Bijlage 1 GEWIJZIGD Omgevingsvisie Elburg met aangepaste visiekaart
Tekst van het document
Omgevingsvisie gemeente Elburg Samen aan zet voor Elburg!
Inhoudsopgave Inhoudsopgave
3
1
Inleiding
5
1.1
Welkom
5
1.2
Wat is een omgevingsvisie?
5
1.3
Wat is de rol van de gemeente?
5
1.4
Hoe is de omgevingsvisie opgebouwd?
7
1.5
Hoe kwam de visie tot stand?
7
2
3
Kernwaarden van Elburg
10
2.1
Kernwaarden van Elburg
10
2.2
Stip op de horizon
13
Onze 10 ambities
16
3.1
Voldoende woningen voor iedereen, met een verantwoorde groei
18
3.2
Voldoende bereikbare voorzieningen voor onze inwoners
24
3.3
Een sociale en gezonde omgeving, waarin we bewegen en ontmoeten stimuleren
27
3.4
Een vitale economie met ruimte voor lokale bedrijvigheid
29
3.5
Werken aan een klimaatneutrale en klimaatbestendige gemeente
32
3.6
Goede bereikbaarheid en toename van duurzame vormen van mobiliteit 36
4
3.7
Hoogwaardige recreatie en toerisme voor inwoners en bezoekers
40
3.8
Landschappelijke
en
en
cultuurhistorische
waarden
beschermen
verbeteren
43
3.9
Een veelzijdig buitengebied met behoud van de agrarische sector
46
3.10
Een veilig, schoon en gezond leefmilieu
48
Koers voor gebieden
51
4.1
Welke deelgebieden hebben we?
51
4.2
Randmeerkust
52
4.3
Open Landschap
53
4.4
Halfopen Landschap
54
4.5
Veluwe
56
4.6
Woongebied Elburg
58
4.7
Woongebied Oostendorp
59
4.8
Woongebied ’t Harde
60
4.9
Woongebied Doornspijk
61
4.10
woongebied Hoge Enk
62
4.11
Centrumgebied De Vesting
64
4.12
Centrumgebied De Vrijheid
66
Omgevingsvisie gemeente Elburg 3
5
6
7
4.13
Centrumgebied ’t Harde
67
4.14
Centrumgebied Doornspijk
68
4.15
Bedrijventerrein Kruismaten
69
4.16
Bedrijventerrein Broeklanden
70
4.17
Bedrijventerrein Oostendorp
71
4.18
Bedrijventerrein De Koekoek
72
4.19
Bedrijventerrein Het Spoor
73
4.20
Bedrijventerrein De Glinde
74
4.21
Bedrijventerrein Van de Weerd
75
Stappenplan voor uw idee
76
5.1
Ik heb een idee of plan
76
5.2
Heb ik de omgevingsvisie nodig?
76
5.3
Welke waarden gelden er voor mijn plan?
76
5.4
Draagt mijn plan bij aan wat de omgevingsvisie aangeeft?
76
5.5
Maak een afspraak met de gemeente
76
Uitvoering van de visie
77
6.1
Hoe werken wij samen?
77
6.2
Doorwerking van de omgevingsvisie
78
6.3
Rolopvatting in gebiedsontwikkeling
79
6.4
Kostenverhaal en financiële bijdragen
82
6.5
Hoe gaan wij om met het milieu?
84
Bijlagen
86
Omgevingsvisie gemeente Elburg 4
1
Inleiding 1.1 Welkom Op de overgang van de Veluwe naar de voormalige Zuiderzee ligt de gemeente Elburg. Een bijzondere gemeente met een rijke historie als Hanzestad. Een gemeente met een bevolking die stevig gehecht is aan haar omgeving, die zorgt voor elkaar en die van aanpakken houdt. Een samenleving die respect heeft voor haar geschiedenis, leefomgeving en mensen. Een samenleving die we willen behouden, versterken en ontwikkelen. Zodat we Elburg samen nog mooier, gezonder en krachtiger maken. Onze koers voor de toekomst is daarom: SAMEN AAN ZET VOOR ELBURG!
1.2 Wat is een omgevingsvisie? De omgevingsvisie is een visie op de fysieke leefomgeving van de héle gemeente. De visie gaat over onze woon- en leefomgeving en de mensen die daarin samen leven, werken, ondernemen en verblijven. Het gaat over alles wat je om je heen ziet, ruikt en hoort. Van bodem tot lucht, van wonen tot werken, maar ook over gezondheid, klimaat en veiligheid. In de omgevingsvisie bekijken we al deze onderwerpen in samenhang. In de visie staat wat wij als gemeente en als samenleving belangrijk vinden om te behouden, te versterken en te ontwikkelen. Wat we nu belangrijk vinden, maar ook waar we naar toe willen als we verder in de toekomst kijken. Ons toekomstbeeld vindt u in de Stip op de horizon. De omgevingsvisie inspireert en nodigt uit. Heeft u als bewoner of ondernemer een plan dat betrekking heeft op de woon- en leefomgeving? Dan is de omgevingsvisie belangrijk. De visie vormt het kader voor alle nieuwe ontwikkelingen. Wat dit betekent leest u in het Stappenplan. De omgevingsvisie is onderdeel van een cyclus. Dat werkt zo: onze Kernwaarden houden we in stand. Maar onze Ambities en hoe dit uitwerkt in de verschillende Gebieden in onze gemeente kunnen in de loop van de tijd wijzigen. Dat betekent dat we in de toekomst onderwerpen uitwerken en monitoren. Soms geeft dat aanleiding om de omgevingsvisie aan te vullen of aan te passen.
Zo blijft de omgevingsvisie altijd de plek waar de gemeente inzicht geeft in het integrale beleid op de fysieke leefomgeving. Meer informatie hierover leest u in de Uitvoering van de visie.
1.3 Wat is de rol van de gemeente? De kernwaarden vormen het uitgangspunt voor alles wat we doen in de fysieke leefomgeving. In de omgevingsvisie hebben we een stip op de horizon gezet; een toekomstbeeld (hier leest u meer over in hoofdstuk 2). Daarnaast hebben we ook Omgevingsvisie gemeente Elburg 5
een aantal uitdagingen waar we mee aan de slag willen. We hebben bijvoorbeeld te maken met een grote vraag naar woningen en werklocaties. We staan voor uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid, duurzaamheid, klimaatverandering en transitie van de landbouw. Daarbij willen we onze gemeente leefbaar, aantrekkelijk, gezond en veilig houden voor onze inwoners en onze bezoekers. Met onze ambities pakken we deze uitdagingen aan (dat beschrijven we in hoofdstuk 3). Als gemeente werken wij aan de uitvoering van de omgevingsvisie door zelf te ontwikkelen en door ruimte te bieden aan de samenleving. In elke situatie kijken we welke rol de samenleving heeft en welke rol de gemeente heeft. Daarnaast bekijken we vooral wat we samen kunnen doen. ONTWIKKELEN Wonen en werken. Voor de verbetering van de leefbaarheid en het behoud van hechte gemeenschappen zijn voldoende woningen, voorzieningen en bedrijvigheid nodig. De komende jaren gaan we aan de slag met het bouwen van woningen en de uitbreiding van de bedrijventerreinen. Sport en gezondheid. We willen sportvoorzieningen uitplaatsen en clusteren wanneer de kans zich voordoet. Dat kan zijn vanwege benodigde woningbouw of omdat
de
voorzieningen
sportvoorzieningen
leidt
toe
zijn
aan
tot
efficiënt
vernieuwing. ruimtegebruik.
Het
clusteren
Daarnaast
van
kunnen
sportvoorzieningen elkaar versterken en helpen. We ondersteunen de vorming van gezondheidscentra en we zetten in op behoud van scholen en dorpshuizen. Waar mogelijk combineren we deze functies zodat ze elkaar versterken. Bereikbaarheid. We stellen ons actief op in de regionale gebiedsprocessen die gaan over de verbetering van de bereikbaarheid. We kijken naar bereikbaarheid met de auto, de fiets en het openbaar vervoer. Zo werken we ook aan aantrekkelijke routes voor toeristen en recreanten. Energie en duurzaamheid. We werken in de regio samen aan de opwek van hernieuwbare energie. In de gemeente gaan we aan de slag met verduurzaming van de bebouwde omgeving en innovaties op het gebied van duurzaamheid. Ruimtelijke ontwikkelingen worden zoveel mogelijk duurzaam uitgevoerd. Bodem en water. Voor nieuwe ontwikkelingen vinden we het belangrijk dat er rekening wordt gehouden met de omstandigheden van bodem en water. Het veranderende klimaat maakt het noodzakelijk om toekomstbestendig te bouwen. Wij zijn trots op ons erfgoed en ons landschap. We willen de kwaliteiten behouden, benutten en versterken bij ruimtelijke ontwikkelingen. Ook zetten we in op een gezonde en veilige leefomgeving, met voldoende ruimte voor groen, beweging en ontmoeting voor alle doelgroepen.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 6
RUIMTE VOOR INITIATIEVEN: SAMEN AAN ZET We willen ruimte bieden aan initiatieven vanuit de samenleving: van inwoners, ondernemers en organisaties. We zetten daarom in op dereguleren en stimuleren. Ontwikkelingen zijn vooral kansrijk wanneer ze bijgedragen aan het versterken van onze waarden en het behalen van onze ambities. Wij gaan uit van de kracht van de samenleving. Onze actieve en betrokken samenleving weet goed wat nodig is om de eigen woon- en leefomgeving te verbeteren en kan daarmee samen aan de slag. We willen daarom heldere kaders bieden, meedenken en ondersteunen. We bieden ruimte aan vernieuwing en innovatie om onze doelen te behalen. Daar hoort ook maatwerk bij.
