Eindhoven - Bestuursakkoord 2022 - 2026 Samen morgen mooier maken

SAMEN MORGEN MOOIER MAKEN

Bestuursakkoord Eindhoven 2022-2026 GroenLinks - CDA - PvdA - D66

We maken duidelijke keuzes om onze groeiende stad klaar te maken voor de toekomst............................................... 3

Fijne en veilige woonwijken waar buren elkaar kennen 5.1 Wijken en buurten................................................................ 38 5.2 Veiligheid.............................................................................42

Een stad die stevig bijdraagt aan het tegengaan van klimaat­ verandering én die klaar is voor de weers­veranderingen die daarbij horen

Een levendige stad waar mensen zichzelf mogen zijn met cultuur, sport en ontspanning voor iedereen binnen handbereik

2.1 Klimaat en energie................................................................. 6

6.1 Inclusieve stad.................................................................... 44

2.2 Groen en biodiversiteit..........................................................10

6.2 Cultuur en Design................................................................. 43 6.3 Sport en bewegen................................................................. 51

Een innovatieve, ondernemende én sociale stad waar iedereen profiteert van de vooruitgang 3.1 Brainport voor iedereen......................................................... 13

Een toekomstbestendige gemeentelijke organisatie die haar inwoners hoort en helpt

3.2 Zorgzame stad...................................................................... 18

7.1

3.3 Werk, participatie en armoede................................................22

7.2 Inwoners helpen en betrekken............................................... 54

3.4 Organisatie Sociaal Domein...................................................25

7.3 Digitalisering....................................................................... 55

Organisatie.......................................................................... 53

7.4 Samenwerking regionaal en (inter)nationaal........................... 56 Betaalbare woningen bouwen in sterke samenhang met verduurzaming, groen en bereikbaarheid

Een stevig financieel fundament

4.1 Wonen................................................................................ 26

8.1 Financieel afwegingskader.....................................................57

4.2 Mobiliteit............................................................................. 32

8.2 Basisregels......................................................................... 62

INHOUD Foto’s: ©Twycer, Arno Fooyv, Jos Lammers, Loraine Bodewes, Jeroen de Priester, Mike Roelofs, Paul Raats, Rens van Mierlo (Zero040 studios)

Samen verder............................................................................ 64

Bestuursakkoord 2022 | 3

Eindhoven is een stad om trots op te zijn. Die trots wordt door velen gevoeld en willen we vasthouden en doorgeven aan volgende generaties. Dat betekent dat we urgente maatschappelijke opgaven moeten aanpakken. We nemen hiervoor lokaal onze verantwoordelijkheid. Met onze keuzes bestrijden we de klimaatcrisis, maken we de lucht gezonder, onze stad groener en leefbaarder, versterken we onze welvaart en verdelen we die eerlijker.

1

We maken duidelijke keuzes om onze groeiende stad klaar te maken voor de toekomst

Eindhoven is de stad waar de toekomst begint. Waar de wortels liggen van oplossingen voor de grote maatschappelijke vraagstukken van vandaag en morgen. Eindhoven is de stad van de Brainportsamenwerking tussen de bedrijven, kennisinstellingen, de overheden en onze inwoners. We doen het hier samen. Eindhoven is de stad die is gegroeid op de schouders van mensen uit alle windstreken. Dus moet Eindhoven ook de stad zijn van eerlijk delen, van oog en zorg voor elkaar, in het bijzonder voor de meest kwetsbaren. Eindhoven moet de stad van gelijke kansen zijn, waar het succes van velen wordt gedeeld door allen. Een stad van de toekomst, waar we een nieuwe balans vinden tussen welzijn, economie en ecologie. Onze stad zit dankzij groot economisch succes midden in een groeispurt, naar misschien wel 300.000 inwoners in 2040. Maar… bij een groeispurt hoort ook groeipijn. De woningnood is in heel Nederland groot, maar hier is die extra nijpend door de aanwas van nieuwe inwoners. Dat zet druk op onze wijken, waar de verschillen groter dreigen te worden tussen degenen die wél en niet mee profiteren van het succes van de stad. En het zet extra druk op de voorzieningen en de mobiliteit in en naar Eindhoven. Intussen kampen we met een aantal onzekerheden. Zo heeft de coronacrisis diepe sporen nagelaten in onze samenleving.

Onder andere bij jongeren, senioren, ondernemers, in het onderwijs en in de culturele sector.

HOOFDSTUK 1

Het is onzeker of het virus in het najaar weer oplaait. Daar komt de Oekraïneoorlog bij. We vangen grote aantallen vluchtelingen op en weten niet hoe één en ander zich zal ontwikkelen. De energieprijzen zijn geëxplodeerd met grote effecten op (kwetsbare) inwoners, maatschappelijke organisaties én ondernemers. Dat geeft begrijpelijke onrust in de stad. De grote opgaven en onzekerheden vragen meer dan ooit om goede samenwerking, tussen overheid, bedrijfsleven, instellingen en inwoners. We verwachten dat iedereen verantwoordelijkheid voelt en neemt voor de stad waarin we leven. Van ons als lokale overheid vragen deze tijden om hoge ambities en scherpe keuzes. Dat is dan ook de koers die de coalitie van GroenLinks, CDA, PvdA en D66 wil varen. We gaan de komende periode werken aan een stad die stevig bijdraagt aan het tegengaan van klimaatverandering, én die klaar is voor de weersveranderingen die daarbij horen. We vragen daarmee ook iets van onze inwoners. Tegelijk biedt het kansen om de stad groener en gezonder te maken en de openbare ruimte zo in te richten dat iedereen er graag gebruik van maakt om te spelen, te bewegen of te ontmoeten. Maar waarmee we ook de biodiversiteit in onze stad versterken, wat goed is voor mens en dier.

Als er één regio is waar bedrijven groot en klein, samen met de onderwijsinstellingen het verschil kunnen maken met creatieve technologische oplossingen voor bijvoorbeeld klimaatproblemen, dan is het Brainport Eindhoven. We blijven ons inzetten voor een innovatieve, ondernemende én sociale stad. Waar de unieke en succesvolle Brainport-economie zorgt voor vooruitgang waarvan alle Eindhovenaren meeprofiteren. Waar we zorgen voor mensen die de boot dreigen te missen. En voor degenen die onze hulp en zorg om andere redenen nodig hebben, bijvoorbeeld door een ziekte, beperking of ouderdom. We gaan voor gelijke kansen, eerlijk delen, brede welvaart, een ‘Brainport voor iedereen’. Het bedrijfsleven heeft hier ook een grote verantwoordelijkheid. We vinden dit zo’n belangrijke opgave, dat de coalitie een stadsgezant aanstelt om hier focus op te houden. Die keuze wordt verderop in het akkoord toegelicht.

Bestuurskkoord 2022 | 4

Eerlijk delen gaat ook op voor de ruimte in onze stad. We gaan de komende jaren de woningbouw flink stimuleren, met grote aandacht voor betaalbaarheid en duurzaamheid. Dit doen we in de binnenstad en in de wijken, met zowel grote gebiedsontwikkelingen als ‘postzegelplannetjes’. Echter, met alleen huizen bouwen zijn we er niet. Onze bereikbaarheid staat onder druk en de luchtkwaliteit is op een aantal plekken slecht in onze stad. Om onze stad voor iedereen groen, leefbaar en bereikbaar te houden, zullen we dus anders om moeten gaan met mobiliteit en échte alternatieven voor de auto bieden. Wijken en buurten bestaan uit meer dan huizen. Zij bestaan vooral uit mensen en voelen pas fijn als die mensen elkaar kennen, helpen en vertrouwen. Daar is een basisgevoel van veiligheid voor nodig. En het vraagt om genoeg voorzieningen in de buurt, om ontmoetingsplekken en om activiteiten. Ook voor een stevige focus op de wijkenaanpak kiest deze coalitie voor de inzet van een stadsgezant. We gaan voor levendige wijken of beter nog: voor een levendige stad. Waar mensen zichzelf mogen zijn ongeacht afkomst, identiteit, religie of van wie je houdt. Een bruisende stad, waar je kunt winkelen, uitgaan of bewegen naar hartenlust. We gaan voor een Eindhoven waar cultuur, sport en ontspanning voor iedereen binnen handbereik zijn.

