20250205 Definitief rapportage capaciteitsonderzoek gemeente Elburg

Rapportage

Capaciteitsonderzoek binnensport Gemeente Elburg

4 februari 2025

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

3

1.1

Aanleiding

3

1.2

Opdrachtformulering

3

1.3

Verantwoording van de rapportage

3

1.4

Opbouw rapportage

3

2.

Inventarisatie binnensportaccommodaties

5

2.1

Aanbod van binnensportaccommodaties

5

2.2

Spreiding accommodaties

6

2.3

Bezetting accommodaties

6

2.4

Knelpunten inroostering en capaciteit verenigingen

8

2.5

Knelpunten inroostering en capaciteit onderwijs

9

2.6

Functionaliteit en kwaliteit

9

2.6.1

Levensduur binnensportaccommodaties

9

2.6.2

Normen afmetingen binnensportaccommodaties

10

2.6.3

Beoordeling gebruikers van de functionaliteit en kwaliteit

10

3.

Trends en ontwikkelingen

12

3.1

Demografische ontwikkelingen en leerlingenprognose

12

3.2

Landelijke trends en ontwikkelingen

12

3.3

Lokale trends en ontwikkelingen

14

3.3.1

Accommodatie-gerelateerde ontwikkelingen

14

3.4

Ambities verenigingen

14

4.

Constateringen en bevindingen

15

4.1

Belangrijkste bevindingen

15

4.2

Analyse en integrale diagnose

17

5.

Toekomstscenario’s

19

5.1

Vertaling integrale diagnose naar scenario’s

19

5.2

De scenario’s

19

5.2.1

Scenario 1: Continueren huidige aanbod

19

5.2.2

Scenario 2: Gymzalen Lambert Franckens vervangen door sporthal

20

5.2.3

Scenario 3: Vervangen gymzaal de Wimpel door sportzaal of sporthal

21

5.2.4

Scenario 4: Realiseren turnzaal naast de Wimpel

22

Bijlage 1 Geraadpleegde documenten

23

Bijlage 2 Bezettingsroosters

24

Bijlage 3 Lijst stakeholders

37

1.

Inleiding

Welke verwachte ontwikkeling in de behoefte aan zaalruimte wordt verwacht en welke benodigde zaalcapaciteit vloeit hieruit voort voor de korte, middellange en lange termijn,

1.1

gemeente breed en per kern.

Aanleiding

Welk advies kan worden gegeven over de samenwerkingsrelatie met eigenaars/exploi-

De gemeente Elburg heeft sport en bewegen hoog in het vaandel staan. Sport en bewegen

tanten van binnensportaccommodaties en de coördinatie van de capaciteitsvraag en op

draagt bij aan de realisatie van een breed scala aan maatschappelijke doelstellingen. De

welke wijze kan dit advies worden geïmplementeerd?

gemeente heeft op dit moment onvoldoende inzicht in de verhouding tussen vraag naar en aanbod van binnensportaccommodaties, ofwel in de relatie tussen de behoefte en de benodigde capaciteit om aan deze behoefte tegemoet te kunnen komen.

1.3

Verantwoording van de rapportage

Voor het in beeld brengen van de capaciteit, behoefte en knelpunten bij de binnensportacDe gemeente Elburg beschikt over een divers aanbod van binnensportaccommodaties. Het gaat om drie sporthallen (3 zaaldelen) en zes gymzalen (1 zaaldeel). Er is sprake van een gefragmenteerde situatie voor wat betreft eigendom en exploitatie. Een aantal accommo-

commodaties zijn verschillende methoden gebruikt en is input gevraagd van diverse stakeholders. De volgende methoden en informatiebronnen zijn gebruikt om te komen tot de voorliggende rapportage: Er is een documentstudie uitgevoerd waarbij relevante beleidsdocumenten en overige

daties is in eigendom van en/of wordt geëxploiteerd door de gemeente, andere zijn in ei-

informatie vanuit de gemeente Elburg ten aanzien van sport, bewegingsonderwijs, leer-

gendom van en/of worden geëxploiteerd door stichtingen, scholen of besturen van dorps-

lingenprognoses en demografische en ruimtelijke ontwikkelingen zijn betrokken. De lijst

en gemeenschapshuizen. Er is geen substantiële samenwerking tussen de verschillende

met documenten die geraadpleegd zijn tijdens dit onderzoek is opgenomen in bijlage 1.

eigenaren/exploitanten van de accommodaties. Daarmee is er op dit moment derhalve ook

Voor de inventarisatie en analyse van het gebruik van de verschillende binnensportac-

geen integraal overzicht van de capaciteit en bezetting binnen de gehele gemeente.

commodaties zijn de roosters van een representatieve week in april 2024 (zomerseizoen) en een representatieve week in november 2023 (winterseizoen) gebruikt. Dit

De gemeente Elburg wil inzicht krijgen in de huidige capaciteit en het huidige gebruik van

betreft twee gemiddelde weken in het jaar zonder feestdagen of andere bijzondere ge-

de binnensportaccommodaties binnen de gemeente. Daarbij wenst zij ook inzicht te krijgen

legenheden. De roosters zijn opgenomen in bijlage 2.

in de verwachte ontwikkeling hierin gedurende de komende jaren. De gemeente heeft be-

Er zijn gesprekken gevoerd met en er is een informatievraag uitgezet onder diverse

hoefte aan advies over het gewenste aanbod (kwantitatief en kwalitatief) van binnensport-

betrokkenen (exploitanten, gebruikers zoals verenigingen en scholen, aanbieders van

accommodaties om de behoefte vanuit het onderwijs, de verenigingen en andere

beweegactiviteiten en betrokkenen vanuit de gemeentelijke organisatie). Een overzicht

(maatschappelijke) gebruikers nu en in de toekomst te kunnen faciliteren.

van de stakeholders waarmee in het kader van dit onderzoek is gesproken is opgeno-

1.2

men in bijlage 3.

Opdrachtformulering

Het conceptrapport is gedeeld met en gepresenteerd aan de gebruikers van de bin-

Ten behoeve van het onderzoek heeft de gemeente Elburg een onderzoeksopdracht ge-

nensportaccommodaties. Na de presentatie is een vragenronde gehouden met de ge-

formuleerd die is samengesteld uit de volgende vragen:

bruikers. Een verslag van deze vragenronde is opgenomen in bijlage 4.

Wat is de huidige feitelijke capaciteit van de binnensportaccommodaties? Wat is het huidige gebruik en de bezetting van de binnensportaccommodaties? In hoeverre zijn er, in overleg met de gebruikers, mogelijkheden voor optimalisatie van de huidige bezetting binnen de huidige capaciteit?

1.4

Opbouw rapportage

Het rapport is als volgt opgebouwd:

3

De rapportage start in hoofdstuk 2 met een inventarisatie en analyse van het aanbod en het gebruik van de binnensportaccommodaties in de gemeente Elburg. In hoofdstuk 3 zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen weergegeven die invloed (kunnen) hebben op de toekomstige behoefte aan binnensportaccommodaties. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen lokale en landelijke ontwikkelingen. In hoofdstuk 4 worden de belangrijkste bevindingen uit de eerste hoofdstukken samengevat weergegeven, vervolgens worden deze geanalyseerd en wordt een integrale diagnose gesteld voor de situatie met betrekking tot vraag naar en aanbod van binnensportaccommodaties in de gemeente Elburg. In hoofdstuk 5 worden oplossingen geformuleerd voor de geconstateerde bestaande en/of verwachte knelpunten in de vorm van verschillende scenario’s.

4

2.

Inventarisatie binnensportaccommodaties

In het vervolg van deze rapportage wordt verder duiding gegeven aan deze drie soorten binnensportaccommodaties en wordt ingegaan op bijvoorbeeld de maatvoering.

Dit hoofdstuk geeft inzicht in het huidige aanbod, de huidige capaciteit en het huidige gebruik van de beschikbare binnensportaccommodaties met betrekking tot bewegingsonder-

De gemeente Elburg beschikt over negen verschillende binnensportaccommodaties. Dit

wijs en sport in Elburg.

betreft drie sporthallen en zes gymzalen (waarvan drie gymzalen zich in dezelfde accommodatie bevinden). De gemeente beschikt derhalve niet over de hiervoor genoemde cate-

2.1

Aanbod van binnensportaccommodaties

Met betrekking tot binnensportaccommodaties wordt in Nederland in de regel onderscheid gemaakt tussen drie soorten voorzieningen: gymzalen, sportzalen en sporthallen.

gorie sportzalen. In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de accommodaties en hun kenmerken en functionaliteit. De informatie is aangeleverd door de gemeente Elburg en/of de exploitanten/beheerders van de binnensportaccommodaties.