1.4 Hoe is de omgevingsvisie opgebouwd? De omgevingsvisie bestaat uit 6 onderdelen: 1.
Kernwaarden van Elburg: Hierin laten we zien welke kernwaarden we willen behouden en versterken. De kernwaarden vormen de basis bij onze plannen voor de leefomgeving. Initiatieven moeten passend zijn bij de kernwaarden van de gemeente.
2.
Stip op de horizon: Hierin leest u ons toekomstbeeld voor de gemeente voor over 15 jaar en verder.
3.
Onze ambities: Hierin leest u hoe we ons toekomstbeeld hebben vertaald in ambities. Deze ambities geven aan waar we de komende jaren samen aan gaan werken.
4.
Koers voor gebieden: Hierin leest u welke waarden er gelden in elk deelgebied en welke doelen we hebben voor deze gebieden.
5.
Stappenplan voor uw idee: Heeft u een idee of plan? In dit deel leest u wat u kunt doen en wat wij doen als u een plan heeft in onze gemeente.
6.
Uitvoering van de visie: Hierin leest u meer informatie over de wijze waarop wij de visie uitvoeren en bijstellen.
7.
Achtergronden
en
bijlagen:
Hierin
staan
de
achtergronden
bij
de
omgevingsvisie. U leest wat de achtergrond is van de ambities, de uitdagingen en opgaven waar we mee aan de slag moeten om onze kernwaarden te behouden en de stip op de horizon te bereiken.
1.5 Hoe kwam de visie tot stand? De omgevingsvisie kwam tot stand op basis van een analyse van het gemeentelijk beleid, een analyse van hoe de gemeente er voor staat (een samenvatting is verwerkt in de Achtergronden) en door inbreng van inwoners, ondernemers, betrokkenen en experts. Dat hebben we op de volgende manier gedaan. 1.
Enquête: We hebben een digitale enquête gehouden over de toekomst van onze gemeente. Iedereen kon de enquête invullen. We ontvingen 249 ingevulde enquêtes en 27 geschreven reacties.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 7
2.
Marktgesprekken: In elke kern gingen we op de marktpleinen in gesprek met iedereen die geïnteresseerd was. Dat leverde 190 gesprekken op.
3.
Inwonersbijeenkomsten: Op drie avonden kwamen inwoners van verschillende kernen bij elkaar. Iedereen was uitgenodigd. Tijdens deze bijeenkomsten hebben we met elkaar nagedacht over wonen, werken, verkeer en gezondheid. Hoe zou uw eigen omgeving eruit kunnen zien in 2040? Iedere avond waren circa 30 inwoners aanwezig.
4.
Themabijeenkomst: Tijdens één themabijeenkomst voerden we gesprekken met ruim 30 ondernemers en betrokkenen uit het landelijk gebied. Tijdens de bijeenkomst verkenden we welke ambities passend zijn voor de onze gemeente en welke opgaven er dan liggen.
5.
Expertgesprekken: In gesprekken met experts van verschillende organisaties (zoals het Waterschap Vallei en Veluwe, de Veiligheidsregio en de GGD) hebben we besproken welke uitdagingen de gemeente Elburg heeft en hoe we die kunnen meenemen in onze omgevingsvisie.
In het participatieverslag (bijlage 2) staat beschreven wat is ingebracht. De inbreng gebruikten we bij het beschrijven van de waarden en het bepalen van de ambities.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 8
Omgevingsvisie gemeente Elburg 9
2
Kernwaarden van Elburg 2.1 Kernwaarden van Elburg Onze kernwaarden betreffen de belangrijkste waarden en kwaliteiten van de gemeente Elburg. De bestaande waarden en kwaliteiten die we willen behouden en versterken. De kernwaarden zijn tot stand gekomen op basis van een brede inbreng vanuit bewoners, ondernemers en organisaties. Op Figuur 1. Waardenkaart staan de waarden die we belangrijk vinden.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 10
Figuur 1. Waardenkaart
Kernwaarde 1: Samen zijn wij Elburg De gemeente Elburg heeft een sociaal en zorgzaam karakter. Iedereen doet mee en iedereen telt mee. De inwoners in de kernen zijn actief en hebben een grote onderlinge betrokkenheid. Het verenigingsleven en de maatschappelijke activiteiten in sport, spel, cultuur en kerk zorgen voor een fijne woon- en leefomgeving. Er is de bereidheid om elkaar te helpen, zodat ouderen bijvoorbeeld zo lang mogelijk in hun eigen woonomgeving kunnen blijven wonen. We stimuleren initiatieven die de actieve en sociale samenleving bevorderen. Kernwaarde 2: In de luwte en toch centraal De rust en de mooie landelijke omgeving van de gemeente Elburg zijn van grote waarde. De landelijke omgeving en de natuur van de Veluwe binnen handbereik zorgen voor een aantrekkelijk woonmilieu. De nabijheid van grotere steden, zoals Zwolle en Harderwijk, dragen bij aan de aantrekkingskracht van Elburg, evenals de goede verbindingen per snelweg en spoor. We willen Elburg bereikbaar houden met duurzame oplossingen en passende infrastructuur. Kernwaarde 3: Handen uit de mouwen Onze samenleving kenmerkt zich door een ondernemersmentaliteit waar men veelal zelfredzaam is. Dit is terug te zien in het ruime aanbod aan bedrijven en de vele (agrarische) ondernemers. De aanwezigheid van bedrijven ondersteunt de lokale economie en samenleving.
In de bossen bij ’t Harde liggen het Artillerie Schietkamp en twee kazernes. Defensie zorgt daarmee enerzijds voor werkgelegenheid en vormt anderzijds een onderdeel van de identiteit van Elburg. We willen voldoende ruimte voor bedrijven houden zodat er voldoende lokale werkgelegenheid is. Kernwaarde 4: Veelzijdig Elburg Binnen de gemeente Elburg beschikken we over goede voorzieningen, zoals winkels, sportvoorzieningen, bibliotheken, scholen en een zwembad. Voorzieningen zijn belangrijk voor de leefbaarheid van de kernen. De gemeente heeft op het gebied van
Omgevingsvisie gemeente Elburg 11
onderwijs
meerdere
voorzieningen
met
een
regionale
functie
(bijvoorbeeld
voortgezet onderwijs en Elburg onderwijsstad). We zetten in op behoud van de voorzieningen en in ieder geval in alle kernen een dorpshuis en een basisschool. We stimuleren initiatieven die bijdragen aan het behoud en de versterking van de voorzieningen. Kernwaarde 5: Rijk aan historisch erfgoed De gemeente beschikt over een rijk historisch beleefbaar erfgoed. Belangrijk is natuurlijk de Hanzestad Elburg met haar historische Vesting en haven. De Vesting trekt bezoekers van heinde en ver. Daarnaast beschikt de gemeente Elburg over landgoederen, buitenplaatsen, monumenten waaronder korenmolen ‘De Tijd’, kerkenpaden, klompenpaden en musea. Onderdeel van ons erfgoed zijn ook de aardkundige en cultuurhistorische kwaliteiten die zichtbaar zijn in het landschap. Het aanwezige erfgoed maakt onze gemeente toeristisch aantrekkelijk. Kansrijke initiatieven zijn initiatieven die gebruikmaken van ons erfgoed en daardoor bijdragen aan het behoud of de versterking ervan. Kernwaarde 6: Van Veluwe tot Zuiderzee De gemeente Elburg kent een bijzondere ligging op de overgang van de bosrijke Veluwe naar de voormalige Zuiderzeekust. Dit zorgt voor de hoogteverschillen en de afwisseling tussen openheid en beslotenheid. De kernen zijn ontstaan op de hogere en drogere delen. In de lagere, nattere gebieden eromheen was ruimte voor agrarisch gebruik.