Om dit alles voor elkaar te krijgen zal de gemeentelijke organisatie moeten meegroeien met de stad en de bijbehorende ambities voor de toekomst. Naar een organisatie die een heldere koers heeft, goed samenwerkt met de stad en die haar inwoners écht hoort en helpt. Een organisatie die een stevig financieel fundament heeft om op te bouwen en oog heeft voor de financiële situatie van onze inwoners en organisaties. Zodat we onze stad telkens een beetje beter kunnen achterlaten voor volgende generaties.

HOOFDSTUK 1

Om een goede start te maken met de gehele gemeenteraad voor de opgaven waar we als stad voor staan, hebben we gekeken waar we raakvlakken hebben met de ambities van de niet-formerende partijen. We hebben met hen gesprekken gevoerd en een aantal verwijzingen naar gedeelde ambities (met toestemming) in dit akkoord opgenomen. Onze ambities zijn uitgewerkt in concrete actiepunten, zodat de lezer van dit akkoord meteen ziet wat we gaan doen. We willen vanaf dag één stappen zetten en met verve uitvoering geven aan dit akkoord. In het laatste hoofdstuk geven we een doorkijk naar de toekomst: hoe willen we samen verdergaan na de presentatie en vaststelling van dit bestuursakkoord. We hopen in elk geval dat dit akkoord duidelijk laat zien dat we voor grote uitdagingen staan. Maar vooral dat we samen de kans hebben om het Eindhoven van vandaag en morgen mooier te maken. Voor onszelf en voor onze kinderen. Eindhoven, 10 juni 2022 GroenLinks, CDA, PvdA, D66

Bestuurskkoord 2022 | 5

Bestuursakkoord 2022 | 6

2.1 Klimaat en energie

2

Een stad die stevig bijdraagt aan het tegengaan van klimaatverandering én die klaar is voor de weers­ veranderingen die daarbij horen

De klimaatcrisis is één van de grootste uitdagingen van deze tijd. Het tegengaan van klimaatverandering is urgent en noodzakelijk voor de bescherming van mens, dier, natuur en milieu. We pakken de problemen in de stad stevig aan, én zien de kansen die dit biedt voor onze inwoners en regio. De aanpak van klimaatverandering draagt namelijk bij aan een groene, fijne stad om in te wonen en te leven. Daarnaast kunnen wij als stad van kennis en innovatie als geen ander bijdragen aan slimme oplossingen die wereldwijd een rol spelen in het tegengaan van klimaatverandering. We zijn trots dat Eindhoven samen met Helmond is aangewezen als experimenteer- en innovatieplek voor de Europese missie Klimaatneutrale en Slimme steden. We schroeven daarmee onze ambities flink op, benutten dit om kennis te delen en vergroten de kans op Europese cofinanciering. De klimaatambities van onze stad werken duidelijk door in de andere grote opgaven waar we voor aan de lat staan, zoals mobiliteit, wonen en werk. Naast het tegengaan van klimaatverandering maken we de stad robuuster voor weersverandering, onder andere door verder te vergroenen. We kiezen voor een ambitieuze en eerlijke transitie, waarbij iedereen zijn verantwoordelijkheid kan en moet nemen. Daarbij hebben we oog voor draagkracht en energiearmoede.

Er komen hier geen klimaatwinnaars en klimaatverliezers, maar iedereen kan helpen én profiteren bij het verduurzamen van onze stad. We zetten fors in op de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad met bijvoorbeeld zonnepanelen, isolatie, en bouwen nieuwbouwwoningen duurzaam en circulair. We zien deze transitie ook als een kans om fors te investeren in onze wijken, met het realiseren van comfortabelere woningen met lagere energielasten en een groenere, prettige leefomgeving.

HOOFDSTUK 2

De verduurzaming van onze stad vraagt om intensieve samenwerking met bedrijven. We gaan van bespreken naar afspreken, en we handhaven waar nodig. Het klimaat- en duurzaamheidsvraagstuk is complex. Hier ligt een kans voor onze Brainportregio met kennisinstellingen, startups en bedrijven die op wereldschaal een verschil kunnen maken; onze regio als de kraamkamer voor klimaatinnovatie. We trekken daarom samen met de Brainportregio op richting provincie, het Rijk en Europa voor meer financiële middelen en meer experimenteerruimte om onze klimaatdoelstellingen te realiseren. Kortom, wij gaan voor een ambitieus klimaatbeleid, dat rechtvaardig en betaalbaar is voor onze inwoners en toekomstige generaties.

EUROPESE KLIMAATMISSIE

▪ We nemen onze verantwoordelijkheid om de internationale klimaat­ doelstellingen te halen. Als geselecteerde stad voor de Europese missie Klimaatneutrale en Slimme steden onderschrijven we de ambitie en willen we een aanzienlijke versnelling realiseren om klimaatneutraal te zijn in 2030. We gaan hiervoor de contractonderhandelingen aan met de Europese Commissie en werken een klimaatactieplan uit dat inzet op vergroening, innovatie en gedragsverandering. We doen dat samen met de aanwezige kennis en innovatiekracht in de regio. ▪ Met deelname aan de Europese stedenmissie schroeven we onze huidige ambitie zoals opgenomen in onze Klimaatverordening dus op. Onze Klimaatverordening zien we als onze uiterste ondergrens, met een vermindering van broeikasgassen met ten minste 55% in 2030 en ten minste 95% in 2050.

Bestuursakkoord 2022 | 7

HOOFDSTUK 2

Bestuursakkoord 2022 | 8

GEBIEDSGERICHTE AANPAK EN ENERGIEARMOEDE

SAMENWERKEN MET DE STAD

▪ De warmtetransitie gaan we versnellen, als eerste door werk te maken van geïsoleerde huizen. Dit zetten we ook door in het Duurzaamheidspact met de woningcorporaties. Onderzoek van TNO1 wijst uit dat energiearmoede een groot probleem wordt in Nederland, vooral in de grote steden waaronder Eindhoven. Energiearmoede treft de hele stad, waarbij we een aantal piekbuurten kennen. We streven naar betaalbare energielasten voor iedereen en daarom helpen we huishoudens met lage inkomens in tochtige huizen met het omlaag brengen van hun energierekening. We zetten in op ons energiebesparingsprogramma en schalen op waar mogelijk. Te beginnen met de woningen met een laag energielabel (D t/m F) om zo snel mogelijk het hoogste rendement te behalen.

▪ Via het Eindhovens Energieloket en in samenwerking met 040energie, begeleiden we inwoners en voorzien we hen van onafhankelijke informatie over de verduurzaming van hun huis. Dit digitale loket ontwikkelen we door naar een fysieke vorm op één of meerdere plekken in de stad, zodat we naast de inwoner staan met onze ondersteuning.

▪ Voor de warmtetransitie kiezen we voor de slimste oplossing per gebied, met onder andere warmtenetten en all-electric-oplossingen. We ondersteunen de zoektocht naar de mogelijkheden voor geothermie. We houden vast aan onze ambities rondom het aardgasvrij maken van onze wijken. ▪ Om de klimaatopgave gezamenlijk en gebiedsgericht aan te pakken en regie ook bij de inwoners zelf te leggen, ondersteunen we buurtcoalities bestaande uit inwoners, ondernemers, corporaties en andere belanghebbenden. We belonen goede ideeën van inwoners, bijvoorbeeld met een jaarlijkse prijsvraag. ▪ We stimuleren inwoners en bedrijven om hun daken en gevels vol te leggen met zonnepanelen of, als dat niet mogelijk is, daken te vergroenen. Bij nieuwbouw maken we het verplicht en bij bestaande daken streven we ernaar om geen enkel dak onbenut te laten. ▪ We onderzoeken of we grote, open, versteende terreinen zoals parkeerplaatsen kunnen gebruiken voor een zonnepanelenoverkapping en sportvelden voor mobiele zonnevelden. Ook kijken we of we zonnepanelen bij geluidsschermen rondom onze wegen kunnen plaatsen. 1

TNO, De feiten over energiearmoede in Nederland, september 2021

▪ We zetten in op bewustwording en gedragsverandering op het gebied van consumptie en leefpatronen, met campagnes en creatieve ideeën. We benutten daarbij onze partners in de stad zoals culturele instellingen en we versterken het Klimaatnetwerk 040. ▪ We sluiten klimaatdeals met bedrijven en organisaties in de stad waarin we concrete afspraken maken over de inzet om CO2-uitstoot te beperken. Voor bedrijven die niet mee willen in de transitie nemen we maatregelen binnen de geldende wet- en regelgeving en handhaven daarop. Op bedrijventerreinen zien we specifiek kansen voor afspraken over vergroening, verduurzaming en circulaire economie. ▪ In Eindhoven staan we voor een schone, duurzame economie en een gezonde leefomgeving. In de aanpak van de klimaatopgave richten we ons op de grootste vervuilers in onze stad, waarbij we inzetten op de beste technieken om processen te verduurzamen en overlast te beperken.

