Bestuursrapportage 2026-II
Tekst van het document
Bestuursrapportage 2026-II
3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................................... 3 Voorwoord ............................................................................................................................................................... 5 1 Inleiding ................................................................................................................................................................. 7 2 Financiën ............................................................................................................................................................... 9 3 Stand van zaken per beleidsprogramma ............................................................................................................. 13 4 Grote projecten ................................................................................................................................................... 55 5 Overige onderwerpen ......................................................................................................................................... 71 Bijlage 1: Aansluiting primitieve begroting - begroting na wijziging ......................................................................
73 Bijlage 2: Budgettair neutrale posten in BERAP II .................................................................................................. 75 Bijlage 3: Ontwikkelingen per categorie ................................................................................................................ 82
5 Voorwoord Voor u ligt de tweede bestuursrapportage 2026. Met deze rapportage informeren wij uw raad over de voortgang van de uitvoering van de begroting 2026 en de financiële ontwikkelingen die zich in de loop van dit jaar hebben voorgedaan. Deze bestuursrapportage laat een gemengd beeld zien. Op veel onderdelen van de begroting verloopt de uitvoering volgens planning en worden stappen gezet in de opgaven die belangrijk zijn voor onze inwoners. Tegelijkertijd zien we dat de financiële druk op gemeenten verder toeneemt en ook de gemeente Emmen daarmee wordt geconfronteerd. Op veel doelen, prestaties en projecten wordt voortgang geboekt. We werken verder aan woningbouw, de ontwikkeling van wijken en dorpen, bereikbaarheid, verduurzaming en een aantrekkelijke leefomgeving. Ook op tal van andere beleidsterreinen verloopt de uitvoering van de begroting volgens verwachting. Daarmee blijven we werken aan een gemeente waar het prettig wonen, werken en leven is. Dat is mede te danken aan de inzet van medewerkers, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partne rs die zich dagelijks inzetten voor onze gemeente. Tegelijkertijd laat deze bestuursrapportage ook zien dat het financiële beeld ten opzichte van de eerste bestuursrapportage verder is verslechterd. Met name binnen het sociaal domein zien we een toenemende druk op de gemeentelijke financiën.
Deze ontwikkeling staat niet op zichzelf. Gemeenten in heel Nederland hebben te maken met fors stijgende kosten, onder meer binnen de jeugdhulp, terwijl de financiële ruimte beperkt is. De reserves van de gemeente Emmen zijn op dit moment nog voldoende om de huidige tegenvallers op te vangen. Tegelijkertijd zien we dat de financiële ruimte verder afneemt. Dat maakt het noodzakelijk om scherp te blijven sturen op inkomsten, uitgaven en risico's en om zorgvuldige afwegin gen te maken tussen ambities, wettelijke taken en beschikbare middelen. De ontwikkelingen die in deze bestuursrapportage zichtbaar worden, sluiten aan bij het beeld dat wij ook in de begroting 2027 schetsen. Het college heeft daarbij maatregelen voorgesteld om de gemeente ook op langere termijn financieel gezond te houden. Tegelijkertijd blijven wij investeren in de toekomst van Emmen en werken wij voort aan de uitvoering van de plannen die belangrijk zijn voor onze inwoners. Wij hebben vertrouwen in de kracht van Emmen. Samen met uw raad, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners blijven wij werken aan een gemeente waar het prettig wonen, werken en leven is. Juist in een periode waarin financiële keuzes steeds belangrijker worden, blijven wij ons inzetten voor een sterke samenleving, brede welvaart en een toekomstbestendige gemeente.
7 1 Inleiding 1.1 Aanleiding BERAP 2026-II is de tweede bestuursrapportage van het jaar en vormt een tussentijdse verantwoording van het college van burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad over de uitvoering van de begroting 2026. De rapportage beschrijft de ontwikkelingen binnen de beleidsprogramma's en de financiële positie van de gemeente Emmen op basis van de realisatie tot en met juli 2026 en de verwachte on twikkelingen voor de rest van het jaar. In de rapportage wordt ingegaan op afwijkingen ten opzichte van de vastgestelde begroting 2026, inclusief eerdere begrotingswijzigingen. Daarbij wordt aandacht besteed aan relevante trends en ontwikkelingen, de voortgang op de vastgestelde doelen, prestaties en indicatoren en de belangrijkste financiële afwijkingen binnen de beleidsprogramma's. Tevens wordt een prognose gegeven van de verwachte realisatie over het gehele begrotingsjaar 2026. Op basis van deze prognose worden waar nodig voorstellen gedaan om de lopende begroting bij te stellen. Daarbij worden uitsluitend mutaties verwerkt die het gevolg zijn van onontkoombare en onuitstelbare ontwikkelingen met een financieel effect in 2026. Nieuw beleid, beleidsuitbr eidingen, politieke wensen en financiële effecten voor 2027 en later worden in principe niet meegenomen.
BERAP 2026-II fungeert daarmee zowel als verantwoordings- en bijstellingsmoment voor het lopende begrotingsjaar als instrument om tijdig inzicht te geven in financiële en beleidsmatige ontwikkelingen die van invloed zijn op de uitvoering en de verwachte realisatie van de begroting 2026. 1.2 Opbouw bestuursrapportage BERAP 2026-II bestaat uit vijf hoofdstukken en een aantal bijlagen. Hoofdstuk 2, Financiën, bevat het financiële beeld van de gemeente tot en met juli 2026 op hoofdlijnen. Hierin worden de begrote en geprognosticeerde baten en lasten per programma weergegeven, inclusief de afwijkingen. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste financiële afwijkingen. Hoofdstuk 3, Stand van zaken per beleidsprogramma, bevat per beleidsprogramma een toelichting op: • relevante trends en ontwikkelingen; • de voortgang op de vastgestelde doelen, prestaties en indicatoren; • de budgettaire ontwikkelingen en prognose 2026. De voortgang op doelen, prestaties en indicatoren wordt weergegeven met behulp van smileys. Afwijkingen met een oranje of rode score worden toegelicht, inclusief de oorzaak van de afwijking en eventuele beheersmaatregelen. Hoofdstuk 4, Grote projecten, bevat de stand van zaken van projecten met een krediet groter dan € 1.000.000 en overige politiek relevante projecten.
Afwijkingen ten opzichte van planning, budget of uitvoering worden hierbij toegelicht. Hoofdstuk 5, Overige onderwerpen, bevat een toelichting op actuele onderwerpen die niet direct aan een beleidsprogramma zijn gekoppeld, maar wel relevant zijn voor het integrale beeld van beleid en financi ën. De bijlagen bevatten aanvullende financiële overzichten en toelichtingen, waaronder een aansluiting tussen de primitieve begroting en de actuele begroting na wijzigingen (bijlage 1), budgettair neutrale wijzigingen (bijlage 2) en een uitsplitsing van ontwikkelingen per categorie (bijlage 3).
2 Financiën 2.1 Financiële ontwikkelingen op hoofdlijnen Onderstaande tabel toont de ontwikkeling van het begrotingsresultaat op hoofdlijnen vanaf de startpositie van BERAP 2026-II tot het verwachte saldo ultimo 2026. Bedragen x € 1.000 | 2026 Primitieve begroting | 3.651 Wijzigingen | -12 Bestuursrapportage 2026-I | -8.575 Gemeentefonds | -2.615 Startbegroting Bestuursrapportage 2026-II | -7.552 Autonome ontwikkelingen | -3.598 Kapitaallasten | 1.807 Mutaties kleiner dan 70.000 (bestaand beleid) | -164 Mutaties Bestuursrapportage 2026-II | -1.955 Saldo Bestuursrapportage 2026-II | -9.506 De actuele prognose laat voor 2026 een verwacht tekort zien van € 9,5 miljoen. Ten opzichte van BERAP 2026-I is het financiële beeld verslechterd. Een belangrijk deel van deze verslechtering wordt veroorzaakt door de lagere inkomsten uit het Gemeentefonds als gevolg van de meicirculaire 2026. Dit effect is al verwerkt via het besluit begrotingswijzigingen van september 2026 en maakt daarom geen onderdeel uit van de mutaties in deze bestuursrapportage. Het nadeel is verwerkt in de startpositie van BERAP 2026-II. In onderstaande tabel zijn de belangrijkste financiële afwijkingen opgenomen tussen de actuele begroting en de huidige verwachting over 2026. Daarbij zijn uitsluitend voor- en nadelen groter dan € 250.000 opgenomen.