Een gymzaal is geschikt voor het geven van bewegingsonderwijs (ook wel “gymles” Accommodatie

genoemd) voor één groep uit het primair of voortgezet onderwijs. Verder wordt een gymzaal geschikt voor enkele kleine teamsporten op recreatief niveau en wordt een gymzaal vaak gebruikt voor turnen en activiteiten als Meer Bewegen voor Ouderen. Een sportzaal heeft ongeveer de omvang van twee gymzalen (en een gelijke of grotere hoogte) en is door middel van een scheidingswand te verdelen in twee zaaldelen. Er kunnen dan twee aparte gymzalen van gemaakt worden waardoor aan twee groepen uit het primair of voortgezet onderwijs gelijktijdig bewegingsonderwijs kan worden aangeboden. Een sportzaal is bestemd voor verschillende kleinere teamsporten zoals basketbal, volleybal, basketbal en badminton. De exacte afmetingen en de hoogte van de sportzaal bepaalt het niveau waarop in een sportzaal een aantal kleinere teamsporten plaats kunnen vinden. Een sporthal heeft ongeveer de omvang van drie gymzalen (en een grotere hoogte) en is door middel van één of twee scheidingswanden te verdelen in twee of drie zaaldelen. In geval van twee scheidingswanden ontstaan drie aparte gymzalen waardoor aan drie groepen uit het primair of voorgezet onderwijs gelijktijdig bewegingsonderwijs kan worden aangeboden. In een sporthal kunnen alle teamsporten worden aangeboden en beschikt als enige van de drie soorten binnensportaccommodaties over een zogenaamd “combinatieveld”.

Om de sporten korfbal, zaalvoetbal, handbal en zaalhockey op wedstrijdniveau te kunnen beoefenen is een combinatieveld noodzakelijk. De exacte afmetingen en de hoogte van de sporthal bepaalt het niveau waarop in een sportzaal een aantal kleinere teamsporten plaats kunnen vinden.

Kern

Type

Aantal zaaldelen

Afmeting lxb

MFC 't Huiken Elburg Sporthal 3 48x28 de Wimpel Elburg Gymzaal 1 21x12 3 MFC Aperloo t Harde Sporthal 3 45x24 4 De Deel Doornspijk Gymzaal 1 28x16 5a Nuborgh Lambert Frankens 1 Elburg Gymzaal 1 21x12 5b Nuborgh Lambert Frankens 2 Elburg Gymzaal 1 21x12 5c Nuborgh Lambert Frankens 3 Elburg Gymzaal 1 21x12 6 Nuborgh College Oostenlicht Elburg Sporthal 3 39x22 7 Van Kinsbergen College Elburg Gymzaal 1 22x14 Tabel 1: Overzicht binnensportaccommodaties gemeente Elburg 1

2

Hoogte

7 5,5 7 7 5,5 5,5 5,5 7 5,5

Bouwjaar Onderhoud

1978 1976 2009 1969 1979 1979 1979 2007 2011

Goed Matig Goed Matig Redelijk Redelijk Redelijk Goed Goed

Met betrekking tot de verhuur van de respectievelijke accommodaties is de situatie als volgt: De verhuur van de sporthallen van MFC ’t Huiken en MFC Aperloo en de gymzalen van het Lambert Franckens College vindt plaats door de Stichting Gemeenschapshuizen Elburg (SGE). De verhuur van gymzaal de Wimpel en de gymzaal van het Kinsbergen College vindt plaats door de gemeente Elburg. De verhuur van de gymzaal van De Deel vindt plaats door Stichting Dorpshuis De Deel. De verhuur van de sporthal van het Oostenlicht College vindt plaats door het Oostenlicht College. Stichting WIEL verzorgt het bewegingsonderwijs voor vrijwel alle scholen in het primaire onderwijs en verzorgt ook de jaarlijkse inroostering hiervan op de verschillende locaties.

5

2.2

Spreiding accommodaties

gemeenten grote verschillen op tussen de bezetting van de accommodaties in het winter-

Onderstaande figuur geeft inzicht in de spreiding van de binnensportaccommodaties over

en zomerseizoen. In de gemeente Elburg betreft dit alleen korfbal omdat zich hier geen

de gemeente Elburg. De grotere kern Elburg beschikt over meerdere accommodaties (2

sportverenigingen bevinden die hockey of handbal aanbieden. Belangrijkste uitgangspun-

sporthallen en 5 gymzalen). De kleinere kernen ’t Harde en Doornspijk beschikken ieder

ten bij de analyse van de bezetting van de accommodaties zijn verder:

over één binnensportaccommodatie: een sporthal in ’t Harde en een gymzaal in Doornspijk.

De bezetting is gebaseerd op het werkelijke gebruik in de geanalyseerde weken. In vergelijking met andere weken in beide seizoenen is gebleken dat sprake is van representatieve weken. Naast het structureel gebruik worden de binnensportaccommodaties ook incidenteel gebruikt voor toernooien en evenementen. Deze incidentele activiteiten zijn niet in de bezettingsschema’s opgenomen. In tabellen 2 en 3 is de bezetting van de accommodaties weergegeven voor het winter- en zomerseizoen. Voor een beoordeling van de bezetting de volgende dagindeling gehanteerd: Voor doordeweekse dagen (maandag – vrijdag): 08:30-15:30 uur onderwijs (maximale bezetting van 7 uur). 15:30-18:00 uur naschools/ sport (max. bezetting van 2½ uur). 18:00-23:00 uur sportverenigingen (maximale bezetting van 5 uur). Voor zaterdagen en zondagen: 08.30-18.00 uur bezetting overdag (maximale bezetting 9½ uur). 18.00-23.00 uur bezetting avond (maximale bezetting 5 uur). De bezettingsgraden zijn berekend door de gebruiksuren per week te delen door het maximaal aantal beschikbare uren. Voor de bezetting van de accommodaties met meerdere

Figuur 1: Spreiding binnensportaccommodaties in gemeente Elburg

zaaldelen is gerekend met zaaldeeluren. Dit betekent dat één uur gebruik van een 1/3 zaal voor 0,33 klokuur wordt meegeteld. De in de volgende overzichten gehanteerde kleuren

2.3

Bezetting accommodaties

staan daarbij voor de volgende, op landelijke referenties gebaseerde, waarderingen:

Op basis van twee representatieve weken in het jaar is het gebruik van de binnensportaccommodaties inzichtelijk gemaakt. Hierbij is gebruik gemaakt van het rooster van een re-

Groen staat voor een goede bezetting (65% of meer);

presentatieve week in november en een representatieve week in april. De week in

Oranje staat voor een redelijke bezetting (41%-65%);

november geeft een goed beeld van de bezetting in het winterseizoen en de week in april

Rood staat voor een minimale tot beperkte bezetting (40% of minder).

van het zomerseizoen. Omdat sporten als korfbal, handbal en hockey uitsluitend gedurende het winterseizoen gebruik maken van binnensportaccommodaties, treden in sommige 6

Binnensportaccommodatie MFC 't Huiken Sporthal De Wimpel Gymzaal MFC Aperloo Sporthal De Deel Gymzaal Nuborgh College Lambert Frankens 1 Gymzaal Nuborgh College Lambert Frankens 2 Gymzaal Nuborgh College Lambert Frankens 3 Gymzaal Nuborgh College Oostenlicht Sporthal Van Kinsbergen College Gymzaal gemiddeld:

Zomerseizoen maandag-vrijdag zaterdag zondag 08:30-15:30 15:30-18:00 18:00-23:00 09:00-21:00 09:00-21:00 61% 43% 65% 32% 0% 76% 92% 54% 29% 0% 51% 15% 62% 0% 0% 49% 12% 48% 0% 0% 100% 100% 0% 0% 0% 100% 100% 0% 0% 0% 100% 100% 8% 0% 0% 100% 83% 49% 0% 0% 69% 48% 26% 0% 0% 79% 66% 35% 7% 0%

Tabel 2: Bezetting binnensportaccommodaties zomerseizoen 2023-2024

middelbare scholen. Hierdoor is er geen ruimte voor andere gebruikers en zijn de percentages vastgesteld op 100% bezetting. De overige accommodaties worden redelijk tot goed bezet. De bezetting voor het bewegingsonderwijs is goed verdeeld over de accommodaties. Tussen de bezetting in de winter en de zomer zijn er geen noemenswaardige verschillen. Tijdblok 15:30 – 18:00 (naschoolse activiteiten/sportverenigingen) Landelijk blijkt dat het tijdblok voor naschoolse activiteiten in de regel niet goed bezet wordt. Dit betreft de uren tussen het onderwijs overdag en het sportgebruik in de avond. Opvallend is dat in de meeste binnensportaccommodaties in gemeente Elburg wél een

