Achtergrondrapport Plan-milieueffetrapportage Omgevingsvisie Emmen 2040

kans op toename woningcapaciteit doordat er meer netcapaciteit is waardoor het mogelijk wordt om meer woningen te bouwen

medewerking verlenen aan de ontwikkeling van een nieuw hoogspanningsstation ten noorden van de A37 bij Veenoord

kans op toename woningcapaciteit doordat er meer netcapaciteit is waardoor het mogelijk wordt om meer woningen te bouwen

mobiliteitsknooppunten benutten door bij elkaar brengen van functies op het gebied van publieksvriendelijke bedrijvigheid (onder andere kantoren, ZZP en start-ups), onderwijs, wonen en voorzieningen (bijv. bij station Emmen Zuid)

risico op afname gezondheidsfactoren (eenzaamheid) doordat op plekken met meer toename verdichting bewoners elkaar minder ontmoeten kans op toename tevredenheid met woning en woonomgeving doordat voorzieningen en werkplekken dichterbij worden gebracht risico op afname van tevredenheid met woning en woonomgeving door mogelijk toenemende drukte en onoverzichtelijkheid in de omgeving kans op toename beschikbaarheid van voorzieningen door een concentratie van functies die de buurt ondersteunen

omgeving van het ziekenhuis (als onderdeel van de Greenwise Campus) doorontwikkelen tot een gebied waarin wordt gewerkt aan het beantwoorden van de zorgvraag van de toekomst

kans op toename van het aantal jaren vanaf geboorte naar verwachting doordat de zorgvraag van de toekomst wordt ondervangen in de gemeente met de nieuwe Greenwisecampus risico op afname van het aantal jaren vanaf geboorte naar verwachting door het toenemen van de hittestress

93 | 228 Witteveen+Bos | 145326/25-014.619 | Definitief

Bouwsteen

Kans / Risico kans op toename beschikbaarheid voorzieningen door versterking van de lokale economie door nieuwe voorzieningen in de buurt en door nabijheid van gezondheids- en welzijnsvoorzieningen kans op afname werkloosheidspercentage door meer werkgelegenheid in de zorgsector en aanverwante gebieden door ontwikkelingen rondom de Greenwisecampus kans op toename gezondheidsfactoren er veel zorgfaciliteiten zijn en er wordt gewerkt aan de zorgvraag van de toekomst

bouw van windmolens langs de N34

risico op afname tevredenheid met woning en woonomgeving door overlast door geluid en slagschaduw van de windmolens, wat kan leiden tot negatieve impact op het woongenot van omwonenden

tot en met 2040 een extra ruimtevraag van ca. 65 ha voor transitie naar circulaire economie

kans op verhoging van de levenskwaliteit door integratie van circulaire projecten met woonwijken, zoals lokale voedselproductie risico op vermindering van woonkwaliteit door drukte en activiteiten gerelateerd aan circulaire economie

open, groene karakter van Emmen behouden door dit als vertrekpunt te nemen bij ruimtelijke ontwikkelingen

risico op toename woningtekort doordat het behouden van open karakter in strijd kan zijn met woningbouw. kans op toename tevredenheid met de omgeving van de woning doordat de omgeving groener is risico op afname van de beschikbaarheid van de voorzieningen doordat het behouden van het open karakter leidt tot grotere afstanden tot voorzieningen kans op toename voldoende beweging en afname eenzaamheid doordat openbaar groen ruimte geeft om te sporten en mensen te ontmoeten kans op toename levensverwachting doordat er minder hittestress is en meer groen gecorreleerd is met een hogere levensverwachting

gebiedsgericht vastgoedeigenaren (particulieren, verhuurders) ruimte geven om te investeren in hun vastgoed en woningen (bijv. verduurzaming, optoppen, woningsplitsing, transformatie, bijgebouwen of mantelzorgwoningen en meervoudig ruimtegebruik)

kans op toename woningcapaciteit doordat ruimte wordt gegeven aan vastgoedeigenaren om woningen op te toppen

kans op toename woongenot doordat vastgoedeigenaren ruimte wordt gegeven om woningen te transformeren en de kwaliteit van de woning daardoor verbetert in het zuidoosten, rondom het Bargerveen, inzet op extensivering en ruimte bieden voor verwevenheid met natuur en recreatie & toerisme: hier géén ruimte voor nieuwvestiging van intensieve veehouderijen

kans op toename woongenot in het zuidoosten doordat er meer verwevenheid met natuur en recreatie is in de omgeving

inzet op ruimtelijke spreiding om balans tussen rust en reuring te hebben met betrekking tot recreatieve voorzieningen

kans op toename woongenot doordat mensen meer rust maar ook meer reuring kunnen opzoeken wat leidt tot meer tevredenheid van de woonomgeving kans op toename voorzieningen door ruimtelijke spreiding in plaats van alle recreatieve voorzieningen in Emmen-stad concentreren risico op afname van de beschikbare voorzieningen doordat mensen minder geconcentreerd wonen dus voorzieningen ook minder geconcentreerd kunnen zijn

