Agendabundel

Bundel - Beeldvorming van 11 september 2023 1 2 3 4

4.1

4.2

4.3

4.4

4.5

Opening Vaststellen agenda Indien er niet voldoende tijd is om alle onderwerpen op 11/9 te behandelen, zullen de resterende onderwerpen worden behandeld in de Beeldvormende vergadering van 18/9. Mededelingen vanuit raad/college en regionale samenwerking BESPREEKSTUKKEN De bedoeling van de bespreekstukken is dat de raadsleden een goed beeld krijgen van de voorstellen van het college. Daarvoor kennen we het volgende proces. Ambtenaar leidt het onderwerp kort in en geeft daarbij aan welke politieke keuzes voorliggen. Raadsleden kunnen vragen van feitelijk aard stellen aan de ambtenaren. Iedere fractie kan in beginsel twee vragen stellen. De wethouder kan waar nodig de beantwoording aanvullen. Vragen stellen aan insprekers. Iedere fractie kan in beginsel 2 vragen stellen aan de insprekers De wethouder kan waar nodig reageren. Aan het eind van de bespreking krijgt de inspreker een laatste gelegenheid om het woord te voeren. Raadsvoorstel Renovatie Nuborgh Lambert Franckens Inspreker: De heer H. Noppers, directeur-bestuurder Nuborgh college Dossier 2138 voorblad 231009 Raadsvoorstel Renovatie Nuborgh LF - DEF1 231009 Raadsbesluit Renovatie Nuborgh LF -DEF1 (1) 230614 Brief Nuborgh college aan B&W Raadsvoorstel Uitwerking motie huisvesting arbeidsmigranten Insprekers: De heer R.F. van den Burg De heer H.

Ponstein Dossier 1580 voorblad Raadsvoorstel motie huisvesting arbeidsmigranten Raadsbesluit Motie huisvesting arbeidsmigranten Bijlage 1: Uitwerking Motie Huisvesting arbeidsmigranten (stap 1 en 2) Bijlage 2: Rapport Public Result bijlage 3: Uitwerking aanbevelingen bijlage 4: Nota van Wijzigingen Doelgroepenbeleid Plan van aanpak uitvoering motie huisvesting arbeidsmigranten Motie beleid huisvesting arbeidsmigranten AANGENOMEN door CU AB SGP VVD LEV - tegen CDA EB PvdA Raadsvoorstel Benoeming leden Raad van Toezicht Aurora Onderwijsgroep Dossier 2246 voorblad Dossier 2194 voorblad Raadsvoorstel benoeming RvT Aurora Raadsbesluit benoeming RvT Aurora 20230328 voordrachtsbrief samenstelling RvT Raadsvoorstel Ontwerp vvgb bouw twee woningen Koeweg 4B en 4C in 't Harde Dossier 2253 voorblad Raadsvoorstel ontwerp vvgb bouw twee woningen Koeweg 4B en 4C in 't Harde Raadsbesluit ontwerp vvgb bouw twee woningen Koeweg 4B en 4C in 't Harde Ontwerpbeschikking Koeweg 4B en 4C in 't Harde (2022-002229) Ruimtelijke onderbouwing Koeweg 4B en 4C in 't Harde d.d. 26-06-2023 Participatieverslag Koeweg 4B en 4C in 't Harde d.d. 25-04-2023 Situatietekening DO-00 situatie C Koeweg 4B en 4C in 't Harde d.d.

13-06-2023 Vragen CDA en beantwoording 11 september inzake vvgb Koeweg 4b Bijlagen bij Ruimtelijke Onderbouwing Raadsvoorstel Ontwerp vvgb bouw woning Goorweg ongenummerd Doornspijk Dossier 2231 voorblad Raadsvoorstel ontwerp vvgb bouw woning Goorweg ongenummerd Doornspijk

4.6

5

6

Raadsbesluit ontwerp vvgb bouw woning Goorweg ongenummerd Doornspijk Ontwerpbeschikking Goorweg ong Ruimtelijke_onderbouwing_Schiksweg_35_-_augustus_2023 Vragen CU 9 september inzake vvgb Goorweg Verzoek CDA 10 september inzake bijlagen vvgb Goorweg Raadsvoorstel Vaststelling bestemmingsplan Elburg, Oostendorperstraatweg 31(A) Dossier 2260 voorblad Raadsvoorstel Oostendorperstraatweg 31 en 31A, Elburg Raadsbesluit Oostendorperstraatweg 31 en 31A, Elburg Zienswijzennota Oostendorperstraatweg, 31 en 31A BP_V_Oostendorperstraatweg_31A_Elburg_A3_2023-03-23pdf 220171_REG_Oostendorperstraatweg 31A, Elburg 220171_TOE_Oostendorperstraatweg 31A, Elburg (26-4-2026) Bijlagen bij de Regels (samengevoegd) Regels bij de Toelichting (samengevoegd) Landschappelijk inpassingsplan ODNV Advies meervoudig Oostendorperstraatweg 31 Elburg Vragen CDA 10 september inzake BP Oostendorperstraatweg 31 en 31a Rondvraag Vragen voor de rondvraag dienen uiterlijk op de dag van de bijeenkomst om 9.00 uur in uitgeschreven vorm door de griffie te zijn ontvangen. Vragen die later binnen komen kunnen niet beantwoord worden. Het college zal de vragen uiteraard beantwoorden. Het is niet de bedoeling dat de vragen tijdens deze bijeenkomst leiden tot een debat of tot moties. Sluiting

Beeldvorming Dossiernummer

2138

Extern Zaak ID

0230238297

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

11 september 2023

Agendapunt

4.1

Titel

Raadsvoorstel Renovatie Nuborgh Lambert Franckens

Organisatieonderdeel

Domein Ruimte

Eigenaar

Vries, Niels de

Bijlagen 231009 Raadsvoorstel Renovatie Nuborgh LF - DEF1 231009 Raadsbesluit Renovatie Nuborgh LF -DEF1 (1) 230614 Brief Nuborgh college aan B&W Geagendeerd

Vergaderdatum

Beeldvorming

11 september 2023

Toelichting Willem Krooneman Zaaknummer 238297 Voorgesteld besluit

Besluit Het Raadsvoorstel Renovatie Nuborgh Lambert Franckens gaat door naar de oordeelsvormende vergadering.

Raadsvoorstel

Onderwerp

Renovatie Nuborgh Lambert Franckens

Behandelaar:

N.J. de Vries

Datum Portefeuillehouder

9 oktober 2023 S.W. Krooneman

Emailadres: Zaaknummer: Bijlagen

niels.de.vries@elburg.nl 329132 1

Onderwerp Gemeentelijke extra bijdrage in tekort budget renovatie Nuborgh Lambert Franckens. Te nemen besluit: 1. 2. 3.

Een bedrag van € 2.194.364 beschikbaar te stellen als extra krediet voor de renovatie van het Lambert Franckens. De uit het extra krediet voortkomende kapitaalslasten van € 98.750 te dekken uit de reserve Onderwijshuisvesting. De uitkomsten van de lopende actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan onderwijshuisvesting (IHP) versneld te behandelen.

Inleiding Het college heeft op 14 juni 2023 een brief van Nuborgh ontvangen waarin zij een aanvraag doet voor een extra krediet van € 2.548.011 (= 75% van het totaal tekort van € 3.397.348) voor de renovatie van Lambert Franckens naar aanleiding van een overschrijding van het vastgestelde taakstellend budget op basis van een business case (2021). In verband met deze aanvraag hebben diverse overleggen plaatsgevonden tussen de gemeente en het Nuborgh College om tot overeenstemming te komen over de verdeling tussen de gemeente en het Nuborgh College van het totale financiële tekort. Deze overleggen hebben geleid tot dit raadsvoorstel om als gemeente een extra bedrag van € 2.194.364 bij te dragen aan de renovatie van Nuborgh Lambert Franckens. Context Het Nuborgh College is al geruime tijd bezig met de planvorming voor de levensduur verlengende renovatie van locatie Lambert Franckens. Het plan voor de renovatie van het Lambert Franckens omvat twee fasen. In fase 1 heeft het Nuborgh College reeds verbeteringen uitgevoerd op het gebied van veiligheid en aanpak van de leerpleinen. Fase 1 is gereed en kostte € 4.302.880. Dit bedrag heeft het Nuborgh College zelf vooraf gefinancierd.

