Perspectiefnota 2025
Tekst van het document
Perspectiefnota 2025
Gemeente Elburg 7 juli 2025
Inhoud 1. Inleiding ............................................................................................................................4 1.1 Achtergrond voorstellen ...............................................................................................4 1.2 Leeswijzer ...................................................................................................................4 2. Samenvatting .....................................................................................................................6 2.1 Trends en ontwikkelingen .............................................................................................6 2.2 Voorstellen nieuw beleid en autonome ontwikkelingen ..................................................6 2.3 Financiën .....................................................................................................................6 3.
Wat komt er op ons af? ........................................................................................................7 3.1 Trends en ontwikkelingen .............................................................................................7 Demografie .....................................................................................................................7 Economie en arbeidsmarkt ...............................................................................................8 Sociaal cultureel ..............................................................................................................9 Technologie .....................................................................................................................9 Ecologie & leefomgeving ................................................................................................10 Klimaat en energie ........................................................................................................10 Politiek .........................................................................................................................11 Financiën ......................................................................................................................12 Conclusie
......................................................................................................................13 4 Voorstellen bestaande en nieuwe ontwikkelingen .....................................................................14 4.1 Systematiek toetsings- en afwegingskader ..................................................................14 4.2 Overzicht van opgenomen voorstellen (A 1 -lijst) ...........................................................15 4.2.1 Programma 0: Bestuur en ondersteuning ...............................................................15 4.2.2 Programma 1: Veiligheid .......................................................................................18 4.2.3 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat .......................................................18 4.2.4 Programma 3 Economie .........................................................................................20 4.2.5 Programma 4 Onderwijs ........................................................................................20 4.2.6 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ...............................................................21 4.2.7 Programma 6 Sociaal domein ................................................................................22 4.2.8 Programma 7 Volksgezondheid en milieu ...............................................................26 4.2.9
Programma 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en stedelijke vernieuwing ....26 4.3 Overzicht van voorstellen met een alternatieve oplossing (A 2 -lijst) ..............................30 4.3.1 Programma 0: Bestuur en ondersteuning ...............................................................30 4.3.2 Programma 1: Veiligheid .......................................................................................31 4.3.3 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat .......................................................32 4.3.4 Programma 6 Sociaal domein ................................................................................32 4.3.5 Programma 7 Volksgezondheid en milieu ...............................................................33 4.4 Overzicht van niet opgenomen voorstellen (B-lijst) .....................................................33 4.4.1 Programma 0: Bestuur en ondersteuning ...............................................................33 4.4.2 Programma 1: Veiligheid .......................................................................................35 4.4.3 Programma 4 Onderwijs ........................................................................................36
2
4.4.4 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ...............................................................37 4.4.5 Programma 6 Sociaal domein ................................................................................38 4.4.6 Programma 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en stedelijke vernieuwing ....39 5.
Financiën .................................................................................................................40
5.1 Financiële uitgangspositie ..........................................................................................40 5.1.1 Voorjaarsnota 2025 en Meicirculaire 2025 .............................................................40 5.1.2 Loon- en prijsstijgingen ........................................................................................40 5.1.3 Structurele effecten voorjaarsrapportage 2025 ......................................................41 5.1.4 Resultaat van de Jaarrekening 2024 ......................................................................41 5.1.5 Eventuele ombuigingen binnen bestaand beleid .....................................................41 5.2 Omvang effect nieuw beleid ........................................................................................41 5.3 Financieel resultaat met effect nieuw beleid ................................................................41 5.4 Financiële risico’s .......................................................................................................42 6.
Oplossingsrichtingen en vervolg richting de begroting ..............................................................44 6.1 Oplossingsrichtingen ..................................................................................................44 6.1.1 Ombuigingen op bedrijfsvoering ............................................................................44 6.1.2 MIP ......................................................................................................................44 Investeringen in het lopende jaar 2025 raken de betrouwbare overheid ..........................44 Investeringen gekoppeld aan een reserve en een beheerplan leiden niet tot een snelle bezuiniging ...................................................................................................................44 Overige investeringen ....................................................................................................45 6.1.3 Benutten reserves .................................................................................................45 6.1.4 Ombuigingen sociaal domein .................................................................................46 6.1.5 Verhogen van inkomsten .......................................................................................46 Heffingen kostendekkend maken
....................................................................................46 Overige inkomsten .........................................................................................................46 Indexatie OZB ...............................................................................................................47 Samenvatting verhogen van inkomsten ..........................................................................47 6.2 Financiële vertaling ....................................................................................................47 6.3 Vervolg richting de begroting .....................................................................................48 Bijlage 1 stapsgewijze toetsing en afwegingskader Perspectiefnota 2025 ..........................49
3
1. Inleiding Toekomstgericht besturen is meer dan plannen maken. Het vraagt durf en visie om in tijden van verandering keuzes te maken, altijd met het belang van de gemeente Elburg en haar inwoners voorop. De Perspectiefnota 2025 geeft een vooruitblik op de uitdagingen en kansen voor de gemeente Elburg. We hebben deze nota geschreven in een tijd van financiële druk en veranderende maatschappelijke ontwikkelingen.
1.1 Achtergrond voorstellen Voor u ligt de Perspectiefnota 2025, die u nu voor de 2 e keer ontvangt in de huidige opzet. In deze nota kijken we vooruit: welke ontwikkelingen komen op ons af, waar staan we als gemeente en welke keuzes vragen onze aandacht? We doen dit op een moment waarop gemeenten in heel Nederland onder toenemende druk komen te staan. Ook gemeente Elburg merkt dit. De komende jaren moeten we scherpe keuzes maken over wat we blijven doen en wat we loslaten. Net als veel andere gemeenten is gemeente Elburg grotendeels afhankelijk van het Rijk voor haar algemene dekkingsmiddelen — 85%. Dat maakt ons kwetsbaar. Toen het vorige kabinet een nieuwe financieringssystematiek ontwikkelde, werd tegelijkertijd een forse korting op het gemeentefonds ingaande 2026 aangekondigd. Die nieuwe systematiek kwam er uiteindelijk niet, maar de korting bleef. Daarmee wordt 2026 het jaar waarin veel gemeenten, ook gemeente Elburg, geconfronteerd worden met fors minder middelen, zonder dat de verantwoordelijkheden of verwachtingen afnemen. Daarnaast krijgen gemeenten structureel te weinig compensatie voor kostenstijgingen. De systematiek die hiervoor wordt gebruikt — gebaseerd op ramingen van het Centraal Planbureau — pakt nadelig uit. De afgelopen zeven jaar zijn deze ramingen telkens te laag geweest. Hierdoor lopen gemeenten in totaal jaarlijks zo’n 400 miljoen euro mis.
Ook gemeente Elburg merkt dit: kosten nemen toe, zonder dat er voldoende middelen tegenover staan. Vanwege de financiële opgave heeft het college de organisatie ook gevraagd om bij het aandragen van voorstellen extra terughoudend te zijn. Afgelopen april heeft het kabinet via het Overhedenoverleg en de Voorjaarsnota 2025 aanvullende middelen beschikbaar gesteld voor gemeenten, waarmee de meest acute financiële druk tot en met 2027 deels wordt verlicht. Voor 2026 en 2027 stelt het Rijk meer middelen ter beschikking aan de gemeenten en dit biedt gemeente Elburg tijdelijk enige ruimte om noodzakelijke beleidskeuzes zorgvuldiger af te wegen om noodzakelijke ombuigingen vanaf 2028 voor te bereiden. Echter, vanaf 2028 staat ons opnieuw grote onzekerheid te wachten door aangekondigde hervormingen in de financiering van het gemeentefonds en aanvullende taakstellingen, met name op het gebied van jeugdzorg. Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft haar zorgen uitgesproken over de haalbaarheid van deze geplande hervormingen en de daarmee gepaard gaande financiële risico’s. We moeten dus scherp blijven sturen en goed voorbereid zijn op de uitdagingen vanaf 2028. Voor gemeente Elburg zijn thema’s zoals woningbouw, zorgvoorzieningen, klimaat en energie en het waarborgen van goede gemeentelijke dienstverlening urgente speerpunten die onze aandacht vragen.