Nog altijd liggen de kernen voornamelijk op de hogere gronden. De landbouwgronden en de Randmeerkust zijn weids en open. De Veluwe is met zijn bossen het grootste aaneengesloten natuurgebied van Europa, en daarmee zeer waardevol. Tussen de Veluwe en de open polders ligt een halfopen landschap met veel houtwallen, laanbomen en singels. De grote landschappelijke verschillen en de rijke natuurwaarden maken Elburg recreatief erg aantrekkelijk. Ook het uitgebreide netwerk aan fiets- en wandelroutes draagt hier aan bij. We dagen initiatiefnemers uit om de landschappelijke kwaliteiten te benadrukken en te versterken.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 12
2.2 Stip op de horizon Hoe ziet de gemeente Elburg er in de verre toekomst uit? Dat kunnen we niet zeker weten, maar we hebben wel dromen en beelden van hoe het zou kunnen zijn. Vanuit die beelden komen we tot de kern van wat we echt van waarde vinden en wat we kunnen doen om dichterbij dat droombeeld te komen. We zien dan aan de horizon…: Hechte gemeenschappen met een actieve en sociale samenleving Een gemeente waar het fijn wonen is en de woongebieden rustig en veilig zijn. Een gezonde omgeving waarin iedereen mee kan doen, waar je prettig kunt opgroeien, wonen, werken en oud worden. De woonbuurten kennen een grote saamhorigheid. Inwoners zien naar elkaar om en ontmoeten elkaar, bijvoorbeeld in het dorpshuis, clubhuis, kerk of in de eigen buurt op straat. De vele actieve inwoners zorgen dat voorzieningen, zoals het dorpshuis, kunnen blijven bestaan. Leefbare kernen met goede voorzieningen Er zijn voldoende huizen voor jong en oud. De kernen zijn groter geworden. De nieuwe woonwijken liggen op de hogere gronden en op de flanken van de Veluwe. Woningen en andere gebouwen zijn waterzuinig en wekken hun eigen stroom op en gebruiken dit om te koken, verwarmen of laden. Wat over is verdelen we onderling. Ook bestaande woningen verwarmen we niet meer met aardgas, maar met warmte uit lucht, bodem of water. Of we gebruiken groen gas.
De straten in de woonbuurten zijn veilig ingericht voor voetgangers en fietsers. Verharding heeft op plekken plaats gemaakt voor groen en water. Deze plekken zijn ingericht als uitdagende speelplekken met ruimte voor ontmoeting en beweging voor alle leeftijden. In dorpshuizen is ruimte voor verenigingen, activiteiten
en
evenementen. Kleinschalige voorzieningen vinden we in het dorpshuis. In onze gemeente zijn voldoende scholen en gezondheidsvoorzieningen. De middelbare scholen in Elburg trekken ook leerlingen aan van buiten de gemeente. We beschikken over moderne sportlocaties waar diverse sportvoorzieningen zijn ondergebracht. Ze liggen op een centraal gelegen locatie, zodat inwoners uit de hele gemeente er terecht kunnen. Voor dagelijkse voorzieningen en boodschappen kan men terecht in de eigen kern, in een aantrekkelijk en levendig centrumgebied. Ruimte voor bedrijvigheid in de gemeente Op diverse plekken zijn woon-werkbuurten waar ondernemers een kantoor vanuit huis zijn gestart. In onze gemeente is volop gelegenheid om te werken: in de maakindustrie, in één van de vele bedrijven, winkels, bij Defensie, in de zorg of in de vrijetijdseconomie. Voor iedereen is er een mogelijkheid om zijn brood te verdienen.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 13
Bedrijven in de gemeente hebben mogelijkheden om te ontwikkelen, te innoveren en te groeien op een gemeentelijk bedrijventerrein of op één van de regionale bedrijventerreinen.
Bedrijven
maken
zoveel
mogelijk
gebruik
van
lokale,
herbruikbare grondstoffen. Ze doen aan lokale uitwisseling van energie en warmte. Ze zijn betrokken bij de leefbaarheid van hun omgeving. De gemeentelijke bedrijventerreinen zijn goed ontsloten. We benutten terreinen efficiënt: meer bebouwing en gedeelde parkeervoorzieningen met zonnecarports. Een gemeente met een goede bereikbaarheid We verplaatsen ons voornamelijk met de fiets tussen de kernen en naar de buurgemeenten, via hoogwaardige fietsroutes. Voor werk, voorzieningen of een ruimer aanbod aan winkels kom je via rechtstreekse, veilige fietspaden gemakkelijk bij een hoogwaardige bushalte. Vanaf daar reis je gemakkelijk naar Nunspeet, Dronten of Epe, of naar het openbaarvervoersknooppunt bij station ’t Harde. Snelle busverbindingen en de trein brengen je vandaar naar locaties buiten de gemeente. De auto is elektrisch en wordt geladen onder collectieve zonnecarports. De doorgaande wegen zoals we die nu kennen (de Eperweg en de Zuiderzeestraatweg), gebruiken we hoofdzakelijk voor lokaal verkeer. Ze zijn qua inrichting hierop aangepast met een groene aankleding. Verkeer tussen de A28 en Flevoland gaat via een
nieuwe
verbindingsweg.
Vanuit
’t
Harde
en
Elburg
en
vanuit
de
bedrijventerreinen Broeklanden en Kruismaten ben je snel op deze nieuwe verbindingsweg. De kernen zijn daardoor rustiger met meer ruimte voor ontmoeting en aangenaam verblijf. Een gastvrije gemeente met aantrekkingskracht De Vesting is en blijft een parel van onze gemeente. De Vesting is goed zichtbaar vanuit de open schootsvelden eromheen. Via groene zones is de Vesting ook goed bereikbaar met de fiets. Naast de Vesting ligt het aantrekkelijke havengebied, waar historie, levendigheid en waterrecreatie samenkomen. Via de haven kom je op een heerlijk zwemstrandje met speelvoorzieningen, een plek voor alle inwoners om te ontspannen. Bezoekers en bewoners kunnen over aantrekkelijke fiets- en wandelpaden gemakkelijk het gebied in om te genieten van het veelzijdige landschap met waardevolle natuur en erfgoed. We zijn trots op de unieke cultuurhistorische kenmerken van de verschillende landschappen en de historische gebouwen. We laten dit graag zien. Er is een prachtig netwerk van paden en waterlopen met brede schaduwrijke beplanting. Voor een korte stop en een wandeling kan je op één van de aantrekkelijke rustpunten terecht, een theetuin of een ijsverkooppunt, gevestigd in één van de historische boerderijen. Ook de landgoederen en het bosgebied zijn te bezoeken.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 14
Voor een langer verblijf kan je terecht in een hoogwaardige verblijfsaccommodatie. Op een nattere en koudere dag kan je kiezen uit diverse leuke indooractiviteiten. Een aantrekkelijk en toekomstbestendig ingericht landelijk gebied Agrarische bedrijven beheren en onderhouden grotendeels ons buitengebied. De landbouw
is
veranderd;
specialistische
agrarische
bedrijven
met
duurzaam
geproduceerde agrarische producten bestaan naast gemengde bedrijven. Deze bedrijven combineren landbouw met natuurbeheer, zorg of recreatie. Agrariërs werken samen in een lokaal netwerk, waarbij ondernemers onderling grondstoffen en producten uitwisselen. Voor de landbouw houden we rekening met zowel nattere als drogere omstandigheden. Op de lagere gronden krijgen water en natuur meer ruimte. De kustzone is breder geworden, net als de beeklopen. Vanaf de Oude Zeeweg overzie je de weidse vlakten van de Randmeerkust en de brede oeverzone. De talloze rietkragen wisselen broekbos en gemaaide vlakten af. Er staan windmolens bij een deel van de kust. In de weidevogelgebieden beheren we de graslanden zoveel mogelijk extensief, zodat de weidevogels hun kuikens kunnen grootbrengen. De aanwezige bloem- en kruidenrijke akkerranden zorgen voor biodiversiteit en voedselaanbod. Vanaf verschillende uitkijkpunten kan je vogels spotten: de grote karekiet, het baardmannetje, de blauwborst. Zelfs de blauwe kiekendief en de kleine zwaan zijn af en toe te zien. De natuurlijke materialen die het land oplevert verwerken en verkopen we voor duurzaam gebruik. We hebben zo een nieuw evenwicht gevonden voor een veilig, gezond en klimaatbestendig systeem.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 15
3
Onze 10 ambities We willen onze kernwaarden behouden en versterken om onze stip op de horizon te bereiken. Deze 10 ambities helpen daarbij: 1.