De tabel laat ook zien binnen welk beleidsprogramma deze financiële effecten optreden. Bedragen x € 1.000 | Bedrag voordeel/nadeel Pr. | Ontwikkeling nadelen 9. | Bijstelling Jeugdhulp 2026 | -5.671 9. | Huishoudelijke hulp/gebiedsbudgetten | -600 5. | Extra inhuur vergunningverlening en legesproces | -543 7. | Productovereenkomst Area | -383 10. | Extra kosten project Samen Digitaal | -297 9. | Verhoging bijdrage Jeugdhulp Regio Drenthe | -264 Subtotaal nadelen | -7.758 Pr. | Ontwikkeling voordelen 10. | Resultaat rentelasten 2026 | 2.060 Div. Kapitaallasten (afschrijving) | 1.807 5. | Voordeel leges omgevingsvergunningen | 1.212 7. | Actualisatie parkeerexploitatie 2026 | 493 7. | Bijstellen begroting Emco | 390 10. | Voordeel brandverzekeringspremie 2026 | 325 5. | WLV's & uitvoering beleid wonen | 275 Subtotaal voordelen | 6.562 Totaal grote afwijkingen BERAP 2026-II | -1.196 Totaal overige afwijkingen BERAP 2026-II | -759 9 10 De grootste financiële afwijking betreft de jeugdhulp. De financiële druk binnen de jeugdhulp was bij BERAP 2026-I al zichtbaar en is destijds als financiële ontwikkeling gesignaleerd. Op basis van de meest recente inzichten is de raming voor 2026 verder verhoogd. Ook buiten de jeugdhulp doen zich verschillende nadelige ontwikkelingen voor, waaronder de huishoudelijke hulp.
Daartegenover staan voordelen op onder meer het renteresultaat, de kapitaallasten en de legesopbrengsten uit omgevingsvergunningen. Het voordeel op de kapitaallasten hangt vooral samen met de fasering van investeringen. Ook de legesopbrengsten vallen hoger uit dan eerder geraamd. Het saldo van de grootste financiële afwijkingen bedraagt € 1,196 miljoen nadelig. Het verschil met het totale nadelige effect van deze bestuursrapportage (€ 1,955 miljoen nadelig) wordt veroorzaakt door meerdere kleinere afwijkingen die afzonderlijk onder de rapportagegrens van € 250.000 blijven. Per saldo leidt BERAP 2026-II tot een verdere verslechtering van het begrotingsresultaat. Hoewel voordelen op rente, kapitaallasten en legesopbrengsten het tekort gedeeltelijk beperken, zijn deze onvoldoende om de toenemende kosten, met name binnen het Sociaal Domein, te compenseren. Hierdoor blijft de financiële positie van de gemeente onder druk staan. Deze ontwikkeling benadrukt het belang van een structureel houdbare begroting en sluit aan bij de keuzes en afwegingen die zijn gemaakt bij de begroting 2027 en de meerjarige financiële koers van de gemeente. 2.2 Financiële afwijkingen per programma In het onderstaande overzicht zijn de financiële afwijkingen binnen de beleidsprogramma's voor 2026 weergegeven. De bedragen zijn uitgesplitst naar lasten (uitgaven) en baten (inkomsten).
De kolom Prognose BERAP II geeft de op dit moment verwachte realisatie over heel 2026 weer en laat zien wat naar verwachting het resultaat aan het einde van het boekjaar zal zijn. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -547.108 | -582.963 | -587.281 | 4.318 1 | Inwoners en Bestuur | -12.097 | -12.948 | -13.332 | 383 2 | Economie en Werkgelegenheid | -14.772 | -20.277 | -16.842 | -3.436 3 | Veiligheid | -12.912 | -13.504 | -14.918 | 1.414 4 | Onderwijs en Jeugd | -18.525 | -19.338 | -18.529 | -809 5 | Bouwen, Wonen en Milieu | -64.788 | -73.807 | -73.466 | -341 6 | Inkomensondersteuning | -74.573 | -77.366 | -77.976 | 609 7 | Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | -43.463 | -46.102 | -45.346 | -756 8 | Sport en Cultuur | -28.173 | -28.333 | -28.359 | 26 9 | Sociaal Domein | -211.451 | -228.462 | -236.110 | 7.648 10 | Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | -66.353 | -62.825 | -62.404 | -421 Baten | 541.569 | 562.101 | 567.713 | -5.612 1 | Inwoners en Bestuur | 2.057 | 2.507 | 2.597 | -90 2 | Economie en Werkgelegenheid | 2.861 | 4.007 | 3.662 | 345 3 | Veiligheid | 72 | 114 | 857 | -743 4 | Onderwijs en Jeugd | 6.299 | 6.892 | 6.940 | -48 5 | Bouwen, Wonen en Milieu | 50.723 | 57.085 | 58.842 | -1.757 6 | Inkomensondersteuning | 59.735 | 61.854 | 62.014 | -161 7 | Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | 6.531 |
7.206 | 7.770 | -564 8 | Sport en Cultuur | 4.849 | 4.276 | 4.356 | -80 9 | Sociaal Domein | 21.776 | 27.317 | 28.575 | -1.258 10 | Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | 386.666 | 390.843 | 392.101 | -1.258 Saldo van baten en lasten | -5.539 | -20.861 | -19.567 | -1.294 Stortingen in reserves | -7.161 | -8.790 | -14.761 | 5.971 Onttrekkingen aan reserves | 16.351 | 22.100 | 24.822 | -2.723 Mutaties reserves | 9.190 | 13.310 | 10.061 | 3.248 Geraamd Saldo | 3.651 | -7.552 | -9.506 | 1.955 11 12 2.3 Nadere toelichting op financiële ontwikkelingen De financiële afwijkingen op de kapitaallasten worden in deze paragraaf centraal toegelicht. Omdat deze kosten samenhangen met gemeentebrede ontwikkelingen en doorwerken in meerdere beleidsprogramma's, zijn ze niet afzonderlijk opgenomen bij de toelichting op de budgettaire afwijkingen per programma in hoofdstuk 3. Hiermee blijft de rapportage overzichtelijk en wordt voorkomen dat dezelfde ontwikkeling meerdere keren wordt toegelicht. Kapitaallasten De kapitaallasten laten in 2026 een voordeel zien van € 1,807 miljoen. Dit voordeel resteert nadat de in de begroting opgenomen stelpost kapitaallasten van € 1,687 miljoen is ingevuld. Het totale verwachte voordeel op de kapitaallasten bedraagt daarmee € 3,5 miljoen ten opzichte van de begroting 2026 voor wijziging.