Deze Perspectiefnota schetst een helder en transparant beeld van wat we als gemeente kunnen doen, wat noodzakelijk is, en waar scherpe keuzes onvermijdelijk zijn. Daarbij blijven we vasthouden aan de uitgangspunten uit het bestuursakkoord en collegeprogramma, én aan onze inzet om samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers te werken wij aan een leefbare en duurzame samenleving.
1.2 Leeswijzer Deze leeswijzer biedt een overzicht van de structuur van de Perspectiefnota 2025 en geeft aanwijzingen voor het gebruik van het document. De nota is opgebouwd uit zes hoofdstukken, die elk een specifiek aspect van de gemeentelijke planning en beleidsvorming behandelen. Elk hoofdstuk begint met een korte inleiding en bevat duidelijke kopjes en sub-kopjes om de leesbaarheid te bevorderen. Hoofdstuk 2 (“Samenvatting”) geeft een kort overzicht van de belangrijkste trends, ontwikkelingen en strategische opgaven voor de komende jaren.
4
Hoofdstuk 3 (“Wat komt er op ons af?”) schetst de trends, verplichtingen en opgaven waar gemeente Elburg in deze context mee te maken heeft. Van demografische ontwikkelingen tot digitalisering — en van onzeker nationaal beleid tot de gevolgen van vergrijzing en een toenemende zorgvraag. In hoofdstuk 4 (“Voorstellen nieuwe en autonome ontwikkelingen”) bevat de beleidsvoorstellen die voorliggen. Deze zijn gestructureerd volgens de programma-indeling van de begroting. De voorstellen zijn verdeeld in 3 categorieën: 1. Voorstellen die het college heeft opgenomen in de perspectiefnota (A 1 -lijst); 2. Voorstellen die niet worden opgenomen in de perspectiefnota, maar waar alternatieve oplossingen voor zijn, waardoor deze wel meegenomen kunnen worden in de begrotingsuitwerking (A 2 -lijst); 3. Voorstellen die niet zijn opgenomen en niet worden meegenomen in de begrotingsuitwerking (B-lijst). Het college heeft hierbij gebruik gemaakt van een toetsings- en afwegingskader (paragraaf 4.1). Dit kader helpt bij het maken van keuzes in een tijd van schaarste en brengt in beeld welke voorstellen wettelijk verplicht zijn, bijdragen aan het bestuursakkoord of noodzakelijk zijn om de basis op orde te houden. Bij ieder voorstel wordt aangegeven wat de verwachte (meerjarige) budgetimpact is en welk advies op basis van het afwegingskader wordt gegeven.
Zo ontstaat een transparant overzicht van wat nú nodig is, wat mogelijk is, en wat we — hoe lastig ook — (nog) niet kunnen uitvoeren. Hoofdstuk 5 (“Financiën”) beschrijft de financiële gevolgen van deze ontwikkelingen en van landelijke keuzes. Daar leest u hoe het gemeentefonds zich ontwikkelt, hoe het staat met onze reserves en welke (beperkte) ruimte er is voor nieuw beleid. We benoemen expliciet de structurele tekorten die ontstaan en de noodzaak om scherpe keuzes te maken. Niet omdat we willen bezuinigen, maar omdat we niet alles kunnen blijven doen. De gemeente Elburg heeft de afgelopen jaren nog geen grootschalige bezuinigingen hoeven doorvoeren. Maar ook wij naderen het punt waarop niet alles meer vanzelfsprekend is. Wat is essentieel om de leefbaarheid in onze dorpen te behouden? Waar kunnen we slimmer organiseren? En welke ambities moeten we — tijdelijk of structureel — heroverwegen? Hoofdstuk 6 (“Oplossingsrichtingen en vervolg richting de begroting”) biedt daarom een eerste doorkijk naar mogelijke keuzes die we moeten maken richting de begroting 2026. Hier wordt onder andere gekeken naar ombuigingen, meerjareninvesteringsplanning (MIP), het gebruik van reserves en opbrengsten uit belastingen. Ook daar geldt: keuzes zijn noodzakelijk, maar de ruimte is beperkt.
Niet alles wat wenselijk is, is haalbaar — en zelfs op sommige onderdelen van het wettelijk verplichte takenpakket zullen we prioriteiten moeten stellen. In deze perspectiefnota bieden we een samenhangend beeld van wat we willen, wat we moeten, en wat we kunnen. Daarbij blijven we vasthouden aan de uitgangspunten uit het bestuursakkoord en collegeprogramma, én aan onze inzet om samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers te werken wij aan een leefbare en duurzame samenleving.
5
2. Samenvatting 2.1 Trends en ontwikkelingen De wereld om ons heen verandert snel en ingrijpend. In de gemeente Elburg zien we dat terug in meerdere belangrijke ontwikkelingen. Onze bevolking groeit en vergrijst, wat gevolgen heeft voor de woningmarkt, de zorgvraag en de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd stijgen de kosten voor zorg en ondersteuning, terwijl de beschikbare middelen achterblijven. Digitalisering biedt kansen voor efficiënte dienstverlening, maar vraagt ook aandacht voor informatieveiligheid en inclusiviteit. Klimaatverandering en energietransitie stellen nieuwe eisen aan onze ruimtelijke inrichting. Bovendien groeit de druk op het vertrouwen in de overheid en neemt de roep om een weerbare samenleving toe. Al deze trends maken duidelijk dat de gemeente Elburg scherpe keuzes moet maken om toekomstbestendig te blijven.
2.2 Voorstellen nieuw beleid en autonome ontwikkelingen De Perspectiefnota 2025 bevat voorstellen die inspelen op noodzakelijke veranderingen en ontwikkelingen die buiten onze invloed plaatsvinden, maar wel actie vragen. Zo investeren we gericht in het verbeteren van onze dienstverlening, zorgen voor passende woningbouw en voorzieningen en zetten in op het borgen van een sterke sociale basis en het toekomstbestendig maken van de zorg en het sociaal domein. Punten zoals die ook benoemd worden in het rapport van bureau Berenschot (2024). Daarnaast zijn er autonome ontwikkelingen, zoals hogere kosten in de jeugdzorg en de Wmo, die onvermijdelijk leiden tot extra lasten. De voorstellen zijn zorgvuldig geselecteerd op basis van een toetsings- en afwegingskader.
2.3 Financiën De financiële positie van onze gemeente is bij aanvang van 2025 positief. Mede door aanpassingen in de rijksbijdragen bij de Voorjaarsnota wordt de gemeente enige ruimte geboden, met name voor de jaren tot 2028. Tegelijkertijd vragen structurele lasten en risico’s om een zorgvuldige en realistische benadering van onze meerjarenbegroting. De Meicirculaire en voorjaarsnota van 2025 dragen bij aan het beperken van tekorten, maar vanaf 2028 blijven de vooruitzichten onzeker. De structurele lasten uit nieuw beleid leiden, na verrekening van incidentele dekking uit de algemene reserve, tot een negatief begrotingsresultaat. Het college stelt daarom meerdere oplossingsrichtingen voor. Samen kunnen deze maatregelen leiden tot een structureel houdbare begroting. Toch resteert er nog een financiële opgave, waarvoor nadere uitwerking nodig is. Met deze perspectiefnota wordt de basis gelegd voor de begroting 2026–2029.
