WEB_202004-0373 - Gemeente Elburg I Beleidsdocument.pdf

Beleidsplan

Spots op Elburg II 2021-2030

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

2

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

Inhoudsopgave Voorwoord

4

De identiteit van Elburg

6

Leefgebied Marktgebied Topbestemming

6 7 7

Samenwerkingsverbanden

8

De droom van Elburg: Elburg prikkelt de zintuigen

10

Zien Ruiken Horen Voelen Proeven

10 11 11 11 11

Thema’s

12

Thema 1 Cultuur Thema 2 Erfgoed Thema 3 Natuur

12 17 21

De verdieping

25

Doelgroepen en de benodigde benadering

27

Doelgroepbenadering Doelstellingen:

27 31

Toerisme

32

Ambitie toerisme Doelstellingen toerisme

32 38

De impact van (Hanze)marketing op het realiseren van de droom

39

Hanzemarketing Veluwe-marketing

39 40

Aandachtspunten

42

Uitvoeringsprogramma

43

Bijlagen

44

Bijlage 1: Landelijke ontwikkelingen en trends Bijlage 2: Lokale ontwikkelingen en trends Bijlage 3: Samenwerkingen Bijlage 4: Geraadpleegde bronnen

44 48 52 53

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

3

Voorwoord Beste inwoners, ondernemers en andere geïnteresseerden, Met groot enthousiasme presenteren wij het beleidsplan van de gemeente Elburg met als inhoudelijke focus cultuur & erfgoed, recreatie & toerisme en evenementen voor de periode 2021-2030. De gemeente wil cultuur, erfgoed, recreatie en toerisme blijvend stimuleren, initiëren en faciliteren. Door middel van cultureel ondernemerschap wil gemeente Elburg verbinden; niet alleen bezoekers en recreanten, maar ook inwoners en bedrijven. Dit plan geeft weer hoe recreatie en toerisme, evenementen en cultuur en educatie bijdragen aan de ontwikkeling van de gemeente Elburg. Hoe? Door de zintuigen van de doelgroepen te prikkelen. In dit beleidsplan lees je hoe wij de zintuigen van doelgroepen prikkelen. Vertaald in ambities, een droom voor de lange termijn en agendapunten voor de korte termijn op het gebied van cultuur & erfgoed, recreatie & toerisme en evenementen. Het plan geeft voor de komende jaren richting aan de ontwikkeling van onze gemeente. In dit plan is rekening gehouden en aansluiting gezocht bij de algemene visie en missie tot 20301: ‘Samen naar een gezonde, veilige en duurzame balans tussen mens, ruimte en gebruik.’ Om dromen werkelijkheid te laten worden, zijn er ook aandachtspunten en punten waarin nog geïnvesteerd dient te worden. Deze punten worden ook in het plan beschreven.

Voor de periode 2021-2030 heeft de gemeente Elburg ervoor gekozen om het beleidsplan onder te verdelen in de volgende thema’s: Cultuur, Erfgoed en Natuur. Recreatie, evenementen en toerisme maken hier integraal onderdeel van uit. In de uitwerking van de thema’s staat het volgende centraal: We gaan Elburg positioneren als leefgebied voor bewoners, als marktgebied voor ondernemers en als topbestemming voor bezoekers. Dit doen we door de verbindingen tussen kernen in de gemeente te versterken evenals de samenwerking met de omliggende regio en haar (Hanze) steden. De thema’s worden belicht vanuit het perspectief van bewoners, bedrijven, toeristen, het gemeentebestuur en

1 Bronvermelding: Omgevingsvisie Elburg (2018), Perspectief Hanzesteden 2020-2025

4

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

andere betrokkenen. Het resultaat? Drie thema’s die elkaar versterken, waardoor alle zintuigen geprikkeld worden en Elburg een aantrekkelijk omgeving wordt om te wonen, te werken en te verblijven. Dit beleidsplan is een doorontwikkeling van het plan ‘Spots op Elburg 2017 - 2020’. Voor de doorontwikkeling is input opgehaald in een brainstormsessie. De groep voor de brainstormsessie is zorgvuldig samengesteld uit raadsleden, beleidsambtenaren en inwoners uit de verschillende kernen en vormde zo een afspiegeling van betrokken partijen bij de ontwikkeling van dit plan. Tevens is er input verkregen uit een online enquête, die uitgezet is bij ondernemers en inwoners van gemeente Elburg. Uit het bestaande plan, de brainstormsessie en 118 ingevulde enquêtes zijn nieuwe en aangescherpte ambities en doelstellingen geformuleerd, die vertaald zijn in dit beleidsstuk voor de komende 10 jaar. Deze doelstellingen worden in het plan benoemd en in het uitvoeringsprogramma uitgewerkt en geconcretiseerd. Zo gaan we samen op weg naar een gedeelde visie en een uitvoeringsprogramma voor Elburg. Veel leesplezier en laat je vooral inspireren.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

5

De identiteit van Elburg Elburg is meer dan een eeuwenoud (Hanze)stadje op de Veluwe. Elburg kenmerkt zich door haar vijf kernen (Elburg, Doornspijk, ’t Harde, Oostendorp en Hoge Enk) en wordt getypeerd door haar unieke ligging en historie. Elburg heeft veel te bieden; van monumentale panden en een historische haven die uitmondt op de randmeren tot de Veluwse bossen, zandverstuivingen en uitgestrekte weidegebieden en natuurlijk de eeuwenoude historie. Hanzestad Elburg is één van de bekendste Hanzesteden van Nederland. De stad heeft een enorm potentieel. Door de unieke combinatie van cultuur, erfgoed en natuur is het een toplocatie als leefgebied voor bewoners, als marktgebied voor bedrijven en als topbestemming voor bezoekers. Dit levert volop kansen op voor de economie. Er wordt gewoond, gereisd, gewerkt, gecreëerd, gestudeerd, gespeeld, gebouwd en ga zo maar door. Veel van de straten ademen nog de sfeer van de middeleeuwen – het tijdperk waarin de vesting is geworden tot wat het nu is.

Leefgebied Elburg is een prachtige plek als leefgebied voor bewoners. De vesting kenmerkt zich door belangrijke culturele waarden, historische botterwerf, verschillende musea, verbinding met het water en natuur en de jaarlijkse evenementen. In de verschillende wijken van Elburg Oost en Oostendorp is en blijft het prettig wonen. Ook zijn daar veel sociale voorzieningen. Doornspijk, Hoge Enk en het buitengebied kenmerken zich door de hechte gemeenschap met vaak een christelijke achtergrond en zijn sterk verweven met het omliggende agrarische landschap. ‘t Harde typeert zich door de centrale ligging, dicht bij de natuur, een goede infrastructuur en door de veelzijdigheid van het dorp. De afgelopen jaren heeft ‘t Harde steeds meer het karakter van een groen dorp in de Veluwse bossen gekregen. Daardoor is Elburg verbonden met de achtergelegen bossen en natuur en een perfecte plek om te wonen.

6

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

Marktgebied Elburg biedt ook een ideaal marktgebied voor bedrijven. Ondernemers kunnen inspelen op het grote aanbod aan activiteiten en grote toestroom van verschillende doelgroepen: van cultuur- en erfgoedliefhebbers tot natuurliefhebbers – van jong tot oud. Door de samenwerkingsverbanden binnen de regio en binnen de Hanzemarketing ontstaan ook voor ondernemers interessante mogelijkheden en kansen.