Voor de uitvoering van fase 2 (aanpak van de buitenschil, verbetering binnenklimaat en aanpak van de algemene ruimten) is gewacht op de totstandkoming van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting 2021-2041 (IHP). Het IHP is medio 2021 door uw raad vastgesteld. Het IHP voorziet in een regeling dat toekenning van financiële middelen voor onderwijshuisvesting door de gemeente geschiedt op basis van een vooraf opgestelde business case op het moment dat een project in het IHP gepland staat. Gezien het feit dat fase 2 van het Nuborgh-project al in voorbereiding was, heeft het Nuborgh College tijdens de totstandkoming van het IHP een business case opgesteld voor het gehele project (fase 1 en 2). Het resultaat was, dat bij de vaststelling van het IHP ook de business case voor het Nuborgh college is vastgesteld met een taakstellend budget van € 10.818.000 (fase 1 en 2).

2

Na vaststelling van het IHP in de gemeenteraad (incl. de businesscase Lambert Franckens), is eerst een programma van eisen opgesteld en daarna een aanbesteding gehouden voor het contracteren van ontwerpende partijen (architect & adviseurs). Vanaf eind 2021 tot de zomervakantie 2022 is gewerkt aan achtereenvolgens een Voorlopig Ontwerp, Definitief Ontwerp en Bestek. Daarna is een aanbesteding gehouden voor uitvoerende partijen (aannemer & installateur) en medio oktober 2022 waren de prijzen bekend. Dit leidt tot een overschrijding van ca. € 4,5 miljoen (ten opzichte van het budget uit de businesscase), waarover u bent geïnformeerd. In overleg met de gemeente heeft Nuborgh besparingsmogelijkheden op het renovatieplan (fase 2) gevonden. Ook heeft Nuborgh een aanvullende duurzaamheidssubsidie verkregen. Dit resulteert in een totaal tekort op het taakstellend budget van € 3.397.348.

De gemeente heeft de volgende uitgangspunten gehanteerd bij de bepaling van haar extra bijdrage: • Extra budget is bepaald op basis van het restant taakstellend budget van € 6.515.200 (=totaal taakstellend budget: € 10.818.000 minus reeds geïnvesteerd bedrag fase 1: € 4.302.800) • Het IHP voorziet in een regeling bij tussentijdse prijsstijgingen bouwkosten ten behoeve van actualisatie: BDB-index, in dit geval 18,4% • Een prijsafwijking van een budget op basis van een business case van +/- 10% door onvoorziene omstandigheden wordt in het algemeen wel geaccepteerd. Bij project Nuborgh is gerekend met 15% door de onverwachte complexiteit van het project. • De extra kosten voor de aanpak van het buitenterrein worden niet gezien als bij het project behorende kosten. Deze kosten zijn ook niet in de business case benoemd en meegenomen in de bepaling van het extra te verstrekken budget. Op basis van de hierboven genoemde uitgangspunten ziet de berekening er als volgt uit:

Alle bedragen in euro's

Kostenstijging + complexiteit taakstellend budget fase 2 + besparing + subsidie Kostenstijging overige kosten (asbest, tijdelijke huisvesting; 18,4%) Kostenbuitenterrein Aanvullende bijdrage bovenop uitgangspunten

Business case

Stijging

Extra bijdrage gemeente

6.515.200 *295.000 -

1.345.084 54.280 363.000 500.000

1.345.084 349.280 500.000

Totaal extra bijdrage gemeente *kosten niet meegenomen in ihp begroting

Beoogd effect Met toekenning van het extra krediet kan de gemeente een bijdrage leveren aan de voortgang van fase 2 van de renovatieplannen van het Nuborgh Lambert Franckens. Argumenten 1.1 Integraal huisvestingsplan (2021 – 2041) Hiermee wordt tevens invulling gegeven aan de opgaven op het gebied van onderwijshuisvesting van de gemeente door het opstellen en implementeren van het Integrale Huisvestingsplan (2021 2041) dat in 2021 door de raad is vastgesteld. 1.2 Met de aanvullende bijdrage van €500.000 dichter bij de oorspronkelijke kostenverdeling In het vastgestelde IHP is vastgelegd dat in de kostenverdeling bij renovatie gewerkt wordt met een percentage bijdrage gemeente van 85% en 15% voor de school. Met de aanvullende bijdrage van € 500.000,-- komen we dichter bij deze verdeling. 1.3 Verstrekte subsidies beperkt houdbaar De subsidies die voor de renovatie van NLF zijn verstrekt verlopen aan het einde van 2023. Dit pleit voor een spoedige start van de renovatie van NLF en dus ook spoedige besluitvorming over de afhandeling van het extra benodigde budget en de aanvullende bijdrage.

2.194.364

3

2.1 Versnelde actualisatie IHP Bij de toekenning van de extra bijdrage voor de renovatie van Lambert Franckens zal gebruik gemaakt worden van financiering uit de reserve voor onderwijshuisvesting. Dit betekent dat de in het IHP geplande onderwijshuisvestingsprojecten voor wat betreft financiering onder druk komen te staan. Ook zijn er andere ontwikkelingen op het gebied van onderwijshuisvesting te zien: • Meer dan normale prijsstijgingen in de bouwsector. • Verplaatsing van de Regenboogschool in relatie met de MFA-ontwikkeling in Doornspijk • Onderzoek naar mogelijkheid van nieuwbouw van een school in de wijk Horstkamp. • Aanvraag bijdrage voor onderhoud van Scola Normaliter zou het IHP pas in 2025 geactualiseerd behoeven te worden, maar vanwege de hierboven genoemde ontwikkelingen is het verstandig de actualisatie van het IHP in de tijd naar voren halen.

Kanttekeningen 1.1 Verdere prijsstijgingen De bouwkosten kunnen verder stijgen (een daling kan theoretisch ook nog plaatsvinden) 1.2 Precedentwerking aanvullende bijdrage De extra bijdrage van de gemeente om € 500.000 bij te dragen (buiten de uitgangspunten van het IHP om) kan leiden tot precedent werking bij budget aanvragen voor andere OHV-projecten in de toekomst 2.1 Versnelde behandeling actualisatie IHP Versnelde behandeling van de raad is nodig om de uitkomsten van de actualisatie van het IHP mee te kunnen nemen in de kadernota 2024. Financiën Het extra beschikbaar gestelde krediet van € 2.194.364,- wordt in 40 jaar afgeschreven. De hieruit voort komende kapitaalslasten van afgerond € 98.750,- kunnen worden gedekt uit de reserve Onderwijshuisvesting. De reserve heeft een saldo van 9,6 miljoen en is voor nu toereikend. Door het actualiseren van het IHP zullen de benodigde middelen inzichtelijk worden gemaakt. Voorstellen hierover worden meegenomen bij de Kadernota 2024 Communicatie/burgerparticipatie Het OOGO is op de hoogte gesteld van het raadsvoorstel en is naar verwachting akkoord. Vervolg • De gemeentelijke bijdrage (business case) inclusief de extra bijdrage ter beschikking stellen aan Nuborgh zodat spoedig een aanvang kan worden gemaakt met de vervolgewerkzaamheden voor de renovatie. •

Voortzetting van de actualisatie van het IHP.

Bijlage(n) 1. Brief Nuborgh aan College van B&W d.d. 14 juni 2023

Elburg, 22 augustus 2023 Het college van burgemeester en wethouders, de burgemeester,

de secretaris,

ir. J.N. Rozendaal

Mw. mr. A.H. van der Maat-Bosma

De raad der gemeente Elburg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 22 augustus 2023 b e s l u i t : 1. Een bedrag van € 2.194.364 beschikbaar te stellen als extra krediet voor de renovatie van het Lambert Franckens. 2. De uit het extra krediet voortkomende kapitaalslasten van € 98.750 te dekken uit de reserve Onderwijshuisvesting. 3. De uitkomsten van de lopende actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan onderwijshuisvesting (IHP) versneld te behandelen.

Aldus besloten door de raad der gemeente Elburg in zijn vergadering van 9 oktober 2023 de voorzitter,

de griffier,

ir. J.N. Rozendaal

mr. D.H.A.A. Kassing

Beeldvorming Dossiernummer

1580

Extern Zaak ID

0230201587

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

11 september 2023

Agendapunt

4.2

Titel

Raadsvoorstel Uitwerking motie huisvesting arbeidsmigranten

Organisatieonderdeel

Domein Ruimte

Eigenaar

Haaksema, Michel

Bijlagen Raadsvoorstel motie huisvesting arbeidsmigranten Raadsbesluit Motie huisvesting arbeidsmigranten Bijlage 1: Uitwerking Motie Huisvesting arbeidsmigranten (stap 1 en 2) Bijlage 2: Rapport Public Result bijlage 3: Uitwerking aanbevelingen bijlage 4: Nota van Wijzigingen Doelgroepenbeleid Plan van aanpak uitvoering motie huisvesting arbeidsmigranten Motie beleid huisvesting arbeidsmigranten AANGENOMEN door CU AB SGP VVD LEV tegen CDA EB PvdA Geagendeerd

Vergaderdatum

Beeldvorming

11 september 2023

Toelichting Lyda Sneevliet Zaaknummer 201587 Voorgesteld besluit

Besluit Het Raadsvoorstel Uitwerking motie huisvesting arbeidsmigranten gaat door naar de oordeelsvormende vergadering.