Het voordeel wordt veroorzaakt door zowel lagere afschrijvingslasten als lagere rentelasten. De uitvoering van investeringen blijft achter bij de verwachtingen die ten grondslag lagen aan de begroting. Dit hangt onder meer samen met de omvang van de investeringsopgave, krapte op de arbeidsmarkt, beperkte uitvoeringscapaciteit en langere doorlooptijden van projecten. Hierdoor is de boekwaarde van de vaste activa lager dan geraamd, waardoor zowel de afschrijvingslasten als de aan investeringen toegerekende rentelasten lager uitvallen dan begroot. Daarnaast was minder externe financiering nodig, omdat minder investeringen zijn gerealiseerd dan gepland. Hierdoor hoefden minder leningen te worden aangetrokken en vielen de daadwerkelijk betaalde rentelas ten lager uit. Dit voordeel betreft het renteresultaat op de financiering en staat daarmee los van het voordeel op de kapitaallasten. Een nadere toelichting hierop is opgenomen in de toelichting op de budgettaire afwijkingen van beleidsprogramma 10. Hoewel de afgelopen jaren vaker voordelen op de kapitaallasten zijn gerealiseerd, blijft de investeringsopgave onverminderd groot. Het voordeel hangt vooral samen met de fasering van investeringen. Investeringen worden later gerealiseerd dan oorspronkelijk gepland, waardoor ook de bijbehorende kapitaallasten naar latere jaren verschuiven.
13 3 Stand van zaken per beleidsprogramma In dit hoofdstuk wordt per beleidsprogramma ingegaan op de stand van zaken. Daarbij wordt aandacht besteed aan de belangrijkste beleidsmatige ontwikkelingen, relevante aandachtspunten en de verwachte financi ële afwijkingen voor 2026. Deze verwachtingen zijn gebaseerd op de realisatie tot en met juli 2026 en de prognose voor de resterende maanden van het jaar. Om de rapportage overzichtelijk te houden, worden onder de budgettaire ontwikkelingen alleen financi ële afwijkingen van € 70.000 en hoger toegelicht, voor zover deze relevant zijn voor het betreffende beleidsprogramma. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen, afwijkingen kleiner dan € 70.000 en wijzigingen van voornamelijk administratieve of technische aard zijn wel verwerkt in de financiële prognose, maar worden niet afzonderlijk toegelicht. Deze wijzigingen zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage. Afwijkingen in de kapitaallasten worden niet per beleidsprogramma toegelicht. Vanwege het programma - overstijgende karakter hiervan zijn deze centraal toegelicht in paragraaf 2.3.
15 3.1 Inwoners en Bestuur Trends en ontwikkelingen Democratie Dichterbij: samenwerken met inwoners Onze inwoners willen steeds vaker meedenken en meedoen bij plannen en besluiten die hu n leefomgeving raken. Daarom werkt de gemeente aan het versterken van participatie, vertrouwen en een open samenwerking tussen inwoners, gemeente en EOP's. Ook krijgen jongeren meer mogelijkheden om mee te praten over onderwerpen die belangrijk zijn voor hun toekomst. Tegelijkertijd vragen maatschappelijke ontwikkelingen en uiteenlopende opvattingen om blijvende aandacht voor verbinding en een goede dialoog tussen inwoners en ons als overheid. Een goede samenwerking vraagt inzet van zowel de gemeente als inwoners. Daar zijn we samen lerend in. Als gemeente zetten we in op zorgvuldige participatieprocessen, duidelijke communicatie en transparantie over de afwegingen die worden gemaakt. Van inwoners vraagt dit betrokkenheid en de bereidheid om mee te denken en in gesprek te blijven. Zo bouwen we samen aan vertrouwen en aan een actieve betrokkenheid bij de ontwikkeling van dorpen en wijken. Samenwerking EOP's De samenwerking met de Erkende Overlegpartners (EOP's) verloopt over het algemeen goed. De contacten z ijn positief en de besturen zijn heel betrokken bij de leefbaarheid van hun dorp of wijk.
Tegelijkertijd staan verschillende EOP-besturen voor uitdagingen op het gebied van bezetting en opvolging. Op sommige plekken is de bezetting minimaal, waardoor de continuïteit onder druk kan komen te staan. De verschillen tussen EOP's zijn groot. Elke kern en elk bestuur heeft zijn eigen vragen, mogelijkheden en manier van werken. Daarom blijft de samenwerking maatwerk. De gemeente blijft in gesprek met de EOP's en ondersteunt waar nodig, zodat zij hun belangrijke rol als schakel tussen inwoners en gemeente kunnen blijven vervullen. Participatieverordening De ontwerp-participatieverordening is opgesteld en ligt tot en met 23 september 2026 ter inzage. Met deze verordening geeft de gemeente uitvoering aan de Wet versterking participatie op decentraal niveau en aan de ambitie om inwoners actief te betrekken bij beleid, uitvoering en evaluatie. Daarnaast zijn de eerste ervaringen met participatie opgehaald bij zowel inwoners als medewerkers. Deze inzichten helpen om participatie verder te verbeteren en een vaste plek te geven binnen de organisatie. De komende periode wordt gewerkt aan de verdere uitwerking van de participatieaanpak, zodat inwoners op een duidelijke en passende manier betrokken kunnen worden bij gemeentelijke plannen en besluiten. Jeugd en jongeren De aandacht voor de betrokkenheid van jongeren bij gemeentelijke plannen en ontwikkelingen groeit.
Jongeren willen meedenken over onderwerpen die invloed hebb en op hun leefomgeving en toekomst, zoals wonen, leefbaarheid en voorzieningen. De gemeente onderzoekt en ontwikkelt samen met jongeren manieren om hen beter te betrekken bij beleid en projecten. Hiermee wordt beter aangesloten bij hun wensen en behoeften en neemt hun betrokkenheid toe. Regionaal samenwerken in netwerken In 2026 neemt het belang van samenwerking met andere overheden en maatschappelijke partners verder toe. Maatschappelijke vraagstukken en het realiseren van onze ambities vragen steeds vaker om een gezamenlijke aanpak. Binnen Regio Emmen ligt de focus dit jaar op de verdere organisatie en uitvoering van de regionale samenwerking. De afgelopen periode is gewerkt aan de afronding van het Plan van de Regio Emmen, dat samen met het Rijk wordt ontwikkeld. Daarnaast wordt een programmabureau ingericht om de uitvoering van regionale plannen en samenwerking te ondersteunen. Hiermee zet Regio Emmen de stap van planvorming naar uitvoering en wordt verder gewerkt aan gezamenlijke regionale opgaven. 16 Dienstverlening die er aan bijdraagt dat we in de toekomst meerwaarde blijven creëren Tegelijkertijd blijft de gemeente investeren in goede en toegankelijke dienstverlening . Steeds meer diensten worden digitaal aangeboden, terwijl persoonlijk contact beschikbaar blijft voor inwoners die daar behoefte aan hebben.
Inwoners zijn over het algemeen tevreden over de bereikbaarheid en afhandeling van hun vragen en aanvragen. Met de projecten Duidelijke Taal en Digitale Toegankelijkheid wordt gewerkt aan begrijpel ijke en toegankelijke dienstverlening voor iedereen en er wordt onderzocht hoe de gemeente met behulp van AI kan bijdragen aan betere dienstverlening. Het project bevindt zich momenteel in de ontwikkelfase en gaat naar verwachting voor het einde van het jaar de testfase in. Verkiezingen De voorbereidingen voor de provinciale en waterschapsverkiezingen zijn gestart. Deze verkiezingen vragen de komende periode extra inzet van de organisatie. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( , , ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel Prestatie Democratie Dichterbij Gelijkwaardige samenwerking met EOP's en inwoners Om het doel te behalen, werken gemeente, EOP's en inwoners systematisch samen via vooraf duidelijk gemaakte werkafspraken, regelmatige communicatie, voldoende ondersteuning en gezamenlijke evaluaties.