Topbestemming Naast een rijk aanbod aan activiteiten voor bewoners en bedrijven, wil de gemeente ook bezoekers verleiden om naar Elburg te komen. Elburg heeft heel veel te bieden op het gebied van toerisme. Elburg ambieert een groene en innovatieve toekomst. Dit komt onder andere tot uiting in het cultureel educatief Centrum voor Cultuur. In dit Centrum krijgt educatie en participatie op het gebied van Cultuur, Erfgoed en Natuur een belangrijke plek en wordt duurzaamheid, vergroening en innovatie omarmd. Tevens wordt er in het Centrum actief samengewerkt met partners die ditzelfde doel nastreven. Ook is Elburg uniek en onderscheidend door de contouren van de vesting en het prachtige landschap dat veel diversiteit biedt. Maar ook door cultuurhistorische parels, zoals de Vesting, Hanzestad, botters, visserijcultuur, cultuurlandschappen, landgoederen en kerkepaden. Deze rijkdommen gaan optimaal benut worden. De gemeente wil meer bezoekers verleiden een bezoek te brengen aan deze mooie plek.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

7

Samenwerkingsverbanden Wij zijn trots zijn op wat Elburg te bieden heeft. Al jaren werken negen Hanzesteden in het oosten van Nederland succesvol samen onder het motto ‘Habeant Hansam Suam – Laat ons een Hanzeverbond sluiten’. Ook met andere partners (o.a. Veluwe op 1, Visit Veluwe, Gastvrije Randmeren, Veluwe Remembers en samenwerking met omliggende gemeenten en culturele partners in de regio) worden krachten gebundeld. Deze samenwerkingen zijn succesvol. Samen met deze partners kan Elburg als een unieke plek, waar cultuur, erfgoed en natuur samenkomen, worden gepositioneerd. De Hanzesteden, om er één samenwerkingsverband uit te lichten, werken samen op vijf niveaus. Internationaal werkt Hanzesteden Marketing samen met NBTC Holland Marketing, waarbij de Vlaamse en Duitse markt bewerkt worden via de internationale Hanzestedenlijn. NBTC Holland Marketing zet in op het HollandCity concept en een spreidingsstrategie met dezelfde naam. Via aantrekkelijke verhaallijnen worden plekken in Nederland aan elkaar gekoppeld rondom een gemeenschappelijk, krachtig thema en rondom passies van bezoekers. Eén van deze thema’s is de Hanze. Nationaal werkt Hanzesteden Marketing samen met de provinciale campagnes Gelderse Streken en Visit Oost. De Hanzesteden functioneren daarbij als iconen.

Hanzesteden Marketing coördineert de aanpak en zet deze aanpak door naar de lokale citymarketingorganisaties. Deze organisaties maken de lokale doorvertaling. Door de samenwerking op vijf niveaus is het efficiënt en effectief. Er wordt optimaal gebruik gemaakt van elkaars bestaande netwerk en de budgetten worden gebundeld. Zo wordt een multiplier in het bereik gecreëerd. Door nog meer de verbinding te zoeken, de kracht van ‘samen’ uit te bouwen en de kernen te versterken komt er meer samenhang en eenduidigheid in de uitingen, wat de profilering en positionering van Elburg ten goede komt. Op die manier worden meer bezoekers verleid om een bezoek te brengen aan Elburg of één van de andere mooie Hanzesteden. Samenwerkingen tussen de gemeenten in de regio en ondernemers in bijvoorbeeld gezamenlijke productontwikkeling en arrangementen dient versterkt te worden. Dan kunnen regionale kennis en kosten gedeeld worden en kan er gebruik gemaakt worden van lokale personele inzet.

8

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

Naast de binnenlandse promotie zal nog sterker ingezet moeten worden op de promotie van Elburg op de Duitse en Belgische markt. Er zal sterk, professioneel en adequaat moeten worden ingespeeld op de veranderende consumentenvraag en het promoten van het culturele, toeristische aanbod. Zeker post-corona, zullen de samenwerking met de lokale ondernemers (meer vraag naar lokale producten/contact), het toeristische bedrijfsleven en de moderne ICT-mogelijkheden een belangrijke rol spelen.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

9

De droom van Elburg: Elburg prikkelt de zintuigen Elburg heeft een enorm potentieel en wil dit sterker gaan benutten en uitdragen. Haar historie, het water, de ligging maken de vesting uniek. Elburg droomt ervan om zich te positioneren als leefgebied voor bewoners, als marktgebied voor ondernemers en als topbestemming voor bezoekers. Dit potentieel moet zichtbaarder, tastbaarder en bereikbaarder gemaakt worden. De laatste zowel letterlijk als figuurlijk. Alle vijf kernen van Elburg hebben unieke eigenschappen. Door de krachten van de kernen te bundelen en actieve samenwerking op te zoeken met de regio en de Hanzesteden, worden unieke ervaringen gecreëerd. Alle vijf kernen van Elburg hebben wat te bieden. Samen bundelen de kernen hun krachten. Met bewoners als ambassadeur. Ook gaan de kernen actief samenwerken met de regio en de Hanzesteden om een unieke ervaring te creëren. De zintuigen van bewoners, bedrijven en bezoekers moeten doorlopend geprikkeld worden. Cultuur, erfgoed en natuur in optima forma behouden zodat zoveel mogelijk mensen ervan kunnen genieten. Lees je mee hoe wij dat doen?

Zien Zodra je een zeer goed bereikbaar Elburg binnenrijdt, worden je ogen geprikkeld door fleurige rotondes, bloemen in lantaarnpalen, verlichting van de haven, cultuurhistorische parels en prachtige middeleeuwse steegjes. Wandel je in de zomer door Elburg, dan zie je bloemrijke paden en weilanden, lommerrijke bospaden, afwisselende klompenpaden, aangeklede havengebieden met botters die dienen als een podium op het water. Veel van de straten ademen nog de sfeer van de middeleeuwen, het tijdperk waarin de vesting is geworden tot wat het nu nog is. Binnen Elburg staan authentieke, historische gebouwen zoals de Sint-Ludgeruskerk en landgoed Zwaluwenburg. Maar ook monumenten, oude stukken stadsmuren en prachtige gevels. In de natuur is ook genoeg te zien. In Doornspijk bij de Sint-Ludgeruskerk kun je, onder begeleiding van een ervaren vogelgids, bijzondere vogels spotten en in ‘t Harde zie je in de zomer een zee van bloemen in de A. Vogel tuinen.

10

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

Ruiken Elburg is niet alleen een lust voor het oog. In de omliggende natuur kom je tot rust door het opsnuiven van de heerlijke Veluwse boslucht, de geur van het vers gemaaide gras van de weidegebieden en van het water van de randmeren. Maar vergeet ook niet de geur van het roken van paling en de streekproducten. En wanneer je in de vesting bent, laat dan je zintuigen tot leven komen in de kruidentuin.

Horen Elburg kent een rijk, muzikaal cultureel leven met een muziekschool, muziekverenigingen, diverse koren met concerten op bijzondere plaatsen en muziekuitvoeringen in de Kloostertuin. De culturele instellingen, stichtingen en verenigingen in Elburg presenteren het gehele jaar een divers programma met onder andere lezingen, theater, beeldende kunst en nog veel meer. Maar ook de stilte kun je ‘horen’. Kom tot rust in de natuur en geniet van deze stilte. Natuurlijk kun je in de natuur, de bossen, op het water, in de weilanden ook genieten van de ruisende wind, fluitende vogels en het kabbelende water.

Voelen In Elburg wordt ook je gevoel geprikkeld. Het gevoel van nostalgie met de oude ambachten en historische panden in de vesting. Laat het zand op de zandverstuiving door je vingers gaan of voel daar de zinderende hitte in de zomer. Laat je kinderen spelen in het zand of loop samen het blotevoetenpad. Voel de wind door je haren op de fiets of op het water. Elburg heeft het, voor jong en oud.

Proeven Ook als je liever gaat winkelen of culinair wilt genieten ben je in Elburg aan het juiste adres. Proef die heerlijke verse vis, de typische streekproducten en de smakelijke streek- en Hanzegerechten. Elburg is rijk aan verschillende winkels en horecagelegenheden waar je naartoe kan voor deze smaakbeleving. Ideaal voor fijnproevers.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

11

Thema’s Om de droom te realiseren kiezen we er voor de periode 2021-2030 voor om het beleid onder te verdelen in drie thema’s: Cultuur, Erfgoed en Natuur. In de uitwerking van de thema’s staat het volgende centraal: het versterken van de verbindingen tussen kernen in de gemeente, het samenwerken met de omliggende regio en haar (Hanze)steden en de invloed op recreatie, toerisme en evenementen. De thema’s worden belicht vanuit het perspectief en de actieve betrokkenheid van bewoners, ondernemers, toeristen, gemeentebestuur en andere betrokkenen. Het resultaat? Drie thema’s die elkaar versterken, waardoor alle zintuigen geprikkeld worden en Elburg een aantrekkelijke omgeving wordt om te wonen, werken en te verblijven.