6
3. Wat komt er op ons af? Om nu én later goede keuzes te maken, moeten we weten wat er op ons afkomt. In dit hoofdstuk schetsen we de belangrijkste trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op de gemeente Elburg. Deze inzichten helpen ons vooruit te kijken en tijdig te anticiperen op wat gaat komen. De trends laten zien waarom sommige beleidsvoorstellen nodig zijn. In plaats van alle ontwikkelingen te benoemen, richten we ons op de meest relevante. Hoofdstuk 4 laat vervolgens zien welke voorstellen hieruit voortkomen.
3.1 Trends en ontwikkelingen We lichten de belangrijkste trends toe. Het overzicht is niet volledig, maar biedt wel de context voor deze perspectiefnota. We gebruiken de DESTEP-methode 1 om deze veranderingen gestructureerd in beeld te brengen.
Demografie Demografische druk en woningvraag Wat zien we gebeuren?
Tot 2023 steeg het inwonertal gestaag. Vanaf 2023 is het aantal inwoners stabiel gebleven, zo rond de 24.000. Gezinnen worden kleiner en het aantal huishoudens neemt toe. Deze gezinsverdunning leidt tot een grotere vraag naar kleinere, passende woningen. Tegelijkertijd is sprake van dubbele vergrijzing: er komen meer ouderen én mensen worden ouder. De verhouding tussen werkenden en niet-werkenden verandert. Daardoor neemt de druk op zorg en voorzieningen toe. Dit vergroot de druk op zorg, voorzieningen, woningmarkt en informele hulp zoals mantelzorg.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
De dubbele vergrijzing en toename van kleine huishoudens zetten druk op de beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg, huisvesting en voorzieningen. De relatief kleine groep werkenden draagt de lasten voor een groeiende groep niet-werkenden. Daarnaast vraagt de opvang van bijzondere doelgroepen (zoals statushouders, spoedzoekers en ouderen met zorgvraag) om extra wooncapaciteit en maatwerkvoorzieningen. De woningmarkt staat hierdoor onder druk — zowel qua betaalbaarheid als beschikbaarheid.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
We moeten anticiperen op de dubbele vergrijzing en de veranderende huishoudsamenstelling met beleid dat inzet op passende woningbouw, zorgstructuren en ondersteuning voor werkenden. In de gemeente Elburg zetten we in op een forse woningbouwversnelling voor alle doelgroepen op drie uitbreidingslocaties. Daarnaast zetten we in op het verruimen van de mogelijkheden voor wonen in het buitengebied.
Opvang bijzondere doelgroepen Wat zien we gebeuren?
Het (blijven) ondersteunen bij de realisatie van woningen/woonvormen voor bijzondere doelgroepen zoals statushouders, arbeidsmigranten, spoedzoekers en mensen met onbegrepen gedrag is niet zonder (financieel) risico. Deze mensen moeten immers onderdak krijgen, maar hebben ook gezondheidszorg, onderwijs en andere voorzieningen nodig. Hier is veel geld mee gemoeid, terwijl financiële en bekostigingsregelingen vanuit het Rijk zijn nog regelmatig onduidelijk of onzeker zijn.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
Als gemeente hebben we een taak in het opvangen van bijzondere doelgroepen. Deze doelgroepen vormen onderdeel van onze eigen inwoners en onze demografie. Het brengt tegelijkertijd druk op een al krappe woningmarkt en schaarste in ruimte.
1 1 DESTEP staat voor Demografie, Economie, Sociaal cultureel, Technologie, Ecologie en Politiek
7
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
Zorgen voor voldoende woonaanbod passend bij de verschillende doelgroepen, met aandacht voor wonen voor iedereen. De combinatie tussen het sociaal en ruimtelijk domein is hierin van belang. Daarbij gebruik te maken van landelijke regelingen die dit zoveel als mogelijk stimuleren.
Economie en arbeidsmarkt Arbeidsmarktkrapte blijft Wat zien we gebeuren?
De arbeidsmarkt blijft structureel krap. De gemeente kan hier op diverse beleidsterreinen mee worden geconfronteerd. Denk bv. aan de zorg, waar de vergrijzing in de samenleving een groot beroep doet op zorgpersoneel dat er niet is. Ook als werkgever hebben we hiermee van doen. Door vergrijzing stroomt ruim 30% van de medewerkers in de sector gemeente uit in de komende tien jaar. Vooral functies in IT, juridische zaken en toezicht zijn moeilijk vervulbaar. De concurrentie met omliggende steden maakt het extra lastig om geschikt personeel te vinden en te behouden.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
We zullen in ons beleid moeten anticiperen op toenemende personeelstekorten in diverse sectoren. Daardoor kan ons beleid niet altijd uitgevoerd worden op de manier die ons voor ogen staat. Als kleine gemeente is de gemeente Elburg extra kwetsbaar: een beperkte schaal maakt het moeilijk om functies flexibel in te vullen, terwijl de druk op de uitvoering toeneemt. Externe inhuur is duur en biedt weinig continuïteit. Een tekort aan personeel raakt direct de uitvoeringskracht, en daarmee de dienstverlening aan inwoners.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
Beleid dat rekening houdt met krapte op de arbeidsmarkt. We moeten (blijven) investeren in arbeidsmarktcommunicatie, een aantrekkelijke werkplek, opleiding & ontwikkeling van medewerkers en loopbaanmogelijkheden.
Leegstand in winkelgebieden Wat zien we gebeuren?
Mensen kopen steeds vaker digitaal en laten producten thuisbezorgen. Landelijk zien we daardoor een afname van het winkelbestand.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
Diezelfde ontwikkeling zien we in de gemeente Elburg, zeker ook in de Vesting. Naast concurrentie van internetaankopen heeft de Vesting ook te maken met het verdwijnen van de dagelijkse boodschappen uit de stad. Daardoor ontstaat steeds meer leegstand.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
Voor de Vesting werken we aan een integraal toekomstbeeld, die de Vesting met de haven aantrekkelijk moet houden voor wonen, werken en recreëren.
Zwaardere bijstandspopulatie Wat zien we gebeuren?
De zwaarte van het bijstandsbestand neemt toe. Mensen met een lange tot middellange afstand tot de arbeidsmarkt hebben meer begeleiding en ondersteuning nodig om aan het werk te komen. Dit heeft verschillende oorzaken. Dit heeft meerdere oorzaken waaronder; • de effecten van de ingevoerde Participatiewet in 2015 die nu zichtbaar worden • een grotere populatie anderstaligen die onder de oude Wet inburgering onvoldoende zijn ingeburgerd en nu onder de Participatiewet vallen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. • toenemende problematiek onder jongeren die vanuit een onstabiele thuissituatie de arbeidsmarkt op moeten en daar door multiproblematiek niet voldoende op zijn voorbereid.
8
Tegelijkertijd vraagt de arbeidsmarkt om mensen die direct in te zetten zijn, wat een deel van de maatschappij niet kan bijbenen. Hierdoor is het moeilijker om mensen met een afstand te plaatsen. Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg? Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
Een groeiende groep uitkeringsgerechtigden heeft grote afstand tot de arbeidsmarkt. Daarom dreigen de uitgaven op re-integratie te stijgen. Het is goed om vooruit te kijken wat dit betekent voor de manier waarop we kijken naar de doelgroep, de uitvoering van de wetten en de activiteiten die daaronder vallen. Dit kan uiteindelijk tot een vraag of keuze leiden; doorgaan met intensieve begeleiding ondanks stijgende kosten, of heroriënteren op uitvoerbaarheid en prioriteiten binnen de Participatiewet.
