Eindhoven - Bestuursakkoord 2022 - 2026 Samen morgen mooier maken

Bestuursakkoord 2022 | 49

EVENEMENTEN EN UITGAAN

▪ We koesteren onze grote toonaangevende en typisch Eindhovense festivals zoals de Dutch Design Week, het STRP festival en GLOW. Zij geven onze stad kleur in binnen- en buitenland en brengen veel inwoners op de been. Maar ook de traditionele evenementen zoals carnaval zijn onderdeel van onze cultuur. Carnaval is een belangrijk feest voor onze stad, dat jong en oud verbindt en waar inwoners uit alle wijken elkaar tegen­ komen. We willen carnaval en Eindhovense evenementen versterken en verbreden door nieuwe Eindhovenaren ermee in aanraking te brengen. ▪ Eindhoven is een diverse evenementenstad met onder andere de marathon, Emoves, Liberation040 en Ameezing. We faciliteren kleine en grote initiatiefnemers en zorgen ervoor dat de aanvraag van een vergunning soepel en transparant verloopt. Van organisatoren vragen we om hun evenementen duurzaam te ondernemen. Denk aan duurzame energie­ opwekking en het verkleinen van de plastic afvalberg.

HOOFDSTUK 6

Bestuursakkoord Bestuurskkoord 2022 | 50

▪ We vinden een bruisend nachtleven met culturele en vernieuwende initiatieven belangrijk. Daarbij hebben we oog en oor voor de omwonenden en de leefomgeving. We evalueren de proef met de 24/7 ontheffingen en de ‘verlaatjes’ en bij een positieve evaluatie breiden we dit uit. Als onderdeel van het te herijken horecabeleidsplan ontwikkelen we samen met de stad een visie op een bruisend nachtleven in Eindhoven. ▪ We hechten veel waarde aan het onderhouden en behouden van ons (immateriële) erfgoed en monumenten. We waarderen de historie van onze stad en houden hier rekening mee bij ontwikkelingen. We zetten ons in voor een goede bestemming van monumenten en religieus erfgoed om deze gebouwen voor de toekomst te kunnen behouden. We zorgen voor een nieuwe erfgoedverordening en wijzen meer gemeentelijke monumenten en beschermde stadsgezichten aan. We gaan handhaven op de instandhoudingsplicht voor rijks- en gemeentelijke monumenten om zo verpaupering te voorkomen. Met behulp van vele stichtingen en organisaties, waaronder de Gilden, maken we onze geschiedenis meer zichtbaar. ▪ In 2022 lopen de huidige erfgoeddoelen af. We komen met nieuwe erfgoeddoelen voor de komende vier jaar. Deze worden in afstemming met diverse erfgoedpartijen in onze stad opgesteld.

Samen met de stichtingen en organisaties evalueren we de huidige staat van de belangrijkste erfgoeddoelen, brengen verbeterpotentieel in kaart en maken een plan om dit te realiseren. ▪ We blijven ons hard maken om design en technologie meer zichtbaar te maken in de openbare ruimte, bijvoorbeeld door realisatie van het Design District met onder andere de middelen die hiervoor vanuit de eerste Regio Deal zijn vrijgemaakt.

Bestuursakkoord 2022 | 51

6.3 Sport en bewegen Sport en bewegen zijn belangrijk vanwege het plezier dat mensen er aan beleven, maar ook vanwege de maatschappelijke waarde. Voldoende bewegen heeft een grote impact op de mentale en fysieke gezondheid van inwoners. Het zorgt dat mensen vitaal en weerbaar zijn en mee kunnen doen in de samenleving. Wij willen veel meer Eindhovenaren aan het sporten en bewegen krijgen. Dit moet voor iedereen toegankelijk en betaalbaar zijn. Sport zorgt ook voor ontmoeting en verbinding via de verenigingen en bij evenementen en draagt zo bij aan een bruisende stad waar iets te beleven is. We hechten belang aan de breedtesport én de topsport: ze versterken elkaar. Wij staan daarbij voor een veilig sportklimaat.

HOOFDSTUK 6

▪ We geven uitvoering aan onze sport- en beweegvisie 2021-2025, met daarin vijf ambities: 1. een leuk, passend en toegankelijk sport- en beweegaanbod voor iedereen zodat steeds meer inwoners zich fit voelen en gezond zijn; 2. vitale sportverenigingen versterken die samen met andere sport- en beweegaanbieders de sociale cohesie in onze stad, wijken en buurten versterken; 3. Eindhovenaren van jongs af aan vaardig in bewegen; 4. ruimte voor iedereen om te sporten en bewegen in onze groeiende stad; 5. topsport en sportevenementen die inspireren en ons TDK-profiel laten zien. ▪ We stimuleren dat kinderen de beweegnorm halen en zo een gezonde leefstijl ontwikkelen. We realiseren dit onder andere via dagelijks naschools sportaanbod via de scholen. We maken hierover afspraken met het onderwijs via de Lokale Educatieve Agenda én met de sport­ verenigingen voor wie dit een goede manier is om nieuwe leden te werven. Ook hebben we oog voor de inrichting van de openbare ruimte. Deze moet kinderen uitnodigen tot bewegen en spelen. ▪ Kinderen van ouders met een laag inkomen helpen we sporten via onze kindregelingen, waarmee lidmaatschap en sportmateriaal kunnen worden betaald. Leerkrachten hebben goed zicht op deze kinderen en daarom zetten we hen in om de kinderen die het nodig hebben te bereiken.