Thema 1 Cultuur Ambitie: Cultureel ondernemerschap Cultuur draagt bij aan toerisme, beleving in, aan en van Elburg. Van 2021 tot 2030 worden hoogwaardige culturelere activiteiten opgezet die de aantrekkelijkheid van Elburg als woon-, onderneem- en verblijfstad nog meer stimuleren. Elburg wordt gezien als een plek waar kennis en cultuur in balans zijn. De belangrijkste speerpunten zijn dan ook: stimuleren, initiëren, faciliteren, verbinden en cultureel ondernemerschap. Ondernemers, vrijwilligers, instellingen en de gemeente slaan hun handen ineen om het aanbod aan culturele activiteiten aantrekkelijker te maken en verder uit te breiden (cultureel ondernemerschap). In 2030 zal het culturele leven en de rijke cultuurhistorie van Elburg hierdoor zichtbaarder zijn. Deze activiteiten zullen de maatschappelijke rol van kunst en cultuur versterken en de culturele participatie van alle generaties (kinderen, jongeren, alleenstaanden, senioren) vergroten. Voor nieuwe activiteiten die generatie-overstijgend zijn, kunnen specifieke subsidies als middel dienen om écht mooie producten en activiteiten vorm te geven. De rol van de gemeente Om dit de aankomende jaren te bereiken, gaat de gemeente werken aan twee zaken: zichtbaarheid en samenwerken. Zichtbaarheid is nodig, zodat het culturele aanbod kenbaar wordt bij de inwoners, ondernemers en (potentiële) bezoekers.

Samenwerken is nodig om kansen te signaleren en hier kwalitatief hoogwaardige uitvoering aan te geven,

12

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

zonder het maken van onnodige, dan wel dubbele kosten. Samenwerken betekent investeren in samenwerkingen op meerdere niveaus; samenwerken met ondernemers en bewoners binnen de gemeente, samenwerken tussen de (Hanze)steden en regio’s en samenwerken op nationaal en internationaal niveau. Maar ook samenwerken met overige gemeentelijke thema’s zoals erfgoed, duurzaamheid. Daarbij is communicatie cruciaal. De cultuur- en evenementenagenda De gemeente vervult een faciliterende rol in het aanjagen van cultureel ondernemerschap en het opstellen van een cultuur- en evenementagenda. De rol van de gemeente in de toekomstige ontwikkelingen van Elburg op het gebied van cultuur is verbinden: personen, doelgroepen, ondernemers, partners, jong en oud; vanuit activiteiten en vraaggericht aanbod zet de gemeente in op nieuwe combinaties. Ook bij evenementen vervult de gemeente een faciliterende rol. De evenementen zijn de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemers. De initiatiefnemers nemen contact op met de gemeente over koers en planning, zodat activiteiten verspreid worden over het gehele jaar en er met regelmaat wat te doen is in Elburg, zowel in de zomer als in de winter. De ambitie hierbij is om de cultureleen evenementenagenda een plek te laten krijgen binnen de gemeente Elburg.

Vanzelfsprekend kijkt de gemeente altijd actief naar nieuwe partners, kansen, subsidievormen en werkt zij mee aan productontwikkeling. De gemeente laat een partij niet helemaal ‘los’, maar zet (mede) in op de nieuwe kansen, samenwerkingen en activiteiten. De gemeente informeert inwoners in een vroegtijdig stadium over plannen en over optionele activiteiten op de cultuur en evenementen agenda en geeft hun de ruimte om mee te denken. Elburg prikkelt de zintuigen. Hoe doen wij dat op gebied van cultuur? De dynamiek van Elburg is van belang om zintuigen te kunnen prikkelen. Je kunt een prachtige gemeente zijn, maar als er geen activiteiten georganiseerd worden om dit te ondersteunen, zal een bewoner, een ondernemer dan wel een gast de stad niet optimaal beleven. Het doel is dat Elburg in 2030 een veelzijdig aanbod aan evenementen voor verschillende doelgroepen aanbiedt.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

13

2023

2022

2021

Doelstellingen Cultuur Vanuit de ambitie zijn doelstellingen bepaald. Deze doelstellingen worden in het uitvoeringsprogramma verder uitgewerkt. De doelstellingen voor cultuur zijn:

Korte termijn (1-2 jaar) • Een cultureel educatief centrum oprichten waar alle culturele instellingen en partners elkaar treffen en gezamenlijk de culturele infrastructuur van Elburg vormgeven; • Het Centrum voor Cultuur krijgt een baliefunctie waar informatie verstrekt wordt over het aanbod aan culturele activiteiten. Ook zijn alle culturele programma’s via de website te vinden. Inwoners en bezoekers kunnen zelf een cultuurmenu samenstellen; • Het centrum biedt o.a. mogelijkheid voor (ondersteuning voor) het schrijven en ontwikkelen van aanbod vanuit de culturele instellingen voor de diverse doelgroepen; • Het aanbod voor ouderen uitbreiden; diverse culturele instellingen kunnen iets doen voor deze doelgroep, waardoor levenslust van deze doelgroep toeneemt en eenzaamheid vermindert; boost op korte termijn en continue doorontwikkeling; • Actief op zoek naar de culturele behoefte onder jongeren. Wat spreekt hen aan? Welke rol kan de gemeente daarin vervullen? Kan een cultuuraanbod een gevoel van eenzaamheid onder jongeren verminderen?; • Goede verdeling van Evenementen over het gehele jaar; Hierbij zetten we in op activiteiten in álle kernen, die tevens passen bij identiteit en trots van onze eigen inwoners; • Een evenementenkalender opzetten.

14

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

2026

2025

2024

2023

Middellange termijn (3-5 jaar)

2031

2030

2029

2028

2027

2026

• Zodra de Cultuurmenukaart is doorgevoerd, kan deze worden uitgebouwd naar een Natuurmenukaart. Het aanbod van deze menukaarten wordt getoond op de website van het Centrum van Cultuur (CvC). Het Centrum van Cultuur ontwikkelt brede arrangementen, waardoor bezoekers verleid worden om langer in de gemeente te verblijven; • De zichtbaarheid van de stad wordt vergroot, o.a. door het DNA, de historie en het verhaal van de stad sterker uit te dragen. Hierdoor wordt het gezamenlijk uitdragen van trots gestimuleerd; • Productontwikkeling via app of site, digitale wandelroute waardoor een bezoeker een verrassend inkijkje krijgt in de geschiedenis van Elburg; • De parels, kernkwaliteiten en identiteitsdragers van Elburg worden in beeld gebracht en kunnen bezichtigd worden via een sightseeing tour (hop-on-hop-off bus); • Dagprogramma’s waarin activiteiten worden aangeboden in en rondom de gemeente Elburg om de bezoekduur te verlengen en alternatieve opties aan te dragen voor gelegenheden die op zondag gesloten zijn.

Lange termijn (6-10 jaar) • Vanuit de ontwikkelingen op de korte en middellange termijn, nieuwe kansen verkennen en ondersteuning bieden aan culturele initiatieven; • Meer samenhang en samenwerking tussen de culturele instellingen waarbij vanuit ‘die samenwerking een sterke culturele infrastructuur bereikt wordt; • Vanuit de samenwerkingen met ondernemers, scholen, zorgcentra/wijkcentra, wordt aanbod en programmering opgezet; voor ieders wat wils. Maatwerk voor inwoners en bezoekers van de gemeente Elburg.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

15

• Het bevorderen, ondersteunen en stimuleren van nieuwe initiatieven voor cultuurparticipatie en cultuureducatie; • Samenwerking in Elburg en met de regio(gemeenten) stimuleren om culturele activiteiten kwalitatief te versterken; • Gebruik maken van de omliggende regio’s (Noord-Veluwe, Zwolle Cultuurregio, etc.); • Het aanbod voor andere doelgroepen uitbreiden; denk hierbij aan ‘nieuwe Nederlanders’, of aan inwoners en bezoekers met een beperking. Diverse culturele instellingen kunnen iets doen voor deze doelgroep; • Aanbod ontwikkelen én bestaand aanbod door ontwikkelen voor diverse doelgroepen; • Generatie-overstijgende activiteiten ontwikkelen, waarbij ook ingezet wordt op specifiek beschikbare subsidiemogelijkheden; • Inwoners in een vroegtijdig stadium over culturele plannen, activiteiten en evenementen laten meedenken.