Raadsvoorstel

Onderwerp Datum Portefeuillehouder

30 mei 2023 Lyda Sneevliet

Behandelaar:

Veenvliet-Tuinman

Emailadres: Zaaknummer: Bijlagen:

fenrike.veenvliet@elburg.nl 201587 1) Uitwerking motie (stappen 1 en 2) 2) Rapport Public Result (stap 3 t/m 6) 3) Uitwerking aanbevelingen 4) Nota van wijzigingen Doelgroepenbeleid

Te nemen besluit: In te stemmen met de nota van wijzigingen notitie Doelgroepenbeleid Inleiding Door de gemeenteraad is op 27 september 2021 een motie aangenomen, waarbij de raad het college van B&W opriep om:

Vervolgens is door de Raad ingestemd met het volgende plan van aanpak: Stap 1: huidig beleid Stap 2: duiding aantallen en begrippen Stap 3: kennis vergaren Stap 4: het opgehaalde screenen, beleidsmatig en juridisch Stap 5: consultatie en eventuele besluitvorming gemeenteraad Stap 6: stakeholders betrekken Stap 7: raadsvoorstel opstellen Stap 8: toepassen nieuw beleid Voor een deel van de werkzaamheden (stap 3 tot en met 6) is gebruik gemaakt van de expertise van Public Result. Zij hebben een rapport met aanbevelingen opgeleverd. Om hiertoe te komen, is met diverse werkgevers/ondernemers en huisvesters gesproken. Maar ook is er tweemaal een sessie geweest met uw Raad, waar input is opgehaald. Tenslotte zijn inwoners uitgenodigd om met ons na te denken over de mogelijke beleidsopties. Publicatie in de Huis-aan-Huis én op internet heeft een drietal

2

aanmeldingen opgeleverd. Ondanks de aanmeldingen verscheen er niemand op de bewuste bijeenkomst. Als bijlage 1 ontvangt u een uitwerking van de stappen 1 en 2. Bijlage 2 betreft het Rapport van Public Result met daarin de aanbevelingen. Bijlage 3 behelst een opsomming van deze aanbevelingen met daarbij de overwegingen waarom we deze aanbeveling wel of niet adviseren op te volgen/uit te werken. Bijlage 4 tenslotte betreft een nota van wijzigingen met daarin de voorgestelde aanpassingen in het Doelgroepenbeleid. De voorgestelde aanpassingen hebben onder andere betrekking op: verplicht SNF keurmerk/registratie voor eigenaar/huisvester, (aantallen arbeidsmigranten per) locatie, participatie en overleg met marktpartijen. Op deze onderwerpen stellen we een beleidsaanpassing voor. De nota van wijzigingen ziet toe op de aanpassingen die worden voorgesteld in het Doelgroepenbeleid. Uit de gedane aanbevelingen volgen ook acties die betrekking hebben op uitvoering van het beleid (zoals bijvoorbeeld informatieverstrekking via onze website). Die acties worden opgepakt, maar vergen geen aanpassing van beleid. Dat vereist dus geen besluit van uw Raad. Beoogd effect Met de aanpassingen in het Doelgroepenbeleid willen we bereiken dat het beleid op bepaalde onderdelen aangescherpt wordt, zodat de kaders voor huisvesting van arbeidsmigranten nog meer aansluiten bij de Elburgse situatie.

Argumenten 1.1 Met de voorgestelde wijzigingen sluit het beleid nog beter aan op de Elburgse praktijk Ondernemers, huisvesters, raadsleden en inwoners zijn betrokken bij dit traject. Ieder heeft de mogelijkheid gehad zijn of haar input te leveren. Die informatie én goede voorbeelden elders in het land, zorgen ervoor dat er nu een goed afgewogen voorstel kan worden gedaan. Kanttekeningen 1.1 De aanbevelingen leiden opnieuw tot aanpassing van beleid Deze aanpassingen zijn echter bedoeld om meer duidelijkheid te scheppen op bepaalde onderdelen en nog beter aan te sluiten bij de (Elburgse) praktijk. Bovendien was dit te voorzien bij het aannemen van de motie. Financiën Aanpassing van het Doelgroepenbeleid kost inzet van ambtelijke uren. Dit past echter binnen de huidige capaciteit en levert daarmee geen extra, niet begrote, kosten op. Communicatie/burgerparticipatie Nadat door uw raad een besluit is genomen, zullen de direct betrokkenen (de ondernemers) op de hoogte worden gebracht. Vervolg Na besluitvorming door uw raad, zal het beleid worden aangepast en worden gepubliceerd. Ook zullen acties die zien op de uitvoering, worden opgepakt. Bijlage(n) -

Bijlage 1: Uitwerking motie (stappen 1 en 2) Bijlage 2: Rapport Public Result (stappen 3 t/m 6) Bijlage 3: Uitwerking aanbevelingen Bijlage 4: Nota van wijzigingen Doelgroepenbeleid

3

Elburg, 30 mei 2023 Het college van burgemeester en wethouders, de burgemeester,

de secretaris,

ir. J.N. Rozendaal

Mw. mr. A.H. van der Maat-Bosma

De raad der gemeente Elburg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 30 mei 2023 b e s l u i t : In te stemmen met de nota van wijzigingen notitie Doelgroepenbeleid

Aldus besloten door de raad der gemeente Elburg in zijn vergadering van 3 juli 2023 de voorzitter, de griffier,

ir. J.N. Rozendaal

mr. D.H.A.A. Kassing

Uitwerking stap 1 en 2 motie Huisvesting arbeidsmigranten Inleiding Door de gemeenteraad is op 27 september 2021 een motie aangenomen, waarbij de raad het college van B&W opriep om:

In het hierna volgende informeren wij u over stap 1 en 2.

HOOFDSTUK 1 HUIDIG BELEID Definiëring arbeidsmigranten • Welke groep kunnen we onderscheiden • Wat zijn de objectieve kenmerken van deze groep Definitie De Universiteit van Tilburg en het Kenniscentrum Arbeidsmigranten hebben een paper geschreven over de definitie van ‘arbeidsmigrant’. Hierin kwam naar voren dat door verschillende instanties een verschillende definitie wordt gegeven van de term arbeidsmigrant. Zo definieert Wikipedia de arbeidsmigrant als ‘werkende mensen die tijdelijk naar een ander land komen om daar arbeid te verrichten’. De Sociaal Economische Raad verstaat onder arbeidsmigrant iemand die voor kortere of langere tijd in een ander land gaat werken en wonen. Het CBS definieert arbeidsmigranten als personen die zich in Nederland hebben gevestigd met ‘werk’ als motief. Zij gaan daarbij uit van migranten die minimaal vier maanden in Nederland verblijven en zich ook hebben ingeschreven in het BRP. Duidelijk is dat deze definities onderling weinig verschillen. Het gaat om personen die afkomstig zijn uit het buitenland om hier te werken en hier al dan niet voor langere tijd wonen.

De definitie van het begrip arbeidsmigrant die wij in de notitie Doelgroepenbeleid hanteren, namelijk “Arbeidsmigranten zijn migranten (uit met name Midden- en Oost-Europese landen) die zich vanwege werk al dan niet permanent in Nederland vestigen”, sluit dus aan bij de gangbare definitie. In ons Doelgroepenbeleid maken we onderscheid tussen de verblijfsduur: Short-stay: een verblijf tot circa 6 maanden Mid-stay: een verblijf van 6 maanden tot circa 4 jaar Permanent verblijf Arbeidsmigranten die de bedoeling hebben om hier permanent te blijven, zullen zich bij het vinden van huisvesting richten op de reguliere woningmarkt. Daarover gaat het Doelgroepenbeleid niet. Het Doelgroepenbeleid richt zich op zowel de short-stay als mid-stay; de groep arbeidsmigranten die (nog) niet de intentie hebben om hier permanent te verblijven.