Participatieverordening Om tot een participatieve manier van samenwerking te komen, is vroegtijdige betrokkenheid, diversiteit in vormen van participatie, ruimte voor eigen initiatief, transparantie en respect van essentieel belang. Iedereen wordt aangemoedigd om mee te denken en mee te doen, zodat beleid en projecten samen met inwoners worden vormgegeven en de lokale democratie wordt versterkt. We bouwen voort op bestaande ervaringen, blijven evalueren en leren door te experimenteren, reflecteren en samen te verbeteren wat echt werkt. Gebiedswethouderschap De evaluatie vindt in het najaar van 2025 plaats Gebiedscoördinatoren Door actief betrokken te blijven in de participatie vanuit de gemeente naar de bewoners houden de gebiedscoördinatoren een bepaalde mate van overzicht. Daarbij kunnen zij hun kennis van het gebied delen met de betrokken ambtenaren en bestuurders. Regionaal samenwerken Brede welvaart versterken in Zuid- en Oost-Drenthe via een integrale, regionale aanpak met daarbij een gelijkwaardige positie voor regio’s in nationaal beleid, met structurele samenwerking en maatwerkondersteuning om regionale uitdagingen zoals armoede en krimp aan te pakken. Dienstverlening die er aan bijdraagt dat we in de toekomst meerwaarde blijven creëren.
Uitvoeren pilot digitalisering en AI bij de dienstverlening aan inwoners en uitvoeren van de aanpak Direct Duidelijk in de gehele organisatie.
Toelichting afwijking doelen en prestaties Gelijkwaardige samenwerking met EOP's en inwoners We betrekken inwoners steeds actiever bij beleid, uitvoering en evaluatie. Dit gaat nog niet altijd even goed; soms van onze kant, soms ook vanuit de samenleving. Het is een leerproces en vraagt blijvend aandacht. Gebiedswethouderschap De evaluatie van het onderdeel Gebiedwethouderschap heeft begin 2026 plaatsgevonden. In het nieuwe coalitieakkoord zijn de gebiedswethouders niet teruggekomen. Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonom | e afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -12.097 | -12.948 | -13.332 | 383 Baten | 2.057 | 2.507 | 2.597 | -90 Saldo van baten en lasten | -10.040 | -10.441 | -10.735 | 293 Stortingen in reserves | 0 | -477 | -477 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 250 | 1.127 | 1.127 | 0 Mutaties reserves | 250 | 650 | 650 | 0 Totaal | -9.790 | -9.791 | -10.085 | 293 Toelichting Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Hogere accountantskosten door toename SiSa regelingen | -130 | 0 | -130 | 0 Door de toename van het aantal SiSa regelingen wordt een tekort verwacht op het budget van de accountantscontrole.
SiSa (Single Information Single Audit) is een verantwoordingssystematiek, waarbij gemeenten via één informatiekanaal zowel inhoudelijke als financiële gegevens aanleveren over specifieke regelingen. De uitbreiding van het aantal SiSa- regelingen brengt een verhoogde verantwoordingsdruk met zich mee, waarbij de accountant aanvullende werkzaamheden moet verrichten om te voldoen aan de gestelde eisen. Op basis van de huidige inschatting van het aantal extra regelingen en de bijbehorende controle-inspanningen wordt een overschrijding op het budget verwacht. Deze middelen zijn noodzakelijk om: • | De extra controlewerkzaamheden adequaat te kunnen uitvoeren; • | Te voldoen aan de eisen van het Rijk ten aanzien van rechtmatigheid en verantwoording; • | Vertragingen en risico’s in het verantwoordingsproces te voorkomen. Nadeel op budget voor bestuurlijke samenwerking | -125 | 0 | -125 | 0 Er is een nadeel op het budget voor bestuurlijke samenwerking, hetgeen wordt veroorzaakt door een stijging van de contributies van de VNG en de VDG. De verwachting is dat de contributies de komende jaren blijven toenemen. Dit wordt deels veroorzaakt door een toenemend inwonersaantal. Totaal | -255 | 0 | -255 | 0 17 Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3.
Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage. Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Kapitaallasten | 8 | 0 | 8 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | -47 | 0 | -47 | 0 Resultaatneutrale wijzigingen | -90 | 90 | 0 | 0 Totaal overige mutaties | -128 | 90 | -38 | 0 18 19 3.2 Economie en Werkgelegenheid Trends en ontwikkelingen Vanuit de kadernota Economie werken we aan diverse programma’s en actieplannen die inspelen op actuele en toekomstige opgaven. Zo wordt gewerkt aan het programma Bedrijventerreinen en het programma Glastuinbouwgebieden. Deze programma’s richten zich op toekomstbestendige en duurzame werklocaties en de glastuinbouwgebieden Erica en Klazienaveen. Daarnaast wordt gewerkt aan e en actieprogramma Impact Ondernemen, waarmee wordt ingezet op innovatie, verduurzaming en maatschappelijk verantwoord ondernemerschap. Het actieplan Economie en Energie zal richting geven aan de samenhang tussen de economische ontwikkelingen en de energietransitie. Daarnaast zetten we in op de maakindustrie als economische krachtsector en werken we actief aan de verdere uitwerking van het Actieplan Maakindustrie.
Binnen het programma Greenwise Campus Emmen wordt gewerkt aan het (stedenbouwkundig) masterplan met stakeholders voor de ontwikkeling van het campusgebied op basis van het 'Ontwikkelperspectief Greenwise Campus Emmen' dat in december 2025 is vastgesteld do or de gemeenteraad. In maart 2026 is gestart met de bouw van het Greenwise Campus Innovatiecentrum. In februari 2026 is de eerste fysieke locatie van het Werkcentrum Drenthe van de arbeidsmarktregio Drenthe geopend in Emmen. Het Werkcentrum Drenthe is de plek waar inwoners en werkgevers terecht kunnen met alle vragen rondom werk. Hierbij valt te denken aan het vinden van werk, scholingsvraagstukken en het vinden van personeel. Parallel aan de opening van het Werkcentrum Drenthe is het ontwikkelfonds Drenthe van start gegaan. Bedrijven en medewerkers in de aangesloten gemeenten kunnen een beroep do en op het fonds voor scholing wanneer er geen voorliggende voorzieningen beschikbaar zijn. Deze initiatieven dragen bij aan een veerkrachtige en duurzame regionale economie. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( , , ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd.
Doel Prestatie Ambitie 1: MKB-vriendelijk Ondernemersklimaat Impact ondernemen in Emmen en onze regio laten groeien Deelnemen aan City Deal Impact Ondernemen Toekomstbestendige bedrijventerreinen Programma bedrijventerreinen vastgesteld Verkenning Regionaal bedrijventerrein Verduurzaming van onze industrie en MKB Actieplan Energie en Economie Revitalisering Industrietafel/Ondersteuningsstructuur verduurzaming MKB We blijven ons bedrijfsleven stimuleren om gebruik te maken van de mogelijkheden die het Just Transition Fund Groningen-Emmen biedt Ontwikkeling en actieve rol bij realisatie van het nieuwe energiesysteem Duurzame Land- en Tuinbouw Programma glastuinbouwgebieden Erica en Klazienaveen vastgesteld (gebiedsvisies) Landbouwfoto wordt gemaakt Optimale integrale en laagdrempelige ondernemersdienstverlening Actieagenda MKB-ondernemersdienstverlening wordt uitgevoerd Samen met de teams in het fysieke domein hebben we stappen gezet in een efficiënte werkwijze richting de ondernemersdienstverlening
20 Doel Prestatie Goede economische bereikbaarheid als randvoorwaarde Starten met de MIRT Verkenningsfase van de Nedersaksenlijn Ambitie 2: MKB sterk regionaal Ecosysteem Langetermijn investeren in Greenwise Campus Greenwise Campus heeft een sterk profiel en goede positionering in het noordelijk en landelijk ecosysteem Samen met de Stichting Greenwise Campus en haar partners hebben we concrete stappen gezet richting een duurzame financieringsstrategie van Greenwise Campus Samen met de Stichting Greenwise Campus en haar partners hebben we concrete stappen gezet richting een versterking van het maakindustrie ecosysteem Innovatief startup- en scale-up klimaat Scale-up en start-up strategie ontwikkelen Samen met Founded in the North het start-up en scale-up klimaat bevorderen met als doel het vestigen van 10 start- ups en 3 scale-ups Sterke verbonden clusters Actieplan (slimme) maakindustrie is vastgesteld Er is een start gemaakt met de uitvoering van de Drentse Agenda Defensie en Veiligheid Ambitie 3: Positionering en profilering: Emmen een sterk merk Helder profiel en sterke positionering als innovatieve maakindustrie/circulaire plastics Ontwikkeling van een gedragen strategie voor Positionering en Profilering Strategische Industrie Agenda is vastgesteld Gerichte acquisitie Acquisitiestrategie wordt uitgevoerd op onze krachtsectoren met als resultaat het vestigen van bedrijven
Door belangenbehartiging naar een sterke positionering Helder krijgen wat de impact van de Clean Industrial Deal is op onze industrie De structuur van een lobbytafel Circulaire Plastics / Chemport Europe staat Internationale samenwerking Samenwerking NG4 in Den Haag is gestructureerd en de DH Office is ingericht Duitsland agenda wordt uitgevoerd met daarin tenminste drie projecten met Stadt Lingen Ambitie 4: Aantrekkelijke en gastvrije gemeente Toerisme en recreatie duurzaam laten groeien in een vrijetijds- economie Herijken beleid recreatie en toerisme Inzicht krijgen in de verschillende doelgroepen om in te kunnen spelen op aanbod voorzieningen en te gebruiken voor citymarketing Emmen aantrekkelijk positioneren en promoten om bewoners, bezoekers, bedrijven en investeerders aan te trekken en te behouden Vanuit Citymarketing samen met Stichting Promotie Emmen de basis van een kwaliteitsimpuls te voorzien ten aanzien van de website, beeldbank en uitagenda Werken aan de (online) zichtbaarheid o.a.