94 | 228 Witteveen+Bos | 145326/25-014.619 | Definitief

Bouwsteen

Kans / Risico kans op toename voldoende beweging en afname eenzaamheid doordat met een ruimtelijke spreiding van recreatieve voorzieningen er altijd een sportclub of gezellig plek in de buurt is, wat de drempel verlaagt

zoveel mogelijk natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen

kans op toename woongenot doordat woningen en omgeving zullen vergroenen als gevolg van natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen wat tot een toename van de tevredenheid met woning en woonomgeving leidt kans op toename levensverwachting doordat er minder hittestress is en meer groen gecorreleerd is met een hogere levensverwachting

op de flanken van de Hondsrug unieke woonconcepten creëren door natuur met woningbouw te combineren

kans op afname woningtekort doordat er nieuwe woningen worden gerealiseerd kans op toename woongenot doordat er unieke woonconcepten worden gecreëerd door natuur en woningbouw te combineren kans op toename voldoende beweging doordat veel openbaar groen in de buurt leidt tot meer sporten kans op toename levensverwachting doordat meer groen gecorreleerd is met een hogere levensverwachting

aanleggen van ecologische verbindingszones tussen de verschillende natuurgebieden

kans op toename woongenot doordat er meer natuur is waar bewoners van kunnen genieten kans op toename voldoende beweging doordat veel openbaar groen in de buurt leidt tot meer sporten

het zichtbaarder maken van cultuurhistorische elementen, zoals de dorpen en dorpslinten, ontginningsstructuren, waterwegen, hunebedden, grafheuvels enzovoort

kans op toename van het woongenot doordat de cultuurhistorische elementen van de woning en woonomgeving zichtbaarder worden gemaakt

toeristische trekpleisters (bijv. Wildlands, de Hondsrug, het Bargerveen, het Veenpark en de hunebedden) worden via een netwerk van recreatieve fiets-, wandel- en vaarroutes beter met elkaar en de wijde regio verbonden

kans op toename woongenot doordat er unieke woonconcepten worden gecreëerd door natuur en woningbouw te combineren kans op toename voldoende beweging doordat veel openbaar groen in de buurt leidt tot meer sporten

onderzoeken van de mogelijkheden voor het aanleggen van een noordelijke rondweg om het centrum heen

kans op toename tevredenheid met woonomgeving doordat er minder verkeer door het centrum heen gaat

groei woningvoorraad met 10.000 woningen

kans op van woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte doordat er nieuwe woningen worden gerealiseerd kans op toename beschikbaarheid voorzieningen doordat met een groeiend aantal woningen en inwoners meer voorzieningen bij kunnen komen risico op afname beschikbaarheid voorzieningen doordat met nieuwe woningen er minder voorzieningen per woning zijn en de beschikbaarheid lager wordt

groei inwoners naar ca. 120.000

risico op afname van woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte door groei in aantal inwoners vraagt om een verhoogde woningcapaciteit kans op toename woningcapaciteit doordat groei in inwoners de bouw van nieuwe woningen stimuleert risico op toename druk op bestaande voorzieningen door groei aantal gebruikers

95 | 228 Witteveen+Bos | 145326/25-014.619 | Definitief

Bouwsteen

Kans / Risico kans op toename beschikbaarheid voorzieningen doordat met een groeiend aantal inwoners meer voorzieningen bij kunnen komen

Criterium woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte Ten aanzien van het subthema wonen zijn er in alternatief 1 verschillende risico's. Zo kan de groei van het aantal inwoners tot circa 120.000 druk leggen op de woningcapaciteit. Deze kan zijn voor het invullen van de woonbehoefte maar deze ruimte kan ook gaan naar andere ruimtebehoeften. Wanneer er wordt gestreefd het open, groene karakter van Emmen te behouden kan dit toekomstige woningbouw belemmeren waardoor eveneens niet aan de woningbehoefte voldaan kan worden. Ook biedt alternatief 1 verschillende kansen om het woningtekort te verminderen en de woningcapaciteit te verhogen, vooral door nieuwe woningen te realiseren op locaties met nabijheid van voorzieningen, op oude bedrijventerreinen, door herbestemming van agrarische bebouwing, bij groei van de woningvoorraad en door woningbouwprojecten die inspelen op regionale ruimtevraag. Ook het optoppen van bestaande gebouwen en woningbouw aan de flanken van de Hondsrug dragen bij. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). Criterium tevredenheid met woning en woonomgeving Ten aanzien van het subthema wonen biedt alternatief 1 veel kansen op verhoging van de tevredenheid met de woning en woonomgeving.