Sociaal cultureel Stijgende zorgkosten en druk op welzijn Wat zien we gebeuren?
In algemene zin stijgen de kosten in de zorg. Dit geldt zowel voor de jeugdzorg als de Wmo. Er worden hogere tarieven gevraagd, zorg wordt duurder en preventie en ondersteuning binnen de eigen omgeving wordt belangrijker. De taken die onder deze achterliggende wetten vallen zijn voor uitvoering van de gemeente. Tegelijkertijd komen er minder tot geen middelen bij vanuit het Rijk om deze taken uit te voeren. Dit voert de financiële druk op en dwingt tot het maken van keuzes. Aan de andere kant geldt dat de inkomensafhankelijke eigen bijdrage weer wordt ingevoerd voor de Wmo per 1 januari 2027, wat deels kostenverlagend zal zijn.
Waarom is dit relevant
Als gemeente zijn we wettelijk verplicht taken uit te voeren. De kosten
voor de gemeente Elburg?
stijgen mee terwijl de inkomsten niet mee stijgen. Dit raakt ons als gemeente net zo goed als andere gemeenten in Nederland.
Wat vraagt dit van ons
Deze ontwikkeling zet aan om anders te kijken naar bestaand beleid
beleid/organisatie?
en/of de beschikbare middelen die we hebben als gemeente.
Verwachtingen van gemeentelijke dienstverlening veranderen snel Wat zien we gebeuren?
Inwoners verwachten steeds meer gemak, snelheid én een persoonlijke benadering van hun gemeente. Inwoners willen 24/7 toegang tot diensten via digitale kanalen, maar ook begrijpelijke communicatie, maatwerk en menselijk contact. Digitalisering is niet voor iedereen vanzelfsprekend, zeker niet voor ouderen of laaggeletterden.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
In gemeente Elburg zien we dezelfde trend. Inwoners verwachten een hybride dienstverlening: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. Mensen verdwalen in bureaucratie en hebben behoefte aan een gemeente die hen begrijpt en ondersteunt.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
We moeten investeren in toegankelijke, mensgerichte en hybride dienstverlening, met blijvende aandacht voor persoonlijk contact en maatwerk.
Technologie Digitalisering en informatieveiligheid Wat zien we gebeuren?
Digitalisering en technologische ontwikkelingen beïnvloeden steeds sterker hoe gemeenten functioneren en hun dienstverlening inrichten. Dit biedt kansen voor efficiëntie, maar brengt ook risico’s van uitsluiting en verhoogde kwetsbaarheid (cyberaanvallen) met zich mee. In wet- en regelgeving, zoals de Wet open overheid (Woo), Wet digitale overheid (Wdo) en Europese NIS2-richtlijn, worden steeds hogere eisen gesteld aan informatievoorziening en informatiebeveiliging.
9
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
Digitalisering biedt kansen voor snellere processen en betere gegevensuitwisseling in de gemeente Elburg, maar de toenemende afhankelijkheid van digitale processen vergroot ook de kwetsbaarheid, zeker bij verwerking van privacygevoelige gegevens. Binnen de gemeentelijke organisatie zijn nog stappen te zetten om de basis op orde te krijgen, informatiesystemen goed te koppelen en aan te sluiten op landelijke ontwikkelingen en standaarden.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
We moeten onze informatiesystemen toekomstbestendig inrichten: eerst de basis versterken, daarna gericht innoveren en regionaal samenwerken. We moeten structurele beveiligingsmaatregelen (risicoanalyses en audits) treffen, inclusief training van medewerkers.
Ecologie & leefomgeving Toekomst landelijk gebied Wat zien we gebeuren?
De agrarische sector staat voor grote uitdagingen. Bedrijven zullen verdwijnen of anders moeten gaan boeren. De vrijkomende gronden kunnen worden gebruikt voor extensivering van de veehouderij, maar er ontstaan ook nieuwe functies voor vrijgekomen agrarische gronden, zoals recreatie, toerisme, kleinschalige woningbouw en lichte bedrijvigheid.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
Veel van de circa 130 agrariërs in de gemeente Elburg stoppen binnen enkele decennia vanwege gebrek aan opvolging of regelingen vanuit provincie en rijk. De veranderingen bieden kansen én uitdagingen voor het landelijk gebied. Nieuwe functies kunnen economische en maatschappelijke voordelen opleveren, maar vragen ook om zorgvuldige ruimtelijke keuzes en gebiedsplanning.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
We moeten actief sturen op passende gebiedsontwikkeling, met oog voor duurzaamheid, leefbaarheid en economische kansen. Dit vraagt om samenwerking met ondernemers en inwoners en heldere keuzes in het omgevingsbeleid.
Stikstof Wat zien we gebeuren?
Een drietal recente gerechtelijke uitspraken heeft benadrukt dat de opgave voor natuurbehoud een wezenlijke is. Gelderland heeft in een zone van 500 meter rondom Natura 2000-gebieden beperkingen ingesteld gericht op vermindering van stikstofdepositie. Over 1,5 jaar wordt bekend wat deze zone precies gaat betekenen en hoe de stikstofdepositie omlaag gebracht moet worden. Ook het rijk werkt aan maatregelen voor stikstofreductie.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
Bijna heel 't Harde ligt in de zone. Dat raakt inwoners en bedrijven. Ontwikkelingen in de zone zijn bijna niet mogelijk. Buiten de zone leidt het stikstofdossier tot grote vertraging, zo niet afstel. Dit raakt woningbouw, bedrijfsleven en infrastructurele projecten.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
We zullen meer dan ooit moeten werken aan het realiseren van stikstofreductie om plannen weer vlot te trekken. Dit geldt op projectniveau, bijvoorbeeld door het gebruik van elektrische voertuigen en op gebiedsniveau.
Klimaat en energie Klimaatadaptatie en energietransitie Wat zien we gebeuren?
Klimaatverandering vraagt om duurzaam beheer van de leefomgeving. Nieuwe principes, zoals water- en bodemsturend ontwikkelen, winnen
10
aan belang naast bestaande principes zoals landschap en natuur. Door toenemende vraag naar elektriciteit ontstaat netcongestie (capaciteitsproblemen op het energienet), wat uitdagingen oplevert voor bedrijven en woningbouw. Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
Klimaatadaptatie en energietransitie beïnvloeden sterk onze woningbouw en ruimtelijke ontwikkeling. De eisen aan klimaatadaptatie, betaalbare woningen, en een beperkt elektriciteitsnet zorgen voor complexere en duurdere gebiedsontwikkeling.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
We moeten duurzaam bouwen met aandacht voor klimaatadaptatie, groene ruimte en betaalbare woningen. Ook is inzet nodig op energieneutrale en net-neutrale woningbouw. Dit vraagt om samenwerking met energiebedrijven en slimme ruimtelijke keuzes.
Politiek Vertrouwen in de overheid Wat zien we gebeuren?