door de eerste campagne te lanceren, voor zowel huidige als nieuwe inwoners Een creatieve stad, welke aantrekkelijk is voor jonge professionals Agenderen overzicht (ontbrekende) culturele voorzieningen die aantrekkelijk zijn voor jonge professionals, innovatie bevorderen en behoren bij een (boven) regionale stad Netwerk van creatieve makers zichtbaar maken Een levendige binnenstad (vanuit economisch oogpunt) In co-creatie met alle stakeholders werken aan een levendige binnenstad
Doel | Prestatie Inzet van citymarketing om de levendige binnenstad zichtbaar te maken Ambitie 5: Circulaire plastics - Europees koploper Versterken van het innovatief | Samen met de provincie Drenthe is een gezamenlijke chemiecluster | agenda circulaire plastics vormgegeven Er wordt concreet uitvoering gegeven aan de strategie van Chemport voor de koolstoftransitie en de strategie van Greenwise Circular Plastics, bijvoorbeeld door projecten als PlesTic - Ready, Care2Change en S3orted Versterken van de circulaire | Het actieplan Circulaire Economie wordt uitgevoerd en in maakindustrie (industriële symbiose) | 2026, aan de hand van opgedane inzichten en verdiepende informatie, herijkt Ambitie 6: Talent, kennis en expertise in de regio Versterken van de regionale | Samenwerking op het gebied van onderwijs, bedrijfsleven, economie door beroepsonderwijs | zorg en overheid door gerichte LLO trajecten te starten en uit te voeren NHLStenden en DCTerra optimaal faciliteren bij het ontwikkelen en realiseren van een BeroepsOnderwijsCampus voor MBO, HBO en WO onderwijs Talent aantrekken en behouden: | Talenten laten zien hoe goed het woon-werk klimaat is en kennis en expertise in de regio | dat er prachtige bedrijvigheid is om te werken Emmen studiestad | Onderzoek naar wensen en behoeften van MBO studenten Toelichting afwijking doelen en prestaties Landbouwfoto wordt gemaakt We zijn in
gesprek met LTO, maar zij hebben aangegeven eerst de vaststelling van de Omgevingsvisie te willen afwachten voordat zij verdere stappen willen zetten rondom een landbouwfoto en een landbouwvisie. Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonome afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -14.772 | -20.277 | -16.842 | -3.436 Baten | 2.861 | 4.007 | 3.662 | 345 Saldo van baten en lasten | -11.910 | -16.270 | -13.179 | -3.091 Stortingen in reserves | -200 | -200 | -3.708 | 3.508 Onttrekkingen aan reserves | 1.145 | 2.750 | 2.679 | 71 Mutaties reserves | 945 | 2.550 | -1.029 | 3.579 Totaal | -10.965 | -13.721 | -14.208 | 488 21 Toelichting In dit beleidsprogramma zijn geen autonome ontwikkelingen. Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage.
Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Kapitaallasten | -2 | 0 | -2 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | -66 | 0 | -66 | 0 Resultaatneutrale wijzigingen | 3.459 | -345 | -465 | -3.579 Mutaties kleiner dan 70.000 (bestaand beleid) | 45 | 0 | 45 | 0 Totaal overige mutaties | 3.436 | -345 | 3.091 | -3.579 22 23 3.3 Veiligheid Trends en ontwikkelingen Naast de prioriteiten uit het Integraal Veiligheidsplan doen zich nieuwe landelijke en regionale ontwikkelingen voor die gevolgen hebben voor de lokale veiligheidsaanpak. Zo is de Wet veilige jaarwisseling in werking getreden. Daarnaast vragen de voorbereiding op langdurige verstoringen van vitale voorzieningen, de invloed van onl ine ontwikkelingen op de openbare orde en de regionale ontwikkelingen rond intieme terreur en femicide om verdere lokale en regionale afstemming. Tegelijkertijd blijven asielgerelateerde overlast en complexe woon - en zorgproblematiek druk leggen op de beschikbare capaciteit en expertise. Ondermijning De aanpak van ondermijning wordt verder versterkt door de bestuurlijke aanpak, integrale casusregie en informatiepositie verder te ontwikkelen. PGA-X wordt binnenkort in gebruik genomen om signalen, casuïstie k en interventies beter centraal te registreren en volgen. Daarnaast wordt de aanpak van mensenhandel en zorgfraude verder ontwikkeld, onder meer via regionale samenwerking.
De focus ligt daarbij steeds meer op een samenhangende en informatiegestuurde aanpak. Drentse Aanpak Ondermijning Binnen de Drentse Aanpak Ondermijning wordt de regionale samenwerking verder geïntensiveerd. In het bijzonder wordt gewerkt aan een gezamenlijke aanpak van zorgfraude en de versterking van de aanpak van mensenhandel. Emmen participeert actief in regionale werkgroepen en draagt bij aan de ontwikkeling van gezamenlijke beleidskaders en werkwijzen. Hiermee wordt de verbinding tussen de regionale aanpak en de lokale uitvoering verder versterkt. Maatschappelijke weerbaarheid Het programma Weerbaar Drenthe is verder geconcretiseerd. Er is een regionale kerngroep ingericht en Emmen heeft een programmamanager aangesteld om de lokale voorbereiding te coördineren. Tegelijkertijd wordt verwacht dat aanvullende inzet nodig blijft op gemeentelijke continuïteit, cyberweerbaarheid en crisisvoorbereiding. Over de structurele financiering van deze bredere weerbaarheidsopgave bestaat momenteel nog onduidelijkheid. De VNG geeft aan dat de beschikbare middelen vanaf 2027 niet toereikend zijn voor de volledige gemeentelijke opgave. Veilige dorpen en wijken De gebiedsgerichte veiligheidsaanpak is verder uitgewerkt. Voor vijf gebieden zijn concept -veiligheidsagenda’s opgesteld, waarin het bestaande veiligheidsbeleid is vertaald naar de lokale opgav en en de inzet van betrokken partners.