Voldoende woningen voor iedereen, met een verantwoorde groei.
2.
Voldoende bereikbare voorzieningen voor onze inwoners.
3.
Een sociale en gezonde omgeving, waarin we bewegen en ontmoeten stimuleren.
4.
Een vitale economie met ruimte voor lokale bedrijvigheid.
5.
Werken aan een klimaatneutrale en klimaatbestendige gemeente.
6.
Goede bereikbaarheid en toename van duurzame vormen van mobiliteit.
7.
Hoogwaardige recreatie en toerisme voor inwoners en bezoekers.
8.
Landschappelijke en cultuurhistorische waarden beschermen en verbeteren.
9.
Een veelzijdig buitengebied met behoud van de agrarische sector.
10.
Een veilig, schoon en gezond leefmilieu.
Veel van wat we willen bereiken heeft een plek gekregen op de Visiekaart. Maar niet alles. Doelen die we (nog) niet aan een plek of gebied kunnen koppelen staan er niet op. Deze kunt u wel terugvinden bij de uitwerking van de 10 ambities.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 16
Figuur 2. Visiekaart
Omgevingsvisie gemeente Elburg 17
3.1 Voldoende woningen voor iedereen, met een verantwoorde groei
Foto 1. Hart van Thornspic Doornspijk
Onze opgave De woningnood in Nederland en in onze eigen regio is groot. We willen invulling geven aan de woningbouwopgave. Daarbij willen we het groene karakter van Elburg behouden. Onze doelen −
Voorzien in de woonbehoeften van onze inwoners en bijdragen aan de regionale woningbouwopgave.
−
Behoud van een aantrekkelijke woonomgeving met voldoende variatie in woonvormen
waar
voor
alle
doelgroepen
een
geschikte
woonruimte
beschikbaar is en doorstroming bevorderd wordt. −
Een toekomstbestendige woningvoorraad waar het mogelijk is voor ouderen om zo lang mogelijk thuis te wonen.
−
Een
zorgvuldig
ruimtegebruik
door
woningbouw
zoveel
mogelijk
te
concentreren binnen bestaand stedelijk gebied en de kernen compact te houden.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 18
Onze aanpak −
Nieuwe woningen. We willen meer nieuwe woningen. Voor zo’n 1.800 woningen hebben we reeds concrete locaties in beeld. Die zijn aangegeven op de Visiekaart. Deels zijn dit locaties binnen de kernen, voor zo’n 800 woningen. Ook zijn er vier locaties aan de rand van de kernen, voor zo’n 1.000 woningen. Deze woningen realiseren we vóór 2040. Maar, de woningbouwopgave is groter. We dagen inwoners en bedrijven dan ook uit om met plannen te komen die passen bij de uitgangspunten van deze visie.
−
Versterken woonomgeving. Nieuwe woningbouwinitiatieven moeten onze woonomgeving versterken. Daarom toetsen we nieuwe initiatieven aan de bijdrage die geleverd wordt aan: 1.
Onze kwalitatieve woningbehoefte; Dat wil zeggen dat de plannen inspelen op de behoeften van doelgroepen waar de vraag groot is. In 2025 zijn dat senioren, starters en aandachtsgroepen (dak- en thuislozen, uitstromers uit een intramurale instelling, statushouders en mensen met een sociale of medische urgentie).
2.
Binnenstedelijk bouwen of op bestaande erven; Dat wil zeggen binnen de bestaande kernen zoals aangegeven op de Visiekaart. Hierdoor houden we de compacte kernen in stand. Of nieuwe woningen op bestaande erven in het buitengebied. Dat kan, onder voorwaarden, in vrijkomende agrarische bebouwing en bij bestaande woonbestemmingen in het buitengebied (bijvoorbeeld door gebruik van aanwezige opstallen).
3.
Het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit; Dat wil zeggen dat verouderde gebieden worden getransformeerd of groene bereikbare openbare ruimte wordt toegevoegd. Dit mag niet ten koste gaan van waardevolle groene gebieden in de kernen of daarbuiten.
4.
Innovatie en maatwerk op de voorgestelde locatie; Innovatief wil zeggen dat er ruimte is voor diverse en vernieuwende woonvormen. Maatwerk wil zeggen dat er ingespeeld wordt op de behoeften en ruimtelijke vraagstukken in de directe omgeving van de locatie.
5.
Kleinschaligheid of faseerbaarheid; Kleinschalig zijn initiatieven tot twaalf woningen of één zelfstandig wooncomplex. Initiatieven voor meer woningen kunnen gefaseerd worden gerealiseerd.
6.
Inspelen op efficiënt ruimtegebruik; Binnen bestaand stedelijk gebied is ruimte voor hoger bouwen. Parkeren of voorzieningen op de begane grond, met daarboven woningen. Hiermee stimuleren we meervoudig ruimtegebruik.
7.
Een gezonde en duurzame leefomgeving; Dat wil zeggen dat rekening wordt gehouden met de verkeersbelasting en mogelijkheden voor duurzame mobiliteit en de belasting van omliggende voorzieningen. Er is sprake van een veilige en gezonde leefomgeving en een goede mix van doelgroepen.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 19
8.
Klimaatbestendigheid; dat wil zeggen dat met de locatiekeuze rekening wordt gehouden met het bodem-watersysteem. Hiermee beperken we de kans op verzakking of wateroverlast (zie Figuur 3. Hoogtekaart). Er moet aandacht zijn voor de sponswerking, waarbij het landschap het water langer weet vast te houden, de afvoer kan vertragen of het water kan bergen, afhankelijk van wat het gebied vraagt.
−
Afwegingsmatrix.
We
initiatieven’
Daarin
uit.
werken staan
een
integrale
we
onze
‘Afwegingsmatrix
ambities
op
het
nieuwe
gebied
van
duurzaamheid, landschap, ruimtelijke inpasbaarheid, gezondheid en inclusie. We nemen de Leidraad Duurzame Gebiedsontwikkeling (bijlage 3) als vertrekpunt, en breiden die uit. −
Woningsplitsing. We bieden ruimte voor woningsplitsing van bestaande woningen, voor zover geen extra bebouwing nodig is en de gesplitste woningen als zelfstandige woonruimtes kunnen bestaan. Bij woningsplitsing mag geen onevenredige afbreuk zijn aan het woongenot van de omliggende woningen, en het moet ruimtelijk inpasbaar zijn (bijvoorbeeld het parkeren).
−
Mantelzorg. We bieden ruimte voor mantelzorg door het toestaan van mantelzorgunits wanneer er sprake is van een mantelzorgsituatie. Ook voor die gevallen waar nog geen sprake is van een officiële mantelzorgsituatie maar waar binnen 10 jaar naar verwachting wel een dergelijke situatie ontstaat (gebaseerd op pensioengerechtigde leeftijd en zorgbehoefte). Mantelzorgunits zijn altijd tijdelijk en alleen mogelijk indien er geen onevenredige afbreuk is aan het woongenot van omliggende woningen, en het ruimtelijk inpasbaar is (bijvoorbeeld het parkeren).
−
Woningvariatie. We willen een gevarieerd woningaanbod zodat er ook een plek is voor woningzoekenden met een specifieke woon- of zorgvraag. Daarvoor: 1.
houden we onze woonwagenlocaties in stand en hebben we de ambitie om in ieder geval één nieuwe locatie te openen. We brengen de verdere behoeftes in beeld;
2.
houden we het aantal ligplaatsen voor woonboten in stand;
3.
realiseren we in samenspraak met de woningcorporaties minimaal twee maatwerkwoningen voor inwoners met onaangepast gedrag;
4.
bieden we ruimte voor noodopvang voor groepen die dat nodig hebben. We hebben aandacht voor de omvang in relatie tot de leefbaarheid van de directe omgeving. Noodopvang doen we in samenspraak met de regiogemeenten van de Noord-Veluwe.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 20
−
Hoger bouwen. We brengen in beeld waar we mogelijkheden zien om hoger te bouwen voor zowel woningen als bedrijven, rekening houdend met de cultuurhistorische elementen en structuren. Dit draagt bij aan het efficiënter kunnen omgaan met de beschikbare ruimte.
−
Woningtoewijzing. We streven ernaar dat woningen maximaal worden toegewezen aan inwoners uit de regio. Daarvoor werken we samen met de regiogemeenten van de Noord-Veluwe.
−
Sociale
huur.
Bij
de
afzonderlijke
woningbouwontwikkelingen
is
het
uitgangspunt dat 30% van het woningbouwprogramma sociale huurwoningen betreft.