Inwoners geven aan dat hun vertrouwen in de overheid afneemt. Dat komt onder meer door onduidelijke of veranderlijke regelgeving, gebrekkige communicatie, ervaren bureaucratie en een gevoel dat beleid ‘over de hoofden heen’ wordt gemaakt. Ook landelijke onzekerheden, zoals rond de Spreidingswet of financiering van jeugdzorg, dragen bij aan wantrouwen. Tegelijkertijd verwachten inwoners wél steeds meer van hun gemeente: persoonlijke benadering, maatwerk, begrijpelijke taal en snelle, duidelijke antwoorden.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
Een goed functionerende democratie is afhankelijk van vertrouwen. Wantrouwen in (lokale) overheid belemmert samenwerking met inwoners, vermindert draagvlak voor beleid en kan leiden tot lagere participatie of escalatie in de publieke ruimte. Zeker in een tijd van scherpe keuzes en onzekerheid is het belangrijk dat inwoners zich gezien en gehoord voelen. Vertrouwen is randvoorwaardelijk voor uitvoering van beleid, zeker bij ingrijpende maatregelen in bijvoorbeeld het sociaal domein, ruimtelijke ordening of dienstverlening.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
• • • • •
Investeren in begrijpelijke en tijdige communicatie, ook over onzekerheden Vergroten van transparantie en uitlegbaarheid van keuzes Blijven inzetten op hybride, mensgerichte dienstverlening: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet Helder en vastgesteld beleid over inwonerparticipatie en de rol van de gemeente versus de rol van de samenleving Werken aan een betrouwbare overheid: doen wat we zeggen, en uitleggen waarom iets (nog) niet kan.
Geopolitiek in relatie tot defensie en de samenleving Wat zien we gebeuren?
We leven geopolitiek gezien in roerige tijden. We zien dit in de Oekraïne-oorlog en de veranderende verhoudingen binnen de NAVO. Daarnaast zien we klimaat-gebonden dreigingen. Dit alles vraagt om een weerbare samenleving en om de extra inzet van Defensie.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
Gemeente Elburg is defensiegemeente. De geopolitieke situatie leidt tot extra inzet op de kazernes van 't Harde en het schietkamp ASK. Maar defensie alleen kan de mogelijke dreigingen en crises niet aan. Het is belangrijk dat de veerkracht en zelf- en samenredzaamheid van inwoners, instellingen, bedrijven en gemeentelijke organisatie opnieuw en blijvend gestimuleerd wordt.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
Samen met defensie willen we werken aan gebiedsopgaven rondom het ASK, het raccordement en Hub 't Harde. Om onze gemeente weerbaar te houden of te maken, zijn nieuwe slimme maatregelen en extra inzet van
11
mensen van binnen en buiten de organisatie niet ondenkbaar. Dit kan leiden tot het opstellen of bijwerken van plannen om onze taken ook in crisistijd goed te blijven uitvoeren.
Financiën Ontwikkeling van het Gemeentefonds Wat zien we gebeuren?
De komende jaren heeft de gemeente structureel minder inkomsten uit het gemeentefonds. Dit komt door de invoering van een nieuwe verdeelsystematiek door het Rijk. Hoewel in de Voorjaarsnota 2025 extra middelen zijn toegezegd voor de jaren 2025 tot en met 2027, ontbreekt vanaf 2028 een structurele financiële oplossing. Dit leidt tot toenemende onzekerheid over de toekomstige inkomsten.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
De gemeente Elburg is voor circa 85% van haar algemene dekkingsmiddelen afhankelijk van het gemeentefonds. Zowel landelijk als bij vergelijkbare gemeenten ligt dit percentage tussen 76% en 80% (bron: CBS). De ontwikkeling heeft dus directe gevolgen voor onze financiële huishouding. Tegelijkertijd stelt de Gemeentewet dat de begroting structureel en reëel in evenwicht moet zijn: structurele uitgaven moeten worden gedekt door structurele inkomsten en zowel baten als lasten moeten realistisch worden geraamd. De druk op onze begrotingsruimte neemt hierdoor aanzienlijk toe.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
De toezichthouder (de provincie) verwacht van ons dat we tijdig maatregelen nemen om een structureel sluitende begroting te kunnen blijven presenteren. Dit vraagt om politieke en bestuurlijke keuzes, zoals: • het temporiseren of heroverwegen van nieuw beleid en investeringen; • het bijstellen of beperken van bestaande uitgaven; • en/of het vergroten van de inkomsten. De komende periode is het van belang dat we als raad en college gezamenlijk deze opgaven oppakken, met oog voor de financiële houdbaarheid op de lange termijn én de maatschappelijke impact lokaal.
Uitbreiding taken zonder structurele financiering Wat zien we gebeuren?
Gemeenten krijgen steeds meer zwaardere verantwoordelijkheden, zoals het verbeteren van de schuldhulpverlening, het aardgasvrij maken van woningen (energietransitie), woningbouw, opvang, digitalisering en gegevensbescherming. Voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) wordt gewerkt aan een eigen bijdrage om de druk op het gebruik van de voorzieningen te verlagen. Dit zou moeten helpen om de Wmo voor gemeenten langer betaalbaar te houden. De ingangsdatum van deze eigen bijdrage is uitgesteld naar januari 2027. Een belangrijke zorg betreft de jeugdzorg. Hier is een duidelijke disbalans tussen de taken en de beschikbare middelen voor gemeenten. Hoewel er in de Voorjaarsnota 2025 enkele stappen zijn gezet om de financiële situatie van gemeenten te verbeteren, is het nog onduidelijk wat dit op de lange termijn structureel voor gemeenten zal betekenen.
Waarom is dit relevant voor de gemeente Elburg?
De opgaven die voor ons liggen zijn groot, maar de financiering van deze taken is vaak onvoldoende en incidenteel. Voor de gemeente Elburg betekent dit dat we geconfronteerd worden met aanzienlijke financiële uitdagingen. We verwachten tekorten, bezuinigingen en een toename van verantwoordelijkheden zonder bijbehorende structurele financiering.
Wat vraagt dit van ons beleid/organisatie?
Door het uitblijven van structurele financiering komt de uitvoering van bepaalde taken onder druk te staan. Dit maakt het moeilijk om alle
12
doelstellingen te behalen zonder een beroep te doen op incidentele middelen vanuit de reserves. De gemeente Elburg wordt geconfronteerd met financiële onzekerheid, wat kan betekenen dat bestaand beleid moet worden bijgesteld. Dit kan directe gevolgen hebben voor zowel onze inwoners als voor de lokale bedrijven.
Conclusie Samenvattend zien we dat de gemeente Elburg de komende jaren voor grote keuzes staat. De trends en ontwikkelingen vragen om versnelling van de woningbouw, versterking van het sociaal domein, aanpassing aan klimaatverandering, een slagvaardige organisatie en toegankelijke dienstverlening. Ook digitale veiligheid, samenwerking in de regio en ruimte voor nieuwe functies in het buitengebied zijn urgente opgaven. De financiële middelen die wij vanuit het Rijk ontvangen, zijn echter niet toereikend voor de taken die ons als gemeente Elburg worden toebedeeld en voor de ambities die we hebben. Deze strategische thema’s vormen het fundament voor de keuzes die we in de rest van deze perspectiefnota voorleggen.
13
4 Voorstellen bestaande en nieuwe ontwikkelingen De voorstellen in deze perspectiefnota zijn afkomstig uit verschillende bronnen. Een deel vloeit voort uit landelijke en regionale ontwikkelingen zoals geschetst in hoofdstuk 3, waaronder demografische trends, technologische veranderingen, stijgende zorgvraag en de gevolgen van inflatie en cao-afspraken. Daarnaast zijn er voorstellen meegenomen die voortkomen uit bestaand beleid dat duurder is geworden door actualisatie van normen of nieuwe ontwikkelingen. Deze voorstellen zijn nodig om onze ambities en wettelijke taken verantwoord uit te voeren.