Vrijwilligers Om bovenstaande te realiseren moet de inzet van vrijwilligers gekoesterd worden. In het rapport ‘de Rijkdom van Elburg staat aangegeven dat de waarde aan vrijwilligersuren op het gebied van kunst en cultuur geraamd wordt op een bedrag van € 5.000.000,00 per jaar. Dit bedrag hoeft de gemeente niet uit te geven en we plukken hier met z’n allen wel de vruchten van. Deze vrijwilligers zorgen voor cultuur in Elburg. Door meer in te zetten op waardering in de vorm van ondersteunen, oppakken van nieuwe initiatieven en het ‘samen met de gemeente’-gevoel gestalte te geven, kan Elburg optimaal gebruikmaken van de samenwerking met vrijwilligers.

16

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

Continu

Thema 2 Erfgoed Ambitie: Samen Elburg Zodra je Elburg inrijdt, worden je zintuigen geprikkeld. Overal is iets te zien; van de Veluwse bossen en natuur tot cultuurhistorische parels, middeleeuwse steegjes en historische landgoederen. Elburg is veelzijdig en bruist van de geschiedenis. Daar ligt haar kracht. Elburg vesting heeft een interessant en authentiek historisch verhaal te vertellen. De komende jaren leggen we nog meer de focus op het schrijven en uitdragen van dit krachtige authentiek historische verhaal, met een duidelijke eigen identiteit, waardoor het aantrekkelijker wordt om de plek te bezoeken, om er te wonen en om er te ondernemen. De gemeente wil het cultureel erfgoed beschermen en in stand houden, maar ook versterken, ontwikkelen en benutten. Niet alleen binnen de vesting, maar ook daarbuiten. De aankomende jaren wordt er geïnvesteerd in uitnodigende kernen; denk aan fleurige bloemen, een sfeervol verlichte haven en extra aandacht voor de toegangswegen naar Elburg. In de zomer wordt het havengebied aangekleed en kunnen botters als podium gebruikt worden. Dit alles geeft het gevoel van een warm welkom in Elburg. Daarbij maakt het niet uit vanaf welke kant je Elburg binnen komt rijden of varen. Ook wordt er geïnvesteerd in het behoud van monumentale panden, de oude havenkom, musea, kerken, kerkepaden en landgoederen.

Het is belangrijk om de ontstaansgeschiedenis van de vesting in ere te houden. En niet te vergeten het historisch cultuurlandschap, de in Elburg gelegen bossen, heide, zandverstuiving en het omliggende water, zoals het Veluwemeer en het Drontermeer. Door ook deze trekpleisters onder de aandacht te brengen, verleiden we bezoekers om langer te blijven. Behoud eigen identiteit Van groot belang is dat Elburg voortborduurt op haar eigen identiteit. Ook dient er respectvol te worden omgegaan met de landschappelijke en sociale waarden van haar erfgoed. Het erfgoed staat zeer hoog in het vaandel. Om dit de aankomende jaren te bereiken, is ook hierin verbinden en samenwerken van en door de gemeente met de omliggende regio’s van belang. Hiervoor is één centrale koers – een koers die een eigen verhaal en identiteit uitdraagt – essentieel. De gemeente wil in deze koers, het verhaal en de identiteit van Elburg de nadruk leggen op het ‘benutten van de cultuurhistorische waarden voor recreatie en toerisme’. Het doel is dat investeringen op gang komen die bijdragen aan het versterken van de vitaliteit, leefbaarheid en kwaliteit in de gemeenten.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

17

De koers van de gemeente is die van ‘behoud door ontwikkeling’, omdat nieuwe grote opgaven, zoals energietransitie en klimaatadaptatie, vragen om instrumenten en een aanpak waarbij nieuwe initiatieven losgemaakt worden. Erfgoed wordt op deze manier in een breder perspectief geplaatst. De gemeente gaat hierop inspelen; belangrijke opgaven zoals groene recreatie en toerisme, het toevoegen van aantrekkelijke groene woongebieden en het innovatief doorpakken op het gebied van erfgoed en duurzame energie. De gemeente gaat samen met de regio werken aan de transformatie naar een duurzame stad, waarin energie duurzaam opgewekt wordt en daar efficiënt mee wordt omgegaan. De aankomende jaren zal de gemeente stimuleren en uitnodigen tot passende initiatieven op het gebied van duurzaam erfgoed. Extra inkomsten kunnen bijdragen aan de instandhouding en onderhoud van bijzondere plekken en economisch rendement erfgoed.

2023

2022

2021

Doelstellingen Erfgoed Vanuit de ambitie zijn doelstellingen bepaald. Deze doelstellingen worden verder uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma. De doelstellingen zijn:

Korte termijn (1-2 jaar) • Het schrijven van een krachtig, authentiek-historisch verhaal van Elburg in samenwerking met lokale kennis en kunde; start in korte termijn en loopt door in middellange termijn; • Hanze-DNA (pragmatisme, samenwerken, internationale oriëntatie en lef ) beschermen en in stand houden, maar ook versterken, ontwikkelen en benutten; • Organiseren jaarlijks Hanze-evenement (2023 uitpakken met het Hanze-icoonjaar); • Elburg als Hanzestad promoten in de buurlanden en als Hanze- en ambachtsstad in Nederland; • Oorlogserfgoed en erfgoedregister; verhalen van vroeger vertellen en digitaal ontsluiten; vanuit een boost korte termijn doorontwikkeling in middellange en lange termijn;

18

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

2026

2025

2024

2023

• De realisatie van het Schildersmuseum (2022) bij Museum Elburg met extra activiteiten en verbinding met Beroepsonderwijs, kennis-kunde en ambacht/erfgoed en ‘jong geleerd-oud gedaan’. Daarbij wordt ook ingezet op hedendaagse én toekomstige technieken/ambachten en worden workshops in volle breedte ontwikkeld; • Enthousiasmeren van leerlingen beroepsonderwijs voor ambachten en projecten/ producten ‘die ertoe doen’. Denk hierbij aan behoud Keitjesstoepen, restauratie erfgoed/monumentale elementen in de gemeente; • Productontwikkeling in het kader van belevingsgebied ‘Oude Zuiderzeekust en Hanze’.

Middellange termijn (3-5 jaar) • Digitaal (via app, podcast of site) worden verhalen verteld over karakteristieke monumentale en landschappelijke elementen. De lezer/luisteraar (inwoner, maar ook bezoeker) krijgt zo een verrassend inkijkje in de geschiedenis door middel van bijvoorbeeld een digitale wandelroute; • Herbestemming van leegstaand erfgoed en medegebruik panden voor bezoekersdoeleinden (bijv. bezoekcentra, activiteitontwikkeling) en doorontwikkeling voorzieningen (bijv. Hanzerestaurants); • Thematische fietsroute langs landgoederen (met verhaal) realiseren; Sint-Ludgeruskerk Doornspijk, Nederlands Artilleriemuseum Tonnetkazerne ’t Harde.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

19

2031

2030

2029

2028

2027

2026

Lange termijn (6-10 jaar)

Continu • Behoud van Cultuurhistorisch Erfgoed/monumenten is en blijft van waarde; door het meer uitdragen op diverse manieren worden behoud/instandhouding, ambachten, educatie/scholen én jong geleerd-oude gedaan’ versterkt; • Inspireer, mobiliseer en nodig uit tot passende initiatieven op het gebied van duurzaamheid en faciliteer deze.

20

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

• Extra inkomsten zoeken die bijdragen aan instandhouding en onderhoud bijzondere plekken en economisch rendement erfgoed; • Duurzaamheid en Erfgoed zijn actief aan elkaar verbonden.