Voor
de
gehele
ontwikkeling
geldt
dat
(inclusief
de
sociale
huurwoningen) twee derde deel in het betaalbare segment valt en een derde deel in het duurdere segment. Voldoet men niet aan deze uitgangspunten dan is financiële compensatie mogelijk (zie hoofdstuk 6.4). −
Levensloopbestendig. We stimuleren het levensloopbestendig maken van woningen waardoor ouderen langer zelfstandig thuis kunnen wonen. De opgave bespreken we in de regio Noord-Veluwe.
−
Klimaatbestendig. Met het oog op klimaatbestendigheid zien we voor de langere termijn de noodzaak om bij grotere ontwikkelingen, waaronder woningbouw, te kiezen voor de hoger gelegen zandgronden, waar nu vaak natuurgebied is. We onderzoeken of we de daar aanwezige (droge) natuur kunnen compenseren door de aanleg van nieuwe natuur op de lagere gelegen gronden (natte natuur). Zo creëren we ruimte. Samen met de regiogemeenten van de Kop van de Veluwe willen we de mogelijkheden hiertoe verkennen onder de noemer Natura2100.
−
Programma. We stellen een Programma Volkshuisvesting op. Daarin werken we de actuele woonbehoefte en de woonzorg-gerelateerde ondersteuningsbehoefte uit. Het programma gaat ook in op de locaties waar we invulling geven aan deze vraag.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 21
Figuur 3. Hoogtekaart
Omgevingsvisie gemeente Elburg 22
Omgevingsvisie gemeente Elburg 23
3.2 Voldoende bereikbare voorzieningen voor onze inwoners
Foto 2. Bijeenkomst inwoners Elburg
Onze opgave Voorzieningen zijn belangrijk voor de leefbaarheid van de kernen. De gemeente Elburg kent een goed basisaanbod aan voorzieningen. Dit aanbod kan onder druk komen te staan door vergrijzing en individualisering. Samen met maatschappelijke instellingen, ondernemers en inwoners willen we het aanbod aan voorzieningen in Elburg in stand houden en goed bereikbaar maken vanuit de kernen. Onze doelen −
Behoud van onze maatschappelijke voorzieningen en voorzieningen voor onderwijs, zorg, welzijn en sport.
−
Toevoegen van nieuwe voorzieningen in balans met de behoeften en groei van de kernen.
−
Voorzieningen toegankelijk en goed bereikbaar voor iedereen.
Onze aanpak −
Huisvesting. Nieuwe maatschappelijke waardevolle activiteiten huisvesten we zoveel mogelijk in bestaande accommodaties. Nieuwbouw of uitbreiding zijn uiterste maatregelen om te voorzien in activiteiten op het gebied van sport, welzijn, cultuur en onderwijs. Bij nieuwbouw houden we rekening met een goede bereikbaarheid van de voorziening.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 24
−
Eigendom. We stimuleren dat gebruikers verantwoordelijkheid nemen voor het vastgoed van maatschappelijke accommodaties. Waar het kan draagt de gemeente het eigendom, het beheer en de exploitatie over aan de gebruikers.
−
Multifunctioneel gebruik. We zetten ons in voor het multifunctioneel gebruik van sportaccommodaties. We bieden mogelijkheden voor een sport-BSO en andere voorzieningen die het bewegen stimuleren.
−
Concentreren van sportvoorzieningen. Als de kans zich voordoet willen we sportvoorzieningen concentreren op één centrale locatie om zo te komen tot accommodaties waar verschillende gebruikers terecht kunnen, een breder sportaanbod behouden blijft en efficiënt met de ruimte wordt omgegaan.
−
Clustering
gezondheidsvoorzieningen.
We
stimuleren
de
clustering
van
gezondheidsvoorzieningen zodat inwoners voor diverse zorgvragen onder één dak terecht kunnen. Zo kunnen deze voorzieningen duurzaam blijven bestaan. −
Uitbreiding onderwijsniveaus. We geven de bestaande scholen voor voortgezet onderwijs de ruimte om uit te breiden met andere onderwijsniveaus. Zo ontstaat een compleet aanbod. We behouden en versterken hiermee de regionale onderwijsfunctie van Elburg.
−
Ontmoetingscentra. We breiden het aantal wijkontmoetingscentra uit op plekken waar kwetsbare doelgroepen behoefte aan ontmoeting hebben.
−
Begraafplaatsen. We breiden waar nodig de begraafplaatsen uit. Prioriteit ligt bij de uitbreiding van begraafplaats ’t Harde.
−
Evenementlocaties. We wijzen vaste evenementen-locaties aan en voorzien die van voldoende faciliteiten.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 25
Figuur 4. Overzichtskaart bestaande voorzieningen
Omgevingsvisie gemeente Elburg 26
3.3
Een sociale en gezonde omgeving, waarin we bewegen en ontmoeten stimuleren
Foto 3. Voorbeeld van een sociale gezonde omgeving waarin bewegen en ontmoeten wordt gestimuleerd
Onze opgave De inrichting van de leefomgeving is van invloed op de gezondheid van onze inwoners. Een groene leefomgeving met voldoende mogelijkheden voor beweging en ontspanning draagt bij aan gezond gedrag. Gezondheid gaat ook over de mogelijkheden om sociale contacten op te doen en mee te kunnen doen aan de samenleving. We willen de openbare ruimte zo inrichten dat deze bijdraagt aan de gezondheid van de inwoners en dat ontmoetingen worden gestimuleerd. Onze doelen −
Een veerkrachtige samenleving waarin iedereen mee kan doen.
−
Een aantrekkelijke groene openbare ruimte die uitnodigt om meer te bewegen.
−
Een openbare ruimte die bijdraagt aan verbinding en ontmoeting tussen mensen.
−
Een sociaal veilige en toegankelijke openbare ruimte.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 27
Onze aanpak −
Buitenruimte.
We
maken
de
buitenruimte
toegankelijk,
inclusiever
en
dementievriendelijk. Denk aan duidelijke en goed zichtbare bewegwijzering, herkenningspunten in de openbare ruimte en voldoende uitrustplekken. −
Beweegvriendelijke
openbare
ruimte.
We
maken
de
openbare
ruimte
beweegvriendelijker. In iedere wijk zorgen we voor een plek voor ontmoeting en beweging in de buitenruimte waar alle doelgroepen gebruik van kunnen maken. Denk aan plekken in een park of plantsoen waar plaats is ingeruimd voor fitness- en beweegtoestellen. Dat doen we in samenspraak met inwoners en maatschappelijke organisaties. −
Jeugd. We bieden, specifiek voor de oudere jeugd (12 - 21 jaar), enkele aantrekkelijke beweeg- en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte.
−
Afwegingsmatrix. We maken een ‘Afwegingsmatrix nieuwe initiatieven’. Hiermee stimuleren we initiatieven die een bijdrage leveren aan onderwerpen zoals
beweegvriendelijkheid,
ruimte
voor
ontmoeting
en
een
groene
buitenruimte. −
Rookvrij. We werken, in samenspraak met sportverenigingen, aan rookvrije sportaccommodaties (zowel binnen als buiten) in 2026.
−
Steun voor een plan. We ondersteunen initiatieven uit de samenleving die bijdragen aan sport, spel, beweging en ontmoeting. Denk aan de aanleg van beweegroutes
om
gezond
gedrag
te
bevorderen
of
de
aanleg
van
watertappunten.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 28
3.4 Een vitale economie met ruimte voor lokale bedrijvigheid
Foto 4. Bedrijventerrein Broeklanden
Onze opgave Werk is belangrijk in het leven van mensen. De gemeente Elburg biedt een divers aanbod aan ondernemingen in de maakindustrie, de detailhandel, de zorg, de vrijetijdseconomie. Ook Defensie is een belangrijke werkgever in onze gemeente. Met de groei van Elburg willen we meer werkgelegenheid creëren, door ruimte te bieden aan bestaande bedrijven die willen groeien. Ook besteden we aandacht aan de komst van nieuwe bedrijven. Samen met ondernemers willen we de bedrijvigheid en
detailhandel
toekomstbestendig
maken.
Hiervoor
kijken
we
naar
groeimogelijkheden, naar mogelijkheden voor verduurzaming en naar verbetering van de bereikbaarheid. Ons diverse winkelaanbod willen we behouden. Onze doelen −
Groei van de werkgelegenheid passend bij de groei van Elburg.
−
Voldoende ruimte om te groeien voor lokale ondernemers.
−
Beter benutten van de bestaande ruimte op bedrijventerreinen.
−
Toekomstbestendige, kwalitatief hoogstaande en duurzame bedrijventerreinen creëren.