4.1 Systematiek toetsings- en afwegingskader Om tot een samenhangend en financieel haalbaar voorstel te komen, heeft het college bij de voorbereiding van deze perspectiefnota gewerkt met een toetsings- en afwegingskader. De raad is op 4 april 2025 via een raadsbrief ook geïnformeerd over deze werkwijze. Dit kader helpt om ingediende voorstellen op een gestructureerde en objectieve manier te beoordelen. Daarbij is gekeken naar onder andere het verplichtend karakter (zoals wettelijke taken of bestuurlijke toezeggingen), de bijdrage aan beleidsdoelen, de financiële impact, de maatschappelijke meerwaarde en de mate van urgentie. Het toetsingskader bevat een eerste stap waarbij sommige voorstellen direct zijn opgenomen in de perspectiefnota, zonder verdere beoordeling op de vijf criteria. Dit geldt voor voorstellen die voldoen aan de volgende voorwaarden:
• • •
het betreft een wettelijke taak én het Rijk stelt hiervoor structurele financiering beschikbaar én het ambitieniveau is niet beïnvloedbaar (bijvoorbeeld door vorm of omvang aan te passen).
In dat geval is er geen beleidsruimte om af te wegen of uit te stellen. Het advies is dan: opnemen in de perspectiefnota (A 1 -lijst). Een aantal voorstellen zijn direct op de B-lijst geplaatst, dus zonder verdere beoordeling via het afwegingskader. Dit betreft voorstellen die een wettelijke taak betreffen zonder structurele financiering, geen basis hebben in bestaand beleid en waarvoor geen alternatieve oplossing/dekking is gevonden. Voor deze voorstellen geldt het advies: niet opnemen in de perspectiefnota (B-lijst). Alle overige voorstellen zijn beoordeeld door middel van het afwegingskader. Daarbij is gescoord op vier criteria: juridische verplichting of bestuurlijke toezegging financiële impact maatschappelijke impact urgentie
De scores zijn per criterium weergegeven met een kleurcodering, waarbij een hoge score leidt tot advies opnemen in de perspectiefnota (A 1 -lijst) en een lage score tot niet opnemen (B-lijst). Dit maakt de beoordeling visueel inzichtelijk en helpt bij het vergelijken van voorstellen.
• • • •
� Score 5: opnemen � Score 4: opnemen, maar bijstellen � Score 3: kritisch heroverwegen 🔴 Score 1–2: schrappen of parkeren
.
14
Met deze aanpak ontstaat ruimte om te sturen op wat wettelijk noodzakelijk is, maatschappelijk het meeste oplevert en financieel uitvoerbaar is. Het college biedt hiermee een transparant en onderbouwd voorstel aan uw raad, waarmee richting wordt gegeven aan de begrotingsvoorbereiding en tegelijkertijd ruimte blijft voor bestuurlijke keuzes in de komende jaren. Naast de A 1 - en B-lijst heeft het college een aantal voorstellen op een zogeheten A 2 -lijst geplaatst. Dit zijn voorstellen die niet in de perspectiefnota terechtkomen, maar het college acht deze voorstellen echter van zodanig belang, dat zij deze alsnog wil meenemen in de verdere begrotingsuitwerking. Daarbij wordt onderzocht of er alternatieve oplossingen zijn, bijvoorbeeld alternatieve dekkingsmogelijkheden binnen bestaande budgetten. De voorstellen op de A 2 -lijst worden daarmee niet opgenomen in de Perspectiefnota, maar blijven in beeld richting de begroting 2026–2029. Samengevat: • A 1 -lijst: voorstellen die zijn opgenomen in de perspectiefnota; • A 2 -lijst: voorstellen die niet zijn opgenomen in de perspectiefnota, maar die het college van groot belang acht.
Onderzocht wordt of deze alsnog meegenomen kunnen worden in de begrotingsuitwerking, bijvoorbeeld door het vinden van alternatieve dekking; • B-lijst: voorstellen die niet zijn opgenomen in de perspectiefnota en ook niet worden meegenomen in de uitwerking van de begroting.
4.2 Overzicht van opgenomen voorstellen (A 1-lijst) In deze paragraaf treft u de voorstellen aan die het college op basis van het toetsings- en afwegingskader opneemt in de Perspectiefnota 2025. Deze voorstellen dragen aantoonbaar bij aan de beleidsdoelen van de gemeente, zijn wettelijk verplicht of noodzakelijk om bestaand beleid verantwoord uit te voeren. In enkele gevallen zijn ook voorstellen opgenomen waarvoor (nog) geen structurele dekking beschikbaar is vanuit het Rijk of die niet wettelijk verplicht zijn, maar die het college van groot maatschappelijk belang acht. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om keuzes die bijdragen aan leefbaarheid, inclusie, het voorkomen van grotere problemen op termijn, of keuzes die het college aan de nieuwe raad en college wil overlaten.
4.2.1 Programma 0: Bestuur en ondersteuning Toegankelijke en inclusieve dienstverlening Kern
De gemeente Elburg werkt de komende jaren stap voor stap aan betere en mensgerichte dienstverlening. Voor inwoners betekent het dat het makkelijker wordt om met de gemeente te communiceren, digitaal zaken te doen én persoonlijk geholpen te worden. Dit pakken we aan op vier gebieden: 1. Duidelijke communicatie in begrijpelijke taal. Wij zorgen ervoor dat onze brieven, e-mails en berichten op de website standaard op taalniveau B1 zijn. Dat is taal die 80% van de Nederlanders goed begrijpt. Ook krijgt inwoners via MijnElburg een duidelijk overzicht van hun lopende aanvragen bij de gemeente. Ook voegen we hier statusupdates en digitale post aan toe. Daarnaast maken we belangrijke documenten steeds vaker openbaar en makkelijk vindbaar. 2. Digitale dienstverlening die werkt voor iedereen. We zorgen ervoor dat onze websites, apps, en digitale documenten toegankelijk zijn voor iedereen – ook voor mensen met een beperking, minder digitale vaardigheden of inwoners van andere EU-landen. Op dit moment voldoen 2 van de 20 gemeentelijke websites aan de wettelijke eisen. We willen dat álle digitale producten aan de Wet digitale overheid en de Europese regels (Single Digital Gateway) voldoen. 3. Hulp op maat voor wie dat nodig heeft. Digitale dienstverlening is handig, maar niet voor iedereen vanzelfsprekend. Daarom
15
blijven we ook bereikbaar via telefoon en aan de balie. Inwoners die dat nodig helpen we met persoonlijke ondersteuning – telefonisch, via chat of met een afspraak aan de balie. Het KlantContactCentrum (KCC) speelt daarin een centrale rol. 4. Heldere afspraken en betere service. Wat mag de inwoner van ons verwachten? In 2025 hebben we servicenormen (zoals antwoordtermijnen en bereikbaarheid) voor onze dienstverlening vastgesteld. We willen regelmatig meten of we deze normen halen, via een speciaal dashboard waarop we dat monitoren. Zo kunnen we blijven verbeteren. We pakken dit aan door ons eerst te richten op begrijpelijke informatie. Daarna zorgen we ervoor dat die informatie toegankelijk is voor iedereen. Tot slot bieden we extra hulp aan wie er toch niet uitkomt. Om snel een slag te kunnen maken met toegankelijkheid, willen we tijdelijk extra capaciteit inzetten. Daarna is er blijvend extra capaciteit nodig voor de webredactie. Het programma is afgeslankt door de focus te leggen op taken met directe maatschappelijke impact (B-lijst). Zo bouwen we aan gemeente Elburg waarin iedereen mee kan doen – ook als het even lastig is. Toegankelijk, begrijpelijk en met persoonlijke aandacht. Want goede dienstverlening begint bij luisteren naar wat de inwoner nodig heeft. Relevantie
De verwachtingen rondom gemeentelijke dienstverlening veranderen snel. Daarom moeten we investeren in toegankelijke, mensgerichte en hybride dienstverlening, met blijvende aandacht voor persoonlijk contact en maatwerk.