▪ We blijven ons inzetten dat alle kinderen zwemvaardig de basisschool verlaten, niet alleen vanuit het oogpunt van bewegen, maar ook in verband met veiligheid. ▪ Sporten is niet alleen gezond, het is ook een manier om te ontmoeten en verbinden. De verenigingen in Eindhoven met al hun vrijwilligers vervullen daarin een cruciale rol. Er is lang veel aandacht gegaan naar verenigingen die in zwaar weer verkeren. We willen meer balans: de gemeente is er ook voor verenigingen die hun zaakjes goed op orde hebben. Er moet een vitaliteitsfonds komen voor vitale sportverenigingen. Vitale verenigingen en goede ideeën verdienen extra financiële steun uit dit fonds. We stimuleren verenigingen om hun accommodaties te verduurzamen.

Bestuursakkoord 2022 | 52

▪ Veel mensen sporten en bewegen individueel, vaak buiten. Dat willen we nog meer stimuleren, bijvoorbeeld met het uitzetten van hardloop­ routes, goede wandelpaden, (urban) sportvoorzieningen en buitenfitnes­ stoestellen in de parken. Bij de inrichting van de openbare ruimte houden we daar rekening mee. We verkennen hoe de sportparken ook overdag opengesteld kunnen worden voor een breder publiek. ▪ Ook hebben we specifiek aandacht voor ouderen. Het is belangrijk dat zij langer vitaal zijn en daarmee regie kunnen houden op hun eigen leven. We willen vanuit de sportregisseurs een speciale ‘beweegregisseur’ voor ouderen aanstellen, die in overleg met sportaanbieders zowel een sterk digitaal als fysiek beweegaanbod voor onze ouderen over de hele stad uitrolt. ▪ We blijven ons ook de komende periode inzetten om proactief topsportevenementen naar Eindhoven te halen, met name op onze kernsporten: voetbal, urban, hockey, zwemmen. ▪ PSV en FC Eindhoven maken onderdeel uit van de identiteit van onze stad. PSV draagt met de PSV foundation bij aan de veerkracht van Eindhoven. Ook FC Eindhoven zet zich maatschappelijk in voor de stad. We starten een structureel periodiek overleg met beide verenigingen om verdere ambities op sociaal-maatschappelijk, economisch en ruimtelijk vlak te verkennen. ▪ We zorgen voor een veilig en inclusief sportklimaat.

We maken afspraken met sportverenigingen om het schelden en onheus bejegenen van scheidsrechters en sporters tegen te gaan. Respect voor elkaar en plezier in de sport moeten centraal staan. We helpen verenigingen met het bereiken van een brede doelgroep.

Bestuursakkoord 2022 | 53

7.1 Organisatie Een goed functionerende lokale overheid vraagt om een krachtige organisatie waar mensen vol passie werken en waar sprake is van goede sturing en een optimaal samenspel tussen gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie, met respect voor ieders rol en verantwoordelijkheid. Het vraagt om een inclusieve organisatie die naar haar inwoners luistert, naast hen staat en hen betrekt in besluitvorming. Het vraagt om een organisatie die digitalisering op een veilige en verantwoorde manier inzet waarbij grondrechten van inwoners worden geborgd. En het vraagt om een organisatie die samenwerkt en krachten bundelt: regionaal, provinciaal en (inter)nationaal.

7

Een toekomstbestendige gemeentelijke organisatie die haar inwoners hoort en helpt

Het peilstokonderzoek dat het vorige college heeft laten uitvoeren, laat zien dat de gemeentelijke organisatie niet fit genoeg is om de huidige ambities op een gezonde manier te realiseren. We trekken ons dit aan. We willen de organisatie toekomstbestendig maken voor de grote opgaven waar we als stad voor staan. De komende periode gaan wij dan ook aan de slag met de aanbevelingen uit het peilstokonderzoek.

HOOFDSTUK 7

Bestuursakkoord 2022 | 54

▪ We gaan werken aan de verbinding tussen bestuur en organisatie waarbij de strategie, inhoud en inzet van mensen en middelen gekoppeld worden. De basis zijn de strategische opgaven uit dit bestuursakkoord die we gezamenlijk gaan uitwerken in een collegeprogramma met een goede integratie daarvan in de planning- en controlcyclus. Hiermee is het collegeprogramma een volwaardig sturingsinstrument in het gesprek van college en raad over de in het bestuursakkoord afgesproken ambities én in het gesprek tussen college en ambtelijke organisatie over de (haalbare) uitvoering van deze ambities.

7.2 Inwoners helpen en betrekken

▪ Om als nieuw college een vliegende start te maken, wordt gestart met het uitwerken van een gezamenlijke besturingsfilosofie (inclusief rolverdeling) tussen college en ambtelijke organisatie. Het college gaat periodiek samen met de ambtelijke organisatie reflecteren op de voortgang van het collegeprogramma, de onderlinge samenwerking en de relatie – samen dienstbaar aan de stad!

▪ We bouwen voort op de inzichten die afgelopen jaar zijn opgedaan in de werksessies ‘Inwoners – en overheidsparticipatie’ (IOP) met de gemeente­raad en de stad en de werkmaterialen en prototypes die daarbij zijn ontwikkeld. We gaan intensief in dialoog met de stad over goede participatiekaders, best practices, afspraken en instrumenten die helpen om in goede samenspraak samen te zorgen voor een leefbaar en sociaal Eindhoven, nu en in de toekomst.