−
Verbeteren van de duurzame bereikbaarheid van bedrijventerreinen.
−
Afname van het woon-werkverkeer.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 29
−
Aantrekkelijke
en
levendige
centrumgebieden
Bedrijventerreinen
benutten.
We
met
een
duurzame
winkelstructuur. Onze aanpak −
willen
bestaande
en
nieuwe
bedrijventerreinen zo goed mogelijk benutten en daarvoor: 1.
Zetten we ons in om op alle bedrijventerreinen parkmanagement te organiseren, en stellen we deelname aan parkmanagement op nieuwe terreinen verplicht;
2.
stimuleren we intensiever gebruik van bedrijventerreinen door dichter en hoger te bouwen. We onderzoeken de mogelijkheden, rekening houdend met cultuurhistorische elementen en structuren;
3.
nemen we voor nieuwe bedrijventerreinen een minimale bouwhoogte op, een
minimaal
bebouwingsoppervlak
van
50%
(uitgezonderd
voor
bedrijven die aan kunnen tonen dat een groter buitenterrein nodig is) en stellen gebruik van het volledig dakoppervlak verplicht voor bijvoorbeeld zonnepanelen, waterberging of parkeren. −
Uitbreiding bedrijventerreinen. We breiden onze bedrijventerreinen uit in lijn met
de
regionaal
geconstateerde
behoefte
in
samenspraak
met
de
regiogemeenten van de Kop van de Veluwe. We zoeken in de periode tot 2040 circa 13 ha uitbreidingsruimte. Aandachtspunten hierbij zijn de nabijheid van woongebieden, openbaar vervoer en autosnelwegen, en het voorkomen van veel goederenvervoer door de kernen. Uitbreiding mag niet leiden tot een toename van verkeersoverlast. Extra bedrijfsruimte is bedoeld voor lokale bedrijven, met
een
vraag
naar kavels tot 1 ha waarbij
ze
nieuwe
werkgelegenheid creëren. Als bedrijven te groot worden, of milieutechnisch niet meer passen, dan is verhuizing naar een regionaal bedrijventerrein beter. −
Regionaal. We ondersteunen de ontwikkeling van regionale bedrijventerreinen voor de grotere en zwaardere bedrijven, zodat deze bedrijvigheid (en de bijbehorende werkgelegenheid), behouden blijft binnen de regio. We zien hiervoor echter geen plek binnen de gemeente Elburg.
−
Klimaatbestendig.
We
werken
samen
bedrijventerreinen
klimaatbestendig
te
met
het
maken
parkmanagement
om
door
en
vergroening
verduurzaming. Hiervoor hanteren we de Maatlat Groene Klimaatadaptatieve Gebouwde Omgeving (bijlage 4). −
In gesprek. We voeren geregeld gesprekken met werkgevers om een goede verbinding
te
behouden
tussen
onderwijs,
werkgelegenheid
en
de
arbeidsmarkt. Dat doen we met werkgevers zoals Defensie, maar ook met ondernemers in de technische sector en zorgsector.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 30
−
Defensie. We onderkennen de noodzaak voor de doorontwikkeling van defensieterreinen. We stemmen met Defensie af hoe we overlast kunnen beperken, en hoe plannen samen kunnen gaan met de ontwikkelwensen vanuit de gemeente.
−
Werken aan huis. We willen meer ruimte bieden voor werken aan huis of kantoor aan huis. Hierdoor neemt het woon-werkverkeer af. We verruimen dan ook
de
mogelijkheden
voor
werken
aan
huis,
en
stimuleren
bij
nieuwbouwplannen om dit mogelijk te maken. −
Blurring (menging van functies). Voor de levendigheid van Centrumgebieden willen we onderzoeken of we ruimte kunnen bieden aan ‘blurring’. Blurring wil zeggen dat we ruimte bieden aan het mengen van functies. Zoals het toestaan van dienstverlenende functies in centrumgebieden om leegstand tegen te gaan (functiemenging) en aan ondergeschikte activiteiten binnen winkels waardoor een bijdrage wordt geleverd aan de levendigheid.
−
Concentratie winkels. We streven naar concentratie van winkels binnen de centrumgebieden. We bieden ruimte voor beperkte groei van deze centra. Nieuwe winkels buiten de centrumgebieden staan we in principe niet toe, tenzij de groei van Elburg daarom vraagt.
−
Grootschalige detailhandel. Voor grootschalige detailhandel en detailhandel die niet passend is in centrumgebieden (bijvoorbeeld detailhandel met een grote werkplaats), kunnen de randen van de bedrijventerreinen in beeld zijn. Dit is maatwerk.
−
Detailhandel als nevenactiviteit. We maken detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit bij bedrijven mogelijk als er een beperkte fysieke uitstalruimte is. Dit is alleen bedoeld voor artikelen die op de plek zelf gemaakt worden, of als er geen sprake is van een zichtbare winkeluitstraling. De activiteit dient beperkt te blijven tot artikelen die horen bij de hoofdactiviteit van het bedrijf.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 31
3.5
Werken aan een klimaatneutrale en klimaatbestendige gemeente
Foto 5. Voorbeeld van sedum dakbedekking
Onze opgave We zijn op weg om in 2050 een klimaatneutrale en klimaatbestendige gemeente te zijn. Dat is nodig omdat zonder ingrijpen het klimaat dusdanig verandert dat de leefbaarheid van onze woon- en leefomgeving onder druk komt te staan. Maar
verduurzamen
gaat
niet
zonder
slag
of
stoot.
De
druk
op
het
elektriciteitsnetwerk vraagt om netneutrale oplossingen en slimme energienetwerken die lokaal opgewekte energie kunnen uitwisselen. Ook moeten we ons aanpassen aan het klimaat door rekening te houden met droogte, hitte en felle stortbuien. Dit kunnen we als gemeente niet alleen bereiken. Samenwerken en een integrale aanpak met koppelingen naar ruimtelijke inrichting en mobiliteit zijn nodig, waardoor meerwaarde en synergie ontstaat. Onze doelen −
Een energietransitie gericht op energie besparen en het gebruik van alleen nog schone, lokale en duurzaam opgewekte energie. Dit moet leiden tot een klimaatneutrale samenleving.
−
Een circulaire economie waarbij grondstoffen hun waarde behouden en afval niet meer bestaat. Omgevingsvisie gemeente Elburg 32
−
Een duurzaam ingerichte leefomgeving die bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering.
Onze aanpak −
Nieuwe ontwikkelingen. Nieuwe ontwikkelingen zijn zoveel mogelijk duurzaam, netbewust, klimaatbestendig en natuurinclusief. De Leidraad Duurzame Gebiedsontwikkeling (bijlage 3) en de Maatlat Groene Klimaatadaptieve Gebouwde Omgeving (bijlage 4) reiken hiervoor de handvatten aan. We maken deze onderdeel van een ‘Afwegingsmatrix nieuwe initiatieven’.
−
Uitbreiding energienetwerk. We bieden ruimte aan uitbreiding van het energienetwerk, de benodigde infrastructuur en de opslag van energie. We streven er naar vraag en aanbod dichtbij elkaar te brengen.
−
Woningisolatie. We stimuleren het isoleren van woningen, waardoor we de energievraag verminderen. De minder draagkrachtigen ondersteunen we met subsidies en aantrekkelijke leningen.
−
Duurzame opwek. In lijn met de regionale afspraken die gemaakt zijn met de gemeenten van de regio Noord-Veluwe werken we aan duurzame opwek van zon en wind. We onderzoeken in dit kader of we enkele windmolens in het buitengebied van Doornspijk kunnen realiseren.
−
Zonneladder. We hanteren de Gelderse Zonneladder (bijlage 5) voor de opwek van zonne-energie. We stimuleren zon op daken en vooralsnog werken we niet mee aan zonneparken op agrarische- en natuurgronden.
−
Steun voor een duurzaam initiatief. We geven ruimte aan initiatieven voor kleinschalige en lokale duurzame opwek. Zoals kleine windmolens op agrarische erven of op bedrijfspercelen waardoor ondernemers in staat worden gesteld hun bedrijfsvoering energieneutraal te maken.