In het stationsgebied is het cameratoezicht uitgebreid en wordt gewerkt aan de structurele inrichting van real-time cameratoezicht. Toezicht en handhaving worden daarbij risicogericht ingezet. Ook het proces voor woonoverlast is herzien, met het AVE-model als uitgangspunt. Het woonteam wordt steviger gepositioneerd en de regie op complexe casuïstiek wordt duidelijker belegd. Binnen de aanpak van huiselijk geweld en intieme terreur wordt de mogelijke doorontwikkeling v an het Noord-Drentse steunpunt Veilig in Relatie naar een Drenthebrede voorziening voorbereid. Daarnaast is de weegtafel Stalking structureel ingebed en is de behandelde casuïstiek uitgebreid naar femicide. Binnen de aanpak van grensjongeren wordt een specialist ingezet die betrokken professionals ondersteunt met advies en praktijkbegeleiding. Asielproblematiek De veiligheids- en leefbaarheidsvraagstukken rondom de asielproblematiek blijven aandacht vragen, met name in Nieuw-Weerdinge en het stationsgebied. Het Handhavingsteam Asiel is ingericht en wordt ingezet naast de bestaande inzet van politie, boa’s en particuliere beveiliging. Een coördinator zorgt voor de verbinding tussen de betrokken partners en voor een meer integrale afstemming van de inzet. De ontwikkeling van de overlast wordt periodiek geëvalueerd en vormt mede de basis voor de verdere inzet.
24 Sociaal-maatschappelijke spanningen De gemeente zet in op het vroegtijdig herkennen en bespreekbaar maken van maatschappelijke spanningen, polarisatie en radicalisering. Hiervoor worden professionals verder toegerust via ROR-trainingen (Rijks Opleidingsinstituut Radicalisering) en wordt gewerkt aan een duidelijke meldroute voor signalen. Ook wordt de samenwerking tussen het sociaal- en veiligheidsdomein verder versterkt. De komende periode ligt de nadruk op het verder ontwikkelen van signalering, handelingsperspectief en afgestemde communicatie. Inzet Boa's en ontwikkelingen VRD De inzet van boa’s wordt steeds meer gebieds- en risicogericht georganiseerd, waarbij de beschikbare capaciteit wordt afgestemd op actuele veiligheidsvraagstukken. De samenwerking tussen boa’s, politie en andere veiligheidspartners wordt verder versterkt, onder meer rondom de aanpak van overlast en de asielproblematiek. Daarnaast wordt binnen de Veiligheidsregio Drenthe gewerkt aan de versterking van crisisbeheersing en maatschappelijke weerbaarheid. De ontwikkeling van onder meer noodsteunpunten, crisiscommunicatie en de gemeentelijke crisisorganisatie vraagt de komende periode om verdere lokale en regionale afstemming. Veiligheidsregio Drenthe (VRD) Binnen de Veiligheidsregio Drenthe wordt gewerkt aan een verdere versterking van de regionale crisisbeheersing en weerbaarheid.
De samenwerking tussen gemeenten en veiligheidspartners wordt verder ontwikkeld, onder meer op het gebied van crisisbeheersing, bevolkingszorg en voorbereiding op langdurige verstoringen. Ook wordt gekeken naar de wijze waarop gemeenten gezamenlijk kunnen anticiperen op nieuwe en complexe veiligheidsrisico’s. De komende periode staat in het teken van het verder concretiseren en lokaal verankeren van deze ontwikkelingen. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( , , ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel Prestatie Ambitie 1: Ondermijning Vroegtijdig signalen ondermijning herkennen Uitrollen en implementeren van een eenduidige signalering- en registratiestructuur binnen gemeente en ketenpartners. Ontwikkelen dashboard ondermijning ten behoeve van databedreven en (pro)actief onderzoek, waarmee tenminste 2 onderzoeken worden uitgevoerd, wat zorgt voor een gerichte integrale controle. Voedingsbodem ondermijning verkleinen Ontwikkelen en uitvoeren van een weerbaarheidsprogramma voor minimaal 2 kwetsbare doelgroepen per jaar. Uitvoeren van bewustwordingscampagnes en integriteitstrainingen voor minimaal 50 professionals jaarlijks.
Het effectief en zichtbaar optreden tegen ondermijnende activiteiten Realiseren van ten minste 3 integrale aanpakken per jaar gericht op personen, bedrijven en locaties met ondermijningsrisico’s. Organiseren of bijwonen van minimaal 2 trainingssessies per jaar voor medewerkers om kennis en kwaliteit van bestuursrechtelijke producten te verhogen, zodat deze effectief ingezet worden.
25 Doel Prestatie Ambitie 2: Digitale en maatschappelijke weerbaarheid Digitale weerbaarheid van inwoners versterken. Organiseren van bewustwordingsactiviteiten per jaar gericht op digitale risico’s voor inwoners (lezingen, workshops, campagnes, lesprogramma's). Digitale weerbaarheid van lokale ondernemers vergroten Participeren in samenwerkingsverbanden om bewustwording te vergroten, passend bij de digitale transitie uit Programma Economie en Werkgelegenheid. Faciliteren van samenwerkingen tussen ondernemers en IT- experts om kwetsbaarheden te identificeren en te verminderen. Maatschappelijke weerbaarheid van inwoners en organisatie versterken Opstellen en implementeren van een regionaal plan voor maatschappelijke weerbaarheid samen met Drentse gemeenten, met actieve begeleiding door de VRD- organisatie. Ambitie 3: Veilige dorpen en wijken Aanpak asielproblematiek in Nieuw- Weerdinge en stationsgebied Emmen centrum Uitvoeren van een integrale aanpak samen met ketenpartners. Het regelmatig onderhouden van contact met de erkende overlegpartner om ervaringen en zorgen te bespreken en mee te nemen in beleid. Effectief toezicht, handhaving en beveiliging Handhaven van zichtbare aanwezigheid van toezichthouders in alle wijken en dorpen en het inzetten van gerichte surveillance op hotspot locaties.
Jaarlijks meten van veiligheidsbeleving via enquêtes, met als doel een bovengemiddelde score te behouden of te verbeteren. Verminderen van drugshandel met focus op jongerenpreventie en vroegsignalering Ontwikkelen en uitvoeren van een preventieprogramma gericht op jongeren in risicowijken en/of scholen, met minimaal 3 workshops en trainingen per jaar. Door zichtbaar aanwezig te zijn, meldingen serieus nemen en inwoners actief te betrekken bij veiligheidsvraagstukken. Organiseren van overleg met afvaardigingen van bewoners, om meldingen te bespreken en op te volgen. Iedereen kan veilig deelnemen aan het verkeer We geven met het programma gedrag, verkeerseducatie uitvoering aan verschillende educatieve projecten. De voorbereiding van de aanpak van 4 gevaarlijke kruispunten is gestart: • Houtweg – Laan van de Marel • Statenweg – Veldlaan • Boslaan – Houtweg • Nieuw-Amsterdamsestraat – Brinkenweg Ambitie 4: Voorkomen sociaal-maatschappelijke spanningen Onze ambitie is om polarisatie tegen te gaan en een samenleving te bevorderen waarin diversiteit wordt gewaardeerd en waar respectvolle omgang tussen verschillende groepen vanzelfsprekend is. We ondersteunen initiatieven die dialoog tussen verschillende groepen bevorderen en wederzijds begrip versterken. We monitoren signalen van polarisatie en stemmen onze aanpak af met politie, onderwijs en welzijnsinstellingen.
Wij willen radicalisering vroegtijdig herkennen en voorkomen en zo bijdragen aan een veilige en inclusieve gemeenschap. We werken samen met partners binnen het veiligheidsdomein en het sociaal domein aan vroegsignalering en preventie. We investeren in bewustwording en scholing voor professionals en vrijwilligers.