▪ Het peilstokonderzoek toont ook aan dat de personele capaciteit voor de reguliere processen kwantitatief op orde is, maar dat dat niet geldt voor de groei van de stad. We zorgen dat de organisatie mee kan groeien. In het hoofdstuk financiën werken we dat verder uit. ▪ We staan voor een diverse en inclusieve stad en geven als gemeente het goede voorbeeld. We willen de diversiteit van het personeelsbestand op alle functieniveaus vergroten. We zorgen dat iedereen erkend wordt in zijn professionaliteit en volop ontwikkelingsmogelijkheden krijgt. Medewerkers worden getraind op multicultureel vakmanschap en we benutten ons externe netwerk (onder meer RADAR en de Charter Diversiteit) voor inspiratie en reflectie en nieuwe methodieken om medewerkers met een diverse achtergrond aan te trekken en vast te houden. We houden nauw vinger aan de pols hoe de diversiteit binnen de organisatie zich ontwikkelt en grijpen in als de resultaten achterblijven.

We communiceren in heldere en begrijpelijke taal. Onder elke persoonlijke brief van de gemeente staat een naam van een mens en een telefoonnummer. We laten het empathische gezicht van de overheid zien. Dit geldt op het Stadhuis en ook in de wijk. Samen met woningcorporaties, politie en jongerenwerkers verkleinen we de afstand tussen inwoners en overheid. Via inwonersparticipatie krijgen Eindhovenaren meer invloed op beleid dat hen direct aangaat.

▪ We zijn zichtbaar in de wijk en gebruiken verschillende instrumenten om de betrokkenheid en invloed van inwoners te vergroten, zoals een wijkagenda of een wijkbegroting. We gaan proactief met inwoners in gesprek, ook met het stille midden en mensen die dreigen af te haken. Onze aandacht gaat daarbij speciaal uit naar jongeren en doelgroepen die we niet bereiken. We zetten daarvoor vernieuwende (digitale) methodieken in en maken gebruik van social designers. Binnen onze gemeente werken we gebiedsgericht om aan te sluiten bij de specifieke agenda’s van onze stadsdelen en wijken. ▪ Om onze inwoners meer directe invloed te geven, gaan we deze bestuurs­periode minimaal één keer een burgerberaad organiseren. Daarmee kunnen we experimenteren met nieuwe vormen van inspraak en democratie. Het is belangrijk dat de ‘unusual suspects’ ook een stem krijgen.

HOOFDSTUK 7

7.3 Digitalisering Eindhoven borgt de digitale grondrechten van inwoners door zelf het goede voorbeeld te geven. We betrekken inwoners bij de keuzes die we voor de stad moeten maken. Digitaliseringsactiviteiten toetsen we altijd aan onze publieke waarden: autonomie, mens centraal, privacy, veiligheid, controle over technologie, rechtvaardigheid en duurzaamheid. We brengen de ethische commissie in positie. We zetten data en technologie alleen in als het mensen helpt, niet alleen maar omdat het kan. Het mag niet leiden tot discriminatie en vooroordelen. ▪ Openheid en transparantie horen daarbij: we willen publiekelijk verant­woorden welke keuzes we maken en waarom. Naar voorbeeld van Amsterdam en Helsinki richten we een algoritmeregister in10. Zo versterken we de democratische rechtsstaat. ▪ We onderzoeken hoe we het nog beter kunnen doen door te leren van belangrijke ontwikkelingen als digitale inclusie, privacy by design, common ground, open standaarden, open data en public tech. ▪ Intern hebben we in Eindhoven nog een weg te gaan. Als slimme stad moeten we beter omgaan met de persoonsgegevens van onze inwoners. We gaan aan de slag met de aanbevelingen van het rekenkamerrapport ‘Smart en Safe’, zodat de databeveiliging van de gemeente op orde is en de gemeente zo snel mogelijk aan de AVG voldoet.

10 Zie ook verkiezingsprogramma Volt, pagina 8

Bestuursakkoord 2022 | 55

HOOFDSTUK 7

7.4 Samenwerking regionaal en (inter)nationaal Onze (maatschappelijke) opgaven zijn groot, met elkaar verweven en complex. Vaak overschrijden ze de schaal van Eindhoven. We opereren in verschillende netwerken om onze ambities te realiseren. Dat doen we op internationaal, nationaal en provinciaal/regionaal niveau, afhankelijk van welke tafel het beste past bij welke opgave. ▪ Als centrumstad voelen wij een bijzondere verantwoordelijkheid voor de strategische opgaven van onze regio en werken we samen met het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE), de Metropoolregio Eindhoven (MRE) en BrabantStad om deze te realiseren. In MRE verband bundelen we de overheidsinzet binnen de Brainport-samenwerking. Breed regionaal draagvlak voor de MRE samenwerking blijft dan ook essentieel. ▪ Bij de doorontwikkeling van de meerjarenagenda’s van SGE, MRE en BrabantStad sturen we op een optimale aansluiting op de relevante Eindhovense opgaven. We streven naar efficiënte overlegstructuren en halen de overlap eruit. We beperken bestuurlijke drukte en zorgen voor nauwe betrokkenheid van de gemeenteraden. Uitgangspunt voor Eindhoven is dat BrabantStad een licht bestuurlijk netwerk blijft met focus op uitvoeringskracht. ▪ Helmond is voor ons de natuurlijke partner in onze Brainportregio. We trekken nauw samen op en onderzoeken hoe we elkaar nog meer kunnen versterken.