Objectieve kenmerken • Verblijven tijdelijk in Nederland (hooguit circa 4 jaar) • Veelal mannen • Gezin komt niet over • Vaak werkzaam in land- en tuinbouwsector • Tot vier maanden geen inschrijfplicht BRP • Weinig pogingen tot integreren vanwege kortstondige verblijf Bestaand beleid Landelijk beleid De overheid neemt diverse maatregelen om de werk- en leefomstandigheden en de rechtspositie van arbeidsmigranten te verbeteren. In 2020 is daarvoor het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (Commissie Roemer) aangesteld. Doel van het Aanjaagteam was het doen van voorstellen voor verbeterende maatregelen. In oktober 2020 heeft het Aanjaagteam een rapport opgesteld met een vijftigtal aanbevelingen. In het coalitieakkoord is aangegeven dat de regering de aanbevelingen wil gaan uitvoeren. Dit om uitbuiting van werknemers tegen te gaan, slechte huisvesting aan te pakken en oneerlijke concurrentie en verdringing op de arbeidsmarkt te voorkomen.

De aanbevelingen op het gebied van huisvesting zijn: • Instrumenten om effectief te kunnen sturen en op te kunnen treden tegen misstanden; • Stimuleren om tot meer huisvesting van arbeidsmigranten te komen (afspraken maken over landelijke en gemeentelijke opgave; regionale deals voor meer huisvesting; Effectrapportage bij nieuwe bedrijvigheid) • Betere kwaliteit van de huisvesting (integreer het SNF keurmerk (Stichting normering flexwonen) en AKF keurmerk (Agrarisch Keurmerk Flexwonen); samenwerking tussen gemeenten en de keurmerken op het gebied van handhaving. • Woonbescherming voor de arbeidsmigrant (loskoppelen van arbeidsovereenkomst en huurovereenkomst). Regionaal beleid Het thema huisvesting arbeidsmigranten heeft een plek op de regionale woonagenda van de NoordVeluwe. Momenteel wordt daar niet concreet actie op ondernomen. Regionaal beleid op dit vlak kennen we nog niet. Het is vooral belangrijk elkaar op de hoogte te houden en monitoren zodat we een ‘waterbed-effect’ voorkomen. Elburgs beleid Het Doelgroepenbeleid, vastgesteld in september 2020 en gewijzigd in 2021, vormt het lokale beleid gericht op de huisvesting van enkele doelgroepen, waaronder de arbeidsmigranten. In het Doelgroepenbeleid zijn zowel de opgave (aantallen) als de uitgangspunten voor potentiële locaties en huisvestingsmogelijkheden voor arbeidsmigranten opgenomen. •

•

Totale opgave In het Doelgroepenbeleid is een huisvestingsopgave voor maximaal 75 – 100 arbeidsmigranten opgenomen; Inmiddels is in 2022 een rapport uitgebracht (uitgevoerd door Decisio in juni 2022). Daaruit volgt dat sprake is van een opgave van 100-250 arbeidsmigranten naar werkregio. Ook de lokale ondernemers waarmee wij hebben gesproken, bevestigen dat de opgave groter is dan in het Doelgroepenbeleid is opgenomen. In het Doelgroepenbeleid zijn de voorwaarden opgenomen waaraan een locatie moet voldoen en zijn uitgangspunten voor huisvesting geformuleerd.

HOOFDSTUK 2: DUIDING AANTALLEN EN BEGRIPPEN o o o

Aantal inschrijvingen van personen uit EU-lidstaten Gezinssamenstelling (alleenstaand of met partner/gezin) Zicht op verblijfsduur

o

Economische binding (werkzaam in welke sector)

Arbeidsmigranten zijn bij een verblijf korter dan vier maanden niet verplicht zich in te schrijven in de Basisregistratie Personen. De praktijk leert echter dat ook daarna veel arbeidsmigranten zich niet inschrijven. Of dat arbeidsmigranten die zich wel hebben ingeschreven, zich niet meer uitschrijven. Dit wordt ook onderkend in rapporten zoals die van Greenport en Decisio. Om die reden zijn de cijfers die we wél hebben niet representatief. Uit het rapport van Decisio blijkt dat het aantal arbeidsmigranten in het hele land jaarlijks is toegenomen. In 2010 waren er 357.700 arbeidsmigranten in Nederland en in 2020 waren dat er 540.600. Dit komt neer op een jaarlijkse groei (in heel Nederland) van 4,2%. In Gelderland was de jaarlijkse groei hoger, namelijk 4,9%. Tot 2030 is een blijvende toename te verwachten, in Gelderland een jaarlijkse groei van 4 tot 6%. Waar de grootste groep arbeidsmigranten voorheen nog zo’n 8 tot 12 maanden werkzaam was in Gelderland, zien we tegenwoordig vooral een verschuiving naar een kortere verblijfsduur. Vooral de groep arbeidsmigranten die tot 4 maanden werkzaam neemt toe: van 26% naar 38%.

Uit de afbeelding hierboven blijkt dat van de 62.290 arbeidsmigranten zich 19.815 hebben ingeschreven: dat is 31,8%. Dat betekent dat circa 2/3 van de arbeidsmigranten zich niet inschrijft. De aantallen werkzame en woonachtige arbeidsmigranten in onze regio (en gemeente) zijn dus in werkelijkheid groter dan de bekende getallen. We hebben gekeken hoeveel personen in Elburg staan ingeschreven met een afkomst uit Bulgarije, Roemenië en Polen. Dat zijn er per april 2023 151. Hier zitten echter ook personen tussen die al vele jaren in Nederland/Elburg wonen. Het doelgroepenbeleid richt zich zoals gezegd op de short-stay en mid-stay arbeidsmigranten, met een verblijf tot vier jaar. Het gaat dan om 93 personen, waarvan er 8 niet meetellen omdat dat kinderen betreft en een persoon van 84. Per saldo houden we dan 85 ingeschreven personen over die hier tot nu toe korter dan vier jaar verblijven. Uitgaande van het gegeven dat dit slechts circa 1/3 van de daadwerkelijk woonachtig en in de gemeente/regio werkzame arbeidsmigranten betreft, kunnen we concluderen dat er in de praktijk dus circ 3x 85= 255 arbeidsmigranten woonachtig zijn in onze gemeente. We hebben geen zicht op gezinssamenstelling en verwachte verblijfsduur. Ervan uitgaande dat de shortstay en mid-stay arbeidsmigranten niet de intentie hebben zich hier te vestigen, zal het in de meeste gevallen niet om gezinnen gaan.

Dat lijkt ook te concluderen uit de informatie uit de BRP; er staan relatief weinig kinderen ingeschreven. De arbeidsmigranten zijn naar schatting vooral werkzaam voor lokale of regionale bedrijven. Van een aantal bedrijven in Elburg die arbeidsmigranten in dienst hebben, begrepen wij dat die werknemers ook in Elburg woonachtig zijn. Medio 2022 hebben wij bij ondernemers in onze gemeente uitgevraagd of zij arbeidsmigranten in dienst hebben en zo ja, om welke aantallen dat gaat. Een tiental ondernemers gaf aan dat dit het geval was. In totaal ging het op dat moment om circa 200 arbeidsmigranten. De ondernemers gaven aan dat zij voor het uitvoeren van de werkzaamheden die door de arbeidsmigranten worden gedaan, geen personeel uit de gemeente/regio kunnen krijgen. Door de ondernemers werd ook aangegeven dat er behoefte is aan meer personeel (lees: arbeidsmigranten) maar dat zij, vanwege het ontbreken van accommocatiemogelijkheden, geen arbeidsmigranten kunnen aannemen. In Elburg wonen arbeidsmigranten op (getransformeerde) vakantieparken maar ook in reguliere woningen. De locatie Berkenweg biedt aan 96 arbeidsmigranten woonruimte. Daarnaast is een tijdelijke vergunning afgegeven (vijf jaar) voor een locatie aan de Oostendorperstraatweg voor maximaal 10 personen en is ons bekend dat op enkele parken en reguliere woningen ook sprake is van bewoning door arbeidsmigranten.

De ondernemers geven aan dat de mogelijkheden voor huisvesting achterblijven bij de behoefte.