Verkiezingsprogramma SP: “Er is behoefte aan ontzorging bij de verduurzaming van woningen. Onder erkenning van het goede werk dat 040energie doet, is er behoefte aan verdergaande organisatie die een winkelfunctie heeft.”

HOOFDSTUK 2

INFRASTRUCTUUR

▪ Ons elektriciteitsnet staat extra onder druk door de grote groei van de stad en zal naar verwachting de komende tijd zijn maximale capaciteit bereiken. Dat is een groot risico, omdat het alles op slot zet voor onze grote opgaven. We maken ons daarom samen met de Brainportpartners hard voor de opschaling van het elektriciteitsnet, omdat dat noodzakelijk is om de energietransitie te kunnen realiseren. ▪ Voor Eindhoven-Noord is door de gemeente al budget gereserveerd om de hoogspanningsleidingen onder de grond te brengen. Deze ambitie houden we ook vast voor de rest van de stad. We zijn daarvoor wel afhankelijk van partners. ▪ De uitkomsten van het onderzoek over het uitfaseren van de biomassa­ centrale pakken we op. Met Ennatuurlijk gaan we in gesprek of het uitfaseren van hun biomassacentrale ook mogelijk is. Waar mogelijk leggen we nieuwe verplichtingen op over het verduurzamen van de warmtecentrale.

HET GOEDE VOORBEELD

▪ Als gemeente geven wij het goede voorbeeld met hoge duurzaam­ heidseisen in onze bedrijfsvoering en inkoop/aanbestedingen. We hebben al flinke stappen gezet in de verduurzaming van ons vastgoed in de stad en gaan aan de slag met de volgende fase. Daar profiteert iedereen van, want ons maatschappelijk vastgoed is voor onze inwoners. Denk aan buurthuizen, sportaccommodaties, onderwijshuisvesting en cultuur/ ateliers. ▪ We vertalen onze klimaatambities naar concrete doelstellingen voor de verschillende programma’s en sectoren binnen de gemeente. Dat betekent dat alle organisatieonderdelen een eigen verantwoordelijkheid hebben in de aanpak van klimaatverandering en daartoe uitgerust zijn.

Bestuursakkoord 2022 | 9

▪ We hebben een publieke taak om grip te krijgen op de energietransitie en de maatschappelijke belangen zoals betaalbaarheid, duurzaamheid en ontwikkeling van onze stad te borgen en energiemonopolies te voorkomen. Hiertoe onderzoeken we de mogelijkheden voor uitbreiding van ons warmtebedrijf naar bijvoorbeeld een (regionaal) energiebedrijf. ▪ We zetten in op klimaatinnovaties die in onze eigen regio ontwikkeld worden. Waar mogelijk treden we op als ‘launching customer’ of ‘living lab’ en proberen we nieuwe klimaatinnovaties uit in onze stad. ▪ We onderzoeken met partners in onze stad de mogelijkheid voor een duurzaamheidsversnellingsfonds, wat mogelijk revolverend kan worden ingezet. De gemeente kan hier ook een bijdrage aan leveren. Daarnaast willen we via onze deelnemingen organisaties stimuleren om proeftuin te zijn voor lokale innovaties.

CIRCULAIRE ECONOMIE EN AFVAL

▪ We implementeren de afvalstrategie 2021-2025, waarbij op korte termijn de focus ligt op het verhogen van het (bron)scheidingsrendement. We blijven samen met andere gemeenten in de regio volop inzetten op het nascheiden van afval en om de knelpunten die daarvoor nu in beeld zijn weg te nemen. We streven ernaar dat nascheiden medio 2028 van start kan gaan. ▪ We werken een plan uit voor circulaire economie, waarbij we in lijn met de ambities van het Rijk streven naar 50% minder grondstoffenverbruik in 2030. We hanteren daarbij als uitgangspunt ‘afval voor de één is grondstof voor de ander’.

Verkiezingsprogramma VVD: “De energietransitie en verduurzaming bieden grote kansen voor het stimuleren van innovatie en werkgelegenheid. […] De gemeente geeft lokale ondernemers een reële kans bij opdrachten en inkopen, ook als ‘launching customer’.“

Bestuursakkoord 2022 | 10

2.2 Groen en biodiversiteit Eindhoven is een prachtige groene stad dankzij haar unieke natuur tot in de binnenstad. We willen een groene omgeving voor alle Eindhovenaren. Dit verrijkt de stad, biedt mogelijkheden voor ontspanning en is goed voor onze gezondheid. Groen is ook essentieel om de gevolgen van klimaat­ verandering op te vangen. Het is nodig om regenwater snel genoeg te kunnen afvoeren en overstromingen te voorkomen. En het biedt verkoeling als temperaturen hoog oplopen. De biodiversiteit staat zwaar onder druk. Wereldwijd, maar ook hier in Eindhoven. Daarom is biodiversiteit een speerpunt bij de inrichting van onze stad. We nemen als uitgangspunt dat iedere inwoner binnen vijf minuten lopen van huis in het groen moet kunnen zijn en binnen vijf minuten fietsen in een groot park. We maken een analyse om de plekken te identificeren waar dit nog niet het geval is en maken daarvoor een plan. We gaan de groengebieden beter met elkaar verbinden en zetten in op het vergroenen van groenarme wijken en de binnenstad. Daarmee bouwen we aan een fijnmazig groen netwerk in de stad waar mensen kunnen ontspannen en dieren kunnen leven. We dragen bij aan het realiseren van meer groen in de wijken, waarbij we samen met inwoners kijken wat waar het beste past.

HOOFDSTUK 2

Bestuursakkoord 2022 | 11

VERSTERKEN VAN GROEN EN WATER

GROENE WIJKEN

▪ We beschermen onze groene wiggen en vermijden daar zoveel mogelijk extra bebouwing en verkeer.

▪ We hebben de ambitie om 50 straten te vergroenen. Ook zetten we in op het ontharden van tuinen in de wijken, bij bestaande en nieuwe woningen. Hierover maken we ook afspraken met de corporaties en geven we een vervolg aan ‘Operatie Steenbreek’.

▪ Het recent aangekochte Landgoed De Wielewaal stellen we op termijn (deels) open voor publiek, waarbij we in samenspraak met de stad een ontwikkelplan maken. Een sluitende businesscase is randvoorwaardelijk. We koesteren daarbij de grote natuurwaarde en biodiversiteit en stellen grenzen aan het toevoegen van functies. ▪ We hebben speciale aandacht voor het vergroenen van het centrum. Het liefst op ooghoogte, maar ook met groene daken. Het groenplan centrum is daarvoor de basis en werken we verder uit. Onze inzet is dat ontwikkelaars, provincie, rijk en Europa hier aan bijdragen, bijvoorbeeld via het Groenontwikkelfonds Brabant. ▪ Te vaak zien we dat groen in de plannen niet of slechts minimaal gerealiseerd wordt. Bij (nieuwe) ontwikkelingen mag groen daarom niet standaard het sluitstuk zijn en het eerste waarop bezuinigd wordt. Ook na realisatie controleren we hierop. ▪ In samenwerking met het bedrijfsleven willen we bedrijventerreinen vergroenen (o.a. daken en gevels). ▪ Groen én water zijn belangrijk om ons weerbaar te maken tegen klimaat­ verandering. We zetten dus ook in op meer water in de openbare ruimte. De Gender laten we zoveel mogelijk boven de grond stromen. We zorgen voor fonteinen en waterspeelplekken, zodat inwoners hier verkoeling kunnen zoeken. Verder onderzoeken we de mogelijkheid voor een watertappunt in elk park.