Wettelijke taak
Ja – onder meer de Wet digitale overheid, Wet open overheid, Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (vanaf 2026), en Europese verplichtingen via de Single Digital Gateway.
Noodzakelijk voor instandhouding
Ja – noodzakelijke investering om de dienstverlening op peil te houden en aan wetgeving te voldoen.
Relatie met bestuursakkoord/12 speerpunten
Het voorstel sluit aan bij het collegeprogramma 2022–2026 om dienstverlening efficiënter, toegankelijker en klantgerichter te maken. Het draagt bij aan het speerpunt inclusiebeleid en uitvoering. De dienstverlening aan de inwoners van de gemeente Elburg is een van de belangrijkste maatschappelijke opgaven, volgens het rapport Toekomstperspectief voor de Elburgse organisatie van bureau Berenschot. Daarnaast is er sprake van bestuurlijke vaststelling (college van B&W, 21 januari 2025), waarbij is aangegeven de middelen integraal af te wegen in de Perspectiefnota.
Score afwegingskader
Advies
Opnemen vanwege maatschappelijke urgentie, het belang voor vertrouwen van inwoners en wettelijke verplichtingen. Er is een directe relatie met de strategische koers van de organisatie, bestuurlijke ambities en wetgeving.
Kosten
Incidenteel
Structureel
2026
€ 29.000
€ 235.500,-
2027
€ 235.500,-
2028
€ 235.500,-
2029
€ 235.500,-
16
Structurele formatie Privacy Officer Kern
De gemeente Elburg wil een veilige en betrouwbare digitale dienstverlening bieden aan inwoners en ondernemers. Daarvoor is het cruciaal dat we zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens en voldoen aan de privacywetgeving (AVG). Een stevige rol van de Privacy Officer is hierin onmisbaar. Op dit moment is er slechts 12,8 uur per week structureel beschikbaar voor de Privacy Officer. Tijdelijk is dit tot eind 2025 opgehoogd naar 36 uur per week. Uit een evaluatie blijkt dat dit niet voldoende is. Er is 2,0 fte nodig om aan alle wettelijke verplichtingen te voldoen en om opgelopen achterstanden in te halen. We stellen voor om per 1 januari 2026 de inzet van de Privacy Officer structureel uit te breiden naar 1,0 fte (36 uur per week). Daarmee zorgen we ervoor dat: 1. we voldoen aan de AVG en andere wet- en regelgeving; 2. privacy- en beveiligingsrisico’s worden beperkt; 3. inwoners erop kunnen vertrouwen dat hun gegevens veilig zijn; 4. de organisatie klaar is voor verdere digitalisering. Voor het inlopen van de achterstanden wordt gezocht naar tijdelijke oplossingen (B-lijst).
Relevantie
We moeten informatieveiligheid integraal borgen met structurele maatregelen, investering in systemen en blijvende training van medewerkers. Voor (publieke) organisaties die op grote schaal persoonsgegevens verwerken wordt sterk aanbevolen een Privacy Officer (PO) aan te wijzen, zodat de bescherming van persoonsgegevens en de privacy van klanten (inwoners) en medewerkers goed geborgd is.
Wettelijke taak
Ja, de AVG is een wettelijke verplichting. De BIO wordt met de Cyberbeveiligingswet verplicht. De taken uit de BIO zijn o.a. neergelegd bij de Privacy Officer. Uitbreiding van de formatie Privacy Officer naar 1,0 fte is noodzakelijk om te voldoen aan wettelijke verplichtingen vanuit de AVG en de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en om juridische risico’s voor de gemeente Elburg te beperken.
Noodzakelijk voor instandhouding
Ja –Door gebrek aan capaciteit ontstaan risico’s zoals datalekken, boetes en niet-naleving.
Relatie met bestuursakkoord/12 speerpunten
Sluit aan bij de ambities in het collegeprogramma 2022-2026 op het gebied van digitale dienstverlening met zorg voor privacy en veiligheid. Borging van privacy is essentieel voor een betrouwbare overheid.
Score afwegingskader
Advies
Opname in de Perspectiefnota is gerechtvaardigd vanwege het belang van structurele borging van informatieveiligheid en het maatschappelijk belang. Informatieveiligheid en privacy staan tegenwoordig hoog op de maatschappelijke agenda. Informatieveiligheid raakt elke inwoner en organisatie die met de gemeente communiceert en daarmee onze dienstverlening. Reeds in de Kadernota 2023 en Perspectiefnota 2024 is aangegeven dat de gemeente Elburg structureel te weinig capaciteit heeft om deze taak goed uit te voeren.
Kosten
Incidenteel
Structureel
2026
€ 69.000,-
2027
€ 69.000,-
17
2028
€ 69.000,-
2029
€ 69.000,-
4.2.2 Programma 1: Veiligheid AED beschermkasten Kern
Sinds 2012 maakt onze gemeente gebruik van burgerhulpverleners. Door de inzet van AED’s en burgerhulpverleners ontvangt een slachtoffer met een acute circulatiestilstand, zo snel als mogelijk eerste hulp. In onze gemeente wordt momenteel gebruik gemaakt van meer dan 40 AED’s die verspreid door de gemeente zijn gepositioneerd. Een groot deel van de AED’s is in eigendom van onze gemeente. Onderhoud, incidentele uitbreiding of vervanging wordt vanuit de lopende begroting gefinancierd.
Relevantie
Twee jaar terug is gestart met het vervangen van een groot aantal AED’s. Ter bescherming van de AED’s en om de bedrijfscontinuïteit te waarborgen is het nu noodzakelijk om ook de buitenkasten te vervangen.
Wettelijke taak
Nee.
Noodzakelijk voor
Zie ‘relevantie’.
instandhouding Relatie met
Nee. Het betreft vergroting van de zelfredzaamheid en het zelf
bestuursakkoord/12 speerpunten
organiserend vermogen van de inwoners, bedrijven/instellingen is een belangrijk aandachtspunt. Een aandachtspunt dat door toenemende geopolitiek/klimaat gebonden dreiging meer prioriteit gaat krijgen.
Score afwegingskader
Advies
Advies om dit voorstel te honoreren vanwege de maatschappelijke relevantie en beperkte financiële impact.
Kosten
Incidenteel
2026
€ 26.000,-
Structureel
2027 2028 2029
4.2.3 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat Beheerssysteem openbare ruimte Kern
Het beheerssysteem Openbare Ruimte voor het bewaken van de onderhoudskwaliteit van wegen, bomen, etc. is aan vervanging toe. Nieuwe releases worden al sinds 2024 niet meer gedaan. De leverancier stopt de ondersteuning in 2026. Daarom is een nieuw systeem nodig.
Relevantie
Zonder beheersysteem openbare ruimte hebben we geen zicht op de onderhoudsstaat van onze wegen en bomen. Daardoor ontstaat het risico van slecht of achterstallig onderhoud, gaten in wegen en omvallende bomen. De gemeente is aansprakelijk.
Wettelijke taak
Nee
18
Noodzakelijk voor instandhouding
Ja, op dit moment werken we met drie verouderde softwaresystemen die niet meer worden onderhouden door de leverancier. Een nieuw systeem is nodig om het onderhoud van de openbare ruimte te kunnen monitoren. Het nieuwe systeem kent meerdere mogelijkheden en meer gebruikerslicenties dan de drie huidige systemen. Hierdoor kunnen de beleidsmedewerkers sturingsinformatie uit het systeem halen. Daardoor zijn we meer in control met betrekking tot onze kapitaalgoederen. Wat weer leidt tot efficiënter werken. Daarnaast zijn er systeemeisen i.v.m. de benodigde koppeling aan ons GIS-programmatuur.