Winterseizoen Binnensportaccommodatie MFC 't Huiken Sporthal De Wimpel Gymzaal MFC Aperloo Sporthal De Deel Gymzaal Nuborgh College Lambert Frankens 1 Gymzaal Nuborgh College Lambert Frankens 2 Gymzaal Nuborgh College Lambert Frankens 3 Gymzaal Nuborgh College Oostenlicht Sporthal Van Kinsbergen College Gymzaal gemiddeld:

maandag-vrijdag zaterdag zondag 08:30-15:30 15:30-18:00 18:00-23:00 09:00-21:00 09:00-21:00 59% 43% 59% 100% 0% 76% 92% 54% 29% 0% 55% 15% 62% 0% 0% 49% 12% 48% 0% 0% 100% 100% 16% 0% 0% 100% 100% 20% 0% 0% 100% 100% 20% 0% 0% 100% 83% 49% 0% 0% 69% 36% 34% 0% 0% 79% 65% 40% 14% 0%

goede bezetting hebben in dit tijdblok. In de Wimpel komt dit doordat er vroeg wordt begonnen met de trainingen van de gymnastiekvereniging SSS. In ’t Huiken komt dit naast de vroege trainingen van SSS ook doordat volleybalvereniging EVV vroeg start met de trainingen en er extra sportlessen worden gefaciliteerd voor het van Kinsbergen College. Nuborgh College Lambert Franckens en Nuborgh College Oostenlicht gebruiken hun zalen tot ongeveer 16:00 uur. Hierna worden de zalen schoongemaakt waardoor de zalen pas weer beschikbaar zijn vanaf ongeveer 18:00 uur. Hierdoor zijn de percentages in het tussenliggende tijdvak op 100% bezetting gesteld. Tussen de bezetting in de winter en de zomer zijn er geen noemenswaardige verschillen.

Tabel 3: Bezetting binnensportaccommodaties winterseizoen 2023-2024

Tijdblok 08:30 – 15:30 (onderwijs) Voor dit tijdsblok is uitgegaan van een maximale bezetting van zeven uur per dag (35 uur per week). In het primair onderwijs wordt als norm voor efficiënt gebruik overigens gerekend met 26 klokuren per week voor het basisonderwijs, afhankelijk van het type rooster (traditioneel of continu). Over het algemeen kan worden gesteld dat bij een bezetting van 70% of meer een accommodatie optimaal wordt gebruikt voor primair bewegingsonderwijs en er niet of nauwelijks capaciteit resteert. De binnensportaccommodaties van Nuborgh College Lambert Franckens en Nuborgh College Oostenlicht worden overdag enkel gebruikt voor het eigen gebruik van de

Tijdblok 18:00 – 23:00 (sport) Gymzalen worden over het algemeen minimaal tot beperkt bezet in dit tijdblok. Dit is te verklaren doordat gymzalen gerealiseerd worden om de gemeente te voorzien van capaciteit voor bewegingsonderwijs. Ze zijn vanwege de relatief beperkte afmetingen veelal niet of minder geschikt voor verenigingsactiviteiten. In de gemeente Elburg is dit ook terug te zien. Toch worden ook de gymzalen op momenten gebruik door verenigingen. De Wimpel wordt vooral gebruikt door SSS en De Deel wordt met name gebruikt door de Doornspijkse gymnastiekvereniging en daarnaast door recreatieve zaalvoetbal groepen.

7

De sporthal van het Nuborgh College Oostenlicht wordt redelijk gebruikt tijdens de

2.4

avonduren doordat volleybalvereniging EVV en korfbalvereniging KVE-gebruik maken

Op basis van gevoerde interviews en mailverkeer is inzicht verworven in de behoeften van

van deze accommodatie.

binnensportverenigingen waar volgens hen op dit moment geen invulling aan gegeven kan

De meeste accommodaties zijn redelijk bezet. Er is geen sprake van een goede bezet-

worden. Met de verenigingen EVV (volleybal), KVE (korfbal), SSS (gymnastiek) en Bad-

ting doordat de meeste trainingen eindigen om 21:00 uur of 21:30 uur. Hierdoor staan

minton ’t Harde zijn interviews afgenomen. Aan de overige verenigingen is een mail ver-

deze accommodaties de laatste uren van de avond leeg (tot 23:00 uur). Daarnaast trai-

stuurd met het verzoek om, in het geval zij input willen leveren ten behoeve van dit

nen de meeste verenigingen niet op vrijdag omdat hun wedstrijden op zaterdag plaats-

onderzoek, dit met ons telefonisch of via de mail te delen. De belangrijkste conclusies uit

vinden wat ervoor zorgt dat de accommodaties op de vrijdag nagenoeg leeg staan.

de interviews en mailverkeer zijn:

Knelpunten inroostering en capaciteit verenigingen

Ondanks het feit dat KVE veel uren afneemt in de winter, zijn er geen grote verschillen

EVV geeft aan op dit moment te weinig capaciteit voor wedstrijden te hebben. Zij geven

te zien tussen het zomer- en winterseizoen. Dit komt doordat in een aantal gevallen

aan dat dit gaat om een zaterdag per twee weken voor 8 uur (9:00 – 17:00 uur).

EVV in het zomerseizoen uren overneemt die KVE in het winterseizoen gebruikt.

KVE heeft op dit moment te weinig trainingscapaciteit. Zij geven aan dat zij op dit moment een behoefte hebben aan 10 uur extra trainingscapaciteit per week. Deze be-

Tijdblok zaterdag en zondag

hoefte geldt alleen gedurende het winterseizoen.

In het gebruik van de binnensportaccommodaties in de weekenden is een verschil te

EVV en KVE geven aan dat zij nu met hun trainingen op diverse verschillende locaties

zien tussen de sporthallen en de gymzalen. Dit is net als in de avonduren te verklaren

zijn ingeroosterd terwijl zij de voorkeur hebben om zoveel mogelijk op dezelfde locatie

door de beperkte afmetingen en functionaliteiten van de gymzalen. Het is voor bepaalde

te trainen (beiden in MFC ’t Huiken). Hierdoor ontstaat bijvoorbeeld ook het knelpunt

sportverenigingen namelijk niet mogelijk om wedstrijden in een gymzaal te organiseren.

dat een speler moeilijker training kan geven aan een ander team omdat deze zich dan

De binnensportaccommodaties worden met uitzondering van de sporthal van ’t Huiken

moet verplaatsen tussen verschillende locaties.

in het weekend zeer beperkt of niet gebruikt. De percentages zoals weergegeven in de

Zowel EVV als KVE hebben een voorkeur om hun trainingen en wedstrijden in MFC ’t

tabel dienen voor de zaterdagen met enige nuance te worden geïnterpreteerd. Deze

Huiken te spelen omdat zij Elburgse verenigingen zijn en hun leden veelal in de kern

zijn gebaseerd op de roosters van de twee weken in het hoog- en laagseizoen maar op

Elburg woonachtig zijn. MFC Aperloo in ’t Harde vinden zij te ver weg en onveilig om

de zaterdagen verschilt het gebruik, veel meer dan op werkdagen het geval is, per week

hun jeugd naartoe te laten fietsen in de avonden

(afhankelijk van uit- of thuiswedstrijden). De zaterdagbezetting van 100% van de sport-

Taekwondo school Martowirono zou graag extra uren af willen nemen in De Wimpel.

hal van MFC ’t Huiken in het winterseizoen geeft wel aan dat, door de korfbalcompetitie,

Hierbij geven zij ook aan dat zij er geen probleem ermee zouden hebben als dit op de

sprake is van een behoorlijk uitdaging om de planning rond te krijgen. De sporthallen

zondag zou zijn.

van het Oostenlichtcollege en MFC Aperloo laten op de zaterdagen in de tabel een

SSS geeft aan meer uren af te willen nemen. Zij geven aan dat zij op dit moment een

bezetting van 0% zien. Voor Oostenlicht is dit correct, er vinden geen wedstrijden of

behoefte hebben aan 10 tot 12 uur extra trainingscapaciteit per week.

andere activiteiten plaats op zaterdag door de te beperkte afmetingen voor de meeste

SSS maakt nu gebruik van drie accommodaties: de Wimpel, ’t Huiken en MCF Aperloo.

wedstrijden. In MFC Aperloo vinden uitsluitend incidenteel wedstrijden plaats in de

SSS heeft de sterke wens voor een eigen turnzaal naast gymzaal de Wimpel Daarbij

sporthal op zaterdag. Ook is hier diverse malen per jaar sprake van evenementen.

geven zij aan dat het veiliger is om een vaste toestellenopstelling te hebben. Het opzet-

Op zondag wordt in de gemeente Elburg niet gesport in de binnensportaccommodaties.

ten van de toestellen is een ook een tijdsintensieve en (letterlijk) zware taak. Voor hun selectiegroep wijken zij nu uit naar een locatie in Heerde. Bij realisatie van een nieuwe turnzaal, zal SSS op dit moment hier 30 uur per week gebruik van gaan maken. De 8

overige 14 uur dienen wel in de andere accommodaties plaats te vinden omdat zij daar

Hun bewegingsonderwijs vindt dit jaar voor de bovenbouw plaats in de gymzaal van het

geen toestellen voor nodig hebben.

van Kinsbergen College. Er worden geen verdere knelpunten ervaren bij de inroostering van het bewegingson-

2.5

derwijs.