Mogelijke aanvullingen beleid huisvesting arbeidsmigranten Gemeente Elburg Notitie

1

In opdracht van gemeente Elburg In samenwerking met bureau Public Result Versie: 27 januari 2023

2

Inleiding Op basis van onderzoek van bureau Decisio uit 2022, werken er ongeveer 145 arbeidsmigranten in de gemeente Elburg. Volgens het onderzoeksbureau zouden er zo’n 170 arbeidsmigranten in de gemeente wonen. Op basis van groeiprognoses voor de provincie Gelderland kan het aantal werkzame arbeidsmigranten in Elburg in 2030 oplopen naar 215 (jaarlijkse groei van 4%) tot 260 (jaarlijkse groei van 6%) werkzame arbeidsmigranten. Het is daarbij belangrijk om te realiseren dat deze cijfers een eerste maar toch incompleet beeld vormen van de situatie, omdat de data waar dit onderzoek op gebaseerd is, incompleet zijn (zie ook hoofdstuk 1). Deze arbeidsmigranten zijn de onzichtbare kracht van onze economie. Ondanks bestaand beleid en de recente en positieve ontwikkeling van nieuwe huisvestingsinitiatieven, blijft de vraag naar huisvesting voor arbeidsmigranten onverminderd groot terwijl het aanbod achterblijft. Dit leidt ertoe dat huisvesters (uitzendbureaus en werkgevers) arbeidsmigranten, al dan niet uit noodzaak geboren, huisvesten op plekken waar dit, vanwege het hoge verloop van arbeidsmigranten, niet altijd wenselijk is. Dit kan niet alleen tot onveilige en ongezonde woonsituaties voor arbeidsmigranten leiden, ook kan dit overlast tot gevolg hebben.

Daar komt bij dat goede en veilige huisvesting een steeds belangrijkere voorwaarde is voor arbeidsmigranten om in Nederland te komen werken. Landen als Duitsland en Denemarken leggen daarnaast nét wat meer de rode loper uit voor arbeidsmigranten met gunstigere huisvestings- en gezinsregelingen. Hierdoor steken de arbeidsmigranten die al het thuisland verlaten, in steeds mindere mate in Nederland de handen uit de mouwen. Steeds meer gemeenten in Nederland maken ook naar aanleiding van het rapport Roemer1 nu echt werk van het goed huisvesten van arbeidsmigranten door hiervoor duidelijke kaders te bieden. Dit is van belang om onwenselijke situaties zoals uitbuiting, lange pendelafstanden en onveilige woonsituaties te voorkomen. Reden genoeg om te verkennen in hoeverre het huisvestingsbeleid van arbeidsmigranten aanvulling behoeft. Naar aanleiding van de aangenomen motie van 27 september 2021 is de gemeente Elburg een traject gestart om op basis van goede voorbeelden elders in het land, relevante aanknopingspunten te verzamelen voor een eventuele uitbreiding van het bestaand beleid.

1 Naar aanleiding van de coronapandemie publiceerde het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten onder leiding van Emile Roemer, op verzoek

van de Tweede Kamer, een rapport met 50 aanbevelingen om de positie van arbeidsmigranten in Nederland te verbeteren.

3

Gemeente Elburg begint niet bij nul. In september 2021 is immers het (gewijzigd) doelgroepenbeleid door de raad vastgesteld dat een kader biedt waarbinnen huisvesting voor arbeidsmigranten gerealiseerd kan worden. Dit kader vormt een goed vertrekpunt om een aantal zaken voor arbeidsmigranten nog beter te regelen. Het uitgangspunt is hierbij dat gestreefd wordt naar integraal beleid. Huisvesting van arbeidsmigranten bestaat immers uit meer dan de stenen die nodig zijn om de huisvesting te realiseren. Vanwege de vaak kwetsbare situatie waarin veel arbeidsmigranten zich begeven, is het zaak om ook oog te hebben voor de ‘zachte’ kanten van beleid, zoals: registratie, communicatie en het versterken van de zelfredzaamheid van arbeidsmigranten als (tijdelijke) inwoners van Elburg.

Figuur 1: Bouwstenen van integraal beleid huisvesting arbeidsmigranten

Deze notitie verkent per bouwsteen van integraal beleid wat Elburg qua beleid al geregeld heeft en welke mogelijke aanvullingen er genomen kunnen worden om de leefomgeving van alle (tijdelijke) inwoners van Elburg te verbeteren. De aanbevelingen zijn gebaseerd op best practices uit andere gemeenten; deskresearch naar bestaand beleid; een interviewronde met marktpartijen, een focusgroepbijeenkomst met marktpartijen over hun wensen en ervaringen, en constructieve en verdiepende gesprekken met de gemeenteraad.

4

Inhoud 1. Registratie en informatie

6

2. Communicatie en participatie

9

3. Voldoende aanbod dichtbij huis

11

4. Controle en handhaving

14

5. Arbeidsmigrant centraal

16

6. (Regionale) Samenwerking

18

5

1.

Registratie en informatie

Op dit moment werken er op basis van onderzoek van Decisio uit 2022, ongeveer 145 arbeidsmigranten in de gemeente Elburg. Volgens het onderzoeksbureau zouden er zo’n 170 arbeidsmigranten in de gemeente wonen. Het probleem met dit soort kwantitatieve onderzoeken is dat niet elke arbeidsmigrant die in de gemeente woont zich in- en uitschrijft, waardoor de data in de Basisregistratie Personen (waar dit onderzoek gebruik van maakt) niet up to date zijn. Ook wordt er gebruik gemaakt van microdata van het Centraal Bureau voor de Statistiek, waaronder data over de plek waar de loonbelasting wordt geheven. Maar de plek waar de loonbelasting wordt geheven is niet altijd de werklocatie van de arbeidsmigranten. Hierdoor zullen de cijfers van werkzame arbeidsmigranten in de gemeente waar uitzendbureaus zijn gevestigd, relatief hoger uitvallen. Kortom: de cijfers die wij nu voor handen hebben, zijn incompleet maar geven een eerste indicatief beeld van de situatie. Dit incomplete beeld veroorzaakt een aantal problemen, voor de gemeente maar ook voor de arbeidsmigrant zelf. Ten eerste heeft de gemeente onvoldoende zicht op waar men woont, waardoor er onwenselijke huisvestingssituaties kunnen ontstaan omdat de gemeente niet goed kan controleren en handhaven.

Ten tweede weten de gemeente en hulpdiensten in het geval van calamiteiten niet precies hoeveel mensen er in een bepaald pand zijn gehuisvest. Daarnaast weet de gemeente niet wat de actuele vraag naar huisvesting is, waardoor deze niet goed gefaciliteerd en (regionaal) kan worden afgestemd. Voor de arbeidsmigrant geldt specifiek dat wanneer de gemeente geen contact kan krijgen met ongeregistreerde arbeidsmigranten, de afhankelijkheidsrelatie tussen arbeidsmigrant en werkgever/uitzender groter wordt. Daarnaast ontvangen arbeidsmigranten die zich niet registreren, geen BSN nummer waardoor zij minder makkelijk toegang hebben tot maatschappelijke voorzieningen. Het is daarom zaak om meer grip te krijgen op het aantal arbeidsmigranten dat in de gemeente wordt gehuisvest. Momenteel wordt de beheerder verantwoordelijk gesteld voor de in- en uitschrijving van arbeidsmigranten. De gemeente verplicht hierin het bijhouden van een nachtregister op locatie waarin minimaal personalia en contactgegevens (alleen op vrijwillige basis), datum aanvang huisvesting en datum beëindiging huisvesting zijn opgenomen. Stakeholders geven aan dat het registratieproces ook versimpeld kan worden, bijvoorbeeld in de vorm van een digitale tool.

Vanuit de raad wordt veelvuldig aangegeven dat Elburg de registratie beter op orde moet krijgen, om op die manier het aantal arbeidsmigranten in de gemeente en de vraag naar huisvesting beter in beeld te krijgen.

6

Adviezen voor aanvullend beleid Op basis van de huidige problematiek, wensen van stakeholders en goede voorbeelden uit andere gemeenten, worden de volgende aanvullingen voorgesteld om de registratie van arbeidsmigranten te verbeteren: •

Het faciliteren van een digitaal nachtregister Om ervoor te zorgen dat voor de gemeente duidelijk is waar de arbeidsmigranten wonen, houden de huisvesters een nachtregister bij. Om dit te vergemakkelijken kan gekozen worden voor een digitaal nachtregister. Omdat niet alle arbeidsmigranten die in Elburg wonen ook staan ingeschreven in de BRP, heeft de gemeente onvoldoende zicht wie in welk pand wordt gehuisvest. Om de registratie van arbeidsmigranten in Elburg te verbeteren, wordt voorgesteld om een digitaal nachtregister te faciliteren. Het bijhouden van een nachtregister is voor ieder verplicht die logies verstrekt. Deze verplichting is opgenomen in het Wetboek van Strafrecht. Daarnaast stellen veel gemeentes, waaronder Elburg, de verplichting voor het bijhouden van een nachtregister ook in de APV vast. Het digitaal nachtregister beoogt de registratie te vereenvoudigen in de vorm van een website waarin huisvesters dagelijks de bij hen verblijvende arbeidsmigranten kunnen registreren. Op deze wijze wordt het dan voor hen makkelijker om de benodigde gegevens aan de gemeente te verstrekken en beschikt de gemeente over een beter registratiesysteem. Daarnaast kan het registratiesysteem ook gebruikt worden voor andere partijen die nachtverblijf verschaffen zoals campings en hotels.