Bestuursakkoord 2022 | 56

▪ De provincie Noord-Brabant is voor ons een essentiële samenwerkings­ partner om de grote (ruimtelijke) opgaven in Eindhoven en de regio aan te pakken en samen op te trekken richting het Rijk. Voor de gebieds­ ontwikkeling Eindhoven Internationale Knoop XL verstevigen we het partnerschap en onderzoeken we hoe we een gezamenlijke gebiedsentiteit kunnen oprichten. ▪ Op nationaal niveau werken we samen met de G4 en in G6-verband, ook in de gezamenlijke lobby naar het Rijk, bijvoorbeeld in het kader van verstedelijking, wonen en veiligheid. Ook biedt de Europese Stedenmissie Klimaatneutrale Steden kansen om de krachten te bundelen. Hiervoor zijn zowel Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Groningen als Eindhoven / Helmond geselecteerd. ▪ De VNG en de G40 zijn en blijven belangrijke netwerken om gezamenlijk in op te trekken en te lobbyen. Specifiek op onderwerpen waar de belangen van de leden overeen komen, zoals de participatiewet, de jeugdzorg, de opschalingskorting en de uitvoeringskosten van het klimaatakkoord. ▪ Ook blijven we met ons kantoor in Brussel inzetten op de kansen die Europa biedt. We behartigen er onze belangen en delen kennis, in projecten met andere Europese steden en via onze deelname aan Errin (European Regions Research and Innovation Network) en Eurocities. Ook blijven we inzetten op substantiële Europese middelen voor onze grote opgaven.

Bestuursakkoord 2022 | 57

8.1 Financieel afwegingskader We staan er financieel weer goed voor. De vorige collegeperiodes stonden met name in het teken van bezuinigen. De afgelopen periode is -weliswaar nog voorzichtig- de omslag gemaakt. En nu kunnen we hier op doorpakken. Begin dit jaar heeft het Rijk aangekondigd om in 2023 te starten met het eerste deel van de herverdeling van het Gemeentefonds, wat voor ons gunstig uitpakt. Maar ondanks dat blijven er zorgen bestaan over de financiering van de grote maatschappelijke opgaven.

8

Een stevig financieel fundament

Onze stad kent grote maatschappelijke opgaven zoals de klimaatverandering en heeft een flinke groeispurt ingezet. De groei van het aantal inwoners, bedrijven en arbeidsplaatsen leidt tot een forse druk op met name de woning­ markt, de bereikbaarheid en de leefbaarheid. We zetten de beschikbare nieuwe middelen daarom in op de strategische investeringen (voor de lange termijn) en op de extra inzet in dit bestuursakkoord. De ontwikkelingen vragen om een stevig financieel fundament. Dat betekent dat we werken volgens onze basis­ regels (zie verderop in dit hoofdstuk), zuinig zijn waar het moet en nieuwe middelen verdelen via een financieel afwegingskader.

HOOFDSTUK 8

Bestuursakkoord 2022 | 58

Het financieel afwegingskader bestaat deze periode uit 3 stappen. Als eerste maken we inzichtelijk of er extra middelen beschikbaar zijn, zowel structureel als incidenteel. Daarna kijken we of de begroting voor het komende jaar nog reëel sluitend blijft. Hiervoor maken we de noodzakelijke correcties. Tenslotte verdelen we resterende middelen over onze ambities. Schematisch ziet het financieel afwegingskader er als volgt uit:

1 Middelen

2 Criteria

3 Allocatie

Structureel (Groei en herijking Gemeentefonds, lokale lasten en overige inkomsten)

Sluitende begroting en wettelijke taken

Incidenteel (Rekeningresultaat, Doorlichting reserves)

▪ Naast de start van de herverdeling van het Gemeentefonds is ook de opschalingskorting teruggedraaid tot en met 2025. Maar voor 2026 en verder worden door het Rijk nog geen duidelijke uitspraken gedaan. Dat maakt het lastig om een compleet financieel meerjarenbeeld op te stellen inclusief de jaarschijf 2026. Hoewel het aannemelijk is dat de situatie voor 2026 zal normaliseren (d.w.z. een regulier accres, geen opschalingskorting en voortzetting van de herverdeling), anticiperen we hier vanuit oogpunt van voorzichtigheid in dit akkoord niet op. Zodra die duidelijkheid er is ontstaat er nieuwe structurele ruimte die we vervolgens weer via het afwegingskader verdelen.

(Dynamisch) weerstandsvermogen

▪ Voor de lokale lasten kijken we eerst naar de netto beschikbare middelen (= de uitkomst van stap 2 van ons afwegingskader). Zolang er substantiële structurele nieuwe middelen te verdelen zijn laten we de lokale lasten voor woningen en niet-woningen in totaal niet meer groeien dan met de reguliere indexering.

Strategische investeringen (waarvan 10% organisatie)

Extra inzet in dit bestuursakkoord

BESCHIKBARE MIDDELEN EN NOODZAKELIJKE CORRECTIES

▪ In december 2021 is er een commissienotitie besproken voor het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP). Hierbij is de wens uitgesproken om het ambitieniveau voor klimaatadaptatie gelijk te houden. De ruimte die ontstaat door reguliere indexatie van de lokale lasten wordt hiermee in 2023 geheel bestemd voor een verhoging van de rioolheffing. Op deze manier kunnen we de voorgestelde plannen voor klimaatadaptatie uitvoeren. Dit leidt op verschillende plekken in de stad tot een kwalitatieve impuls in de openbare ruimte. Via het tarievendossier bij de Begroting 2023 en het nieuwe GRP doen we hiervoor een uitgewerkt voorstel. ▪ We verwachten met ingang van 2024 een meeropbrengst van structureel € 1 miljoen uit de parkeerinkomsten, mede door een efficiënte uitrol van de scanauto. De meeropbrengst boven dit bedrag zetten we in redelijkheid in op de mobiliteitstransitie. ▪ We zetten actief in op het vergroten van de overige inkomsten.