Knelpunten inroostering en capaciteit onderwijs

In interviews en mailverkeer met vertegenwoordigers van de scholen is gevraagd of alle

2.6

Functionaliteit en kwaliteit

scholen zijn interviews gehouden. Daarnaast is een interview gehouden met stichting WIEL

2.6.1

Levensduur binnensportaccommodaties

die voor vrijwel alle basisscholen het bewegingsonderwijs verzorgt. Via stichting WIEL is

Tabel 1 (in paragraaf 2.1) laat zien dat de leeftijd van de binnensportaccommodaties sterk

een bericht verstuurd naar de basisscholen met het verzoek om, in het geval zij input willen

varieert. De gemiddelde leeftijd van alle accommodaties bedraagt 34 jaar. De kosten voor

leveren ten behoeve van dit onderzoek, dit met ons telefonisch of via de mail te delen. De

onderhoud, renovatie en instandhouding lopen op naarmate de accommodaties ouder zijn.

belangrijkste conclusies uit de interviews en mailverkeer zijn:

Gemiddeld heeft een binnensportaccommodatie een levensduur van 40 jaar, hierna wordt

gewenste uren bewegingsonderwijs ingeroosterd kunnen worden en welke knelpunten zij ervaren bij het gebruik van de accommodaties. Met vertegenwoordigers van de middelbare

Het Nuborgh College Lambert Franckens en het Nuborgh College Oostenlicht ervaren

in de regel bepaald of de accommodatie gerenoveerd of verduurzaamd wordt om nog on-

geen knelpunten bij de inroostering van hun bewegingsonderwijs. Zij beschikken beiden

geveer 20 jaar mee te kunnen, of dat gekozen wordt voor nieuwbouw. In de gemeente

over hun eigen binnensportaccommodatie welke voldoet aan hun behoefte.

Elburg zijn de volgende binnensportaccommodaties 40 jaar of ouder:

Het Nuborgh College Lambert Franckens heeft aangegeven dat zij op dit moment overwegen om de gymzalen niet meer voor algemeen gebruik te blijven aanbieden. Het gebruik in de avonduren kost hun nu meer geld dan dat het geld oplevert door de gestegen exploitatiekosten.

Leeftijd 46 jaar 48 jaar

Het van Kinsbergen College beschikt over een gymzaal bij de school. Deze wordt beheerd door de gemeente. Op de donderdag en vrijdag wordt deze gymzaal verhuurd aan andere partijen. Het van Kinsbergen College wil ook op die momenten het liefst hun

55 jaar

eigen accommodatie gebruiken. Ze wijken nu uit voor extra uren bewegingsonderwijs naar MFC ’t Huiken waar zij huur moeten betalen. Wanneer zij wel op de donderdag en vrijdag hun eigen binnensportaccommodatie zouden gebruiken, moeten zij overigens nog steeds (maar minder dan in de huidige situatie het geval is) ruimte huren in MFC ’t

45 jaar

Opmerking Is in 2018 grondig gerenoveerd Er is een renovatie voorzien voor de gymzaal. Het besluit om hieraan een turnzaal toe te voegen wordt op het moment van schrijven van dit rapport heroverwogen. Het moment van realisatie is nog niet bekend. Er is nieuwbouw voorzien van het dorpshuis met een gymzaal ter vervanging van de bestaande accommodatie. Het moment van realsiatie is nog niet bekend Er is een renovatie/nieuwbouw voorzien voor de drie gymzalen. Het moment van realisatie is nog niet bekend.

Tabel 4: Overzicht van binnensportaccommodaties van 40 jaar en ouder

Huiken omdat hun behoefte hoger ligt dan de capaciteit in hun binnensportaccommodatie. Daarnaast bieden zij extra sportlessen aan waarbij de voorkeur uit gaat om deze

Zoals uit bovenstaande tabel blijkt, is er voor elke binnensportaccommodatie van 40 jaar

in een sporthal te geven in plaats van in een gymzaal.

en ouder al een ontwikkeling in gang gezet. Door netcongestie loopt de nieuwbouw voor

De Wildemaatschool brengt hun onderbouw met busvervoer naar de accommodatie

gymzaal De Deel vertraging op. De planning was om de nieuwbouw in 2027 te realiseren.

voor het bewegingsonderwijs. Er is geen binnensportaccommodatie dicht in de buurt

Hierdoor moet gekeken worden of het nodig is om te investeren in instandhouding zodat

van deze school.

de gymzaal langer gebruikt kan worden dan gepland.

9

2.6.2

Normen afmetingen binnensportaccommodaties

Knelpunt is vaak het inpassen van basketbalvelden in een sporthal. De officiële maat van

Met betrekking tot de gymzalen en het faciliteren van het bewegingsonderwijs zijn de zaal-

een basketbalveld is 28x15 meter. In sporthallen wordt vaak teruggevallen naar een maat

afmetingen getoetst aan de normen van de VNG en de richtlijnen van de KVLO1. De VNG

van 26x14 meter. Bij sporthallen met een breedte van 24 meter worden de basketbalvelden

hanteert in de modelverordening huisvesting een normstelling van 21x12x5,5 (lxbxh) meter

nog kleiner. Om de velden niet te veel te verkleinen wordt de uitloop rondom het veld dan

voor een gymzaal en een oppervlakte van minimaal 252 m². De KVLO stelt dat deze maat-

ook beperkt. De basketbalbond geeft voor wedstrijden op lagere competitieniveaus dispen-

voering te klein is voor een adequate invulling van het bewegingsonderwijs en hanteert

satie voor het spelen op kleinere velden met een beperkte uitloop, maar het heeft niet de

daarom als richtlijn een gymzaal van minimaal 14x24x5,5 meter (336 m²). Vooral bij oudere

voorkeur. Bij een hoger spelniveau moet dan worden teruggevallen op gebruik van de hele

gymzalen blijkt vaak dat zij wel voldoen aan de norm van VNG, maar niet aan de richtlijn

hal, waar dan een veld over de lengte wordt ingepast (centre court). In beide sporthallen

van de KVLO. In de gemeente Elburg voldoen de drie gymzalen van het Nuborgh College

passen 3 kleine basketbalvelden of één centre court.

Lambert Franckens niet aan de KVLO-richtlijn, maar wel aan de VNG-norm. Deze gymzalen hebben de standaardafmeting van 12x21x5,5 en een oppervlakte van 252 m².

Scheidingswanden Scheidingswanden zijn de wanden in sporthallen die de scheiding vormen tussen de ver-

Wat betreft de zaalafmetingen van de sporthallen voldoet de sporthal van het Nuborgh Col-

schillende zaaldelen. Er zijn verschillende soorten scheidingswanden. Hoogwaardige

lege Oostenlicht niet aan de NOC*NSF-normen voor een sporthal (24x44x7 meter, 1.056

scheidingswanden zorgen ervoor dat de akoestiek in het zaaldeel goed is en dat er weinig

m²). De sporthal van het Nuborgh College Oostenlicht heeft een maatvoering van 39 meter

geluidshinder is vanuit de andere zaaldelen.

lang en 24 meter breed (936 m²). De afwijkende afmetingen van de sporthal betekenen dat er te weinig uitloopmogelijkheden zijn, wat met name voor wedstrijden van sportverenigin-

MFC Aperloo beschikt naast een volwaardige scheidingswand over één zogenoemde halve

gen een knelpunt kan zijn. De sporthal beschikt over 2 scheidingswanden waardoor de

scheidingswand. De scheidingswand is dunner dan normaal waarbij de bovenste helft be-

sporthal in drie zaaldelen opgesplitst kan worden welke gebruikt worden voor het bewe-

staat uit een net. Hierdoor wordt er niet tot nauwelijks geluid tegengehouden. De tweede

gingsonderwijs. De drie zaaldelen hebben een afmeting van ongeveer 22x13 meter (286

scheidingswand is wel volledig bedekkend. ’t Huiken beschikt over twee volwaardige schei-

m²). Dit betekent dat de zaaldelen niet voldoen aan de KVLO-richtlijn, maar wel aan de

dingswanden. Deze dekken de volledige zaal af maar de tribunes zijn niet afgesloten. Hier-

VNG-norm.

door dringt geluid van een zaaldeel via de tribunes door tot het belendende zaaldeel.