Veel verschillende gemeenten (onder andere Zaltbommel, Peel en Maas, Venray) maken al gebruik van een digitaal (regionaal) nachtregister. Het faciliteren van een digitaal nachtregister behoeft een kleine aanpassing aan de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en een aanbesteding aan een partij dat het digitale nachtregister ontwikkelt en beheert.

•

Informatieverstrekking over inschrijving Arbeidsmigranten schrijven zich om verschillende redenen niet in. Zo worden arbeidsmigranten niet of slecht geïnformeerd over hun registratieplicht en spreken zij vaak de taal niet goed, waardoor zij de informatie die verstrekt wordt niet tot zich kunnen nemen. Een andere reden is het bestaan van geruchten dat arbeidsmigranten na inschrijving, een deel van hun loon of fiscale regeling kwijtraken. Ondanks dat deze informatie onjuist is, weerhoudt het arbeidsmigranten om zich in te schrijven. Het is daarom zaak dat arbeidsmigranten goed worden ingelicht over de voordelen en daarmee, noodzaak, om zich in te schrijven. Voorgesteld wordt om daarom informatie over inschrijving (nut, noodzaak en mogelijkheden) aan arbeidsmigranten te verstrekken, bijvoorbeeld in de vorm van een (digitale) informatieflyer die in meerdere talen beschikbaar is. Deze informatie kan ook onderdeel worden van Elburgwijzer.nl

•

Stimuleren uitschrijving Naast inschrijving in de BRP, is het ook belangrijk dat arbeidsmigranten zich uitschrijven wanneer zij teruggaan naar het land van herkomst. De gemeente zou daarom arbeidsmigranten (en werkgevers en huisvesters) daarom actief

7

kunnen informeren over het belang van uitschrijving middels verschillende communicatiekanalen (zoals de informatieflyer of Elburgwijzer.nl). Momenteel moet men een afspraak bij de balie maken om zich uit te schrijven. Een aanvullende mogelijkheid is het verstrekken van uitschrijvingsformulieren wanneer arbeidsmigranten zich bij de gemeente inschrijven en het verstrekken van uitschrijfformulieren aan huisvesters die op hun beurt deze aan arbeidsmigranten kunnen overhandigen bij vertrek. Daarnaast zou de gemeente na kunnen denken over digitale mogelijkheden om uitschrijving te faciliteren.

Huidig beleid

Voorgestelde aanvullingen

•

•

Digitaal nachtregister

•

Informatieflyer:

Per huisvestingslocatie is het

Best practice

verplicht een nachtregister bij te houden •

In- en uitschrijving BRP is

informatie over

verantwoordelijkheid

inschrijving

beheerder •

Stimuleren uitschrijving

8

2.

Communicatie en participatie

Het spreekwoord ‘onbekend maakt onbemind’ vat treffend samen hoe er tegen arbeidsmigranten wordt aangekeken. Het NIMBY-effect (not in my back yard) wat huisvesting van arbeidsmigranten bij veel mensen oproept, ontstaat uit onwetendheid of slechte verhalen die men over arbeidsmigranten hoort. Naast het feit dat dit beeld van arbeidsmigranten onjuist is, hindert het ook de realisatie van nieuwe huisvesting door bijvoorbeeld weerstand vanuit omwonenden. Dit terwijl er landelijk een groot tekort aan bedden is. Ook onder ondernemers uit de gemeente Elburg is er behoefte aan aanvullende huisvesting voor arbeidsmigranten dat mondjesmaat gerealiseerd wordt. Ondernemers hebben het gevoel dat de gemeente onvoldoende urgentie voelt om de problematiek samen op te pakken. Er is daarom sprake van een gebrek aan vertrouwen. Om ervoor te zorgen dat huisvesting arbeidsmigranten niet langer stuit op verzet bij omwonenden, is het belangrijk dat zij goed worden meegenomen in het proces rondom de ontwikkeling van eventuele initiatieven. Het huidige doelgroepenbeleid voorziet in een omgevingsdialoog die de initiatiefnemer moet organiseren zodra het college positief besluit over het principeverzoek. Daarnaast moet elk huisvestingsinitiatief beschikken over een beheerder die fungeert als vast contactpersoon voor de omgeving.

Als onderdeel van een goede communicatie met de omgeving stelt het doelgroepenbeleid een communicatieplan verplicht en wordt vanaf de start van het realisatietraject een klankbordgroep in het leven geroepen, waarin tenminste de initiatiefnemer en een vertegenwoordiging van de omgeving participeren en die naar behoefte bijeenkomt. Adviezen voor aanvullend beleid Op basis van de huidige problematiek, wensen van stakeholders en goede voorbeelden uit andere gemeenten, worden de volgende aanvullingen voorgesteld om de registratie van arbeidsmigranten te verbeteren: •

Actief verwijzen naar het participatiebeleid bij complexe plannen Binnen de gemeente is de burgerparticipatie nader uitgewerkt in het participatiebeleid. Daarnaast bestaat er ook een aanvullend participatieplan voor ondernemers bij complexe plannen. Ter aanvulling is het goed om ook in het doelgroepenbeleid actief te verwijzen naar dit participatieplan, waarin nadere eisen worden gesteld aan de invulling en frequentie van de gewenste communicatie.

•

Klankbordgroep bij ontwikkeling Momenteel wordt er een klankbordgroep ingesteld zodra de realisatie van het huisvestingsinitiatief begint. Echter willen omwonenden in de praktijk al eerder in het proces, bijvoorbeeld bij de planontwikkeling betrokken zijn. Het

9

uitbreiden van de functie van de klankbordgroep naar het meedenken met een eerste concept van het huisvestingsplan is daarom gewenst. Huidig beleid

Voorgestelde aanvullingen

•

Omgevingsdialoog

•

•

Communicatieplan

participatiebeleid bij

•

Vast contactpersoon

complexe plannen

•

Klankbordgroep bij realisatie •

Best practice

Actief verwijzen naar

Klanbordgroep bij planontwikkeling

10

3.

Voldoende aanbod dichtbij huis

Arbeidsmigranten zijn voor bedrijven in Elburg van groot meerwaarde. Niet alleen omdat Nederlanders het meeste werk dat arbeidsmigranten verrichten, niet alleen willen maar ook niet kunnen uitvoeren door de krapte op de arbeidsmarkt en de vergrijzing. De inzet van arbeidsmigranten zal naar verwachting ook in de toekomst nodig blijven. Het is daarom zaak dat arbeidsmigranten die in Elburg werken, hier goed en veilig kunnen wonen, net als alle andere (tijdelijke) inwoners van Elburg. Adviezen voor aanvullend beleid Op basis van de huidige problematiek, wensen van stakeholders en goede voorbeelden uit andere gemeenten, worden de volgende aanvullingen voorgesteld om de registratie van arbeidsmigranten te verbeteren: •

Aanvullende kwaliteitseisen Het doelgroepenbeleid stelt al voorwaarden aan de kwaliteit en het beheer van huisvesting arbeidsmigranten in de gemeente. Echter, in vergelijking met andere beleidskaders (en in navolging van de adviezen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten) worden de volgende aanvullende eisen voorgesteld: o

Zowel de locatie als de eigenaar van de huisvesting moet gecertificeerd zijn door de Stichting Normering Flexwonen (SNF)2. SNF voert ook controles uit en ontzorgt hiermee (deels) de gemeente in de controle en handhaving.

o

Arbeidsmigranten beschikken te allen tijde over een apart en schriftelijk arbeidscontract, los van het huurcontract (deze afspraak kan aanvullend worden vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst)3.

o

Onderdeel van het zelfstandig schriftelijk huurcontract is een redelijke termijn waarin de arbeidsmigrant, na ontslag of het niet verlengen van het arbeidscontract, de huisvesting moet verlaten4, bijvoorbeeld twee weken.

o

Huisvesters beschikken over een exploitatievergunning5.