HOOFDSTUK 8

▪ Het rekeningresultaat over 2021 is toegevoegd aan het weerstandsvermogen. Deze middelen bestemmen we vanaf 2023 voor de extra inzet in dit akkoord. Voor de ingezette ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering en sociaal domein komen de bijbehorende middelen al in 2022 beschikbaar. Met het oog op de grootschalige ontwikkelingen zetten we in op een doorontwikkeling van het risicomanagement en onderzoeken we of een dynamische norm voor het weerstandsvermogen passend is. We beoordelen daarbij of het weerstandsvermogen nog in verhouding staat tot de onderliggende risico’s en of er een bedrag aangevuld moet worden of onttrokken kan worden. ▪ We hanteren voortaan één weerstandsvermogen voor de gehele organisatie inclusief het sociaal domein. Voor het sociaal domein liggen er natuurlijk nog steeds verschillende uitdagingen in het verschiet, zoals het terugdringen van de kosten voor jeugdhulp, de afbouw van de huidige middelen voor beschermd wonen en de vergrijzing. Omdat we deze ontwikkelingen nog niet kunnen kwantificeren, nemen we daar nu geen aparte bedragen voor op. Als later blijkt dat er (in alle redelijkheid) geen eigen keuzes meer te maken zijn dan wegen we de effecten opnieuw integraal af via het afwegingskader. ▪ We blijven jaarlijks onze reserves doorlichten op actualiteit en passen dit waar nodig aan.

Zo zou het - mede in het licht van de nieuwe humanitaire crisis in de Oekraïne - goed denkbaar zijn om bijvoorbeeld het bestedingsdoel van de coronareserve te verbreden. ▪ We zetten ook in op extra Rijksmiddelen gerelateerd aan de mainportstatus van de Brainportregio, uit onder meer een nieuwe Regio Deal, de woningbouwimpuls en het volkshuisvestingsfonds. Omdat de bijbehorende bedragen nog niet bekend zijn nemen we deze nog niet mee in het financieel beeld.

Bestuursakkoord 2022 | 59

▪ Voor de noodzakelijke correcties kijken we met name naar nieuwe wettelijke taken (of wijzigingen daarin), zoals de invoering van de Omgevingswet en de BIZ. Ook moet de indexatie van budgetten op hoofdlijnen toereikend zijn (zie basisregels). De formatie van griffie, college en directieraad maken we op orde. Voor de cyclus van 2024 voorzien we al aanvullende structurele correcties voor o.a. leerlingenvervoer, living in en subsidie Bio-energiecentrale.

Op basis van bovenstaande uitgangspunten gaan we uit van een netto beschikbaar bedrag van €43,8 miljoen incidenteel en €11,4 miljoen structureel. Op hoofdlijnen verdelen we dit als volgt over onze ambities: X € 1 MILJOEN

INCIDENTEEL

STRUCTUREEL

1. Klimaat en weersverandering (groen en water)

6,5

4,1

2. Ondernemende en sociale stad, iedereen mee

9,1

1,8

3. Woningbouw, bereikbaarheid

9,7

2,1

4. Fijne en veilige wijken

7,7

1,2

5. Levendige stad (cultuur, sport, evenementen)

7,0

1,1

6. Organisatie

3,8

1,1

Totaal

43,8

11,4

HOOFDSTUK 8

STRATEGISCHE INVESTERINGEN

▪ We vinden het belangrijk om de vastgestelde strategische investeringen voor meerdere periodes vast te houden en hier in financiële en organisatorische zin stevig op in te zetten. Wij trekken hier in de periode 2023-2026 structureel €4 miljoen voor uit. In de jaren daarna plussen we dit jaarlijks met structureel €1 miljoen op. Zo hebben we uiteindelijk genoeg ruimte voor de kapitaallasten van ons deel in het geschatte investeringsbedrag van in totaal ruim €3 miljard tot 2040. ▪ Van het geld voor strategische investeringen gaat 10% naar de organisatie, zodat ook die -conform het advies uit het peilstokonderzoekmee kan groeien met de groei van de stad. ▪ We maken een verdeling over de verschillende onderwerpen maar houden daarbij de nodige flexibiliteit om in te kunnen spelen op actuele kansen voor cofinanciering door andere partijen zoals provincie, Rijk en Europa.

Bestuursakkoord 2022 | 60 X € 1 MILJOEN

1. Klimaat en weersverandering (groen en water)

INCIDENTEEL STRUCTUREEL

▪ Warmte en energietransitie

0,9

2. Ondernemende en sociale ▪ Eindhoven stad, iedereen mee Noord West

0,4

3. Woningbouw, bereikbaarheid

▪ KnoopXL ▪ Versterking OV ▪ Ontvlechting S&R bereikbaarheid

1,0 0,3 0,3

4. Fijne en veilige wijken

▪ Wijkvernieuwing 3.0

0,5

5. Levendige stad (cultuur, sport, evenementen)

▪ Vestigingsklimaat en voorzieningen

0,2

6. Organisatie Totaal strategische investeringen

0,4 0

4,0

HOOFDSTUK 8

Bestuursakkoord 2022 | 61

EXTRA INZET IN DIT BESTUURSAKKOORD

X €1 MILJOEN

In dit blok staan de onderwerpen waar we de komende periode extra op inzetten. Voor een inhoudelijke toelichting op deze onderwerpen verwijzen we naar de voorgaande hoofdstukken. Aanvullend geldt:

1. Klimaat en ▪ Klimaat, isolatie, verduurzamen weersverandering vastgoed (groen en water) ▪ Groenplan centrum ▪ Klimaatadaptief inrichten stad, o.a. straten, pleinen, gebiedsontwikkelingen (via rioolheffing)

▪ De incidentele middelen kunnen tijdens de gehele collegeperiode worden ingezet. Ze vallen niet tussentijds terug in de algemene middelen.