Afmetingen basketbalveld

Een goede akoestiek is van groot belang voor de docenten lichamelijke opvoeding. De

De sporthal in Aperloo is met een afmeting van 45x24 meter (1.080 m²) net iets ruimer dan

docenten in dienst van stichting WIEL ervaren grote ongemakken door de slechte akoestiek

de minimale maatvoering van een sporthal en beschikt over een combiveld geschikt voor

zoals oorsuizen.

wedstrijdsport (handbal, hockey, korfbal en voetbal). Dit geldt ook voor de sporthal in ’t Huiken die met een maatvoering van 48x28 meter (1.344 m²) nog iets ruimer is. De sporten

2.6.3

basketbal, volleybal en badminton hebben velden met een kleinere maatvoering dan een

Om de functionaliteit en kwaliteit van de binnensportaccommodaties in de gemeente Elburg

combiveld. Bij een sporthal met een maatvoering van 44x24 meter (1.056 m²) kunnen 9

te beoordelen is aan alle huidige gebruikers van de binnensportaccommodaties gevraagd

badmintonvelden en 3 volleybalvelden worden ingepast.

om hun mening hierover te geven. Dit is gedaan via een interview of via mail- of telefonisch

1

Beoordeling gebruikers van de functionaliteit en kwaliteit

Respectievelijk Vereniging Nederlands Gemeenten en Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding

10

contact. Ten aanzien van de capaciteit en kwaliteit van de binnensportaccommodaties zijn

schoonmaak klaar is op de maandag ochtend voordat zij gebruik kunnen maken van de

door de verenigingen de volgende punten aangegeven:

sporthal. Ze willen graag direct om 08:30 uur van de sporthal gebruik kunnen maken.

Het dak van de Deel lekt en is toe aan vervanging. De Deel staat op de planning om te vervangen voor nieuwbouw waardoor grote investeringen zoals een dak vervangen niet meer plaatsvinden. In MFC ’t Huiken is sprake van te weinig kleedkamers in relatie tot het aantal zaaldelen. Op dit moment beschikt deze accommodatie over vier kleedkamers waar voor de driezaaldelen in totaal normatief zes kleedruimten benodigd zijn. De verenigingen missen in de accommodaties van het voortgezet onderwijs een kantine om na de trainingen nog een drankje te kunnen doen. De gymzaal van het van Kinsbergen College kan door de beperkte afmetingen uitsluitend voor jeugdtrainingen gebruikt worden. Ondanks de jonge leeftijd van de gymzaal van het van Kinsbergen College vinden verenigingen dat er nu al te veel aan zowel de gymzaal als de overige voorzieningen mankeert. Zo worden de kleedkamers kwalitatief onvoldoende bevonden en is de zaalvloer te glad. In de binnensportaccommodatie van het Nuborgh College Oostenlicht is sprake van te weinig uitloopruimte rondom het veld waardoor deze accommodatie alleen geschikt is voor trainingen. Ook aan het onderwijs is gevraagd wat hun mening is over de functionaliteit en kwaliteit van de binnensportaccommodaties. Hieruit kwamen de volgende punten naar voren: De vloeren en muren van het Nuborgh College Lambert Franckens zijn gedateerd.

Het Van Kinsbergen College vindt dat de vloer in hun accommodatie te glad is en niet aan de norm voldoet. Daarnaast is er te weinig bergruimte voor de sportmaterialen. MFC Aperloo beschikt over twee bergruimten. Eén zaaldeel heeft geen toegang tot deze bergruimtes waardoor altijd het andere zaaldeel betreden moet worden om materiaal uit deze bergruimte te halen. Daarnaast beschikken deze twee bergruimte niet over genoeg materiaal voor de drie zaaldelen. De Wimpel wordt als te klein en te oud ervaren. Er wordt ook aangegeven dat door het gebruik van magnesium door de turnvereniging de vloer glad wordt wat onveilig is. Basisschool de Sterrenlicht geeft aan dat zij graag op de maandag eerder gebruik willen kunnen maken van MFC Aperloo. Op dit moment moeten zij wachten tot de

11

3.

Trends en ontwikkelingen In de prognose uit 2023 zijn de plannen van ca. 987 woningen in gemeente Elburg nog niet

In dit hoofdstuk worden de demografische ontwikkelingen in de gemeente Elburg toegelicht.

meegenomen. Of deze woningen invloed hebben op het aantal basisschoolleerlingen is

Vervolgens wordt ingegaan op algemene landelijke trends en ontwikkelingen die invloed

afhankelijk van het type woningen. Starterswoningen zorgen meestal voor meer aanwas

(kunnen) hebben op de behoefte aan het gebruik van sportaccommodaties. De trends en

van kinderen in de basisschoolleeftijd dan doorstroomwoningen of seniorenwoningen. Als

ontwikkelingen worden beschreven op basis van bureau-informatie en bronnen als het So-

er uit wordt gegaan van landelijke kengetallen, dan zouden ca. 987 extra woningen ook

ciaal en Cultureel planbureau, het Mulier instituut en de Nederlandse Sportraad.

282 extra basisschoolleerlingen betekenen. In de kern Elburg zal de grootste stijging plaatsvinden omdat daar de meeste woningen gebouwd zullen worden. Er zijn geen gegevens

3.1

Demografische ontwikkelingen en leerlingenprognose

De gemeente bestaat uit drie kernen: Elburg, Doornspijk en ’t Harde en telt in 2024 ongeveer 24.000 inwoners. De verdeling per leeftijd is weergegeven in tabel 5. De prognose is

bekend van het aantal uren bewegingsonderwijs per school. Ook is niet te zeggen naar welke basisschool deze kinderen in de toekomst zullen gaan. Er kan alleen geconstateerd worden dat het leerlingenaantal in de toekomst zal gaan stijgen.

om in 2030 987 woningen te hebben gerealiseerd. Als er uit wordt gegaan van 2,12 personen per huishouden2, zou dat betekenen dat het inwonersaantal tot 2030 zal stijgen met

3.2

ongeveer 2.093 inwoners (ongeveer 8%).

In deze paragraaf worden puntsgewijs trends en ontwikkelingen beschreven die invloed

Landelijke trends en ontwikkelingen

kunnen hebben op de vraag naar en het aanbod van de binnensportaccommodaties in de Leeftijdscategorie

Percentage

gemeente Elburg. Onderscheid wordt gemaakt tussen sociaal-maatschappelijke ontwikke-

0-14 jaar

19%

lingen en ontwikkelingen in de sportparticipatie.

15-24 jaar

12%

25-44 jaar

23%

45-64 jaar

26%

65-74 jaar

11%

75+ jaar

9%

Sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen Binnen de vrijetijdsbesteding, is de concurrentie voor sport en bewegen de laatste decennia steeds groter geworden. Vormen van vrijetijdsbesteding als bioscoopbezoek en speelparadijzen concurreren steeds vaker met sportbeoefening. Daarnaast concurreert

Tabel 5: Bevolking naar leeftijdsklasse in 2024

reguliere sportbeoefening (onder meer bij verenigingen) onder jongeren steeds vaker met zaken als gamen, tablets en televisie.4

Om meer inzicht te krijgen in de te verwachte ontwikkeling van de vraag naar ruimte voor

Gebruik van ICT-apparatuur en technologie kan leiden tot meer zittend gedrag. Het is

bewegingsonderwijs, is inzicht in de leerlingenprognose nodig. Uit de leerlingenprognose

daarbij een uitdaging voor beleidsbepalers om het gebruik van technologie te combine-

van 20233 komt naar voren dat de verwachting is dat de komende 10, 15 en 20 jaar het

ren met vormen van bewegen (VI, beweegmuren etc.).

leerlingenaantal van de scholen (bij benadering) niet zal stijgen of dalen. Dit betekent dat

Mensen voelen zich minder verbonden aan verenigingen en gaan op zoek naar meer

de behoefte naar uren bewegingsonderwijs onveranderd zal blijven als het aantal klokuren

flexibele, meer individuele vormen van sport en bewegen. Dit is terug te zien in het

bewegingsonderwijs per lesgroep hetzelfde blijft. 2

CBS, Huishoudens nu https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/woonsituatie/huishoudens-nu#:~:text=Gemiddeld%20wonen%20er%202%2C12,gemiddelde%20huishoudensgrootte%20nog%203%2C52.