Thema 3 Natuur Ambitie: Landschap in topconditie Elburg biedt qua natuur veel mogelijkheden en voor ieder wat wils. Recreanten en toeristen worden aangetrokken door de weergaloze natuur, de diversiteit aan landschappen, de attracties, de authentieke kernen en de rijkdom aan erfgoed. Het Veluwemeer bijvoorbeeld biedt ruimte voor vele vormen van watersport. De zandverstuivingen en weidegebieden maken het voor inwoners en bezoekers aantrekkelijk om te wandelen en fietsen. Voel je weer die prikkeling van de zintuigen waar we eerder naar verwezen? Elburg gaat deze prikkeling de komende 10 jaren toegankelijker maken en een excellente gastvrijheid bieden aan bezoekers. Ook wil Elburg de kwaliteit van voorzieningen en attracties verhogen. Echter wel op een zodanige manier dat het verantwoord en duurzaam is en waarbij kwetsbare natuurgebieden worden ontzien. Verbinden, door middel van natuurparticipatie en natuureducatie, staat hierbij centraal. De omliggende natuur is zeer waardevol voor Elburg. Het omliggende landschap, de natuur, erfgoed, de kernen, de omliggende dorpen zijn uniek en bieden perspectief, zowel nationaal als internationaal. Bezoekers van buitenaf zullen regelmatig in Elburg komen door de vele fiets- en wandelmogelijkheden in Elburg en omgeving. Ook de kwaliteit van (be)leven voor bewoners en bezoekers is van groot belang.

Daarom is het belangrijk dat de waarden van de natuurgebieden in stand gehouden worden, zodat dit kan worden doorgeven aan volgende generaties. De gemeente vervult hierin een cruciale rol. Duurzame initiatieven De gemeente werkt samen met o.a. bewoners, andere gemeenten en de Veluwe Alliantie, aan een duurzame verhouding tussen recreatie en natuur, landschap en erfgoed. In 2030 is de Veluwe een voorbeeldregio waar het gaat om het verbeteren van de biodiversiteit en het verduurzamen van toerisme. De gemeente en de andere samenwerkingspartners op de Veluwe hebben in eerste instantie niet het doel om meer recreanten en toeristen naar de Veluwe trekken. Toch zal er een autonome groei optreden vanwege de aantrekkingskracht van de Veluwe en de regio. Om de negatieve effecten op natuur, leefbaarheid en klimaat te beperken, gaan we de bezoekersstromen duurzamer maken en beter reguleren. De kwetsbare natuur wordt hierdoor ontzien via een slim samenspel van de recreatieve voorzieningen. Natura2000 De natuur biedt kansen, maar er zijn ook bedreigingen waar we rekening mee moeten houden. Behalve bedreiging van het voortbestaan van soorten in het gebied, is de natuur

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

21

in zorgwekkende staat, wat directe consequenties heeft voor de leefbaarheid en de economische gezondheid van de Veluwe. Als gemeente willen we, samen met andere gemeenten, eraan bijdragen dat de natuur op de Veluwe en de omliggende gebieden (IJsselvallei, Randmeren, Gelderse Vallei) robuuster wordt. Voor de vier Natura2000 gebieden op en rond de Veluwe is al een Beheerplan gemaakt, dat nu wordt uitgevoerd. Recreatiezonering is één van de maatregelen. Versnelling van andere voorgenomen maatregelen voor natuurherstel is gewenst. Daarnaast is het cruciaal dat de verschillende bestaande natuurgebieden (waaronder de Natura2000 gebieden) worden verbonden met nieuwe natuur of met ecopassages tot een Gelders Natuurnetwerk. Zo krijgen soorten flora en fauna een groter leefgebied, meer kansen om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden en wordt de biodiversiteit versterkt. In 2030 ervaren zowel de bewoners als de recreanten op de Veluwe een landschap in topconditie. Door actief en betaalbaar landschapsbeheer, herbestemming van leegstaand erfgoed in het buitengebied, transformatie van vrijkomende agrarische bedrijven en een goede recreatieve infrastructuur is de ruimtelijke kwaliteit van de Veluwe en de belevingswaarde van het landschap op topniveau. Verduurzaming zal een positief effect hebben op de biodiversiteit van de Veluwe.

Wat hiervoor nodig is, zijn coalities en specifieke gebiedsgerichte opgaven, zoals het invoeren van ecologisch bermbeheer en het creëren van overgangen rond natuurgebieden waarin ook ruimte zal zijn voor een voedsel- en klimaatbos, recreatienatuur en houtproductie. Tot slot zijn aanpassingen aan het watersysteem van de Veluwe gewenst, niet alleen voor de natuur maar ook het erfgoed.

2023

2022

2021

Doelstellingen natuur Vanuit de ambitie zijn de onderstaande doelstellingen bepaald. Deze doelstellingen worden verder uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma. De doelstellingen zijn:

Korte termijn • Samen met de andere partners op de Veluwe meedenken aan concretisering van beleidsplannen naar nieuwe projecten en/of activiteiten. Vervolgens op de middellange termijn kijken naar de actualisatie van de Veluwe Agenda;

22

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

2026

2025

2024

2023

• Productontwikkeling in het kader van belevingsgebied ‘Geheimen van de natuur’; • Realiseren van een goede balans tussen recreatie en natuur in de zone langs het Veluwemeer en het Drontermeer (het bestemmingsplan met de recreatielandjes en natuurontwikkeling); • Ontwikkeling en beheer van recreatieve routes, zodat natuur en landschap optimaal beleefd kunnen worden. In samenwerking met Routebureau en buurgemeenten (en eventueel vrijwilligers voor het beheer). Mountainbikeroute, ruiter- en mennetwerk, fietsknooppunten, klompenpaden en wandelroutenetwerk; • In het proces Recreatiezonering op de Veluwe aandacht vragen voor de belangen van de inwoners en (recreatieve) ondernemers, in evenwicht met de versterking van de natuurwaarden. De komende jaren moet de gemeente betrokken blijven bij de vertaling van de zonering naar concrete maatregelen door de terreineigenaren.

Middellange termijn (3-5 jaar) • Vergroten van de toegankelijkheid van het landelijk gebied, onder andere door de realisatie van nieuwe boerenlandpaadjes. Hiermee wordt de druk op de kwetsbare natuurgebieden verminderd; • Productontwikkeling om de belevingswaarde van de Randmeren te verhogen, in samenwerking met Gastvrije Randmeren; • Vergroten van de aandacht voor, en stimuleren van natuurwaarden en duurzaamheid bij recreatieve bedrijven; • Ontwikkelen Natuurmenukaart; vraag en aanbod komen samen; natuuractiviteiten worden beter zichtbaar gemaakt en er ontstaan verbindingen tussen aantrekkelijke locaties en voorzieningen; • Op substantieel meer plekken invoeren van ecologisch bermbeheer en beheer van watergangen; • Ontwikkeling van groene Boerderij(en).*

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

23

2031

2030

2029

2028

2027

2026

Lange termijn (6-10 jaar)

Continu • Beschermen en versterken stamkapitaal: robuuste natuurnetwerken, vitaal landschap en beleefbaar (cultuurhistorisch)erfgoed zowel op lokaal niveau als in samenwerking met andere partijen op de Veluwe; • Streven naar excellente gastvrijheid onder andere door als gastheer/vrouw verbinding te maken tussen de behoeften van de bezoekers en het aanbod in de gemeente (en de omgeving). Voorwaarde daarvoor is een goede kennis van het eigen aanbod (onder andere met de cultuur- en natuurmenukaart, maar ook de training Gastheer van het landschap).

24

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

• De gemeente wil grondeigenaren blijvend stimuleren en waar nodig of mogelijk, ondersteunen in de doelen die gesteld zijn in de Veluwe agenda. De gemeente heeft zelf weinig grond in eigendom; • De gemeente staat positief tegenover nieuwe ontwikkelingen zoals het creëren van vloeiende overgangen rond natuurgebieden waarin ook ruimte is voor voedselbos, klimaatbos, natuurlijke natte gebieden, recreatienatuur en houtproductie (bosbouw); • Actief investeren in landschapsherstel ter realisatie van ‘verdwenen elementen’ en ecologische landschapsontwikkelingen.