Relatie met bestuursakkoord/12 speerpunten
Nee, het is een reguliere beheerstaak.
Score afwegingskader
Advies
Opnemen. Het gaat hier om het vervangen van het beheersysteem. De vervanging geeft een incidentele last. Het onderhoud geeft vervolgens een structurele last die € 7.307,hoger uitvalt dan de huidige structurele lasten.
Kosten
Incidenteel
Structureel
2026
€ 55.100,-
€ 7.307,-
2027
€ 7.307,-
2028
€ 7.307,-
2029
€ 7.307,-
Fietsoversteken provinciale weg ter hoogte van Molenweg, Bagijnendijkje en Kopse Waard Kern
Het gaat om twee middenbermen ter hoogte van de Molenweg en de Kopse Waard en om een rotonde ter hoogte van het Bagijnendijkje. De rotonde gaat gepaard met maatregelen aan de parallelweg. De rotonde zorgt tevens voor snelheidsverlaging, noodzakelijk voor een veilige fietsoversteek op deze plek. Het gaat om 50% cofinanciering op een provinciale investering.
Relevantie
De gemeente lobbyt al jaren bij de provincie voor veilige fietsoversteken over de provinciale weg N309. Directe aanleiding is een aantal (ernstige) verkeersongevallen.
Wettelijke taak
Het betreft een provinciale weg.
Noodzakelijk voor instandhouding
n.v.t.
Relatie met bestuursakkoord/12 speerpunten
Nee
Score afwegingskader
Advies
Op grond van het afwegingskader is deze afgevallen omdat de maatschappelijke relevantie en de urgentie bij een provinciale weg beperkt is. De gemeente is aan het sparen voor deze weg, maar er is nog een tekort. De financiële impact is gering. Doorslaggevend om deze wel op de A-lijst te zetten is de bestuurlijke wens en lobby richting de provincie gekoppeld aan moties van de gemeenteraad met de wens van fietsveiligheid.
Kosten
Incidenteel
Structureel
19
2026
€ 400.000,-
2027
€ 800.000,-
2028 2029
4.2.4 Programma 3 Economie Vanuit het programma Economie worden in deze perspectiefnota geen voorstellen gedaan.
4.2.5 Programma 4 Onderwijs Integraal Huisvestingsplan Kern
Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (hierna IHP) is een beleidsplan voor het onderwijs met een doorkijk tot 2041. Het IHP is juni 2025 in de raad behandeld. Dit voorstel gaat over de financiering van het IHP. Het IHP kent twee scenario's. Een met nieuwbouw van de basisscholen in de Horstkamp en MFA Doornspijk. En een scenario waarin deze nieuwbouw niet plaatsvindt maar we volstaan met renovatie. Beide scenario's zijn in het IHP doorgerekend op basis van 100% financiering door de gemeente en met een opslag van 25% voor tijdelijke huisvesting en andere bijkomende locatie gebonden kosten. Het nu voorliggende voorstel gaat uit van 83% financiering door de gemeente (het wettelijk minimum) en geen opslag van 25%. Deze opslag is namelijk niet altijd nodig, zeker niet bij nieuwbouw. De uiteindelijke financiering wordt in iedere afzonderlijke businesscase bepaald. De kans bestaat dat op dat moment een extra eenmalige bijdrage benodigd is.
Relevantie
Goed onderwijs draagt bij aan het zijn van een aantrekkelijke woongemeente. Goed onderwijs zorgt ook voor zelfredzame volwassenen die een bijdrage aan de maatschappij kunnen leveren.
Wettelijke taak
Deels, onderwijshuisvesting is een wettelijke taak voor de gemeente. Bij het invullen van de taak bestaat beleidsvrijheid. Die vrijheid is uitgewerkt in de beleidsinhoudelijke keuzes die in het IHP zijn gemaakt.
Noodzakelijk voor instandhouding
Ja, het IHP kijkt financieel vooruit tot en met 2041. Alle onderwijsgebouwen komen in deze periode aan de beurt voor renovatie of nieuwbouw.
Relatie met bestuursakkoord/12 speerpunten
Speerpunt 9: onze jeugd, goede scholen.
Score afwegingskader
Advies
Opnemen. De instandhouding van onderwijsgebouwen is een wettelijke taak. De financiering hiervan is met dit voorstel gebaseerd op de inhoudelijke beleidskeuzes van het IHP zoals afgelopen voorjaar besproken in de raad, op het ambitieuze scenario met nieuwbouw voor twee basisscholen en uitgaande van 83% financiering door de gemeente en geen rekening houdende met een opslag van 25%. Verdere versobering is mogelijk door inhoudelijk andere beleidskeuzes te maken. Bijvoorbeeld als het gaat om de mate van duurzaamheid bij de bouw, het werken met
20
wachtlijsten of het omgaan met leegstaande lokalen. Dit soort keuzes vergen een aanpassing van het IHP. De nu genoemde bedragen zullen bij de afzonderlijke business cases een tekort laten zien. Het college heeft als denkrichting om tekorten incidenteel op te lossen buiten de reserve IHP. Kosten
Incidenteel
Structureel
2026
€ 265.000,-
2027
€ 265.000,-
2028
€ 265.000,-
2029
€ 265.000,-
4.2.6 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Lichtmasten DSV Kern
DSV heeft gevraagd om lichtmasten bij een van de velden zodat ook in de avonduren kan worden getraind. Hierdoor vergroot de capaciteit van de velden. Zonder de lichtmasten kunnen bepaalde teams niet trainen in de winter.
Relevantie
Sport staat bij de gemeente hoog in het vaandel.
Wettelijke taak
Nee
Noodzakelijk voor
Nee
instandhouding Relatie met
Speerpunt 10, een gezonde leefstijl, waaronder bewegen.
bestuursakkoord/12 speerpunten Score afwegingskader
Advies
Dit voorstel staat niet vanuit de score van het afwegingskader op de A-lijst, maar is een bestuurlijke keuze.
Kosten
Incidenteel
2026
€ 58.000,-
Structureel
2027 2028 2029 Cultuur Kern
Cultuur als middel om mentale gezondheid te bevorderen, ‘trots’ te laten groeien, creativiteit te bevorderen én (dus) positieve gezondheid én verminderen van eenzaamheid bij de jongeren een kans te geven. Vanuit Cultuurregio Zwolle en de regio NoordVeluwe, waar we als gemeente partner van zijn, wordt ingezet op talentontwikkeling van jongeren in de tijd van nu. Door jongeren de kans te geven om zich op een andere manier te kunnen uiten, bieden we mogelijkheid tot ontplooiing en inzet op de lokale ‘maakomgeving’ voor de periode 2025-2030. Daarnaast kennen we vanuit gemeente Elburg de themajaren cultuur; een voortvloeisel uit de beleidsvisie en het Uitvoeringsprogramma van Spots op Elburg II. Deze verbinding en samenwerking bij culturele themajaren is een ontwikkeling waar steeds meer instellingen bij aanhaken. Partijen weten elkaar
21
steeds beter te vinden en daarmee ontwikkelt de lokale culturele infrastructuur van gemeente Elburg. Relevantie
Door blijvend aandacht voor cultuur te behouden en aan te sluiten bij al bestaande initiatieven zoals bij cultuurregio Zwolle en de al bestaande themajaren, ontwikkelt cultuur zich verder.