3

Leerlingenprognose 2023 voor voortgezet onderwijs en leerlingenprognose 2023 voor basisonderwijs van gemeente Elburg 4 Mulier Instituut, Factsheet sportdeelname naar leeftijd: https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=8218&m=1510045394&action=file.download

12

groeiend aantal leden van fitnesscentra, maar ook in de toename van het gebruik van

De aandacht voor gezond leven en bewegen blijft onverminderd groot, hetgeen een

de openbare ruimte (wandelen, hardlopen, fietsen, bootcamp, etc.).5

positieve stimulans betekent voor sport en bewegen.

Het is een uitdaging om oog te hebben voor de specifieke behoeften van verschillende

Veel Nederlanders zijn op diverse manieren sportief actief. Als gevraagd naar de plek

doelgroepen en andere aanpakken (anders dan lidmaatschap van een vereniging) uit

waar ze vooral sportief actief zijn, geven Nederlanders aan te sporten bij sportvereni-

te proberen om die doelgroepen alsnog te enthousiasmeren voor sporten en bewegen.

gingen (23%), bij commerciële sportaanbieders (17%) en in de openbare ruimte, bij-

Als tegenhanger van de individualisering is de trend van nieuw collectivisme te zien.

voorbeeld om te fietsen of hard te lopen (34%). Iets meer dan de helft van de

Kenmerk van het nieuw collectivisme is dat mensen weer meer op zoek gaan naar een

Nederlanders sport wekelijks. Ruim een kwart van de Nederlanders sport niet. 6

groep waarbij men zich thuis voelt en waartoe men wil behoren. Dit kan het gezin zijn,

Het landelijke sportdeelnamecijfer is na een daling tijdens de coronajaren weer geste-

maar ook kleine of grotere groepen gelijkgestemden, waaronder sportverenigingen. Dit

gen. De sportdeelname is echter nog niet op het niveau van 2019.7

biedt weer kansen voor sportverenigingen.

Mensen met psychische en/of medische klachten, mensen met een beperking en men-

Naast de primaire functie bieden verenigingen aan leden ook andere activiteiten aan en

sen met een laag inkomen sporten veel minder. Zeker ook voor deze kwetsbare groe-

ook worden steeds meer activiteiten ontplooid die toegankelijk zijn voor niet-leden. Der-

pen geldt dat sport en bewegen in het algemeen en aansluiting bij sportverenigingen in

gelijke verenigingen spelen dan ook een belangrijke rol in een gemeenschap.

het bijzonder bijdraagt aan de kwaliteit van het leven en kansen biedt om deel te (blij-

(Sport)verenigingen nemen in toenemende mate hun sociaal-maatschappelijke verant-

ven) nemen aan de samenleving.

woordelijkheid

De groep wekelijks sportende ouderen, met name 65-plussers, groeit sterk.8 Daarentegen is het deel van de jongeren (jonger dan 18 jaar) dat wekelijks sport de afgelopen jaren juist afgenomen.9 Vooral bij de overgang van primair naar voortgezet onderwijs is

Ontwikkelingen in de sportparticipatie

5

6

Vooralsnog wordt door verreweg de meeste gemeenten uitgegaan van 1,5 klokuur be-

sprake van een sterke afname van de sportdeelname. Sportaanbieders zullen in moe-

wegingsonderwijs voor het primair onderwijs per week (groepen 3 – 8), hetgeen wettelijk

ten spelen op een gemiddeld ouder wordende sportpopulatie en tegelijkertijd proberen

ook is opgenomen. In 2020 is door de Tweede Kamer een motie aangenomen om het

om het aanbod aantrekkelijk te houden voor jongeren.

aantal klokuren met ingang van 2023 vast te leggen op 2 lesuren per week (1,5 klokuur),

Voor veel sportverenigingen is de opbouw van de vereniging qua leden de afgelopen

zodat op alle scholen bewegingsonderwijs conform deze norm wordt aangeboden. In

jaren veranderd: minder volwassen leden. Het volwassen kader bij verenigingen be-

Elburg wordt al 2 lesuren c.q. 1,5 klokuur per week bewegingsonderwijs voor het primair

staat steeds vaker uit ouders van jeugdleden en de laatste tijd ook vaker uit senioren,

onderwijs aangeboden, waardoor geen toename in de behoefte is te verwachten.

die door pensionering meer tijd hebben gekregen voor vrijwilligerswerk.

Steeds meer scholen organiseren een deel van de gymlessen in de open lucht. Dit is

De ontgroening en vergrijzing van de Nederlandse samenleving (lees: minder kinderen

een blijvend effect van de noodgedwongen situatie tijdens de Corona-periode. Leve-

en meer ouderen) vormt een bedreiging voor sportaanbieders die zich vooral concen-

ranciers spelen hierop in door diverse voorzieningen en toestellen voor buitengymles-

treren op de jeugd, maar biedt tegelijkertijd kansen voor die organisaties die aantrekke-

sen aan te bieden.

lijke programma’s en activiteiten kunnen aanbieden voor senioren. Senioren zijn niet

Brancherapport Zo sport Nederland 2022

NOC*NSF Sportdeelname index december 2022, https://nocnsf.nl/media/6709/nocnsf-sportdeelnameindex-maandmeting-december-2022.pdf 7 NOC*NSF Zo sport Nederland 2022

NOC*NSF Sportdeelname – jaaroverzicht 2013-2018, https://nocnsf.nl/media/1107/noc-nsf-sportdeelname-jaaroverzicht-2013-2018pdf.pdf 9 NOC*NSF Sportdeelname index december 2022, https://nocnsf.nl/media/6709/nocnsf-sportdeelnameindex-maandmeting-december-2022.pdf 8

13

alleen langer sportief actief, maar blijven ook tot op steeds hogere leeftijd vrijwilligers-

Gymzaal de Deel staat op de planning om te worden vervangen door nieuwbouw. Door

werk doen. Dit draagt bij aan een gezondere veroudering.10

de netcongestie is sprake van vertraging, de accommodatie zal nu naar verwachting in 2029 in gebruik worden genomen. Het plan is dat de nieuwe gymzaal een afmeting van

3.3

29x17 zal krijgen. Daarmee wordt de loopruimte om het veld heen vergroot.

Lokale trends en ontwikkelingen

In deze paragraaf worden de relevante lokale ontwikkelingen op het gebied van sportdeel-

Het Nuborgh College Lambert Franckens wordt in de tweede helft van 2024 gereno-

name, beleid en ruimtelijke ontwikkelingen toegelicht.

veerd. Tot nu toe is er alleen geld beschikbaar gesteld om het schooldeel te renoveren.

In maart 2024 heeft adviesbureau ICS een integraal sport- en beweegbeleid opgeleverd

De gymzalen die bij de school horen staan pas later op het programma. De termijn

voor gemeente Elburg. Hierin het bestaande beleid, trends en ontwikkelingen en ambities

waarop dit gaat plaatsvinden is nog niet bekend.

van gemeente Elburg op het gebied van sport gebundeld. Vanuit het beleid komt naar voren dat de samenwerking binnen de Noord-Veluwe gezocht dient te worden voor een leven

3.4

Ambities verenigingen

lang sport en bewegen. Daarnaast moet het gemeentelijk beleid aansluiten op andere ge-

Ten behoeve van dit onderzoek is gevraagd aan de verenigingen om hun ambities in beeld

meentelijke beleidslijnen. Ook moet er samenwerking gezocht worden tussen sport en an-

te brengen. Deze informatie is verkregen doormiddel van een interview of door mail- en/of

dere domeinen en is het noodzakelijk dat er flexibel en inclusief gehandeld wordt.

telefonisch contact. Hieronder zijn de bevinden van de verenigingen beschreven: EVV geeft aan dat zij denken dat hun ledenaantal de aankomende jaren hetzelfde zal

Lokale ontwikkelingen zijn de vergrijzing binnen de gemeente en daarnaast ook de stagna-

blijven. Dit komt doordat er te weinig capaciteit is om verder uit te breiden. Dit doet zich

tie van de bevolkingsgroei. Het blijkt dat minder dan de helft van de inwoners onvoldoende

vooral voor bij de recreantenteams. Zij hebben zelf wel de ambitie om te groeien.

beweegt. Bij jongeren is een daling te zien in de hoeveelheid beweging sinds COVID-19.

