 | 0 Totaal overige mutaties | -1.290 | 192 | -1.099 | -2.342 53