De verdieping

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

25

26

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

Doelgroepen en de benodigde benadering Excellente gastvrijheid Om onze droom te realiseren en Elburg te positioneren als prachtig leefgebied voor bewoners, marktgebied voor ondernemers en topbestemming voor bezoekers, is het uitdragen van excellente gastvrijheid naar alle doelgroepen cruciaal. Excellente gastvrijheid betekent dat de verwachtingen minimaal moeten worden ingelost, maar bij voorkeur overtroffen. De beste beleving in Elburg start al bij het binnenrijden van de gemeente; je krijgt een ‘warm welkom’ op de toegangswegen. Ook hebben bewoners en medewerkers in de toeristische sector, winkels, musea en bij het VVV een grote invloed op de beleving van Elburg. De ervaring leert dat persoonlijke contact en meedenken met bewoners, bezoekers en ondernemers nog steeds zeer gewaardeerd wordt. We verwachten dat deze behoefte de komende jaren blijft bestaan. Waar het de bezoeker betreft hebben de medewerkers aan de balie bij het VVV met hun informatie grote invloed op het ervaren van excellente gastvrijheid wanneer de gast Elburg bezoekt. Datzelfde geldt voor de verblijfsaccommodaties, horeca en toeristische informatiepunten (tips) tot de bezoekerscentra, musea en gemeentehuis. We willen daarom dat op elke logische plek de dienstverlening top is. Maar we hopen ook op Elburgs gastheerschap van de inwoners van Elburg tot de medewerkers in de winkels; ook zij zijn ambassadeurs.

We zien een coördinerende rol voor de VVV voor het bevorderen van het lokaal gastheerschap voor een ‘warm welkom’ in Elburg.

Doelgroepbenadering Om de juiste beleidskeuzes te kunnen maken, is het van belang een goed inzicht te hebben in onze doelgroepen en hun wensen en behoeftes. Tevens is het van belang te weten wat de lokale wensen en interesses van de bewoners, ondernemers en bezoekers (verblijfs- en dagrecreanten) zijn. Door hier inzage in te krijgen, kunnen we een, in recreatief opzicht, vitaal en interessant gebied aanbieden die aansluit op de wensen en interesses. Voor recreatieondernemers is het bijvoorbeeld van belang een nauwkeurig beeld te hebben van de recreanten die geïnteresseerd zijn in de recreatieve voorzieningen

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

27

die zij bieden. Ook voor non-profit organisaties, zoals culturele en cultuurhistorische organisaties en natuur- en landschapsbeheerders is het belangrijk om te weten welke bewoners en recreanten er op bepaalde activiteiten of gebieden af komen. Dit inzicht is onmisbaar voor gerichte promotie en marketing en is net zo belangrijk bij het samenstellen van arrangementen. De doelgroepen zijn voor de komende jaren verdeeld onder: • Betrokken inwoners; • Leerlingen van scholen; • Bewoners van zorginstellingen, ouderen; • Bezoekers (nationaal, internationaal); • Actieve ambassadeurs; • Natuurbewuste recreanten; • Betrokken ondernemers/bedrijven/werknemers. Betrokken inwoners Het aantal inwoners in de gemeente Elburg is met 2.355 personen toegenomen van 21.074 in 1995 tot 23.429 in 2021 (dat is 11%). Ook kent de gemeente, voornamelijk rondom de Veluwe, veel ‘tijdelijke bewoners’: mensen die hier een tweede huisje hebben voor de weekenden en vakanties. Deze bewoners zijn op allerlei manieren betrokken bij de natuur, cultuur, het erfgoed en de economische ontwikkeling – als inwoner, recreant, werknemer of vrijwilliger. De betrokkenheid van bewoners bij ‘hun’ Elburg is groot. De inwoners als Veluwse ambassadeur in de vorm van vrijwilligers spelen een onmisbare rol in de gemeente. De gemeente wil meer aandacht besteden aan de inwoners als Veluwse ambassadeur.

Zij hebben, naast de professionals uit de vrijetijdssector, een belangrijk aandeel in het tonen van gastvrijheid. De gemeente wil het vrijwilligerswerk ondersteunen via de organisaties die zich daar al op richten. Veel bewoners zetten zich in hun vrije tijd in als vrijwilliger voor de ontvangst van bezoekers, het beleven van de prachtige omgeving en het beheer van natuur, erfgoed en landschap. Denk ook aan het organiseren van culturele en sportieve evenementen, het openstellen van monumentale gebouwen, als boswachter of als gids die bezoekers rondleidt door stad en dorp. Ze controleren recreatieve routes, monitoren aanwezige dier- en plantensoorten, raadplegen archieven voor historische informatie of verwijderen ongewenste begroeiing van de heide. Ook de Veluwenaren op straat of in de winkels worden door bezoekers geroemd om hun vriendelijkheid en behulpzaamheid. De van nature aanwezige gastvrije

28

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

instelling is een zeer waardevolle kwaliteit die we waarderen en koesteren. Het voorziet in een sterkte aantrekkingskracht richting onze bezoekers. Ook voorziet het in het vergroten van de betrokkenheid van onze bewoners. Zij willen nauwer betrokken zijn vanuit de diverse belangen die zij hebben. Deze belangen waren tot nu toe vaak achtergesteld in de doorontwikkeling van de gemeente, o.a. bij toerisme. Bewoners zijn en maken Elburg. Zij zijn belangrijke ambassadeurs van de plek waar zij leven. Het waarborgen onder bewoners van draagvlak voor cultuur, erfgoed, recreatie en toerisme en evenementen is daarom cruciaal. Betrokken bewoners zorgt ervoor dat zij zich nog meer willen verdiepen in de bijzondere kenmerken van hun omgeving. Daardoor worden ze meer dan alleen gastheer of gastvrouw: ze worden excellent gastheer en gastvrouw. Excellente gastvrijheid zorgt ervoor dat ze hun verhalen geïnspireerd en enthousiast gaan rondvertellen, niet alleen aan bezoekers maar ook aan andere bewoners. Het leidt tot meer tevredenheid onder de toeristen en meer lokale trots. Een belangrijk aandachtspunt gaat uit naar plekken van overtoerisme. Hier staat het draagvlak onder druk door de last die bewoners ervan ervaren. Deze bewoners willen en moeten erkend worden wat betreft de impact die (toekomstig) toerisme op hen en hun omgeving heeft.

Met behulp van data kunnen we deze (positieve en negatieve) impact in kaart brengen. Voor gedragenheid is een open en transparante dialoog met bewoners essentieel. Bezoekers Elburg kent een hoog aantal bezoekers per jaar. In totaal zijn er ongeveer 350.000 dagrecreanten die Elburg jaarlijks bezoeken. 65% komt uit Nederland. De overige 35% komt het buitenland, o.a. uit Duitsland en België. In de nota Toerisme en Recreatie Gemeente Elburg 2010 wordt uitgegaan van het Gastvrij Nederland model, wat Recron samen met Smart Agent Company in 2008 heeft ontwikkeld. Dit model laat zien dat er vijf belevingswerelden/kleuren te onderscheiden zijn, waarin de Nederlandse verblijfsgast zich begeeft. In 2010 is er een koppeling gemaakt tussen de belevingswerelden, het Continu Vakantie Onderzoek en het Continu Vrijetijds Onderzoek.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

29

Hier is een profiel van dagrecreanten uitgekomen, waarbij aan de vijf belevingswerelden twee belevingswerelden/kleuren zijn toegevoegd, nl. Stijlvol en Luxe blauw en Creatief en Inspirerend Rood. Voor de buitenlandse toerist gaan we, net als bij de nota ‘Spots op Elburg 2017 – 2020’, uit van het segmentatiemodel van NBTC. Het NBTC deelt de doelgroepen in op basis van een lifestyle-segmentatiemodel. Dit model deelt de consumenten niet alleen in op basis van socio-demografische gegevens, maar ook op basis van levensstijlen en reisbehoeften. Hierbij worden vijf personages onderscheiden. In het hoofdstuk Toerisme wordt verder ingegaan op welke doelgroepen Elburg zich specifiek wil richten. Natuurbewuste recreanten Elburg bruist van de prachtige natuur; bewoners van Elburg zijn hier trots op en grote liefhebbers hiervan. In veel delen van de natuur is grofweg 80% van de recreanten in de directe omgeving woonachtig. Dat kan nadelig zijn: bewoners komen makkelijk op plaatsen waar de natuur kwetsbaar is, en zijn zich daarbij niet altijd bewust van het effect dat hun recreatieve activiteiten op die natuur hebben. Op een aantal plaatsen op de Veluwe willen we komen tot recreatiezonering om de druk op kwetsbare natuur te verlichten.