−
Aardgasvrij. We werken toe naar een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. In Oostendorp en de Vesting zijn we al gestart. Samen met het Waterschap Vallei en Veluwe verkennen we de mogelijkheden voor de inzet van de Rioolwaterzuivering (RWZI) voor de verwarming van de Vesting door middel van ‘groen gas’
−
Circulaire economie. We brengen in beeld wat nodig is om in 2030 50% minder primaire grondstoffen (een grondstof die direct uit de natuur wordt gehaald zoals steen, olie of gas) te gebruiken. Ook bekijken we welke rol we daarin als gemeente hebben.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 33
−
Afvoer van regenwater. Regenwater vangen we zoveel mogelijk op waar het valt: in de openbare ruimte en in groen- en watervoorzieningen. We willen het water langer vasthouden, laten infiltreren en minder snel afvoeren. Als we afvoeren doen we dat zoveel mogelijk naar het oppervlaktewater en niet via het riool. Eigenaren van gebouwen en percelen zijn zelf verantwoordelijk voor de verwerking van overtollig regenwater en grondwater, tenzij dit in het belang van de leefbaarheid of volksgezondheid niet haalbaar en niet doelmatig is.
−
Steun voor een plan. We stimuleren initiatieven van inwoners, organisaties en ondernemers die bijdragen aan de versterking van de natuurwaarden, biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Denk aan een gezamenlijke aanpak voor het vergroenen van een speeltuin, het vergroenen van schoolpleinen of het realiseren van groene daken.
−
3-30-300 vuistregel. We willen meer groen in buurten. Groen in de buurt bevordert de gezondheid, voorkomt hittestress en vergroot de sponswerking van de bodem. Als richtlijn hanteren we de ‘3-30-300-vuistregel’. Dat wil zeggen dat voor al onze inwoners 3 bomen zichtbaar zijn vanuit huis, er een bladerdek is van 30% in elke buurt en dat op 300 meter een groene ruimte beschikbaar is met schaduwrijke verblijfsplekken. We onderzoeken wat deze vuistregels betekenen voor het toevoegen van extra groen in de gemeente.
−
Duurzaam watergebruik. We ondersteunen projecten die bijdragen aan de vermindering van de watervraag van bestaande en nieuwe functies. Zo stimuleren we duurzaam watergebruik.
−
Programma Duurzaamheid. We werken met ons Programma Duurzaamheid aan concrete maatregelen om onze doelen voor de energietransitie, warmtetransitie en circulariteit te bereiken.
−
Programma Warmte. We starten een Programma Warmte waarin we de aanpak voor het aardgasvrij maken en isoleren van de bebouwde omgeving uitwerken.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 34
Omgevingsvisie gemeente Elburg 35
3.6
Goede bereikbaarheid en toename van duurzame vormen van mobiliteit
Foto 6. NS-station
Onze opgave Het inwoneraantal in de gemeente Elburg groeit de komende jaren. Dit zorgt voor een toename van het verkeer. Dit telt op bij het vele doorgaande verkeer dat vanaf de A28 richting Flevoland gaat. Het doorgaande verkeer in combinatie met de groei van de gemeente gaat zorgen voor doorstromingsproblemen. Een totaalaanpak is nodig, waarbij we kijken naar het stimuleren van duurzame vervoersoplossingen, goede wandel- en fietsverbindingen, betere openbaar vervoersverbindingen en een passende infrastructuur. Een aanpak die ook moet leiden tot een verkeersveiliger Elburg. Met aandacht voor veilige oversteekplaatsen van de wegen en een verbetering voor het milieu. Onze doelen −
Verbetering van de doorstroming, ontsluiting en bereikbaarheid van onze woonen werkgebieden met duurzame kwalitatief goede verbindingen.
−
Verbetering van de leefbaarheid en verkeersveiligheid voor bewoners, fietsers en wandelaars.
−
Een aantrekkelijk en aaneengesloten netwerk van openbaar vervoer, fiets- en wandelverbindingen, zowel binnen de gemeente als bovengemeentelijk.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 36
−
Iedereen heeft toegang tot mobiliteit.
−
Een toename van het gebruik van duurzame vervoerswijzen.
Onze aanpak −
Nieuwe verbinding A28. We werken samen met de gemeenten in de regio Kop van de Veluwe aan een nieuwe infrastructurele verbinding tussen de A28 en Flevoland om een goede verkeersdoorstroming te kunnen garanderen in samenhang met de woningbouwambities van de gemeenten. Deze corridor moet bijdragen aan: 1.
Vermindering van het doorgaande verkeer door de kernen, en een verbetering van de leefbaarheid. Het gaat hier om woon-werkverkeer, bedrijfsverkeer en verkeer naar grote evenementen vanaf de A28 naar Flevoland.
2.
Een verbetering van de verkeersveiligheid en oversteekmogelijkheden op de bestaande wegen.
3.
Een verbeterde ontsluiting van de bedrijventerreinen Broeklanden en Kruismaten.
−
Fiets- en wandelnetwerk. We verbeteren het fiets- en wandelnetwerk. Dat doen we door ons in te zetten voor het oplossen van knelpunten zoals ontbrekende schakels en het verbeteren van aansluitingen.
−
Hoogwaardige fietsroutes. We realiseren in samenspraak met de wegbeheerder Provincie Gelderland ‘hoogwaardige fietsroutes’ langs de Zuiderzeestraatweg en Eperweg waardoor we de gemeente goed verbinden met Nunspeet en Oldebroek en station ’t Harde. Dit doen we door het verbreden van fietspaden, voorrang bij fietsoversteken en goede verlichting. Deze routes zijn onderdeel van een fietscorridor die loopt van Amersfoort naar Zwolle.
−
Duurzame mobiliteit. We versterken duurzame mobiliteit. We benutten de Mobiliteitsladder (bijlage 6) om bij nieuwe plannen en herstructurering eerst te onderzoeken of we de hoogste treden van deze ladder kunnen toepassen. Nieuwe ontwikkelingen willen we dan ook vooral mogelijk maken op plekken waar een goede duurzame bereikbaarheid mogelijk is.
−
STOMP-principe. We hanteren het STOMP-principe (bijlage 7) bij de uitwerking van ruimtelijke plannen. Met dit principe geven we eerst voorrang aan een goede inpassing voor wandelen en fietsen, daarna voorzieningen voor openbaar vervoer en pas daarna het autoverkeer.
−
Knooppunt Station ’t Harde. We werken samen met de gemeenten in de regio Kop van de Veluwe aan de ontwikkeling van station ’t Harde. Station ’t Harde ontwikkelt zich tot een knooppunt van wegen, spoor, fiets- en wandelpaden
Omgevingsvisie gemeente Elburg 37
waardoor de bereikbaarheid van en naar stedelijke gebieden en werklocaties verbetert. −
Verbetering openbaar vervoer. We zetten ons in voor behoud en verbetering van het openbaar vervoer binnen de gemeente en bovengemeentelijk. We streven naar verbetering van het openbaar vervoersnetwerk door een busverbinding Epe – ’t Harde – Dronten, meer treinverkeer in de spitsuren en snelbusverbindingen vanaf ’t Harde naar werkgebieden in de regio Zwolle.
−
Voorzieningen bij bushaltes. We zetten ons in voor goede voorzieningen bij bushaltes, zoals voldoende stallingscapaciteit voor fietsen en dynamische reisinformatie bij de drukste haltes.
−
Voorzieningen elektrisch vervoer. We bieden ruimte aan voorzieningen voor elektrisch (deel)vervoer, zoals een goede laadinfrastructuur voor elektrische auto’s en e-bikes, ook op recreatieve routes.
−
Verkeersveiligheid. De verkeersveiligheid van de provinciale wegen vinden wij van belang en daarover voeren we het gesprek met de wegbeheerder Provincie Gelderland.
−
Parkeren
van
auto’s.
Bij
nieuwe
ontwikkelingen
moeten
voldoende
parkeerplaatsen op acceptabele loopafstand komen. We stimuleren meervoudig ruimtegebruik, zoals het parkeren onder woningen of dubbelgebruik van parkeerplaatsen
op
plekken
waar
functies
met
een
verschillende
parkeerbehoefte zijn. Dit leidt tot een efficiëntere benutting van de ruimte en betere inpassing van de parkeervraag. Een lagere parkeernorm is bespreekbaar op plekken die goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer, of daar waar het thuiswerken en flexibel werken bevorderd wordt. −
Parkeerfonds. Er zijn situaties denkbaar waar een ontwikkeling wenselijk wordt geacht, maar vanwege beperkte beschikbaarheid van ruimte het niet mogelijk is te voldoen aan de geldende parkeernorm. In die gevallen kan een financiële bijdrage aan het gemeentelijk parkeerfonds betaald worden. De gemeente zal vanuit dit fonds nieuwe parkeerplaatsen realiseren (zie hoofdstuk 6.4).