2. Ondernemende en sociale stad, iedereen mee

3. Woningbouw, bereikbaarheid

4. Fijne en veilige wijken

5. Levendige stad (cultuur, sport, evenementen)

6. Organisatie

ONDERWERP

▪ Rijke schooldag ▪ Werk, onderwijs/arbeidsmarkt, mkb ▪ Armoede, energiearmoede, gratis OV minima ▪ Brainport voor iedereen, inwonersparticipatie ▪ Innovatie, digitalisering, launching customer, bedrijventerreinen

INCIDENTEEL STRUCTUREEL

5,0

0,7

1,5

0,5 2,0

1,6 2,0 3,5 2,0

▪ Mobiliteit, o.a. fiets op één, verkeersveiligheid, ring ▪ Woningbouw, grond, onrendabele toppen ▪ Cofinanciering Volkshuisvestingsfonds

3,0

▪ Wijkagenda, gebiedsgericht werken ▪ Veiligheid en preventie ▪ Impuls kwaliteitsverbetering openbare ruimte ▪ Wijkeconomie en wijkwinkelcentra ▪ Binnenstad

5,0

▪ Stadsdeelbibliotheek, laaggeletterdheid ▪ Cultuur, broedplaatsen/ makerspaces, nachtleven ▪ Diversiteit en inclusie ▪ Erfgoed ▪ Sport ▪ Informatiebeveiliging, ontwikkelprogramma’s ▪ Bedrijfsvoering

Totaal Extra inzet in dit bestuursakkoord

0,4 0,5 0,5

0,5

3,5 3,2

0,5 0,2 1,0 1,7 0,5 2,0

0,4

2,0 2,0 1,0 2,4

0,7

1,4 43,8

7,4

HOOFDSTUK 8

8.2 Basisregels We sluiten deze financiële paragraaf af met de afspraken waar we ons de komende periode aan houden. Daarnaast maken we binnen een jaar nog aanvullende afspraken over o.a. de inzet van het Fonds Bovenwijks en de reserve Strategische investeringen. 1

We maken een reëel en structureel sluitende begroting De meerjarenbegroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn, zowel in het eerste begrotingsjaar als in het vierde (laatste) begrotingsjaar. Structurele lasten worden met structurele baten gedekt.

2

We wegen voorstellen integraal af De raad beslist alleen over wensen voor nieuw beleid als deze wensen integraal tegen elkaar afgewogen kunnen worden met inachtneming van de beschikbare financiële ruimte. Deze afweging vindt op twee momenten per jaar plaats: in het voorjaar bij de kadernota, en in het najaar bij de begroting. De gewenste investeringen worden afgewogen tegen de actuele financiële ontwikkelingen en risico’s. De afweging vindt plaats op basis van het financiële afwegingskader en door de raad vastgestelde uitgangspunten. (Tijdelijke) afwijkingen worden beargumenteerd voorgelegd.

3 We doen geen voorstellen zonder dekking Een voorstel van college of raad om geld uit te geven moet een compleet dekkingsvoorstel bevatten. Er kunnen geen financiële consequenties worden doorgeschoven naar een later moment van kadernota of begroting. Een beroep op een mogelijk positief rekeningsaldo is niet mogelijk. Tussentijds vindt geen nieuw beleid of uitbreiding van bestaand beleid plaats tenzij dit op korte termijn tot kostenbesparing of inkomstenverhoging leidt.

Bestuursakkoord 2022 | 62

4 We ramen realistisch Jaarlijks bepaalt de raad bij de kadernota welke budgetten gecompenseerd moeten worden voor loon-, prijs- en volumeontwikkelingen. De bijbehorende percentages worden op basis van de meicirculaire en recente CAO en CPB-cijfers vastgesteld. De inzet van reserves wordt in de begroting opgenomen. Een bezuiniging komt niet op een stelpost maar boeken we concreet in zodat duidelijk is welke begrotingspost verlaagd wordt. De raming van het Gemeentefonds is prudent en gebaseerd op de circulaires van het Rijk. Het Gemeentefonds is daarbij vrij besteedbaar. Kortingen worden één op één doorgegeven, bij taakwijzigingen wordt meegewogen in hoeverre we hier al invulling aan geven. 5 We maken inzichtelijk welk budget zonder of weinig extra kosten om te buigen is Door (deels) te stoppen met dingen die we minder belangrijk vinden of door zaken anders in te regelen creëren we ruimte voor onverwachte (structurele) tegenvallers. 6 We houden de begroting actueel Begrotingswijzigingen zijn er om de begroting actueel te houden. Ze zijn niet bedoeld om zaken alsnog achteraf in lijn te brengen met de realisatie. De begroting en begrotingswijzigingen worden door de raad vastgesteld. Binnen de wettelijke kaders kan de raad begrotingswijzigingen mandateren aan het college. In de samenwerkingswerkingsovereenkomst zoeken we samen met de raad naar een optimum hiervoor.

Dit wordt in de financiële verordening vastgelegd.

HOOFDSTUK 8

7

We overschrijden de budgetten niet Voor de uitvoering van beleid staan budgetten ter beschikking. Middelen kunnen pas uitgegeven worden als er daadwerkelijk een begrotingspost aanwezig is. We gaan geen verplichtingen aan zonder dekking en ook geen intentieverklaringen of toezeggingen zonder (gedekt) besluit. Cofinanciering kan alleen plaatsvinden als er voldoende zicht is op beschikbare budgetten. De inzet van middelen vindt met gepaste zuinigheid plaats, dat wil zeggen dat de beschikbare ruimte binnen een begrotingspost niet op moet. Overschrijdingen zijn daarentegen niet toegestaan. Dreigende overschrijdingen worden tijdig gesignaleerd en door passende maatregelen zo veel mogelijk voorkomen. In geval van een onvermijdbare overschrijding moet compensatie worden gevonden binnen hetzelfde raadsprogramma in de vorm van meevallers of onderuitputting. Externe ontwikkelingen die van significante betekenis zijn voor de financiële positie wegen we gemeentebreed af.