Om die zonering te laten slagen, is het van belang dat ook de bewoners goed worden geïnformeerd, begrip krijgen voor de maatregelen en hun recreatieve gedrag in de natuur aanpassen. In de Veluwe - Agenda2030 gaan we daarom meer dan voorheen samenwerken aan de bewustwording bij inwoners van de Veluwse waarden. Om recreatieve voorzieningen in stand te kunnen houden gaan we de lokale gebruikers vragen om mee te helpen. Vooral het relatief eenvoudige maar noodzakelijke onderhoud aan paden en routes kunnen vrijwilligers prima doen. We hebben goede voorbeelden van verenigingen die bereid zijn mee te helpen. Dit bouwen we uit in de komende jaren. Betrokken werknemers Een aantal bewoners werkt nu al in de vrijetijdssector, en dat worden er, als het aan de ondernemers in de sector ligt, snel meer. Er is een groeiend tekort aan menskracht in de sector. De sector zal als werkgever gewilder worden als ze minder tijdelijke seizoenscontracten en meer vaste contracten kan afsluiten. De initiatieven om het hele jaar door aantrekkelijk aanbod te kunnen bieden, zullen daarbij helpen. Bedrijven willen

30

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

graag werknemers uit de directe omgeving. Zij hebben namelijk parate kennis van de mogelijkheden die de omgeving biedt. Zo kunnen zij bijdragen aan de gastvrijheid die Elburg wil uitstralen. Elburg is een prachtig marktgebied voor bedrijven. Van invloed zijn de drie kernwaarden; cultuur, erfgoed en natuur. Ook in de VeluweAgenda2030 gaan we samenwerken om inwoners en vooral de jeugd kennis te laten maken met recreatieve werkgevers. Deze insteek kent twee relevante bijeffecten: bewoners gaan beter begrijpen wat de recreatiesector doet en voor de maatschappij betekent. Dat maakt het makkelijker te accepteren dat het soms druk is in hun woonomgeving. En als bewoners eenmaal het recreatiebedrijf hebben bezocht, komen ze wellicht vaker langs als recreant.

Doelstellingen: • Inwoners bij pilots op het vlak van biodiversiteit mee laten denken; • Stimuleren van de ontwikkeling van dorps- en landschapsvisies door en met inwoners; • Open dagen van de recreatieve sector voor bewoners onder wie potentiële werknemers; • Drempels wegnemen bij het werken voor recreatiebedrijven in de eigen omgeving, bijvoorbeeld door een veilig uit en thuis te organiseren voor (jongere) werknemers na een late dienst.

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

31

Toerisme Ambitie toerisme Elburg gaat werken aan het versterken van kwaliteitstoerisme. In 2030 heeft iedere inwoner profijt van toerisme. In de aankomende jaren verwelkomt Elburg daarom meer gasten op een duurzame manier; zowel dag- als verblijfstoeristen. De Hanzesteden worden ontwikkeld tot de duurzame, jaarrond cultuur erfgoed hotspot waar men met recht trots op kan zijn. Om bezoekers aan te trekken, is het noodzakelijk om de komende jaren te blijven investeren in de vrijetijdseconomie. En terwijl we werken aan het versterken van kwaliteitstoerisme en een optimale beleving van Elburg en omgeving, moeten we ook zorgen voor vernieuwing van het aanbod dat we bezoekers bieden. De huidige binnenlandse bezoeker Elburg wil de komende jaren meer bezoekers met een hoger opleidingsniveau en meer mensen in het ‘upper class’ lifestyle-segment aantrekken. Van de huidige bezoekers is 58% hoger opgeleid en 23% lager opgeleid. 17% is middelbaar onderwezen. Uit het lifestylesegmentatiemodel blijkt dat 34% van de bezoekers ‘traditionals’ zijn, 31% postmoderns, 21% achievers en 11% upper class.

De populairste activiteiten van de huidige binnenlandse bezoeker zijn tijdens een meerdaagsbezoek: stadswandeling maken, natuurgebied of bos bezoeken, fietsen, restaurant/eetcafé/brasserie bezoeken, bar of cafe bezoeken, winkelen, wandelen, een gastronomisch restaurant bezoeken, een museum bezoeken en op de laatste plaats een bezienswaardige/historische plaats bezoeken. Trends en ontwikkelingen bij huidige bezoekers: • Aandacht voor duurzaamheid neemt toe; • Social traveling, logeren bij locals, etc; • Aandacht voor kunst en cultuur neemt toe; • Bezoeker wil relatie leggen met lokale bevolking. Belevingswerelden/kleuren Nederlandse bezoeker Verwacht wordt dat de wereld van het toerisme de aankomende tien jaar transformeert. Vooral na de coronacrisis zullen mensen sneller kiezen om in eigen land te blijven. Er zullen meer Nederlandse bezoekers komen die ‘touren door eigen land’.

32

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

Daarnaast wil de bezoeker duurzamere keuzes maken, wat men gaat terugzien in vervoer- en verblijfkeuze. Bezoekers hebben meer behoefte om relatie te leggen met lokale bevolking. Voor de bepaling van de doelgroepen, is gekeken naar de types zoals beschreven in het Gastvrij Nederland model van RECRON. De bezoekers worden onderverdeeld in zeven werelden. Ook is er een koppeling gemaakt tussen de belevingswerelden, het Continu Vakantie Onderzoek en het Continu Vrijetijds Onderzoek. De belevingswerelden/kleuren zien er als volgt uit: Uitbundig geel Uitbundig geel is de spontane, gezellige en sociale groep. Het is de groep echte vakantiegangers. Een vakantie hoeft niet zo extreem te zijn, als het maar actief, sportief, gezellig en verrassend is. Contact met anderen – familie, vrienden, kennissen – is gewenst en leuk. Uitbundig geel is een grote groep in Nederland en beschikt over iets meer budget dan gemiddeld. Gezellig lime Deze groep houdt, net als geel, ook van gezelligheid en sportiviteit, maar het mag iets minder actief en het hoeft ook niet zo lang. Het gezin is belangrijk. Vakantie is voor de ‘lime’gasten lekker vrij, rust en ontspanning, even weg van de dagelijkse verplichtingen en gezellig iets leuks doen met het gezin. Denk hierbij aan fietsen, barbecueën of een spelletje doen.

De gezellige ‘lime’groep let op de kosten vanuit de gedachte: je kunt je geld maar één keer uitgeven. Ingetogen aqua Vakantiegangers uit dit segment kunnen getypeerd worden als rustig en ruimdenkend. In deze belevingswereld vinden we veel mensen van wie de kinderen al het huis uit zijn, die weer tijd hebben voor eigen hobby’s en interesses. Inspirerende, maar rustige vakanties horen daarbij. In Nederland gaat men graag een paar keer per jaar op pad, op een rustig moment naar een (kleinere) accommodatie, camping of bungalowpark met veel privacy. Cultuur en sportieve mogelijkheden, zoals wandelen en fietsen, worden gewaardeerd. Rustig groen Vakantie is voor de rustige, groene belevingswereld vooral een kwestie van lekker doen waar men zin in heeft, rust nemen in eigen omgeving, even niets aan het hoofd hebben. De

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

33

consument uit de groene wereld heeft niet zulke bijzondere wensen. Het gewone en herkenbare is juist fijn en vertrouwd. Dan komt men tot rust. In eigen land is genoeg te zien en te ontdekken, zonder ver te hoeven reizen. Men kent de winkels die men tegenkomt en kan gewoon de eigen taal spreken. Ondernemend paars Ondernemend paars is de wereld van mensen die graag iets nieuws willen beleven of ontdekken in hun vakantie. Gewoon is niet goed genoeg voor deze groep. The sky is the limit. Ze gaan op zoek naar een bijzondere ervaring. Dat mag een tikje wild zijn – een boomhut of een survivaltent – maar het bijzondere kan hem ook zitten in het beleven van luxe en exclusiviteit. Avontuurlijk paars is meer met zichzelf bezig, dan met anderen. Ze worden eerder getrokken door iets individueels dan met groepsgebeuren. Stijlvol en luxe blauw Recreanten uit de blauwe belevingswereld zijn zelfverzekerd en vinden dat ze in hun vrije tijd wel wat luxe en stijlvol ontspannen verdienen. Zij zijn zakelijk en intelligent. Ze houden van stijl en klasse, zijn meer gericht op de exclusievere vormen van recreatie. Recreëren betekent voor hen zich even ontspannen en afstand nemen van de dynamiek van alle dag. Zij doen dit door actief te sporten, maar ook aandacht te besteden aan het ‘social network’.