▪ We zorgen voor voldoende parkjes, plantsoenen en snippergroen, met aandacht voor biodiversiteit. We combineren het toevoegen van groen waar mogelijk met het creëren van ontmoetingsplekken en openbare beweegvoorzieningen voor alle leeftijden. ▪ We ontwikkelen een pleintjesplan, waarbij we samen met inwoners en ondernemers in de wijk de ontmoetingsplekken vergroenen. We houden daarbij rekening met de huidige functie. ▪ Het creëren van natuurlijke speelplaatsen2 met ruimte voor natuur­ educatie op scholen blijven we stimuleren. Bij succes verlengen we de huidige subsidieregeling. ▪ We waarderen en stimuleren initiatieven van inwoners gericht op het vergroenen van de stad en het verminderen van zwerfafval zoals Adopteer een straat, ‘Troep Troopers’ en ‘roverstuinen’. We faciliteren initiatieven voor ‘tiny forests’, maar ook (tijdelijke) initiatieven op braakliggende terreinen zoals buurtmoestuinen, stadslandbouw, natuurspeelplaatsen en bijenvelden. ▪ Om het aantal bomen in Eindhoven flink te laten groeien, planten we voor elke nieuwe Eindhovenaar (geboren of hiernaartoe verhuisd) een nieuwe boom.

2 Zie ook verkiezingsprogramma Partij voor de Dieren, pagina 21

HOOFDSTUK 2

Bestuursakkoord 2022 | 12

ONDERHOUD EN BEHEER

DIERENWELZIJN

▪ In het onderhoud en beheer van ons groen houden we zoveel mogelijk rekening met biodiversiteit, met aandacht voor (verkeers)veiligheid. We gaan inheemse soorten beter beschermen. Bij evenementen in onze groengebieden kijken we kritisch naar wat kan. Het groenbeleidsplan is hierbij leidend. Kosten voor natuurherstel worden verhaald op de veroorzaker. Bij herhaalde misstanden krijgen organisaties geen toestemming meer om iets te ondernemen of organiseren in de stad.

▪ Onze omgeving is van mens en dier. We nemen gerichte maatregelen om de natuurlijke leefomgeving van dieren (dag en nacht) te beschermen, bijvoorbeeld door slimme keuzes in straatverlichting, het maken van rustgebieden voor dieren of het plaatsen van uilenkasten, vleermuis­ kasten en realiseren van egelsnelwegen. We staan voor goede opvang van dieren in het nieuwe dierenasiel en zetten in op goede voorlichting aan mensen die een dier adopteren.

▪ Als de pilot bladkorven een succes is, zetten we deze voort op plekken in de stad waar daar behoefte aan is. Op andere plekken in de stad stimuleren we juist om blad te laten liggen of in de borders te vegen, voor het verbeteren van de biodiversiteit. We houden daarbij rekening met veiligheid en maken fietspaden bijvoorbeeld bladvrij.

▪ Dieren hebben recht op een respectvolle behandeling. We treden proactief op tegen dierenmishandeling en excessen bij evenementen met dieren. We bevorderen de samenwerking tussen de dierenambulance, dieren­ opvang­centra en hulpdiensten zoals de (dieren)politie en brandweer.

▪ De stad en openbare ruimte is van ons allemaal. Wij zijn als gemeente verantwoordelijk voor het onderhoud en beheer maar hebben daar ook de oren en ogen van onze inwoners voor nodig. We blijven de ‘Buiten Beter’app nadrukkelijk onder de aandacht brengen.

Verkiezingsprogramma Partij voor de Dieren: “Goede zorg voor dieren begint met de juiste kennis over verzorging, aanschaf, huisvesting en het natuurlijke gedrag van dieren. Daarom wil de Partij voor de Dieren dat Eindhoven zijn inwoners actief informeert.”

Bestuursakkoord 2022 | 13

3.1 Brainport voor iedereen

3

Een innovatieve, ondernemende én sociale stad waar iedereen profiteert van de vooruitgang

Brainport Eindhoven is, met de unieke samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden, dé innovatiemotor en aanjager van de Nederlandse economie. Onze kennis­intensieve innovatieve maakindustrie, vooraanstaande kennis- en onderwijs­instituten en onze harde werkers ontwikkelen samen oplossingen voor de grote uitdagingen in de wereld. Denk aan de energietransitie, verduurzaming, digitalisering, zorg en gezondheid. Daar zijn niet alleen grote spelers zoals ASML, Philips, NXP, VDL en de Technische Universiteit Eindhoven bij betrokken. Maar ook duizenden MKB bedrijven in onze regio die onderdelen ontwerpen, ontwikkelen en produceren die door de grote spelers in hun eindproducten worden verwerkt. En dat doen ze met medewerkers op alle opleidings­niveaus: van knappe denkers tot vakkundige doeners. Daar zijn we trots op en dat koesteren we. Tegelijk zien we dat de enorme groei van de grote bedrijven en de keten van innovatieve toeleverende MKB-ondernemingen daar omheen grote druk zet op onze stad. De prognose is dat er in 2040 ongeveer 300.000 inwoners zullen zijn. Daarnaast is de verwachting dat er regionaal 72.000 banen bijkomen. De komende periode moeten er dan ook minimaal 62.000 woningen worden bijgebouwd in de regio, waarvan 40.000 in Eindhoven.

Dat legt niet alleen extra druk op de overspannen woningmarkt en de bereikbaarheid, maar ook op het samenleven in wijken waar veel nieuwe bewoners uit alle windstreken instromen. Groei betekent niet alleen vooruit kijken, maar ook achterom: kan iedereen wel meekomen? De verschillen tussen inwoners die wel en niet mee profiteren van de florerende Brainporteconomie worden steeds meer voelbaar. Hier willen wij zichtbaar verandering in brengen, maar daarvoor staan niet alleen wij aan de lat. Hier ligt ook nadrukkelijk een substantiële rol voor het bedrijfsleven en de kennisinstellingen. ‘Noblesse oblige’: succes brengt ook een verantwoordelijkheid met zich mee.

HOOFDSTUK 3

Janneke van Kessel (D66)

Stadsgezant Brainport voor iedereen

Bestuursakkoord 2022 | 14

Niet alle Eindhovenaren ervaren het succes van onze stad. Om dit te verbeteren, moeten we anders omgaan met welvaart, welzijn, groei en gelijke kansen. Die verant­woordelijk­heid dragen we samen met onze Eindhovense maatschappelijke partners en het bedrijfsleven. Het wordt tijd om hier versnelling in aan te brengen, zodat iedereen deelt in het succes van Brainport. Daarom stelt dit college een stadsgezant ‘Brainport voor iedereen’ aan. D66 draagt hiervoor Janneke van Kessel voor. Janneke gaat zich met de Sociale Brainport Agenda inzetten voor meer kansengelijkheid en brede welvaart in Eindhoven. We moeten zorgen dat inwoners een stevige stem hebben in de ontwikkeling van de stad. De samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijfsleven breiden we uit met maatschappelijke organisaties. En er wordt gezocht naar nieuwe ideeën en creatieve vormen om inwoners beter te betrekken bij beleids- en besluitvorming. Bestuurlijk valt de stadsgezant binnen de portefeuille van haar partijgenoot in het college.