8 We hevelen middelen alleen onder strikte voorwaarden over naar een volgend jaar Reguliere budgetten worden niet overgeheveld naar volgende jaren. We maken een uitzondering voor een verplichting die is aangegaan en waarvan de uitvoering in het volgende jaar plaatsvindt. Budgetten (> € 50.000) voor projecten en incidentele budgetten komen in aanmerking als de uitvoering over meerdere jaren plaatsvindt. Onder bijzondere omstandigheden (bijvoorbeeld een pandemie) kunnen deze criteria worden aangevuld. Een reguliere budget­ overheveling vervalt na 1 jaar. Budgetten die na het doen van deze reserveringen nog resteren vallen vrij bij de jaarrekening. Dit geldt dus ook voor bedragen uit reserves die niet zijn gebruikt.

Bestuursakkoord 2022 | 63

9 We stemmen het weerstandsvermogen af op de onderliggende risico’s De reserve Eigen kapitaal is de algemene buffer (weerstandsvermogen) voor risico’s. Het rekeningresultaat wordt verrekend met het weerstandsvermogen. Op twee momenten per jaar (in het voorjaar bij de kadernota en in het najaar bij de begroting) wordt de omvang van het benodigd weerstandsvermogen o.b.v. een actuele risicoinventarisatie en weging beoordeeld en zo nodig aangepast. Incidentele inzet in de begroting kan pas plaatsvinden na integrale afweging en alleen voor het meerdere boven de norm. De overige reserves worden jaarlijks doorgelicht op noodzaak en toereikendheid. 10 We dragen een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de begroting Raad en college zijn integraal verantwoordelijk voor de gemeentelijke financiën. De wethouder Financiën ziet toe op naleving van de basisregels en wordt tijdig geïnformeerd over afwijkingen. Hiermee wordt niet gewacht op het eerstvolgende reguliere planning en control moment. Met name voorstellen tot compensatie van tegenvallers, voorgenomen budgetoverhevelingen, voorgenomen inzet van reserves waarvan de onttrekking niet begroot is en vergelijkbare onderwerpen worden vóór collegebehandeling door de portefeuillehouder afgestemd met de wethouder Financiën.

Bestuursakkoord 2022 | 64

We staan voor zeer grote en complexe opgaven. Dat vraagt om goede samenwerking tussen de raad, het college, de organisatie en de stad. Het moet duidelijk zijn wat we van elkaar mogen verwachten. Na de presentatie van dit Bestuursakkoord werkt het college de ambities uit dit akkoord uit in een collegeprogramma. Dit wordt gekoppeld aan de planning & control cyclus en vormt het sturingsinstrument voor het gesprek met de raad en de organisatie over de realisatie van onze ambities. In 2024 voeren we een midterm review uit.

9

Samen verder

De kunst van het samenleven start met goede samenwerking. Samenwerking binnen én buiten het stadhuis. We zijn teleurgesteld dat het ons niet gelukt is om meer inwoners naar de stembus te trekken bij de gemeenteraadsverkiezingen. Het vertrouwen in de politiek en de overheid is historisch laag. Een toenemend aantal inwoners voelt zich niet gehoord of niet serieus genomen of gelooft niet dat de politiek iets voor hen kan betekenen. We hebben hier zelf ook aan bijgedragen. De toon van het debat in de gemeenteraad heeft in de afgelopen periode menigmaal de krant gehaald. Inwoners kunnen het gevoel hebben dat we meer met onszelf bezig zijn dan met de stad. Daarnaast zijn participatie­ trajecten niet altijd vlekkeloos verlopen, waarbij het geluid van de grootste voor- of tegenstanders in de media domineerde en we het stille midden onvoldoende hoorden. Wie vertrouwd wil worden moet betrouwbaar zijn. Dat begint met ‘doen wat we beloven’ en dus met uitvoeringskracht. Dat vergt goed samenspel tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie, waarbij rollen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn en we oog hebben voor de veelstemmigheid in de raad. Vanuit onze gezamenlijke passie voor de stad proberen we samen echt zaken voor elkaar te krijgen.

Daar zijn prettige omgangsvormen, een open houding tussen college en raad en een constructieve toon in het publieke debat voor nodig. We willen dat doen in goede samenwerking met de inwoners en andere belanghebbenden. We betrekken hen zodat zij zich ook echt gehoord

HOOFDSTUK 10

voelen bij besluitvorming die hen rechtstreeks aangaat. En niet het gevoel hebben van ‘schijn-inspraak’. Gelijktijdig blijft het een gegeven dat het uiteindelijke besluit niet iedereen zal bevallen. Het is essentieel dat we dilemma’s uitleggen en randvoorwaarden goed benoemen. Dat we goed inzicht geven in de complexiteit van de afweging die we moeten maken en hetgeen we als overheid wel en niet kunnen, ook in het licht van het grote maatschappelijke belang van sommige opgaven. Het creëren van begrip en heldere kaders aan de voorkant leidt tot meer acceptatie van de gekozen oplossing. Een betrouwbare overheid is vooral helder over zijn eigen rol, als facilitator én als wetgever en handhaver. We willen dus tot een constructieve en daadkrachtige samenwerking komen, waarbij inwoners en belanghebbenden goed worden gehoord en we samen met de stad resultaten bereiken. Hiervoor gaan we een samenwerkingsakkoord sluiten. In dit akkoord maken we concrete afspraken over de wijze waarop we samenwerken om uitvoering te geven aan dit bestuursakkoord. Afspraken over de manier waarop de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie met elkaar samenwerken en hoe we daarbij rolvast blijven. Afspraken over hoe we als college en raad (en als collegeleden en raadsleden onderling) met elkaar