2 Dit voorkomt dat de huisvestingslocatie niet aan de eisen voldoet, terwijl de eigenaar van het complex wel over een certificaat beschikt. 3 Dit voorziet in de contractuele scheiding van bed en baas zoals aanbevolen door het Aanjaagteam. 4 Dit voorziet in een vorm van huurbescherming en voorkomt dat arbeidsmigranten gelijk hun huisvesting verliezen wanneer zij ontslagen worden

of hun contract niet wordt verlengd. 5 Een exploitatievergunning wordt in Elburg al verplicht gesteld aan ieder die een openbare inrichting exploiteert. Hier valt het bedrijfsmatig verstrekken van logies (nachtverblijf) ook onder. Door ook in het Doelgroepenbeleid te verwijzen dat huisvesters over een exploitatievergunning moeten beschikken wordt deze verplichting versterkt. Daarnaast is de exploitatievergunning een aanvullende juridische basis voor het verankeren van de kwaliteits- en beheereisen van huisvestingsinitiatieven arbeidsmigranten.

11

•

Beperking aantal personen dat via kamerverhuur wordt gehuisvest De motie van 27 september 2021 vraagt naar de wenselijkheid om een maximalisering van het aantal personen in te stellen dat in een pand via kamergewijze verhuur gehuisvest mag worden. Het huidige beleid beperkt echter al het aantal arbeidsmigranten dat via kamergewijze verhuur in een woning mag worden gehuisvest. Het SNF-keurmerk hanteert immers een minimaal aantal vierkante meters in gebruiksoppervlak per persoon. Door het gebruiksoppervlak van de woning te delen door het vereiste aantal vierkante meter (12 m2), wordt het aantal arbeidsmigranten in een woning reeds beperkt. Omdat er in Elburg zich geen grote problemen voordoen op het gebied van kamerverhuur en een verdere beperking van kamerverhuur ook de huisvestingsmogelijkheden voor andere doelgroepen (studenten, starters, alleenstaanden) verkleint, is een verdere beperking van het kamerverhuurbeleid niet wenselijk/nodig.

•

Aanvullende afspraken vastleggen in een convenant met huisvesters Eisen aan de kwaliteit en het beheer van huisvestingslocaties arbeidsmigranten moeten juridisch verankerd worden. Echter, waar kwaliteitseisen (omgevingsvergunning, bouwbesluit, voorraadvergunningen) en beheereisen (exploitatievergunning) juridisch belegd kunnen worden, vinden andere afspraken tussen de gemeente en huisvesters moeilijker een juridische grondslag. Te denken valt aan de eis dat arbeidsmigranten te allen tijde beschikken over een apart en schriftelijk huurcontact, los van het arbeidscontract in het geval dat de werkgever, ook de huisvester is. En afspraken rondom inschrijving of de wens dat de huisvester zoveel mogelijk arbeidsmigranten huisvest die in Elburg werken. Voor deze laatste soort afspraken, zou de gemeente een convenant (samenwerkingsovereenkomst) met de huisvesters die in de gemeente actief zijn kunnen sluiten.

•

Locatie-eisen bedrijventerrein In Elburg mogen arbeidsmigranten onder bepaalde voorwaarden op bedrijventerreinen worden gehuisvest. Door ondernemers is veelvuldig de wens uitgesproken om arbeidsmigranten op bedrijventerreinen t/m milieucategorie 4 te huisvesten. Het doelgroepenbeleid voorziet hier al in door te noemen dat grootschaliger huisvesting op of aan de rand van bedrijventerreinen kan plaatsvinden. Welke voorwaarden voor deze locatie gelden, wordt echter niet benoemd. Veel gemeenten in Nederland staan huisvesting nabij of aan de rand van bedrijventerreinen toe aan de hand van de volgende aanvullende (locatie)voorwaarden: o

De initiatiefnemer onderbouwt de huisvestingsbehoefte. De behoefte moet worden ontleend aan de bedrijfsvoering van het bedrijf ter plaatse dan wel de direct omliggende bedrijven uit de gemeente Elburg;

o

Huisvesting arbeidsmigranten vormt geen belemmering in de bedrijfsvoering voor omliggende bedrijven;

o

Huisvesting op een bedrijventerrein is mogelijk tot milieucategorie 4.

12

Huidig beleid

Voorgestelde aanvullingen

•

Kwaliteitseisen (bijlage)

•

•

Beheereisen (bijlage)

kwaliteitseisen:

•

Locatie-criteria (bijlage)

geschreven contracten;

Best practice

Aanvullende

locatie én eigenaar gecertificeerd door SNF, vorm van huurbescherming, exploitatievergunning. •

Voorwaarden bedrijventerrein

13

4.

Controle en handhaving

Door de krapte op de woningmarkt en het gebrek aan inzicht waar en hoeveel arbeidsmigranten er in de gemeente Elburg wonen, kunnen er ongewenste huisvestingssituaties ontstaan waar arbeidsmigranten hoge prijzen betalen voor huisvesting die niet voldoet aan de kwaliteitseisen die de gemeente stelt. Dit kan op diens beurt leiden tot overlast bij omwonenden, waardoor de leefomgeving van iedereen wordt aangetast. Daarnaast vormt de gemeente Elburg samen met andere gemeenten uit de regio een waterbed wat inhoudt dat wanneer de ene gemeente streng handhaaft en de ander niet, mogelijk (malafide) huisvestingspartijen verhuizen naar de gemeente waar zij nog de meeste ruimte krijgen. Hiermee verplaatst het probleem zich alleen en wordt het niet opgelost. Het is daarom belangrijk dat naast handhaving, de gemeente het realiseren van huisvesting vergemakkelijkt (zie hoofdstuk 3). Controle en handhaving fungeert daarom als stok achter de deur waarmee de kwaliteits- en beheereisen geborgd worden en malafide partijen en praktijken de gemeente worden uitgezet. Het doelgroepenbeleid stelt aardig wat eisen aan waar het beheer op een locatie aan moet voldoen. Zo wordt er een beheerder aangewezen die ook nog vanaf 30 persoon, continue aanwezig is en als contactpersoon voor arbeidsmigranten en de omgeving fungeert.

Daarnaast moet huisvesting beschikken over een klachtenreglement; een beheerplan met huisreglement en informatie over o.a. de kwaliteitseisen, scholing, gezondheidszorg en (sociale) voorzieningen binnen de gemeente Elburg. Op dit moment koppelen veel ondernemers terug dat de gemeente wel handhaaft, maar nog onvoldoende aanvullende huisvesting faciliteert. Op welke manier de gemeente hier aanvullend een rol in kan spelen, is daarop ingegaan in hoofdstuk 3. Een tussenoplossing wordt gezien in het bieden van een overgangsregeling, waarin huisvesting die nog niet voldoet aan de kwaliteits- en beheereisen niet direct gesloten wordt maar een termijn krijgt waarop de huisvesting wel aan de voorwaarden moet voldoen. Daarnaast is het niet voor alle partijen financieel haalbaar om al vanaf 30 personen, continue een beheerder fysiek aanwezig te laten zijn. Adviezen voor aanvullend beleid Op basis van de huidige problematiek, wensen van stakeholders en goede voorbeelden uit andere gemeenten, worden de volgende aanvullingen om de registratie van arbeidsmigranten te verbeteren, voorgesteld: •

Beheer: fysiek en op afstand Het doelgroepenbeleid stelt nu dat bij een logiesgebouw met een capaciteit van 30 personen of een meer grotere omvang, minimaal één beheerder continu aanwezig dient te zijn. Het doelgroepenbeleid stelt daarnaast dat in overleg met partijen de haalbaarheid hiervan (of van een acceptabel alternatief) verkend zal worden. Uit de praktijk van andere gemeenten blijkt dat het inzetten van een beheerder die 24/7 fysiek aanwezig is pas financieel haalbaar is vanaf 100 personen. Daar komt bij dat arbeidsmigranten vaak in wisselende diensten werken, waarbij zij grotendeels gedurende de dag niet

14

aanwezig zijn in de huisvesting en daardoor de fysieke aanwezigheid van een beheerder geen direct doel dient. Voorgesteld wordt om de notie over fysiek beheer te wijzigen: o

Op huisvestingslocaties is 24/7 beheer dat te allen tijde bereik- en inzetbaar is, het uitgangspunt. Bij huisvestingslocaties met meer dan 30 personen, wordt in het beheerplan aangegeven op welke momenten er een fysieke beheerder op locatie aanwezig is. Bij kleinere locaties volstaat (digitaal) toezicht op afstand.

Huidig beleid

Voorgestelde aanvullingen

•

•

Beheer: fysiek aanwezig vanaf 30 personen

Best practice

Beheer: fysiek en op afstand

15

5.