Omgevingsvisie gemeente Elburg 38
Figuur 5. Mobiliteitskaart
Omgevingsvisie gemeente Elburg 39
3.7
Hoogwaardige recreatie en toerisme voor inwoners en bezoekers
Foto 7. Recreatieterrein
Onze opgave Onze gemeente heeft recreanten en toeristen veel te bieden; van monumentale panden, een historische haven die uitmondt op de Randmeerkust tot de Veluwse bossen, zandverstuivingen en uitgestrekte weidegebieden. Daarnaast natuurlijk de eeuwenoude historie, waaronder Hanzestad Elburg. Door de unieke combinatie van cultuur, erfgoed en natuur is het een toplocatie voor bezoekers. We willen bezoekers verleiden een meerdaags bezoek te brengen, niet alleen in het hoogseizoen maar ook op andere momenten in het jaar. Toerisme en recreatie dragen bij aan onze lokale economie, de werkgelegenheid en aan het in stand houden van voorzieningen en erfgoed. We hebben aandacht voor een gezonde balans, zodat de leefbaarheid van onze woonomgeving niet onder druk komt te staan. Onze doelen −
Een gastvrije gemeente, met een hoogwaardig en gevarieerd toeristischrecreatief aanbod.
−
Een gezonde toeristisch-recreatieve sector in balans met de mogelijkheden en draagkracht van de omgeving.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 40
Onze aanpak −
Verbreding. We bieden ruimte aan nieuwe activiteiten en voorzieningen die bijdragen aan spreiding van bezoekers in ruimte en tijd (seizoensverlenging), meerdaags verblijf en herhaalbezoek. Denk bijvoorbeeld aan watersportgerelateerde voorzieningen of plekken voor dagrecreatie die ook bij natter en kouder weer een bezoek waard zijn.
−
Onderzoek. We brengen de bestaande verblijfsrecreatiemarkt in beeld en maken inzichtelijk hoeveel ruimte er is voor uitbreiding.
−
Vitale vakantieparken. We werken aan vitale vakantieparken. We werken aan transformatie van vakantieparken waar, na onderzoek, geen mogelijkheden meer zijn voor behoud of herstel van de verblijfsrecreatieve functie. We hanteren hierbij het principe dat er één integraal plan moet zijn voor het hele vakantiepark.
−
Bewoning van vakantiewoning. Permanente bewoning van recreatiewoningen op
een
vakantiepark
is
niet
toegestaan.
Onder
voorwaarden
zijn
er
mogelijkheden voor tijdelijke bewoning van recreatiewoningen: Dit mag maximaal 20% van het totaal aantal recreatiewoningen op een vakantiepark betreffen. Daarnaast is deze regeling alleen bedoeld voor bewoning door spoedzoekers (mensen die ter overbrugging met spoed andere woonruimte nodig hebben). Oneigenlijk gebruik van recreatiewoningen dringen we terug.
−
Bed & Breakfast. We bieden ruimte voor kleinschalige verblijfsaccommodaties door het mogelijk maken van Bed & Breakfast-gelegenheden in vrijstaande bijgebouwen. Het dient te gaan om kwalitatief onderscheidend aanbod: Het moet een aanvulling zijn op het recreatieve verblijfsaanbod binnen de gemeente, zowel qua accommodatie als qua ligging. Ook het recreatief verhuren van (gedeelte van) woningen is mogelijk. Dit voor een beperkte periode en voor een maximaal aantal personen (60 dagen per jaar, maximaal 6 personen per keer).
−
Toekomstperspectief strekdam. We verkennen de recreatieve mogelijkheden van de strekdam bij Elburg. De strekdam is onderdeel van de Randmeerkust, waar we samen met de VeluweAlliantie werken aan de ontwikkeling van het toeristisch aanbod. Dit is een alternatief voor een bezoek aan de meer kwetsbare Veluwe.
−
Ontvangstlocatie. We realiseren, in samenspraak met de VeluweAlliantie, een ‘Veluwse ontvangstlocatie’. Een uitnodigende en goed herkenbare plek waar
Omgevingsvisie gemeente Elburg 41
parkeermogelijkheden en openbaar vervoerhaltes zijn. De locatie sluit aan op het recreatieve routenetwerk van de gemeente. −
Recreatief routenetwerk. We zorgen voor een aantrekkelijk en veilig recreatief routenetwerk, met bijbehorende voorzieningen tussen de kernen en in aansluiting op het toeristisch aanbod.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 42
3.8
Landschappelijke
en
cultuurhistorische
waarden
beschermen en verbeteren
Foto 8. De haven van Elburg Onze opgave Binnen de gemeente Elburg is een unieke landschappelijke verscheidenheid van open polders tot besloten natuurgebied. De historie van de gemeente is terug te zien in het landschap, in de kenmerkende verkaveling, de monumentale boerderijen, de bebouwingslinten en de landgoederen. De Vesting is een unieke parel met grote aantrekkingskracht op bezoekers. We waarderen de reuring in de kernen, maar ook de rust, de ruimte en het afwisselende karakter van het landschap. Het afwisselende landschap met zijn natuurwaarden willen we behouden en versterken. Onze doelen −
Behouden en versterken van de landschappelijke en cultuurhistorische verscheidenheid en natuurlijke elementen zoals houtwallen, bomenrijen, sloten en beken.
−
Ons landschap en erfgoed zichtbaar en beleefbaar houden.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 43
Onze aanpak −
Landschapszones. We onderscheiden vier landschapszones met verschillende kwaliteiten en bijpassende ontwikkelmogelijkheden: 1.
de Randmeerkust;
2.
het Open Landschap,
3.
het Halfopen Landschap en
4.
de Besloten Veluwe.
Deze herkenbare zones willen we behouden en versterken. We geven ze weer op de Visiekaart. −
Groene zones. We behouden de groene zones tussen de kernen, waarin de overgangen tussen de verschillende landschappen goed zichtbaar en beleefbaar blijven.
−
Beleefbaar en zichtbaar water. We behouden het oppervlaktewatersysteem wat bestaat uit het cluster Puttenerbeek en Doornspijkerbeken. We stimuleren het beleefbaar en zichtbaar maken van de bekensystemen, het vergroten van de ecologische waarde, het versterken van de noord-zuid gerichte gradiëntlijnen door beekbegeleidende beplanting en de aanleg van wandelpaden.
−
Waardevolle bomen. We beschermen onze waardevolle bomen door een kapvergunningplicht.
−
Steun voor een plan. We bieden ruimte aan initiatieven die bijdragen aan het behoud, beleefbaarheid en het toegankelijk maken van het landschap. De Streekgids Randmeerkust van de Provincie Gelderland vormt hiervoor een mooi inspiratiedocument. We maken de bijdrage aan het in stand houden en versterken van het landschap onderdeel van een te ontwikkelen integrale ‘Afwegingsmatrix nieuwe initiatieven’.
−
Versterken
landschapselementen.
We
ondersteunen
de
aanleg
en
het
versterken van de landschapselementen zoals houtwallen, beken en singels en het vergroten van de toegankelijkheid met wandel- en fietspaden voor zover dit past binnen de kaart Mogelijkheden voor landschappelijke versterking. −
Erfgoedbehoud. We behouden het cultuurhistorisch erfgoed. Dat zijn de karakteristieke agrarische gebouwen, de landgoederen, historische landhuizen, de stadswallen, het roerende erfgoed (de botters), gemeentelijke monumenten en rijksmonumenten (waaronder die op het Defensieterrein). De kwaliteiten zijn vastgelegd in het Erfgoedregister van de gemeente Elburg. Er is ruimte voor nieuwe economische dragers in en om deze gebouwen, als ze bijdragen aan het behoud en de beleefbaarheid van dit erfgoed.
Omgevingsvisie gemeente Elburg 44
−
Erfgoedregister. We voegen verhalen toe aan het Erfgoedregister en brengen zo de historie tot leven.
−
Centrum voor Cultuur. Het Centrum voor Cultuur in Elburg ontwikkelen we tot een plek waar je kennis op kan doen over de cultuurhistorie, waar kunst een plek krijgt en als startpunt voor activiteiten die betrekking hebben op kunst en cultuur.
Figuur 6. Mogelijkheden voor landschappelijke versterking
Omgevingsvisie gemeente Elburg 45
3.9
Een veelzijdig buitengebied met behoud van de agrarische sector
Foto 9. Buitengebied
Onze opgave Het buitengebied staat onder druk. Steeds meer agrariërs stoppen door gebrek aan perspectief. Dit komt onder andere door problemen met stikstof of gebrek aan opvolging. De sector is een belangrijke drager van het groene en open landschap. Tegelijkertijd zoeken we in dit gebied ook ruimte voor nieuwe functies; voor natuur en
recreatie,
maar
ook
wonen
en
startende
bedrijven.
We
willen
een
toekomstbestendig buitengebied, waarin de agrariër zijn werk kan doen en waar een goede balans is met andere functies. Onze doelen −