Dit komt door verbetering van voorzieningen zoals basisonderwijs in BargerCompascuum, Erica, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek, Nieuw-Weerdinge, Roswinkel, Veenoord, Weiteveen en Zwartemeer en nieuwe woningen zoveel mogelijk op plekken met basisvoorzieningen in Emmen-stad en de kerndorpen. Ook komen er meer ontmoetingsplekken in de dorpen en wijken (minimaal één per dorp en wijk). Ook dragen vergroening, functiemenging, betere bereikbaarheid (o.a. via de Nedersaksenlijn), woningaanbod passend bij de behoeften (bijvoorbeeld unieke woonconcepten op de Hondsrug), verduurzaming, en behoud van het open groene karakter bij aan de tevredenheid met de woning en woonomgeving. Tegelijk zijn er risico’s: overlast door verkeerslawaai van nieuwe verbindingen (zoals de Nedersaksenlijn) en geluidshinder van windmolens kan de tevredenheid verlagen, net als het wonen op verouderde bedrijventerreinen of situaties waarin nieuwe woningen niet bij voorzieningen liggen. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). Criterium beschikbaarheid voorzieningen (dorpsniveau) Ten aanzien van het subthema wonen biedt alternatief 1 veel kansen op een grotere en meer diverse beschikbaarheid van voorzieningen op dorpsniveau.

Zoals meer maatschappelijke, dagelijkse en zorgvoorzieningen op dorpsniveau, en een betere spreiding en bereikbaarheid—mede door woningbouw, functiemenging en (spoor)verbindingen als de Nedersaksenlijn. Ook lokale initiatieven, samenwerking met ondernemers en nieuwe ontwikkelingsprojecten dragen hieraan bij. Tegelijk zijn er risico’s, zoals toegenomen druk en mogelijke overbelasting van bestaande voorzieningen door bevolkingsgroei en een grotere toestroom van gebruikers. Ook kan de beschikbaarheid afnemen als woningen te ver van voorzieningen gebouwd worden (zoals alleen in de kerndorpen en Emmen-stad). Ook wanneer bij ruimtelijke ontwikkelingen het open karakter van de gemeente Emmen erg in acht wordt genomen, leidt dit tot grotere afstanden tot - en minder beschikbaarheid van voorzieningen. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+).

96 | 228 Witteveen+Bos | 145326/25-014.619 | Definitief

Criterium gezondheidsfactoren (beweegt voldoende, overgewicht, eenzaamheid) Ten aanzien van het subthema wonen biedt alternatief 1 veel kansen op verbetering van gezondheidsfactoren zoals minder eenzaamheid en meer beweging. Dit komt onder andere door het faciliteren van meer ontmoetingsplekken (op dorps en wijkniveau) waardoor de eenzaamheid afneemt. Ook de uitbreiding van openbaar groen en recreatieve voorzieningen draagt bij aan de verbetering van gezondheidsfactoren omdat mensen hier samen kunnen komen én kunnen bewegen. Door de ontwikkeling van de omgeving van het ziekenhuis (als onderdeel van de Greenwise Campus) ontstaan ook kansen op het gebied van gezondheidsfactoren doordat er zorgfaciliteiten zijn/worden uitgebreid en er wordt gewerkt aan de zorgvraag van de toekomst. Daarnaast zijn bij alternatief 1 ook enkele risico’s aanwezig. Zo ontstaat door de groei naar ca. 120.000 inwoners meer anonimiteit en minder sociale controle, dit leidt mogelijk tot meer eenzaamheid. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). Criterium het aantal jaren vanaf geboorte naar verwachting Ten aanzien van het subthema wonen biedt alternatief 1 voornamelijk kansen voor het verhogen van de levensduur.

Zo draagt het vergroten en behouden van openbaar groen, natuurinclusief bouwen, het verminderen van hittestress en het ontwikkelen van gezonde woonconcepten (op de flanken van de Hondsrug) en rondom natuur dragen allemaal bij aan een hogere levensverwachting. Dit is zo omdat een groene omgeving minder schadelijke stoffen in de lucht heeft en er meer ruimte is om actief en gezond te blijven. Meer groen en minder hittestress zijn duidelijk gecorreleerd met een langere levensduur. Ook biedt alternatief 1 één risico voor het verhogen van de levensduur. Door de ontwikkeling van de omgeving van het ziekenhuis (als onderdeel van de Greenwise Campus) neemt naar verwachting de hittestress toe, wat een negatief gevolg heeft op de levensduur. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+).