Arbeidsmigrant centraal

Arbeidsmigranten begeven zich in een kwetsbare situatie doordat zij vaak niet de taal spreken, niet weten wat hun rechten en plichten zijn of niet weten bij welke instanties zij terecht kunnen. Te weinig kennis van de Nederlandse c.q. Engelse taal en samenleving spelen hierbij vaak een rol. Er is daarom aandacht nodig vanuit het sociaal beleid. Belangrijk is in de eerste plaats een goede en toegankelijke informatievoorziening en een vorm van huurbescherming. Aangezien huisvesting vaak gekoppeld is aan het arbeidscontract, vervalt het onderdak van de arbeidsmigrant als het arbeidscontract afloopt. Het is daarin zaak dat de zelfredzaamheid van arbeidsmigranten wordt vergroot en dat zij minder afhankelijk worden van hun werkgever/huisvester en beter hun weg in de gemeente weten te vinden. Het doelgroepen beleid voorziet hier deels al in door het onder andere het verplicht stellen van een beheerder op locatie die meerdere talen spreekt en door de verplichten van een klachtenreglement. Ondernemers geven aan dat zij een rol willen spelen om arbeidsmigranten beter op weg te helpen, en ook vanuit de gemeente kan er aanvullende ondersteuning geboden worden. Hierbij liggen ook koppelkansen met andere (tijdelijke) inwoners zoals nieuwe gezinnen, studenten en expats die hun weg in de gemeente proberen te vinden.

Adviezen voor aanvullend beleid Op basis van de huidige problematiek, wensen van stakeholders en goede voorbeelden uit andere gemeenten, worden de volgende aanvullingen om de registratie van arbeidsmigranten te verbeteren, voorgesteld: •

Meldpunt (Wet goed verhuurderschap) In het licht van de wet goed Verhuurderschap moeten de gemeenten een meldpunt inrichten waar huurders terecht kunnen met klachten over hun huurbaas en/of huursituatie en daar melding kunnen maken van verhuurders die zich niet aan de regels houden6. Iedereen die huurt, en dus ook arbeidsmigranten, kan van dit gremium gebruikmaken om misstanden te melden. Het is daarbij wel zaak dat informatie over dit meldpunt in meerdere talen wordt verstrekt.

•

Uitbreiden Elburgwijzer.nl Arbeidsmigranten beschikken over een informatieachterstand omdat veel informatie enkel in het Nederlands en Engels wordt verstrekt. Zij zijn daarom vaak niet op de hoogte van de rechten en plichten die zij tijdens hun verblijf in Nederland hebben. In het doelgroepenbeleid staat dat op de locatie de huisvester voorlichting en informatie zoals opgenomen in de SNF-norm, en informatie (de samenvatting van) moet bieden over; de cao voor uitzendkrachten, informatie over scholing, gezondheidszorg en sociale voorzieningen in de gemeente. Dit moet ten minste gebeuren in de Nederlandse en Engelse taal en bij voorkeur in de taal van de bewoners.

6 De Wet Goed Verhuurderschap is nog niet vastgesteld door de Eerste – en Tweede Kamer.

16

De gemeente kan hier een faciliterende rol in spelen door informatie over bijvoorbeeld in- en uitschrijving, rechten en plichten in Nederland en gewoonten in Elburg in meerdere talen7 op de gemeentelijke website Elburgwijzer.nl beschikbaar te stellen. Ook de digitale informatieflyer over inschrijving kan hier op geplaatst worden. •

Welkomstpakket Inschrijving in de BRP is een uitgelezen kans om nieuwe (tijdelijke) inwoners zoals arbeidsmigranten te voorzien in aanvullende informatie over hun verblijf in de gemeente. Het faciliteren van een zogenaamd Welkomstpakket zoals in veel gemeente gebruikelijk is, kan ook worden versterkt aan arbeidsmigranten. Ook hier kan de informatieflyer worden meegegeven.

Huidig beleid

Voorgestelde aanvullingen

•

•

Meldpunt

•

Uitbreiden

Beheerder die de eigen taal

Best practice

spreekt •

Klachtenreglement

•

Informatie in de huisvesting

Elburgwijzer.nl •

Welkomstpakket

7 De meest gesproken talen onder arbeidsmigranten zijn Pools, Roemeens, Bulgaars en Hongaars (NBBU (2018) Factsheet arbeidsmigranten.

https://www.nbbu.nl/nl/nieuws/factsheet-resultaten-onderzoek-arbeidsmigranten

17

6.

(Regionale) Samenwerking

Huisvesting arbeidsmigranten is een integraal, en daarmee complex, onderwerp waar een groot aantal partijen bij betrokken is. De gemeente Elburg heeft de ambitie om arbeidsmigranten die in de gemeente werken, goede en veilige huisvesting te bieden. De rol die de gemeente hierin heeft, is faciliterend. Door de spelregels te bepalen waarbinnen marktpartijen (commerciële huisvesters, werkgevers, uitzendbureaus) huisvesting in Elburg mogen realiseren, wordt er een gelijk speelveld gecreëerd waar goedwillende partijen worden gefaciliteerd en malafide praktijken en partijen worden geweerd. Dit vraagt om een goede samenwerking tussen de gemeente en marktpartijen. In het traject om te komen tot eventuele aanvullingen van het al bestaande doelgroepenbeleid, is er uitgebreid gesproken met bedrijven en huisvesters die in Elburg actief zijn. Zij geven aan blij te zijn met de stap van de gemeente om te verkennen in hoeverre aanvullend beleid gewenst is. Tegelijkertijd wijzen werkgevers ook op het feit dat zij zich niet altijd door de gemeente gehoord voelen. Om het wederzijds vertrouwen tussen de gemeente en partijen die te maken hebben met huisvesting arbeidsmigranten te verbeteren, is het aan te raden hier extra actie op in te zetten. •

Huisvesting arbeidsmigranten vast bespreekpunt in overleggen marktpartijen Het (aanvullend) beleid dat de gemeente Elburg ontwikkelt voor huisvesting arbeidsmigranten heeft als belangrijke voorwaarde dat het aansluit bij de praktijk en een (gedeeltelijke) oplossing biedt voor de obstakels waar ondernemers tegenaan lopen. Gezien het feit dat de wederzijdse relatie tussen de gemeente en partijen die te maken hebben met huisvesting arbeidsmigranten niet altijd soepel verloopt, is het aan te raden om in de uitwerking van het (aanvullend) beleid de afstemming met marktpartijen te blijven zoeken, bijvoorbeeld door binnen reguliere overleggen (bv. het agrarisch overleg of overleggen met bedrijvenkring Elburg) tussen de gemeente en marktpartijen het onderwerp ‘huisvesting arbeidsmigranten’ naar behoefte te bespreken zodat men elkaar op de hoogte houdt van ontwikkelingen.

•

Monitoring Om het beleid up to date te houden en tijdig (indien nodig) te kunnen bijsturen, is het aan te bevelen om een jaarlijkse monitoring in te stellen van het huidige beleid door bijvoorbeeld jaarlijks een korte uitvraag te doen bij werkgevers, huisvesters en inwoners van Elburg over hoe zij de situatie ervaren; waar zij tegenaan lopen en of zij verbeterpunten hebben.

Huidig beleid

Voorgestelde aanvullingen

•

•

Samenwerkingsovereenkomst

Best practice

Arbeidsmigranten bespreekpunt in reguliere overleg

•

Monitoring

18

Bijlage Op basis van het doelgroepenbeleid worden er momenteel de volgende eisen rondom kwaliteit, beheer en locatie gesteld: Kwaliteitseisen •

Bestaande wet- en regelgeving, bijvoorbeeld huisvestingsverordening, bestemmingsplannen en verstrekte vergunningen, arbeidstijdenwet en caoregelgeving, zijn altijd leidend

•

Er moet voldaan worden aan de minimale eisen zoals gesteld door de Stichting Normering Flexwonen (SNF).

•

Huisvesting is altijd onzelfstandig en op logiesbasis, behalve voor longstay arbeidsmigranten en eventueel gereguleerde kamergewijze verhuur.

•

Op de locatie moet voldoende parkeergelegenheid zijn. Hierbij moet worden voldaan aan het gemeentelijk parkeerbeleid.

•

De huisvesting voldoet aan de voorwaarden van het Bouwbesluit voor tijdelijke panden.

•

Op het terrein van de locatie moet binnen en buiten gelegenheid zijn voor samenkomst en ontspanning, aangeboden door de exploitant van het gebouw

•

In het pand of op het terrein is voldoende ruimte voor het stallen van (bromen snor-) fietsen en containers voor huishoudelijk afval ten behoeve van de bewoners van het pand.