SOCIALE BRAINPORT AGENDA

▪ We waarderen de initiatieven die het Partnerfonds Brainport Eindhoven en Impact040 ontwikkelen om bij te dragen aan het terugdringen van bijvoorbeeld laaggeletterdheid en schulden. Maar de tijd van losse projecten is voorbij. Initiatieven moeten gebundeld en opgeschaald worden. Wij nemen de regie bij het ontwikkelen van een stevige Sociale Brainport Agenda met langeter­mijnperspectief. Deze agenda werken we in nauwe samenwerking met de bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners (hierna: partners) uit in concrete programma’s. We blijven als overheid zelf verantwoordelijk voor onze maatschappelijke opgaven, maar maken samen met de bedrijven afspraken hoe zij hier aan gaan bijdragen. ▪ We kiezen voor een afgebakend aantal vraagstukken dat we gezamenlijk willen aanpakken, waaronder: 1. onbenut arbeidspotentieel inclusief inwoners met afstand tot de arbeidsmarkt 2. kansengelijkheid / kansenagenda jeugd 3. armoede en schulden 4. de woningbouwopgave 5. voorzieningen We denken dan bijvoorbeeld aan afspraken over: ▪ omscholingsfonds ▪ Rijke schooldag ▪ baangaranties ▪ baangaranties ▪ aanpak laaggeletterdheid ▪ Brainport traineeship ▪ jobcarving ▪ cultuur ▪ stages ▪ bibliotheek ▪ leer-werkplekken ▪ sport ▪ inbesteding ▪ groen ▪ flex/vast ▪ etc... ▪ afspraken in de keten / Brainport zekerheidsclausule

HOOFDSTUK 3

Bestuursakkoord 2022 | 15

▪ Binnen een jaar maken we bindende en concreet geformuleerde afspraken met elkaar over doelen, mijlpalen en in te zetten capaciteit en middelen vanuit de verschillende partners, waarbij we oog hebben voor elkaars belang. Afspraak is afspraak; we zien erop toe dat afspraken ook worden nagekomen. Dat geldt dus ook voor de gemeente zelf.

het sluiten van een nieuwe Regio Deal met het Rijk, maar benutten onze mainportstatus om in de breedte aanspraak te maken op rijksmiddelen en fondsen. Waaronder het klimaatfonds, het mobiliteitsfonds, het groeifonds, het volkshuisvestingsfonds en de woningbouwimpulsmiddelen. We bekijken dit vanuit de bril van brede welvaart.

▪ We onderzoeken de beste samenwerkingsvorm, waarbij commitment en eigenaarschap van het bedrijfsleven geborgd worden, evenals de rol van de gemeente als hoeder van het publiek belang en bewaker van de ‘zachte stem’.

▪ De pijler woon- en leefklimaat richt zich in het bijzonder op één van onze grote opgaven: de groei van de stad en regio. Samen met onze partners zetten we in op forse investeringen vanuit het Rijk en de provincie in onze woningbouwopgave, onze mobiliteitsopgave en ons leefklimaat (voorzieningen, openbare ruimte en groen, samenleven).

▪ We nemen het initiatief voor een gemeenschappelijk fonds waaruit de programma’s en projecten kunnen worden gefinancierd. We verwachten van met name de grote bedrijven dat zij hieraan bijdragen. Ook kijken we naar mogelijkheden van cofinanciering vanuit de EU, het Rijk en/of de provincie.

DOORONTWIKKELING MAINPORTSTATUS

Het kabinet Rutte IV heeft in haar coalitieakkoord de ambitie verwoord om de mainportstatus van Brainport Eindhoven door te ontwikkelen. De huidige Brainport Nationale Actieagenda krijgt hiermee een vervolg. We werken hierin nauw samen met onze Triple Helix partners. We hebben een unieke positie: we zijn de enige regio die in het kader van (regionale) economische ontwikkeling expliciet benoemd is. Het rijk zet hier op in vanwege het belang van de bedrijven en kennisinstellingen voor het toekomstig verdienvermogen en de werkgelegenheid in Nederland. De mainportstatus biedt ons de mogelijkheid om het Rijk medeverantwoordelijk te maken voor onze grote opgaven. ▪ We benutten deze unieke positie om de samenwerking met de provincie, het Rijk en Europa te intensiveren en daarmee krachten én middelen te bundelen op de opgaven die door Rijk en regio zijn gedefinieerd: 1. kennis, innovatie en ondernemen, 2. talent, arbeidsmarkt en 3. woon- en leefklimaat. We zetten niet alleen in op

▪ Economische ontwikkeling is geen doel op zich, maar een middel voor brede welvaart (sociaal, economisch, menselijk en natuurlijk kapitaal). Het gaat niet primair om de bedrijven, maar om de welvaart en het welzijn van alle inwoners, nu en in de toekomst. Brede welvaart is ook nadrukkelijk uitgangspunt bij de aanvraag voor een nieuwe Regio Deal. Met onze monitor ‘brede welvaart’ houden we vinger aan de pols en monitoren we de effecten van de groeispurt op onze stad.

ONDERNEMEN

▪ Startups en scale-ups zijn van groot belang voor onze regio. Om in de groeiende vraag naar werk- en bedrijfsruimten te voorzien, stimuleren we de ontwikkeling van nieuwe betaalbare broedplaatsen, werkplekken en bedrijfslocaties. Dit doen we bij voorkeur in bedrijfsverzamelgebouwen om ook ontmoeting, kruisbestuiving en innovatie te bevorderen. ▪ We sluiten met onze gemeentelijke dienstverlening aan op ‘The Gate’, het gezamenlijke platform van de TU/e, Brainport Development, de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM), Fontys Hogescholen en Summa College, waar startups in de eerste fase van hun bestaan terecht kunnen voor informatie en advies.

HOOFDSTUK 3

▪ In ons inkoopbeleid maken we het mogelijk om vaker de samenwerking aan te gaan met lokale innovatieve startups die een bijdrage leveren aan onze maatschappelijke opgaven. Waar kansrijk, treden we op als launching customer. Kosten zijn niet het enige criterium waarop we selecteren. Ook hebben we oog voor de lokale MKB-ers. Zij zijn een belangrijke werkgever in de regio en een drijvende kracht van onze economie. We kopen zoveel mogelijk lokaal in en zoeken daarbij creatief naar wat mogelijk is. ▪ We verminderen waar het kan de regeldruk voor MKB ondernemers en houden lokale regels tegen het licht om nut en noodzaak te heroverwegen. Hierbij geldt: ‘snappen of schrappen’. ▪ Het ondernemersloket dat in de Coronacrisis is opgezet ontwikkelen we door naar een loket dat MKB-ers ook ondersteunt in hun ambities op het gebied van verduurzaming, digitalisering en internationaal ondernemen. We onderzoeken de mogelijkheden om hier samen met het Rijk en de provincie financiële middelen voor beschikbaar te stellen, naar het voorbeeld van de landelijke ‘MKB-deals’. ▪ We ontwikkelen een stevige aanpak in samenwerking met de werkgevers, de werknemersverenigingen, het UWV, Ergon en de onderwijsinstellingen om tegemoet te komen aan de grote vraag naar werknemers in de tekortsectoren (verduurzaming, zorg, onderwijs, techniek, bouw, veiligheid).

Zo willen we bijvoorbeeld dat er een ‘groene banenplan’ komt om werkzoekenden om- of bij te scholen voor een baan in de energietransitie. Het Huis naar Werk speelt hierin een cruciale rol en zet in op het begeleiden van mensen van uitkering naar werk, van werk naar werk en van onderwijs naar werk. We ondervinden grote hinder van knellende regelgeving en gescheiden verantwoordingseisen. We blijven daarom lobbyen bij het Rijk om budgetten voor omscholing en begeleiding ontschot in te kunnen zetten.

Bestuursakkoord 2022 | 16

CAMPUSSEN EN BEDRIJVENTERREINEN

▪ We zetten gericht in op het aantrekken van bedrijvigheid die bij ons innovatieve profiel past, met specifiek aandacht voor sociale, duurzame bedrijven. We willen voorkomen dat onze stad vol komt te staan met bijvoorbeeld ‘logistieke dozen’. Onze campussen en bedrijventerreinen zijn belangrijk voor de stad en de banen van morgen. ▪ Onze campussen (TU/e, HTC, Strijp-S / T en BIC) zijn de innovatie hotspots voor onze regio. Daarom verstevigen we de samenwerking tussen de campussen in een bestuurlijk campusoverleg, inclusief uitvoering. We stimuleren samenwerking en het maken van gezamenlijke afspraken op al onze bedrijventerreinen op het gebied van o.a. duurzaam­heid, circulariteit, innovatie, veiligheid en vergroening. ▪ Bij de programmering bedrijventerreinen zijn de huidige kaders leidend. We zien daarnaast dat de vraag naar ‘ruimte om te ondernemen’ stijgt. Om dit en nieuwe ontwikkelingen te faciliteren kijken wij nadrukkelijk naar de doorontwikkeling en uitbreiding binnen onze bestaande campussen. Dit vanuit de gedachte dat er zo gewerkt kan worden aan een sterk en innovatief vestigingsklimaat. ▪ Bedrijventerrein de Hurk is een belangrijke plek voor onze werkgelegen­ heid en moet dat ook blijven. We zien echter ook dat er verbeteringen mogelijk zijn.