6.8.2

Alternatief 2: Zelfstandig Emmen

In alternatief 2 leiden de volgende bouwstenen tot kansen en risico’s ten aanzien van het subthema wonen, zie tabel 6.9.

Tabel 6.9 Bouwstenen met bijhorende kansen en risico’s in alternatief 2: Zelfstandig Emmen Bouwsteen

Kans / Risico

inzet op compleet aanbod aan maatschappelijke en dagelijkse voorzieningen in wijkcentra van Emmen en in de gebieden de Blokken, de Monden en de Velden

kans op toename tevredenheid met woning en woonomgeving in de wijkcentra van Emmen en in de gebieden de Blokken, de Monden en de Velden doordat bewoners meer voorzieningen in hun woonomgeving krijgen kans op toename beschikbaarheid voorzieningen in de wijkcentra van Emmen en in de gebieden de Blokken, de Monden en de Velden doordat er meer maatschappelijke en dagelijkse voorzieningen komen kans op toename voldoende beweging en afname overgewicht en eenzaamheid doordat mensen dichter bij voorzieningen wonen en makkelijker kunnen gaan sporten waardoor mensen elkaar juist tegenkomen en meer plekken in de buurt zijn om elkaar te ontmoeten waardoor je mensen in de buurt kent

faciliteren en instandhouden van minimaal één ontmoetingsplek per dorp en wijk

97 | 228 Witteveen+Bos | 145326/25-014.619 | Definitief

kans op toename tevredenheid met woning en woonomgeving doordat op lokaal niveau ontmoetingsplekken worden gefaciliteerd/instandgehouden

Bouwsteen

Kans / Risico risico op afname tevredenheid met woning en woonomgeving doordat ontmoetingsplekken voor overlast kunnen zorgen kans op afname eenzaamheid doordat er meer plekken zijn om elkaar te ontmoeten

nieuwe woningen zoveel mogelijk op plekken met basisvoorzieningen nabij: Emmen-stad en Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum en Nieuw-Amsterdam (kerndorpen)

kans op verbetering woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte door realiseren van nieuwe woningen

kans op toename tevredenheid met woning en woonomgeving door het realiseren van nieuwe woningen nabij voorzieningen en mobiliteitshubs kans op toename voldoende beweging en afname overgewicht en eenzaamheid doordat mensen dichter bij voorzieningen wonen en makkelijker kunnen gaan sporten waardoor mensen elkaar juist tegenkomen risico op afname gezondheidsfactoren (eenzaamheid) doordat op plekken met meer verdichting bewoners elkaar minder ontmoeten verkennen mogelijkheden functiemenging verouderde bedrijventerreinen

kans op afname woningtekort doordat de woningcapaciteit groter wordt als er woningen worden gerealiseerd op oude bedrijventerreinen kans op toename tevredenheid met woning en woonomgeving doordat er met functiemenging een vitalere woonomgeving ontstaat risico op afname tevredenheid met woning en woonomgeving doordat verouderde bedrijventerreinen als woonomgeving mogelijk niet (meteen) geschikt zijn door hun industriële karakter kans op toename beschikbaarheid voorzieningen door op de verouderde bedrijventerreinen nieuwe voorzieningen te realiseren

beleid voeren rondom Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB): in de nabijheid van de dorpen meer ruimte voor herbestemming naar wonen met mogelijk een combinatie met geclusterde zorg

kans op toename woningcapaciteit door het toevoegen van nieuwe woningen

kans op toename tevredenheid met woning en woonomgeving doordat de woningvoorraad wordt toegespitst op de specifieke behoefte van wonen met geclusterde zorg vergroten van het openbaar groen en groen-blauw om hittestress tegen te gaan: in het bijzonder in de wijken in de stad

kans op toename tevredenheid woonomgeving in de wijken in de stad doordat er meer groen en hittebestendige verblijfsplekken bijkomen kans op toename voldoende beweging en eenzaamheid doordat openbaar groen ruimte geeft om te sporten en mensen te ontmoeten kans op toename levensverwachting doordat er minder hittestress is en meer groen gecorreleerd is met een hogere levensverwachting

nieuwe woningen zoveel mogelijk op plekken die goed bereikbaar zijn: rondom sterke voorzieningencentra en mobiliteitshubs

98 | 228 Witteveen+Bos | 145326/25-014.619 | Definitief

kans op verbetering woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte door realiseren van nieuwe woningen