KVE geeft aan de afgelopen jaren met 10% te zijn gegroeid en zij willen deze stijging

Invloeden op het sportdeelname zijn trends zoals individualisering en schaarste in vrije tijd.

de aankomende jaren graag doortrekken. Dit ondanks het feit dat ze knelpunten ervaren

Hierdoor is er een behoefte aan aanpassing en verbetering van het sport- en beweegaan-

met betrekking tot de beschikbare zaalcapaciteit voor trainingen. Voor hun veldcompe-

bod binnen gemeente Elburg.

titie hebben zij nog wel ruimte voor groei. Daarom willen zij liever doorgroeien waarmee wel het risico aanwezig is dat sommige teams maar één keer in de week kunnen gaan

De visie die is bepaald luidt: “iedereen moet met plezier een leven lang kunnen sporten en

trainen tijdens de zaalcompetitie.

bewegen in Elburg.” De ambitie die ze hierbij hebben is om meer inwoners te laten voldoen

SSS ziet een lichte stijging van het ledenaantal tot het niveau van voorafgaand aan de

aan de beweegrichtlijnen en hun hele leven lang actief zijn. Hierbij willen ze zich vooral

periode van COVID-19. Zij geven aan dat er nog groeipotentie is voor het aantal leden

focussen op jongeren en senioren, en de inclusiviteit van kwetsbare groepen.

indien er uitbreiding plaatsvindt in de uren. Martowirono zou graag verder willen groeien binnen de gemeente Elburg. Zij geven wel

3.3.1

10

aan dat dit alleen mogelijk is als er uitbreiding plaatsvindt in de uren.

Accommodatie-gerelateerde ontwikkelingen11

Gymzaal de Wimpel staat op de planning voor renovatie. Het eerdere raadsbesluit om

Danscentrum van Loon geven zowel danslessen als judo lessen. Zij geven aan dat zij

een turnzaal aan de accommodatie toe te voegen wordt op het moment van het opstel-

voor beiden sporttakken de ambitie hebben om te groeien. Ze geven hierbij wel aan dat

len van voorliggende rapportage heroverwogen.

ze daarin hulp nodig hebben vanuit de gemeente om de sporten te promoten.

Mulier Instituut, Factsheet ouderen in de sportvereniging: https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=9298&m=1546524235&action=file.download

11

Informatie verkregen vanuit gemeente Elburg.

14

4.

Constateringen en bevindingen

De bezetting van de sporthallen in de avonduren is over het algemeen redelijk. De bezetting van de gymzalen is in de avonduren in een enkel geval redelijk en in de meeste

De belangrijkste bevindingen uit de inventarisatie van de huidige situatie met betrekking tot

gevallen beperkt tot minimaal. Dit laatste is niet ongebruikelijk omdat gymzalen voor

de binnensportaccommodaties en de relevante trends en ontwikkelingen worden in para-

veel verenigingssporten niet geschikt zijn.

graaf 4.1 weergegeven. In paragraaf 4.2 vindt een analyse van de bevindingen plaats en

Sporthal ’t Huiken in Elburg kent op de zaterdagen een zeer hoge bezetting. De exploi-

wordt een integrale diagnose gesteld met betrekking tot de verhouding tussen de vraag

tant van ’t Huiken (SGE) geeft aan dat dit het grootste knelpunt betreft in de huidige

naar en het aanbod van binnensportaccommodaties in de gemeente Elburg.

situatie. De sporthal van MFC Aperloo in ’t Harde wordt daarentegen op de zaterdagen slechts sporadisch gebruikt. De sporthal van het Oostenlicht College wordt op de zater-

4.1

Belangrijkste bevindingen

dagen niet gebruikt omdat deze door de maatvoering niet geschikt is voor (de meeste) wedstrijdsporten. De verenigingen EVV, KVE, SSS en Martowirono ervaren een capaciteitstekort. EVV

Kwantitatief De gemeente Elburg beschikt over drie sporthallen (met ieder 3 zaaldelen) en zes gymzalen (met ieder 1 zaaldeel). Alle accommodaties zijn gesitueerd in de kern Elburg met uitzondering van de sporthal van MFC Aperloo in ’t Harde en de gymzaal die onderdeel uitmaakt van dorpshuis De Deel in Doornspijk. De bezetting van de binnensportaccommodaties tijdens schooluren is redelijk tot goed. Er is geen sprake van een tekort aan ruimte voor bewegingsonderwijs en de accommodaties zijn over het algemeen goed bereikbaar vanuit de scholen en de afstanden vallen binnen de normatieve uitgangspunten van de verordening onderwijshuisvesting. Er is sprake van enkele concrete aandachtspunten die zijn genoemd door de scholen: Het van Kinsbergen college wil graag de volledige week gebruik maken van hun eigen accommodatie. Voor de extra sportlessen en de uren bewegingsonderwijs waarvoor het aantal beschikbare uren in de eigen accommodatie niet toereikend is willen zij gebruik blijven maken van de sporthal van MFC ’t Huiken Het bewegingsonderwijs van de Prins Willem-Alexander school vindt momenteel plaats in de gymzaal van het van Kinsbergen College. Zij zouden liever gebruik maken van de sporthal van MFC ’t Huiken omdat deze zich op kortere afstand bevindt van de school.

Basisschool het Sterrenlicht geeft aan dat zij graag op de maandag vroeger in de ochtend gebruik willen kunnen maken van MFC Aperloo. Op dit moment moeten zij wachten op de schoonmakers voordat zij gebruik kunnen maken van de sporthal. Ze willen graag direct om 08:30 uur van de sporthal gebruik kunnen maken.

komt per twee weken 8 uur te kort aan wedstrijduren. KVE geeft aan dat het gaat om ongeveer 10 trainingsuren in de week in een sporthal (uitsluitend gedurende wintermaanden). SSS noemt een aanvullende behoefte van ongeveer 10 tot 12 trainingsuren per week in een gym- of turnzaal. De additionele behoefte van EVV en Martowirono is niet gekwantificeerd. Deze vier verenigingen geven allen aan dat zij willen (door)groeien. EVV, SSS en Martowirono geven aan dat zij alleen kunnen groeien als er meer capaciteit vrij komt. KVE geeft aan dat zij ondanks de beperkte capaciteit willen blijven groeien, ook als zij daardoor genoodzaakt zijn om de teams minder vaak trainingen tijdens de zaalcompetities te geven. Ondanks het feit dat de sporthallen in de avonduren geen hoge bezetting hebben ervaren enkele verenigingen derhalve toch een ruimtetekort. Belangrijkste reden hiervoor is dat de meeste trainingen eindigen om 21:00 uur of 21:30 uur. Dit betekent dat de zalen aan het einde van de avond leeg staan. Daarnaast worden de zalen op de vrijdagavond beperkt gebruikt voor trainingen omdat de binnensportverenigingen allemaal hun wedstrijden op de zaterdag spelen en niet de dag voor hun wedstrijd willen trainen. De gymzalen worden buiten schooltijden slechts redelijk tot beperkt gebruikt. Toch wordt door SSS een ruimtetekort ervaren.

Reden hiervoor is met name dat zij gebonden zijn aan bepaalde tijdstippen vanwege de doorgaans jeugdige leeftijd van hun leden. Vrijwel alle binnensportverenigingen zijn gevestigd in de kern Elburg, het zijn Elburgse verenigingen. Deze verenigingen willen het liefst hun trainingen en wedstrijden in hun eigen kern laten plaatsvinden maar moeten noodgedwongen op momenten uitwijken naar ’t Harde.

15

SSS heeft de sterke wens voor een eigen turnzaal. Zij verwachten op dit moment on-

De vloer van de gymzaal van het van Kinsbergen College wordt door zowel verenigin-

geveer 30 uur per week gebruik te maken van deze turnzaal waar dan de hiervoor ge-

gen als het onderwijs als te glad ervaren en daarom als onveilig voor gebruik. Daarnaast

noemde 10 tot 12 uur nog bijkomen. Zij blijven dan nog ongeveer 14 uur gebruik maken

ervaren zij mankementen aan de overige voorzieningen zoals de doucheruimten en de

van reguliere gymzalen omdat het hier gaat om activiteiten waarvoor geen toestellen

kleedkamers. Daarnaast wordt de vloer van gymzaal de Wimpel ook als glad ervaren.

worden gebruikt.