We gaan daarom samen met bedrijven en bewoners van en rondom de Hurk een perspectief richting 2030 formuleren inclusief belangrijke mijlpalen. Hierbij spelen ondernemers­klimaat, duurzaamheid, veiligheid, gezondheid en overlast een belangrijke rol. Dit gezamenlijke perspectief moet de aantrekkelijkheid en de balans tussen werken op het terrein en wonen in de omgeving verbeteren. We zitten op dit moment in een afronding van het traject rondom de woonboten en blijven bij de eerdere besluitvorming van Raad en College. Met de vijf meest overlastgevende bedrijven (Asfalt Centrale Eindhoven, ABZ Diervoeding, Mirec, Sonac en HKS) gaan we in gesprek en maken we afspraken over hun rol en verantwoordelijkheid in relatie tot omwonenden om tot een optimale situatie te komen. We controleren en handhaven hierop.

HOOFDSTUK 3

BINNENSTAD EN VOORZIENINGEN

▪ De binnenstad staat aan de vooravond van een grote transitie. Van een gebied waar vooral gewinkeld en gerecreëerd wordt naar een gebied waar aandacht is voor alle functies: wonen, winkelen, werken, en recreëren. We zetten in op een transformatie naar een aantrekkelijke en leefbare binnenstad met voldoende maatschappelijke voorzieningen voor het groeiend aantal inwoners. ▪ Bij de herijking van het horecabeleidsplan onderzoeken we of het mogelijk is om te komen tot een dekkend netwerk van openbaar toegankelijke toiletvoorzieningen in de stad, met name in de binnenstad, bij winkelcentra en bij grote parken. Deze toiletvoorzieningen bevinden zich op diverse plekken, zoals in hotels en restaurants, bibliotheek en zorginstellingen en zijn voor iedereen toegankelijk, schoon en veilig (afsluitbaar). We brengen in kaart waar ze nu zitten en gaan na waar het nodig is om nog extra toiletvoorzieningen te realiseren. We maken daarover afspraken met partners die mee willen werken. In grote gebiedsontwikkelingen nemen we het realiseren van voldoende openbare toiletvoorzieningen mee in de voorzieningenprogrammering.

▪ We ontwikkelen een gemeentebrede aanpak ‘stedelijke en maatschappelijke voorzieningen’ (waaronder huisartsen, zorgcentra, scholen, etc.) zodat we programmatische keuzes kunnen maken in onze gebiedsontwikkelingen, een plintenstrategie kunnen ontwikkelen en regie kunnen voeren op het voorzieningenniveau in de wijken.

Bestuursakkoord 2022 | 17

Bestuursakkoord 2022 | 18

3.2 Zorgzame stad Eindhoven is een stad waar iedereen kan meedoen en talenten kan ontwikkelen. Het bieden van gelijke kansen heeft voor ons topprioriteit. We zetten vol in op gezondheid en preventie. We investeren in vroeg- en voorschoolse educatie en ontwikkelen taalprogramma’s voor kinderen en ouders en aantrekkelijke aanvullende programma’s bij scholen. We verbinden school, straat en thuis en versterken de samenwerking tussen onderwijs, wijkteams, jongerenwerk en aanvullende jeugdzorg. Kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen die zorg en ondersteuning nodig hebben moeten hierop kunnen rekenen. We versterken de sociale basis, regelen de ondersteuning dichtbij via de wijkteams en zorgen voor aanvullende zorg indien nodig. Collectief waar het kan, individueel waar het moet. De afgelopen jaren hebben we de financiën binnen het sociaal domein onder controle gekregen. Dat willen we zo houden. We hebben stappen gezet, maar we zien dat nog niet iedereen snel wordt geholpen. De organisatie van ons sociaal domein en de samenwerking tussen de gemeente (waaronder het servicebureau), WIJeindhoven en het participatiebedrijf is te complex. Inwoners moeten vaak meerdere keren hun verhaal doen. Er bestaan meerdere routes en ondersteuningsplannen naast elkaar. We werken nog onvoldoende vanuit gezamenlijke uitgangspunten en vertrouwen.

Ook is er sprake van rolonduidelijkheid en het systeem is nog te vaak leidend: we werken nog niet genoeg vanuit de inwoner. We gaan de organisatie van het sociaal domein dan ook vereenvoudigen.

HOOFDSTUK 3

Bestuursakkoord 2022 | 19

PREVENTIE EN SOCIALE BASIS

GELIJKE KANSEN VOOR KINDEREN EN JONGEREN

▪ Als we de beweging van de tweede naar de eerste naar de nulde lijn echt op gang willen brengen, dan is versterking van de sociale basis noodzakelijk. Deze omvat meer dan uitsluitend de informele zorg. De sociale basis gaat over het ‘gewone’ leven (wonen, onderwijs, werk, sport, cultuur, vrije tijd) en de rol die de verschillende partijen daarbinnen vervullen op het gebied van preventie, vroegsignalering, ondersteuning en het voorkomen van zwaardere zorg. We ontwikkelen een nieuwe visie op de rol en de versterking van de sociale basis gekoppeld aan het transformatieprogramma sociaal domein. We zetten hierbij in op een meer gezamenlijke aanpak en het opschalen van pilots om een grotere beweging op gang te krijgen.

▪ Ieder kind verdient een goede start in het leven en daarbij de beste kans op een mooie toekomst. De gezondheid van een kind voor, tijdens of na de geboorte is een voorspeller van mentale en/of fysieke problemen op latere leeftijd. Daarom doen we mee met het landelijke programma Kansrijke Start, waarmee we investeren in de eerste 1000 dagen van een kind.

▪ We werken op basis van ons gezondheidsbeleid vanuit het gedachtegoed van ‘positieve gezondheid’. In ons fieldlab ‘Vitaal in Brainport’ (onderdeel van de landelijke Grozzerdam aanpak) experimenteren we vanuit dit gedachtegoed en voeren we pilots uit om doorbraken te realiseren op het gebied van gezondheid. We zetten in op gezonde voeding in kantines, op scholen en in winkelcentra. ▪ We breiden het Eindhovense preventieakkoord uit, waarbij we de focus leggen op inwoners in een kwetsbare positie. Bij hen is immers de meeste gezondheidswinst te behalen. We investeren in programma’s die een gezonde leefomgeving bevorderen, fysiek en mentaal. We maken hierover afspraken met kinderopvang, scholen, sportverenigingen, cultuuraanbieders, werkgevers en zorgverzekeraars.

▪ We verbinden school, straat en thuis, waarbij school de plek is die ouders vertrouwen en waar de samenwerking met de jongerenwerkers, wijkteams en preventieve jeugdhulp vormgegeven wordt. We starten met de inrichting van deze samenwerking op de scholen in de meest kwetsbare wijken. ▪ We breiden de pilot ‘Rijke schooldag’ uit naar alle scholen. We starten ook hier in de meest kwetsbare wijken. We bieden op deze scholen een prikkelend aanvullend programma met taallessen voor kinderen en hun ouders, huiswerkbegeleiding, cultuuractiviteiten en sportaanbod. Waar nodig zetten we in op schakelklassen en zomerscholen. Hiermee dragen we bij aan kansengelijkheid. ▪ We hebben oog voor de prestatiedruk waar kinderen en jongeren mee geconfronteerd worden en de mentale gevolgen die daarmee gepaard gaan. Wij maken dit bespreekbaar in onze overleggen met het onderwijs en communiceren beter over de informele zorgmogelijkheden. Voorkomen (van zorg) is beter dan genezen. ▪ We blijven intensief samenwerken met het onderwijs en leggen de afspraken vast in de Lokale Educatieve Agenda. ▪ We zetten in op goede huisvesting voor onze scholen en anticiperen op de wettelijke verplichting voor een zestienjarig Integraal Huisvestingsplan (IHP). In dit langjarige IHP onderzoeken we hoe we de verschillende onderwijsbehoeften kunnen clusteren.