Toelichting afwijking doelen en prestaties Ontwikkelen dashboard ondermijning ten behoeve van databedreven en (pro)actief onderzoek, waarmee tenminste 2 onderzoeken worden uitgevoerd, wat zorgt voor een gerichte integrale controle. Het dashboard ondermijning is nog in ontwikkeling en kon daarom nog niet worden benut als informatiebron voor integrale controles. Deze controles vinden wel plaats en worden gebaseerd op de gegevens en signalen die via de bestaande informatiebronnen beschikbaar zijn. Ontwikkelen en uitvoeren van een weerbaarheidsprogramma voor minimaal 2 kwetsbare doelgroepen per jaar. Er vinden activiteiten plaats gericht op bewustwording en weerbaarheid, maar deze hebben vooralsnog een incidenteel karakter. Een structurele bewustwordingsagenda waarmee jaarlijks planmatig minimaal twee kwetsbare doelgroepen worden bereikt, is nog niet opgesteld. Opstellen en implementeren van een regionaal plan voor maatschappelijke weerbaarheid samen met Drentse gemeenten, met actieve begeleiding door de VRD-organisatie. De regionale uitwerking van maatschappelijke weerbaarheid is gestart, maar verloopt minder snel dan eerder voorzien. De inhoudelijke kaders, prioriteiten en planning vragen nog om verdere concretisering.
Hierdoor kan de lokale implementatie nog niet volledig worden opgepakt en blijft de voortgang mede afhankelijk van de regionale coördinatie en ondersteuning vanuit de VRD. Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonome afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -12.912 | -13.504 | -14.918 | 1.414 Baten | 72 | 114 | 857 | -743 Saldo van baten en lasten | -12.840 | -13.390 | -14.062 | 671 Onttrekkingen aan reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Mutaties reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | -12.840 | -13.390 | -14.062 | 671 Toelichting Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Extra kosten ondersteuning BOA-team | -70 | 0 | -70 | 0 De omvang van het BOA-team is de afgelopen jaren behoorlijk gegroeid. Hierdoor zijn ook de kosten voor de ondersteuning en faciliteiten van het team toegenomen, terwijl de beschikbare budgetten niet in dezelfde mate zijn meegegroeid. De extra kosten zijn de afgelopen jaren binnen de bestaande begroting opgevangen. Deze wijze van dekking is voor 2026 niet langer haalbaar. In de begroting 2027 is rekening gehouden met de hogere kosten, waardoor vanaf 2027 sprake is van een passende budgettaire dekking.
Extra kosten opleiding en ontwikkeling medewerkers | -150 | 0 | -150 | 0 veiligheid en handhaving Binnen het veiligheidsdomein zijn ervaren medewerkers schaars. Hierdoor wordt steeds meer ingezet op het werven van medewerkers met ontwikkelpotentieel en het intern opleiden van eigen medewerkers. Dit geldt in het bijzonder voor het BOA-team, waar vacatures steeds vaker worden ingevuld met junior BOA's die binnen de organisatie verder worden opgeleid. De hiermee samenhangende kosten voor opleiding, begeleiding, coaching en professionele ontwikkeling nemen toe. Hierdoor ontstaat in 2026 een tekort van € 150.000. Gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt wordt de komende periode bezien in hoeverre deze hogere opleidings- en ontwikkelkosten een structureel karakter hebben en of hiervoor structureel aanvullende middelen nodig zijn. 26 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Extra kosten veiligheidsmaatregelen en complexe | -200 | 0 | -200 | 0 veiligheidsvraagstukken Binnen het veiligheidsdomein is sprake van een sterke toename van complexe en langdurige veiligheids- en handhavingsvraagstukken. Hierdoor is in 2026 extra inzet nodig geweest van veiligheidsmaatregelen, zoals cameratoezicht en tijdelijke cameraopstellinge | n, aangevuld met extra toezicht- en handhavingscapaciteit.
De hiermee samenhangende meerkosten waren bij het opstellen van de begroting 2026 niet in deze omvang voorzien. Hoewel de druk op het veiligheidsdomein toeneemt, is op d | it moment nog onvoldoende duidelijk in hoeverre sprake is van een structurele ontwikkeling. De kostenontwikkeling wordt daarom de komende periode nauwlettend gevolgd. Hogere bijdrage Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe | -150 | 0 | -150 | 0 De gemeente Emmen neemt deel aan het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe voor de integrale aanpak van complexe casuïstiek op het snijvlak van zorg, veiligheid en strafrecht. Deze samenwerking is noodzakelijk bij dossiers waarbij reguliere interventies onvoldoende zijn en meerdere organisaties gezamenlijk moeten optreden. De gemeentelijke bijdrage aan het Zorg- en Veiligheidshuis is de afgelopen jaren structureel toegenomen, terwijl het hiervoor beschikbare gemeentelijke budget niet in dezelfde mate is meegegroeid. Hierdoor is binnen het beleidsprogramma een structureel tekort ontstaan. Dit tekort is eerdere jaren binnen de bestaande budgetten opgevangen. Deze wijze van dekking is niet langer houdbaar en leidt tot druk op andere budgetten binnen het beleidsprogramma. Hierdoor ontstaat in 2026 een tekort van € 150.000. In de begroting 2027 is rekening gehouden met de structureel hogere bijdrage aan het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe.
Totaal | -570 | 0 | -570 | 0 Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage. Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Kapitaallasten | 7 | 0 | 7 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | -108 | 0 | -108 | 0 Resultaatneutrale wijzigingen | -743 | 743 | 0 | 0 Totaal overige mutaties | -844 | 743 | -101 | 0 27
29 3.4 Onderwijs en Jeugd Trends en ontwikkelingen In april 2026 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen met gevolgen voor de vrijstellingen zoals geregeld in artikel 5 onder b van de Leerplichtwet. Dit heeft gevolgen voor kinderen die leerplichtig zijn. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de rela tie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren ( , , ) is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel Prestatie Jeugdigen kunnen hun talenten ontplooien. In 2026 wordt gestart met de inpassing Mytylschool bij de vervangende nieuwbouw van SO Thrianta en de huidige VSO Thrianta. In het tweede kwartaal van 2026 wordt de nieuwbouw van Kindcentrum Zandzoom in de wijk Delftlanden opgeleverd. Hiermee zorgen we voor goede, eigentijdse scholen voor onze jonge inwoners. In 2026 evalueren we de pilot Vervoer+ (leerlingenvervoer voor leerlingen die niet onder het Leerlingenvervoer of Jeugdwetvervoer vallen) en implementeren en borgen we de daaruit voortkomende aanbevelingen. Hiermee zorgen we ervoor dat vervoer geen belemmering vormt voor een passende plek binnen onderwijs of jeugdhulp. De uitvoering van de pilot loopt door tot juli 2027. Kinderen en jeugdigen groeien gezond en veilig op.
We gebruiken het gedachtegoed van Sharon Stellaard, gepromoveerd op het Boemerangbeleid, om de uitvoering van het jeugdbeleid tegen het licht te houden en handelen daarnaar. In 2026 wordt gezamenlijk onderzocht of de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid (GGG) binnen de lokale coalitie Kansrijke Start ingebed kan worden. Iedereen werkt en participeert eventueel met een steuntje in de rug. In 2026 wordt er vanuit het nieuwe regionaal beleidsplan Volwasseneneducatie (AMRD), een lokaal plan voor de aanpak ‘Emmen telt mee met Taal’ geschreven. In 2026 starten we samen de regiodeal-partners met de uitvoering van het actieplan Basisvaardig op de werkvloer. Tijdens deze regiodealperiode, die loopt tot eind 2027, willen wij 200 werknemers scholen op het verhogen van basisvaardigheden. Toelichting afwijking doelen en prestaties We gebruiken het gedachtegoed van Sharon Stellaard, gepromoveerd op het Boemerangbeleid, om de uitvoering van het jeugdbeleid tegen het licht te houden en handelen daarnaar. Bij de uitvoering van het jeugdbeleid wordt gewerkt vanuit de inzichten van Sharon Stellaard over boemerangbeleid. Deze inzichten worden actief betrokken bij beleidskeuzes en de verdere ontwikkeling van het jeugdbeleid. Het borgen van deze werkwijze binnen de organisatie vraagt echter een blijvende en continue inspanning.