Bestuursakkoord 2022 | 65

omgaan en de openheid die we daarbij hanteren. En de wijze waarop we omgaan met de stad en wie daarbij welke rol heeft en pakt. Dit gaat verder dan een lijst met omgangsvormen. We spreken elkaar aan als het niet loopt zoals afgesproken. We leggen in dit akkoord vast hoe we bij belangrijke grote nieuwe vraagstukken de raad, de partners in de stad en onze inwoners in positie brengen en welk soort participatieproces daar bij hoort. Bijvoorbeeld met een startnotitie bij een aantal grote nieuwe opgaven, zoals de Wielewaal. Juist om aan de voorkant de kaders vast te stellen en duidelijke verwachtingen te scheppen en zo ontevredenheid en wantrouwen te voorkomen. We vragen de griffier en de gemeentesecretaris om met een voorstel voor een samenwerkingsakkoord op hoofdlijnen te komen. Hiervoor halen ze zowel intern en extern input op. Dit voorstel bespreken de gemeenteraad en het college in de heisessie in september, wat moet leiden tot besluitvorming en ondertekening van het samenwerkingsakkoord in oktober 2022.

HOOFDSTUK 10

Bestuursakkoord 2022 | 66

College

John Jorritsma

Rik Thijs (GroenLinks)

Stijn Steenbakkers (CDA)

Burgemeester

Klimaat, energie, grond en vergroening

Brainport, economie, onderwijs, KnoopXL en Eindhoven Noordwest

▪ Openbare orde en veiligheid

▪ Klimaat en energietransitie

▪ Internationale aangelegenheden en acquisitie*

▪ Openbare ruimte, groen en water

▪ Economie, vestigingsklimaat en internationalisering ▪ Bedrijventerreinen en campussen

▪ Representatie en externe betrekkingen

▪ Milieu, externe veiligheid, bodem, geluid en luchtkwaliteit

▪ Public Affairs

▪ Grondzaken

▪ Innovatie en digitalisering (extern)

▪ Toezicht en handhaving (excl. milieu-, bouw- en woningtoezicht)

▪ Vergroening binnenstad

▪ Onderwijs VVE, PO-VO (incl. IHP)

▪ Vergunningen evenementen

▪ Verduurzaming vastgoed (incl. Duurzaamheidspact)

▪ Gebiedsontwikkeling Spoorzone / KnoopXL

▪ Bezwaar en beroep

▪ Wielewaal, Genneper Parken en Dommeldal ▪ Gebiedsontwikkeling Stadhuisplein ▪ Dierenwelzijn

* in afstemming met wethouder Economie

▪ Brainport: BNA en Regio Deal

▪ Gebiedsontwikkeling Noordwest (excl. Wielewaal)

HOOFDSTUK 10

Bestuursakkoord 2022 | 67

College

Mieke Verhees (PvdA)

Monique Esselbrugge (D66)

Saskia Lammers (GroenLinks)

Wonen, wijken, ruimte en dienstverlening

Hoger- en beroepsonderwijs, mobiliteit, binnenstad en Design District

Welzijn, werk, armoede, cultuur en design

▪ Wonen (excl. enkele gebiedsontwikkelingen)

▪ Mobiliteit en bereikbaarheid (incl. Eindhoven Airport)

▪ Werk & Inkomen en participatie

▪ Arbeidsmarkt

▪ Welzijn (sociale basis en WIJeindhoven)

▪ RO (excl. enkele gebiedsontwikkelingen) en Omgevingswet ▪ Verstedelijkingsstrategie

▪ Onderwijs MBO/HBO/WO

▪ Maatschappelijk vastgoed

▪ Binnenstadseconomie en centrumontwikkeling

▪ Bouw- en woningtoezicht ▪ Vergunningen ruimtelijk

▪ Design District

▪ Wijken en gebiedsgericht werken*

▪ Toerisme en vrije tijd

▪ Programma leefbaarheid en veiligheid Woensel Zuid (pact)

▪ Citymarketing en evenementen ▪ Inwonersparticipatie*

▪ Bedrijfsvoering inclusief P&O en ICT

▪ Brede Welvaart / Brainport voor iedereen*

▪ Dienstverlening *Stadsgezant: Doorbraak wijkgericht werken

*Stadsgezant: Brainport voor iedereen

▪ Armoede & Schulden ▪ Coördinatie ‘Huis naar werk’ ▪ Cultuur en design

HOOFDSTUK 10

Bestuursakkoord 2022 | 68

College

stadsgezanten

Maes van Lanschot (CDA)

Samir Toub (GroenLinks)

Angelique Bellemakers (PvdA)

Financiën, sport, erfgoed en regionale samenwerking

Diversiteit, zorg, jeugd en maatschappelijke ondersteuning

Stadsgezant ▪ Doorbraak wijkgericht werken

▪ Financiën

▪ Maatschappelijke zorg en ondersteuning (WMO)

▪ Regionale samenwerking ▪ Deelnemingen ▪ Erfgoed ▪ Sport

▪ Gezondheid ▪ Jeugd en Jeugdzorg ▪ Opvang, statushouders en vluchtelingen ▪ Diversiteit, inclusie en verbinding ▪ Toegankelijkheid

Janneke van Kessel (D66) Stadsgezant ▪ Brainport voor iedereen