HOOFDSTUK 3

▪ Om ook de jongeren op straat te bereiken vergroten we het aantal jongerenwerkers in wijken. We zetten niet alleen in op jongerenwerk (12+) maar ook op kinderwerk voor kinderen in de buurt tot 12 jaar. Jongeren (en volwassenen) met een licht verstandelijke beperking zijn kwetsbaarder. Om te voorkomen dat zij in de problemen komen (criminaliteit, verslaving) versterken we de begeleiding door jongerenwerk en de wijkteams. ▪ We zetten in op een maatjesproject voor jongeren uit kansarme wijken, zodat zij hun netwerk vergroten en zich kunnen optrekken aan hun maatje. ▪ Met het mbo willen we werken aan een betere match tussen de opleidings­ keuze en het vinden van een baan. Daartoe willen we mbo-awards uitreiken aan studenten die excelleren in kansrijke sectoren waar we mensen te kort komen zoals techniek, energietransitie, onderwijs en zorg. Ook maken we afspraken met het bedrijfsleven over stages en (Brainport-) traineeships. AANVULLENDE ZORG

We willen dat de aanvullende zorg zoveel mogelijk dichtbij in de wijk of op school wordt georganiseerd. ▪ Met het Deltaplan Jeugd en de rijksmiddelen die daarvoor beschikbaar zijn gesteld werken we aan het verbeteren en het toekomstbestendig maken van de jeugdzorg. Vier ontwikkellijnen staan hierin centraal: preventie, aanpak van lange wachtlijsten, transformatie en kwaliteit van de toegang. ▪ We kijken kritisch naar de lengte van zorgtrajecten bij een niet-chronische zorgvraag: als er met een beperkt aantal behandelingen al goede resultaten kunnen worden geboekt is dat voldoende. Meer is niet altijd beter. ▪ We sturen scherper op de resultaten van zorgaanbieders en zorgen voor regie op de onderlinge samenwerking tussen zorgaanbieders. We voorkomen dat zorgaanbieders het probleem ‘doorschuiven’ en geven vertrouwen aan innovatieve samenwerkingsverbanden binnen zorg en welzijn.

Bestuursakkoord 2022 | 20

▪ Het komt nog steeds voor dat mensen met chronische zorg of onder­ steuning onnodig worden geherindiceerd. We gaan deze bureaucratie terugdringen. ▪ Eindhoven is een inclusieve stad, ook voor dak- en thuislozen. We zetten ons met de woningbouwcorporaties in om dakloosheid te voorkomen. Daarnaast hebben we een actieve rol bij het zoeken naar opvanglocaties en bevorderen we de doorstroom naar zelfstandige woonruimte. ▪ We blijven ons inzetten om (seksuele) uitbuiting en mensenhandel tegen te gaan. ▪ De arbeidstekorten in de zorg zijn groot, dit leidt tot te lange wachtlijsten. We ontwikkelen een gezamenlijke aanpak met de opleidingen, de zorgaanbieders, het Brainport bedrijfsleven en het Rijk om het zorgstelsel toekomstbestendig te maken. ▪ Ook digitalisering en procesinnovatie van dienstverlening en onder­ steuning kan bijdragen aan het opvangen van personeelstekorten. Ook biedt het mogelijk een antwoord op de toenemende vraag naar zorg en de druk op de betaalbaarheid. Het is dan wel van belang om oog te houden voor inwoners met minder digitale vaardigheden.

OUDEREN

▪ De kennis en ervaring van ouderen zijn van onschatbare waarde. Wij stimuleren gepensioneerde Eindhovenaren om hun talenten in te zetten voor onze stad3. Bijvoorbeeld als coach van jongeren die een steuntje in de rug kunnen gebruiken of als vrijwilliger op plekken waar daar behoefte aan is.

3 Zie ook verkiezingsprogramma 50PLUS, pagina 4

HOOFDSTUK 3

Bestuursakkoord 2022 | 21

▪ Gelijktijdig staan we als stad vanwege het toenemend aandeel ouderen die steeds ouder worden ook voor een aantal uitdagingen. We vinden het belangrijk dat ouderen zo lang mogelijk eigen regie houden en zelfstandig kunnen blijven wonen met hulp uit hun eigen netwerk en inzet van technologie. We willen daarnaast ook doorstroming op de woningmarkt bevorderen zodat grote huizen van ouderen beschikbaar komen voor (jonge) gezinnen, maar er zijn voor veel van deze ouderen geen betaalbare kleinere woningen in de eigen sociale omgeving beschikbaar.

▪ We onderschrijven het belang van het ‘preventieakkoord op eenzaamheid’ dat door een coalitie van partners getekend wordt in juli 2022. Wij sluiten hier actief op aan. Dit akkoord heeft als doel om organisaties met elkaar te verbinden in een netwerk, en hen samen te laten werken rondom de aanpak van eenzaamheid en het doorbreken van het taboe dat er op rust5.

▪ We willen oudere inwoners maximaal vitaal en inzetbaar houden op onze krappe arbeidsmarkt en het bedrijfsleven stimuleren om hen kansen te geven. We staan voor een inclusieve stad met openbare plekken die goed toegankelijk zijn voor jong en oud en die hen uitnodigen om te bewegen. Om alle ambities in samenhang aan te pakken maken we een nota ouderenbeleid waarin we samenbrengen wat we op de verschillende beleidsterreinen voor ouderen doen.

▪ We nemen onze verantwoordelijkheid om als stad een steentje bij te dragen aan de opvang van asielzoekers, zeker nu dat door de oorlog in Oekraïne nog urgenter is geworden. Tegelijkertijd willen we regie houden op wat er op ons afkomt. We borduren daarbij voort op de toezegging uit de vorige coalitieperiode om 100 personen tijdelijk op te vangen en gaan op zoek naar een locatie met als uitgangspunt dat deze locatie ‘mee-ademt’ en flexibel inzetbaar is in tijden van lage asielinstroom, met een capaciteit tot maximaal 250 personen. Bij lage asielinstroom stellen we deze locatie beschikbaar voor spoedzoekers in onze stad, zoals studenten en alleenstaande ouders. Voor iedereen die we opvangen verwachten en ondersteunen we ‘werken aan perspectief’, bijvoorbeeld met vrijwilligerswerk en werken aan taal.

MANTELZORGERS EN INFORMELE ZORG

▪ We continueren het ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers4 in Eindhoven zoals het respijthuis en laten onze waardering zien, onder meer door het mantelzorgcompliment. ▪ We faciliteren de verdere uitrol van het bewonersinitiatief ‘hartveilige stad’ zodat er, verspreid over de stad en binnen 6 minuten van elke plek, voldoende AED’s en burgerhulpverleners beschikbaar komen.

ASIEL EN INBURGERING

▪ We zorgen dat alle nieuwkomers vanaf dag één kunnen meedoen: dat ze Nederlands leren en zo mogelijk een opleiding volgen of vrijwilligerswerk doen. We ontwikkelen leer-werktrajecten met statushouders in bijvoorbeeld de zorg en techniek, waarbij we werk en taalonderwijs combineren. ▪ We houden vast aan ons beleid met betrekking tot de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) en de Bed, Bad, Broodregeling. Mocht het Rijk ons niet toestaan om binnen deze kaders de pilot LVV door te zetten, dan nemen we niet langer deel.

Verkiezingsprogramma 50PLUS: “50PLUS zet in de op de betrokkenheid voor en van ouderen. […] 50PLUS wil graag ‘ouderenbeleid’. Dit willen wij over alle domeinen heen.” 4 Zie ook verkiezingsprogramma SP, pagina 17

5 Zie ook verkiezingsprogramma Ouderen Appèl – Hart voor Eindhoven, pagina 16

Bestuursakkoord 2022 | 22

3.3 Werk, participatie en armoede Het hebben van werk geeft niet alleen bestaanszekerheid (inkomen), maar is belangrijk in het kader van participatie, maatschappelijke betrokkenheid en zingeving. Een vangnet is belangrijk, maar een duurzaam toekomstperspectief belangrijker. Een groeiend aantal Eindhovenaren heeft moeite om rond te komen. Niet in de laatste plaats door de fors gestegen energielasten. Problemen stapelen zich dan snel op. Bestaanszekerheid en een toekomstperspectief staan bij ons centraal: het hebben van een goede (vaste) baan, om- en bijscholing waar nodig en hulp om aan het werk te komen en te blijven. We hebben een goed sociaal vangnet met een stimulerende bijstand, minimaregelingen en effectieve schuldhulp voor wie dat nodig heeft. Uit onderzoek van het CPB6 blijkt dat er een relatie is tussen financiële problemen en het meer gebruik maken van zorg. Het aanpakken van armoede en schulden kan dus leiden tot lagere zorguitgaven. Daarmee snijdt het mes aan twee kanten.