Gelet op deze voortdurende ontwikkelopgave is de voortgang op dit onderdeel als oranje beoordeeld.
Budgettaire ontwikkelingen In de onderstaande tabel zijn alle financiële afwijkingen opgenomen. De autonome afwijkingen van € 70.000 en hoger worden nader toegelicht. Bedragen x € 1.000 | Primitieve | Gewijzigde | Prognose | Afwijking begroting | begroting | BERAP II Lasten | -18.525 | -19.338 | -18.529 | -809 Baten | 6.299 | 6.892 | 6.940 | -48 Saldo van baten en lasten | -12.226 | -12.446 | -11.589 | -856 Stortingen in reserves | -5 | -5 | -5 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 146 | 146 | 146 | 0 Mutaties reserves | 141 | 141 | 141 | 0 Totaal | -12.085 | -12.304 | -11.448 | -856 Toelichting Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Onroerendezaakbelasting scholen | -110 | 0 | -110 | 0 Door de juridische overdracht van een aantal schoolgebouwen aan de schoolbesturen in 2025 worden de OZB-kosten niet langer rechtstreeks door de gemeente betaald. Deze kosten kunnen echter door de schoolbesturen bij de gemeente worden gedeclareerd. Hierdoor nemen de gemeentelijke lasten ten opzichte van voorgaande jaren toe. Totaal | -110 | 0 | -110 | 0 Onderstaande tabel bevat mutaties die niet afzonderlijk binnen het beleidsprogramma worden toegelicht. De kapitaallasten zijn centraal toegelicht in paragraaf 2.3. Budget- en resultaatneutrale wijzigingen en mutaties kleiner dan € 70.000 zijn opgenomen in de bijlagen bij deze bestuursrapportage.
Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo L/B | Mutatie reserves Kapitaallasten | 743 | 0 | 743 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | 223 | 0 | 223 | 0 Mutaties kleiner dan 70.000 (bestaand beleid) | -48 | 48 | 0 | 0 Totaal overige mutaties | 919 | 48 | 966 | 0 30 31 3.5 Bouwen, Wonen en Milieu Trends en ontwikkelingen Bouwen & Wonen De woningbouwopgave blijft onverminderd groot. In de afgelopen jaren zijn in de gemeente Emmen bijna 2.000 woningen gerealiseerd, door onszelf, woningcorporaties, ontwikkelaars en CPO's. Tegelijkertijd blijft de vraag naar passende en betaalbare woningen groot. De komende jaren ligt de nadruk daarom niet alleen op het toevoegen van woningen, maar ook op het versnellen van woningbouwprojecten en het beter laten aansluiten van het woningbouwprogramma op de actuele en toekomstige woonbehoefte. Daarbij is extra aandacht voor starters, senioren en andere doelgroepen die op zoek zijn naar passende woonruimten in onze wijken en dorpen. Per 1 juli 2026 is de Wet versterking regie volkshuisvesting in werking getreden. Met deze wet krijgt de overheid meer mogelijkheden om te sturen op hoeveel, waar en voor wie wordt gebouwd. De wet vraagt van gemeenten om de volkshuisvesting meer integraal en in samenhang met regionale en provinciale afspraken vorm te geven.
We werken toe naar een verplicht Volkshuisvestingsprogramma en een huisvestingsverordening met onder meer afspraken over de huisvesting van urgent woningzoekenden (middels urgentieverordening) en andere aandachtsgroepen. Integraal werken aan wijken en dorpen De doorontwikkeling van de omgevingsvisie vraagt om een meer gebiedsgerichte, integrale werkwijze om in de Emmense samenleving aan te sluiten bij lopende vraagstukken. Dit komt ten goede aan efficiëntie en effectievere inzet van middelen en capaciteit. In het komende jaar leidt deze doorontwikkeling tot een andere werkwijze. Energietransitie Per 1 juli is een nieuw prioriteringssysteem van kracht geworden voor de toewijzing van capaciteit van het elektriciteitsnetwerk. Op voorstel van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is binnen het landelijke prioriteringssysteem ruimte gecreëerd voor projecten die voorzien in maatschappelijke basisbehoeften, waaronder woningbouw en onderwijshuisvesting. De gemeenten werden geconfronteerd met het feit dat zij hier een incidentele coördinerende rol in gekregen. Dit proces en de rol van de gemee nte was bij het opstellen van de begroting niet bekend. De importantie en impact van dit proces vraagt het nodige van de organisatie. Voor de inzet van personele capaciteit, automatisering, externe communicatie en juridische expertise.
De kosten worden ten laste van het proces budget van programma Wonen geboekt. Door dit proces goed te doorlopen wordt de kans op een aansluiting op het elektriciteitsnetwerk vergroot, maar is nog geen 100% zekerheid van een aansluiting. Steeds meer (grote) gemeenten zijn in toenemende mate ontevreden over de gebrekkige wettelijke instrumenten om de energietransitie effectief en efficiënt uit te kunnen voeren en over hoe zij betrokken zijn bij de totstandkoming van de strategische keuzes van de netbeheerders. Een aantal grote gemeenten in het Enexis verzorgingsgebied, waaronder gemeente Emmen, hebben zich verenigd en bieden de netbeheerder ondersteuning in het uitwerken van hun strategisch plan en vragen daarbij om meer duidelijkheid en zekerheid over de planningen van de netbeheerder. Hiermee willen we bereiken dat de gemeentelijke invalshoeken niet ondergesneeuwd raken. De gemeenten zetten steeds vaker de VNG in om hun betrokkenheid bij de ontwikkeling van nieuwe wetgeving te kunnen waarborgen. Er worden een aantal moties ingediend voor komende Algemene ledenvergadering van de VNG. Voor Emmen zijn twee moties van groot belang: • Motie Omgevingsrechtelijk sturen op het energiesysteem (ORSE). Dit traject richt zich op de juridische en ruimtelijke verankering van de energietransitie binnen het stelsel van de Omgevingswet.
Het traject heeft als doel om overheden (gemeenten, provincies en het Rijk) betere juridische instrumenten te geven om te sturen op de fysieke leefomgeving en de inrichting van het toekomstige energiesysteem. • Motie Landelijke regie en uniforme ontsluiting van woning- en energiedata voor de energietransitie. In deze motie pleit voor het beschikbaar maken en waar nodig uniformeren van alle relevante datasets op het hoogst mogelijke detailniveau voor gemeenten, met inachtneming van privacywetgeving 32 Bodemdaling In de afgelopen jaren is er in Emmen ervaring opgedaan met funderingsschade, mede veroorzaakt door bodemdaling. Emmen is nu als één van de zes koplopergebieden betrokken bij de Nationale Aanpak Funderingen (NAF). Voor een gebiedsgerichte leeraanpak (GLA) hebben we van het rijk met de meicirculaire €1.000.000 aan doeluitkering ontvangen. Op basis van een Plan van Aanpak ( eind mei 2026 aangeleverd) hebben we een aanvullende doeluitkering van nog eens €1.000.000 toegezegd gekregen. Deze wordt in 2 termijnen uitgekeerd. De eerste €500.000 met de decembercirculaire 2026; de tweede €500.000 met de meicirculaire 2027. Met deze doeluitkering van €2.000.000 kunnen de ervaringen verder worden uitgebouwd en worden ingebracht om andere overheden te leren op welke wijze funderingsschade efficiënt en effectief kan worden opgepakt.