Meer exclusieve vrijetijdsbestedingen als wellness en ook bijeenkomsten met VIParrangementen zijn populair bij deze belevingswereld. Creatief en inspirerend rood Mensen uit de rode belevingswereld zijn in het algemeen erg creatief, op zoek naar uitdagingen en inspirerende ervaringen. Ze gaan graag buiten de gebaande paden. Karakterkenmerken als onafhankelijkheid, intelligent, zelfbewust, artistiek en ruimdenkend passen goed bij deze recreanten. Het onbekende is juist spannend en prikkelend. Recreatie betekent naast sportiviteit en ontspanning ook het zoeken naar vernieuwende stromingen, moderne kunst en andere culturen. Gewenste binnenlandse bezoeker De gewenste toerist voor Elburg is de rustige, vaak oudere toerist, die op zoek is naar wat de gemeente te bieden heeft: kwaliteit in de omgeving, cultuurhistorie, rust en ruimte en de lokale bevolking past bij wat Elburg te bieden heeft. De types ‘Rustig groen’ en ‘ingetogen

34

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

aqua’ passen goed bij Elburg. Ook de belevingswereld ‘uitbundig geel’ past bij wat de gemeente wil. Om de gewenste bezoeker aan te trekken, kiezen we voor drie speerpunten: Duurzaamheid Ondernemers merken dat steeds meer gasten een duurzame vakantie willen beleven. Dit past bovendien perfect bij enkele kernen, en in het bijzonder de Veluwe als groen merk. Vandaar dat we ons gericht blijven inzetten op het ontwikkelen en versterken van Duurzaam toerisme. Nieuwe toeristische producten, gericht op beleving We kunnen de diversiteit van de gebieden op en rond Elburg toeristisch beter benutten. Alle kernen hebben immers eigen karakteristieken. We gaan gebruikmaken van het specifieke karakter van de gebieden om te komen tot aansprekende toeristische producten die de bezoekers boeien. De Veluwe-Alliantie heeft een sterke basis voor lokale samenwerking binnen deelgebieden van de Veluwe om te komen tot gerichte productontwikkeling en toeristische innovatie. Jaarrond toeristisch aanbod Het toerisme en de behoefte aan recreatie zullen naar verwachting autonoom toenemen. Via recreatiezonering en bezoekersmanagement willen we zorgen dat er een goede balans blijft bestaan met de biodiversiteit (Veluwe) en de inwoners. Hieraan kan bijdragen dat de Veluwe juist buiten de drukke lente en zomer aantrekkelijker wordt.

Bijvoorbeeld via nieuwe aansprekende activiteiten in de (late) herfst en winter, seizoensgerichte marketing en speciale arrangementen. We willen kortom werken aan een krachtige basis en het productaanbod vernieuwen. (Bron: Veluwe-agenda 2030, Gelderland in cijfers, Rekenkameronderzoek toeristisch beleid) (Bron: Toerisme in perspectief, NBTC Holland Marketing) De huidige en gewenste buitenlandse bezoeker Het huidige profiel van de buitenlandse toerist in Gelderland is momenteel alleenreizend (39%), twee volwassenen zonder kinderen (21%), gezinnen met jonge kinderen tussen 0 en 12 jaar (17%), meerdere volwassenen zonder kinderen (12%), collega’s (6%) en gezinnen met oudere kinderen tussen 13 en 18 jaar (4%).

‘Elburg prikkelt de zintuigen’ Cultuur & Erfgoed, Recreatie & Toerisme en Evenementen

35

De leeftijd van de bezoeker is voornamelijk 35-44 jaar (37%), 45-54 jaar (25%) en 55-64 jaar (14%). De reden van hun verblijf is vakantie in een landelijk gebied (42%), sportieve vakantie (29%), touren door eigen land (19%), stedenvakantie (5%), cultuurvakantie (3%) en vakantie binnenwateren (3%). De typische bezoeker van Elburg kiest het liefst een hotel/pension als accommodatievorm (58%). Daarna volgt een bungalowpark (16%), bed & breakfast (13%), camping (12%) of groepsaccommodatie (1%). Grootste positieve invloed op vakantie-ervaring: • Nieuwe cultuur leren kennen (46%) • Weer op de bestemming (40%) • Kwaliteit accommodatie (37%) • Activiteiten en excursies (36%) • Veiligheid op de bestemming (32%) • Gastvrijheid lokale bevolking (31%) • Puurheid/natuur (28%) • Ontmoetingen lokale bevolking (28%) • Proeven lokale gerechten en dranken (28%) • Authenticiteit cultuur (23%) Persona’s Mary (traditional) Mary is als zogenaamde Traditional erg gericht op familie en tradities. Zij is gemiddeld 54 jaar oud en heeft relatief vaak volwassen kinderen die al het huis uit zijn. Zij heeft een middelbare opleiding genoten en een modaal inkomen. Mary vindt veiligheid belangrijk en vertoont risicomijdend gedrag. Voor haar vakantiegedrag betekent het dat zij vooraf veel informatie zoekt over haar bestemming. Ze onderneemt graag activiteiten in de natuur, zoals fietsen en wandelen.

Paul (upper class) Paul is de persona van de Upper Class doelgroep. Een wat meer conservatief persoon, bij wie zaken als kwaliteit en etiquette hoog in het vaandel staan. Paul is gemiddeld 49 jaar oud en heeft bovengemiddeld vaak een gezin met oudere kinderen die al het huis uit zijn. Hij is hoger opgeleid en heeft een bovenmodaal inkomen. Paul geniet status door zijn werk en vindt hiërarchie belangrijk. Naast zijn zakenreizen onderneemt hij ook meerdere (korte) vakanties in het jaar. Een korte vakantie is in veel gevallen een stedentrip waarbij hij in wat luxere accommodaties verblijft. Hij gaat graag uit eten in goede restaurants en is geïnteresseerd in kunst en cultuur.

36

Beleidsplan Spots op Elburg II 2021-2030

Peter (mainstream) Peter is de persona van de Mainstream doelgroep en kan getypeerd worden als een echte familieman. Hij is gemiddeld 41 jaar oud en heeft vaak een gezin met jonge kinderen. Peter heeft een lage tot middelbare opleiding genoten en een modaal inkomen. Hij houdt ervan om vermaakt te worden, ook op vakantie. Een all-in vakantie op een resort of bungalowpark met animatie is waar hij van houdt. Op vakantie gaan betekent tijd doorbrengen met het gezin. Een bestemming mag niet te duur zijn en moet voor iedereen wat wils bieden. Nora (postmodern) Nora is als Postmodern een individualist van gemiddeld 43 jaar oud en ze is relatief vaak single. Ze is wat hoger opgeleid en heeft een (boven)modaal inkomen. Nora heeft een brede interesse, onder andere ten aanzien van verschillende culturen. Ze is tolerant en open en vindt vrijheid een groot goed. Nora is altijd op zoek naar beleving en hecht veel waarde aan immateriële zaken. Ze onderneemt veel stedenreizen en is geïnteresseerd in cultuur. Tijdens een stedentrip wil ze zich voelen als een inwoner van die stad in plaats van een bezoeker. Michael (achiever) Michael is een echte Achiever, gericht op status en carrière. Hij is materialistisch ingesteld, wil consumeren en zoekt graag spanning op. Michael is gemiddeld 39 jaar, heeft een (boven) modaal inkomen en relatief vaak een jong gezin.