6 Eindrapport Verkenning Bevolking 2050 | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

HOOFDSTUK 3

▪ We gaan in samenwerking met alle ketenpartners en het bedrijfsleven het Huis naar werk goed uitrollen, met een gerichte (werkgevers)aanpak en arbeidsmarktagenda op de tekortsectoren (energietransitie, bouw, zorg, onderwijs en techniek). We richten ons daarbij op het begeleiden van uitkering naar werk, van onderwijs naar werk en van werk naar werk. Ook met om- en bijscholing. We willen budgetten ontschot in kunnen zetten. ▪ We zetten niet uitsluitend in op inwoners met een bijstandsuitkering, maar richten onze inspanningen samen met het bedrijfsleven op al het onbenut arbeidspotentieel. Dit kan tevens bijdragen aan de oplossing voor de grote vraag naar mensen in de tekortsectoren. ▪ Er zijn in de afgelopen periode belangrijke verbeteringen doorgevoerd in de keten naar werk en de samenwerking van de gemeente met WIJeindhoven en Ergon. Zo wordt door hen sámen met een nieuwe bijstandsaanvrager een ‘Weg naar werk’ gesprek gevoerd, om de inwoner (zo mogelijk) snel naar werk te begeleiden. We zijn blij met deze beweging, maar we zijn er nog niet. We missen regie op het totale proces en we willen de rolvastheid vergroten zodat we meer inwoners die al langer in de bijstand zitten in beweging krijgen.

We onderzoeken de mogelijkheid van een vaste ‘regisseur’ die vinger aan de pols houdt, bereikbaar is voor vragen van de werkzoekende en zorgt dat deze niet blijft bungelen tussen instanties. ▪ We breiden de pilot ‘Bouwdepot’ uit naar een vertrouwensexperiment / stimulerende bijstand voor meerdere doelgroepen. We zijn daarbij bereid de randen van de wet op te zoeken. Ook maken we combinaties mogelijk van deeltijdwerk en opleiding of deeltijdwerk met mantelzorg/ vrijwilligerswerk, op voorwaarde dat deze trajecten gericht zijn op een duurzame uitstroom uit de bijstand. We gaan minder krampachtig om met de sollicitatieplicht bij mantelzorgers en vrijwilligers op cruciale plekken. Ook kijken we kritisch naar het handhaven van de kostendelersnorm, mede in het licht van de grote woningnood.

Bestuursakkoord 2022 | 23

▪ We denken aan een duurzaam werkfonds, bijvoorbeeld via het Huis naar werk, en gaan dit samen met het bedrijfsleven uitwerken en opzetten. Dit fonds is enerzijds bedoeld voor de om- en bijscholing naar tekortsectoren. Anderzijds moet het een oplossing bieden voor inwoners die de stap naar werk hebben gewaagd, maar worden geconfronteerd met grote terugvorderingen door teveel ontvangen toeslagen. De angst hiervoor weerhoudt mensen nu om de stap naar werk te maken. ▪ We bevorderen dat mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk komen. Hiertoe starten we met een pilot basisbanen, bijvoorbeeld als wijkconciërge. We stimuleren de inzet van Ergon medewerkers binnen de gemeentelijke organisatie en bij partners via ons inkoopbeleid. Ook bevorderen we coalities van sociaal verantwoorde ondernemers rondom doelgroepen naar het voorbeeld van Aandeslag040.

HOOFDSTUK 3

ARMOEDE EN SCHULDEN

We leven in onzekere tijden. De coronacrisis heeft sporen achtergelaten in onze samenleving en de oorlog in Oekraïne heeft tot een explosie van de energielasten geleid. Een steeds grotere groep Eindhovenaren heeft moeite om het hoofd boven water te houden. Ook vinden we het een schande dat er in Eindhoven kinderen met honger naar school gaan. Niet alles valt binnen onze invloedsfeer, maar we doen wat we kunnen. ▪ We onderzoeken of we de armoederegelingen moeten herijken of vereenvoudigen in relatie tot de levenskosten, zoals de stijgende huren en de energieprijzen. Bijvoorbeeld de mogelijkheid om in onze armoede­ regelingen uit te gaan van besteedbaar inkomen in plaats van inkomensgrenzen (nu 120% van het minimumloon), zodat we rekening kunnen houden met verschillen in vaste lasten/energielasten. Via onze kindregelingen én via de rijke schooldag zorgen we dat kinderen uit minder draagkrachtige gezinnen kunnen sporten en deelnemen aan cultuuronderwijs. ▪ We versterken het schuldenoffensief en schalen de eerder genomen stappen op, waaronder het doorbreken van het taboe, toegankelijke hulp, het collectief opkopen van schulden, vroegsignalering van schulden en het landelijk collectief schuldregelen. Hierdoor krijgen inwoners meer perspectief.

Een aantal grote schuldeisers, waaronder de Belastingdienst, het CJIB, het CAK, zorgverzekeraars, incassobureaus en DUO is hierbij aangesloten. We gaan kijken of we nog meer mogelijke schuldeisers kunnen laten aansluiten, zoals de woningcorporaties.

Verkiezingsprogramma LPF: “Als om wat voor reden ook de rekeningen niet meer betaald kunnen worden vervallen mensen in schulden. Schulden die niet vanzelf minder worden maar door aanmaningen, incassobureaus en deurwaarders oplopen. […] De onnodige schaamtecultuur houdt hen vaak tegen om tijdig hulp in te winnen.”

Bestuursakkoord 2022 | 24

Bestuursakkoord 2022 | 25

3.4 Organisatie Sociaal Domein ▪ We starten met het definiëren van uitgangspunten om de organisatie van het sociaal domein te vereenvoudigen. Centraal staan: vertrouwen in de inwoner, vertrouwen in de professional, regie zoveel mogelijk bij de inwoner, dichtbij en zoveel mogelijk wijkgericht, verminderen van bureaucratie en rolduidelijkheid van professionals, waaronder de rol en positie van het servicebureau. Nieuw beleid en lopende trajecten worden getoetst aan de uitgangspunten. We stellen daaropvolgend een plan van aanpak vast met duidelijke mijlpalen. We onderzoeken aan de hand van de vastgestelde uitgangspunten hoe processen heringericht moeten worden en vervolgens welke structuurwijzigingen daarvoor noodzakelijk zijn. We streven naar een besluit in 2023 (‘stip op de horizon’) en zorgen voor een zorgvuldige en gefaseerde implementatie (2024-2026). ▪ Bij elk keukentafelgesprek met een WIJ-generalist, ongeacht de primaire hulpvraag, worden alle leefdomeinen besproken en komt ook het onder­ werp werk en participatie nadrukkelijk ter sprake. Bij elke zorgvrager wordt bepaald of die persoon het beste geholpen is met werk, participatie, zorg of een combinatie hiervan. ▪ We leren en evalueren ons beleid continu en willen meer inzicht.

Daarom maken we het onderzoeksprogramma, dat we samen met de zorgaanbieders en de cliëntenraad hebben ontwikkeld, structureel en versterken we het datagedreven werken. ▪ We willen bezwaar- en beroepsprocedures voorkomen. Daarom gaan we met inwoners in gesprek om gezamenlijk tot een oplossing te komen. We toetsen de bezwaar- en beroepsprocedure op rechtvaardigheid en volledigheid en verbeteren de communicatie over het recht op onafhankelijke cliëntondersteuning. ▪ Het noodregieteam van de gemeente wordt ook ’s avonds bereikbaar.

Bestuursakkoord 2022 | 26

4.1 Wonen De aantrekkingskracht van Eindhoven zorgt ervoor dat een groeiende groep mensen op zoek is naar een woning in een fijne, leefbare wijk. Voor veel mensen is betaalbaar wonen onbereikbaar geworden. Er zijn weinig koophuizen beschikbaar, de wachtlijsten voor huurwoningen zijn lang en de doorstroming stagneert. We zien de hijskranen verrijzen in de stad, maar het is nog lang niet genoeg. De woningbouwopgave is groot, urgent en complex. Een flinke versnelling is nodig op alle fronten, waarbij betaalbaarheid, beschikbaarheid en duurzaamheid voorop staan. Wonen is een recht en we zetten vol in op onze volkshuisvesting.