De oorzaak in de Wimpel is het gebruik van magnesium door SSS. In de sporthal van MFC Aperloo heeft één zaaldeel geen directe toegang tot de bergruimtes voor het materiaal. Ook beschikt de accommodatie volgens de gebruikers over

Kwalitatief De Wimpel, De Deel en de gymzalen van het Nuborgh College Lambert Franckens zijn

onvoldoende materialen om alle drie de zaaldelen te voorzien.

de accommodaties met de hoogste leeftijd waarbij recentelijk geen sprake is geweest

De scheidingswanden van sporthal ’t Huiken en de sporthal van Aperloo zijn kwalitatief

van een renovatie. Voor deze drie accommodaties is inmiddels sprake van vergevor-

niet optimaal. De scheidingswanden zijn beide niet geluidsdicht waardoor er veel over-

derde plannen voor nieuwbouw of renovatie (zie ook tabel 4 in paragraaf 2.6.1).

last ontstaat als er verschillende zaaldelen tegelijkertijd gebruikt worden.13

Door netcongestie kan de nieuwbouw voor gymzaal De Deel pas later gerealiseerd wor-

Verenigingen verzorgen hun trainingen in verschillende accommodaties. Hierdoor is het

den dan gepland. Ook de renovatie van de Wimpel en de gymzalen van het Lambert

lastig om het trainingsrooster rond te krijgen als trainers na het training geven zelf in

Franckens College zal later plaats vinden dan oorspronkelijk was voorzien. Nader on-

een andere accommodatie moeten trainen. Daarnaast heeft het een negatief effect op

derzoek dient plaats te vinden naar de consequenties hiervan voor de uitvoering van

het verenigingsgevoel.

(achterstallige) onderhoudswerkzaamheden de komende jaren.

De wens van SSS voor een eigen turnzaal heeft ook een kwalitatieve reden. Met deze

Voor de sporthal van MFC ’t Huiken is er sprake van een normatief tekort van twee

specifieke accommodatie en permanente opstelling van de toestellen is sprake van een

kleedkamers. De norm is namelijk twee kleedkamers per zaaldeel12 en op dit moment

hoogwaardige voorziening met betere trainingsmogelijkheden. Het bespaart de gym-

beschikt MFC ’t Huiken over vier kleedkamers voor drie zaaldelen.

nastiekvereniging daarnaast veel tijd om de toestellen niet telkens te hoeven op- en

De afmetingen van de gymzalen van het Lambert Franckens College voldoen niet aan

afbouwen. Dit is ook fysiek voor bepaalde betrokkenen belastend. Tenslotte is het mo-

de KVLO-richtlijn, maar wel aan de VNG-norm. De sporthal van het Oostenlicht College

gelijk om toestellen die niet verplaatst hoeven te worden beter te verankeren wat een

voldoet niet aan de NOC*NSF normen voor een sporthal. De drie respectievelijke zaal-

positief effect heeft op de veiligheid.

delen voldoen niet aan de KVLO-richtlijn, maar wel aan de VNG-norm. De docenten in dienst van stichting WIEL ervaren grote ongemakken door de slechte

12

Trends en ontwikkelingen

akoestiek zoals oorsuizen tijdens het lesgeven van bewegingsonderwijs in MFC ’t Hui-

De verwachting is dat er de komende jaren door de realisatie van extra woningen sprake

ken en MFC Aperloo.

zal zijn van een beperkte bevolkingsgroei. Hoewel hier geen specificatie van beschik-

De verenigingen die gebruik maken van de binnensportaccommodaties van het voort-

baar is lijkt de verwachting gerechtvaardigd dat sprake zal zijn van vergrijzing.

gezet onderwijs missen hier de gelegenheid om elkaar na de training te ontmoeten. Er

De leerlingenprognose laat zowel in het primair als het voorgezet onderwijs een zeer

is namelijk geen sprake van een horecavoorziening of ontmoetingsruimte.

stabiel beeld zien. De verwachting is dan ook dat het aantal leerlingen en hiermee het

KVLO, handboek huisvesting bewegingsonderwijs

13

Hier zijn verschillende oplossingen voor; het volledig dichtmaken door middel van muren te plaatsen in de tribuneruimte, de scheidingswanden worden doorgevoerd bij de tribunes of er kunnen glazen kozijnen geplaatst worden. Met alle drie de opties zijn substantiële investeringen gemoeid.

16

aantal klokuren bewegingsonderwijs de komende jaren niet aan sterke verandering on-

kan wellicht wordt geconcludeerd dat op deze plek bij de realisatie in 2009 met een kleinere

derhevig zal zijn.

voorziening had kunnen worden volstaan ten faveure van meer binnensportruimte in de

Verenigingssport heeft in toenemende mate te maken met sterke concurrentie van an-

kern Elburg. Geconcludeerd dient echter te worden dat dit als een onomkeerbare keuze

dere vormen van vrijetijdsbesteding. Ook hebben verenigingen soms moeite om op het

moet worden beschouwd en dat voor de resterende levensduur van minimaal 25 jaar de

ledenaantal van voor de Corona-periode terug te komen en om hun voldoende trainers

sporthal van MFC Aperloo in ’t Harde in stand zal blijven.

en helpende ouders te committeren. De aandacht voor gezonder leven blijft onveranderd groot. Hier kan sport een grote

Een aantal binnensportverenigingen geeft aan een additionele ruimtevraag te hebben voor

bijdrage aan leveren. Ook kan sport bijdragen aan het wegnemen van eenzaamheid en

trainingsuren waarin, in ieder geval in de kern Elburg, niet kan worden voorzien. Dit is met

het maatschappelijk laten participeren van mensen. Het sport- en beweegbeleid van de

name in de wintermaanden het geval als het korfbal haar winterseizoen heeft. Geconsta-

gemeente Elburg sluit hierop aan.

teerd kan tevens worden dat bepaalde verenigingen gebruik maken van meerdere verschil-

De gemeente Elburg heeft enkele actieve en vitale verenigingen die aangeven ambitie

lende locaties. Hieronder valt ook de sporthal in ’t Harde terwijl dit door een aantal

te hebben verder te groeien en hun (bredere) maatschappelijk rol verder in te vullen.

verenigingen als te ver van hun thuisbasis wordt beschouwd. De constatering kan echter tegelijkertijd worden gedaan dat de bezetting van de sporthallen redelijk is en niet hoog.

4.2

Analyse en integrale diagnose

De gemeente is wettelijk verplicht bewegingsonderwijs te faciliteren voor de scholen. Uit de

Wij zijn van mening dat de bestaande capaciteit ruimte laat om het aantal gebruiksuren te verhogen. Dit vraagt wel flexibiliteit van verenigingen om ook buiten de meest courante

bevindingen uit de vorige hoofdstukken kan worden geconcludeerd dat er geen capaciteits-

uren gebruik te maken van de accommodaties. Ook maakt het feit dat in ’t Harde een sport-

gebrek is voor het bewegingsonderwijs. Ook is geen sprake van grote planningstechnisch

hal aanwezig is het noodzakelijk dat hier dan ook zoveel mogelijk gebruik van wordt ge-

vraagstukken of problemen met betrekking tot de afstanden tussen de scholen en de bin-

maakt. Overigens dient te worden opgemerkt dat wij de door verenigingen genoemde extra

nensportaccommodaties waar het bewegingsonderwijs plaatsvindt. Wel is sprake van kwa-

behoefte als erg hoog beoordelen. Dit is in relatie tot de omvang van de betreffende ver-

litatieve knelpunten. Een aantal accommodaties nadert haar maximale levensduur of dient

enigingen en het aantal uren dat zij in de huidige situatie al gebruik maken van zaalruimte.

minimaal grootschalig te worden gerenoveerd. Voor deze accommodaties is zonder uitzon-

Er kunnen dan ook vraagtekens worden geplaatst bij de realiteitswaarde van de door hen

dering al sprake van renovatie- of nieuwbouwplannen waarmee de continuïteit van dit aan-

aangegeven extra ruimtebehoefte.

bod aan zaalruimte voor de toekomst is gewaarborgd. Het feit dat niet alle gymzalen voldoen aan de KVLO-richtlijn dient als een gegeven te worden beschouwd tot er sprake is

Ook de druk op de zaterdagen (op zondagen wordt niet gesport binnen de gemeente) doet

van nieuwbouw. De gymzalen voldoen namelijk wel allemaal aan de VNG-richtlijn. Hiermee

zich uitsluitend voor in de kern Elburg en wel in de sporthal van MFC ’t Huiken. De sporthal

wordt aan de minimale voorwaarden voldaan.

van het Oostenlicht College is door haar te beperkte afmetingen niet geschikt voor het spelen van wedstrijden van een aantal sporten. Uitbreiding van deze sporthal is, vanwege de

De spreiding van de binnensportaccommodaties over de gemeente kan als goed worden

zeer hoge investeringskosten die hiermee gemoeid zijn, geen realistisch scenario. Wel zou

beoordeeld. De Deel is een waardevolle en qua omvang passende voorziening voor

nader moeten worden bepaald voor welke sporten de wedstrijden wél in deze sporthal

Doornspijk. Bij de vervangende nieuwbouw zal dan ook een vergelijkbare voorziening wor-

plaats kunnen vinden. Daarbij mag overigens niet onvermeld blijven dat het ontbreken van