Bijlage 7 - Ontwerp bijlagenrapport Water en Klimaatadaptatie Aanpak 2023 2026
Tekst van het document
Er is een start gemaakt met een grootschalige inventarisatie van het areaal en de
eerste stappen zijn gezet voor een heldere taakverdeling tussen gemeente en waterschap. Uit de beheervisie zijn opgaven naar voren gekomen die op de korte termijn nodig zijn om tot een verbetering van het beheer en onderhoud van het oppervlaktewatersysteem te komen. De opgaven zijn verdeeld onder vijf categoriën: Opgaven gegevensbeheer; Opgaven uitwerking operationele doelen; Opgaven specifieke watergangen; Opgaven samenwerking intern en extern; Opgaven operationeel beheer en onderhoud na 2022. Hieronder wordt toegelicht welke projecten bij welke opgaven zijn voorzien of al zijn uitgevoerd.
Gegevensbeheer Voor de opgaven gegevensbeheer zijn vier projecten uitgevoerd of in uitvoering: 1. Aanpassing datamodel en functioneel ontwerp paspoorten; 2. Voorbereiden kaartmateriaal; 3. Gegevensverzameling en verwerking in Geovisia; 4. Gegevensverzameling in infonet.
Operationele doelen Voor de opgaven uitwerking operationele doelen zijn twee projecten voorzien: 1. Project typering, functies, streefbeelden, doelen, maatregelen en onderhoudsprotocollen voor watergangen waar onderhoud noodzakelijk wordt geacht, ecologische aspecten laten we daarbij in eerste instantie buiten beschouwing. Deze moeten eerst bepaald worden met de pilot doelafleiding waterkwaliteit en ecologie; 2. Pilot doelafleiding waterkwaliteit en ecologie. Met de pilot gaan we voor wateren met een hoog en laag ecologisch potentieel ecologische doelen afleiden. We maken vervolgens de keuze hoe we hier in het onderhoud mee omgaan.
Specifieke watergangen Voor de opgaven specifieke watergangen zijn de volgende projecten voorzien: 1. Het is gewenst voor het Beatrixkanaal een beheerplan op te stellen waarin op basis van een inspectie de toekomstige beheer- en onderhoudsopgave is uitgewerkt met een meerjarenprogramma en kostenonderbouwing. Hierin worden cyclische
BIJLAGE 9
onderhoudswerkzaamheden en investeringswerken gescheiden van elkaar behandeld. 2. Voor het Eindhovens Kanaal ontbreekt een duidelijke hoofdfunctie, evenals de afweging tussen functies waar het benodigde beheer- en onderhoud conflicterend is. In verband met beheerproblemen die samenhangen met exoten en belemmerend zijn voor de roeivereniging stellen we momenteel een maaiplan op en vanwege achteruitgang van de ecologische kwaliteit een baggerplan voor het Eindhovens Kanaal. Een aantal al in gang gezette projecten bundelen we met een nog uit te voeren inspectie. De toekomstige beheer- en onderhoudsopgave en een kostenonderbouwing wordt in een meerjarenplan uitgewerkt. Hierin worden cyclische onderhoudswerkzaamheden en investeringswerken gescheiden van elkaar behandeld. 3. Naast het beheerplan is het gewenst een bestuurlijk voorstel voor de watergerelateerde aspecten uit te werken vanuit een visie op de toekomstige ontwikkeling van het Eindhovens kanaal. Aspecten als welke functies zijn naar verwachting in de toekomst leidend, is compartimentering van het kanaal mogelijk, wat is de taakverdeling tussen gemeente, waterschap en belangengroepen worden via enkele scenario’s uitgewerkt. Hierin wordt ook de bekostiging van de baggeropgave meegenomen vanuit het beheerplan.
Waterschap de Dommel heeft met de memo ‘Verantwoordelijkheden Eindhovens Kanaal’ een vertrekpunt gemaakt om gezamenlijk met gemeente Eindhoven en andere belangengroepen te bepalen wat de koers/ambitie voor het Eindhovens Kanaal zal zijn. De gezamenlijke visie wordt in een bestuurlijk voorstel samengevat en wordt in eerste instantie opgesteld vanuit het perspectief water. Op een later moment wordt de visie vanuit een breder perspectief in de omgeving geplaatst (Ontwikkeling Kanaalzone). 4. Naast de twee kanalen is de gemeente samen met het waterschap al geruime tijd bezig de Gender terug te brengen in de stad en vind er onderzoek plaats naar het (kwantitatief) functioneren van de Oude en Nieuwe Rundgraaf.
Samenwerking intern en extern Voor de opgave samenwerking intern en extern is voorzien om misverstanden te voorkomen en doelmatig te werken. Hiervoor zijn afspraken nodig tussen gemeente, waterschap de Dommel en particulieren (bijvoorbeeld visverenigingen en eigenaren van waterlopen), want zij zijn verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het oppervlaktewatersysteem.
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 93
Operationeel beheer en onderhoud na 2022 Voor de opgaven operationeel beheer en onderhoud na 2022 zijn de volgende projecten voorzien: 1. Uitrollen inventarisaties, 0-inspectie en bepaling maatregelen voor het te onderhouden areaal, kostenramingen voor achterstallig onderhoud en regulier onderhoud in 2022. 2. Visie op contractvorming voor regulier en achterstallig onderhoud welke onderhoudscontracten zijn er, welke zijn nodig of behoeven aanpassing voor de periode na 2022.
Gebiedsontwikkeling Tongelreep In 2019 is het uitvoeringsprogramma Warmbeek-Tongelreep vastgesteld. Doel van deze samenwerking tussen gemeenten, waterschappen en provincies is het klimaatrobuust maken van het beeklandschap en het verbinden van natuurgebieden lans de Warmbeek-Tongelreep. Het uitgangspunt is om meer water in het gebied vast te houden, bergingscapcaiteit te bieden om piekafvoeren op te vangen en om verdroging in het gebied te voorkomen, door middel van: het vasthouden van beekwater van de Tongelreep door dit water bij natte perioden ‘op te leiden’ en middels een infiltratiesloot het grondwatersysteem te laten aanvullen, zodat de grondwaterstanden in het gebied worden verhoogd; herstel van het beekdal door zoveel mogelijk in het verleden opgehoogde terreindelen weer te verlagen, te beginnen met de vergroeningsopgaven van parkeerterreinen zodat er meer ruimte is om piekafvoeren te bergen. Het verhogen van de beekbodem van de Tongelreep, zodat de ontwateringsbasis van het gehele gebied hoger komt te liggen.
Waterstructuren De gemeente wil de komende jaren doorgaan met het investeren in nieuwe (secundaire) waterstructuren. Deze waterstructuren worden zowel ondergronds (via een gesloten buis) als bovengronds (open water) aangelegd. De waterstructuren hebben een cruciale functie voor het inzamelen en afvoeren van (afgekoppeld) hemel- en grondwater en vormen een voorwaarde voor het klimaatadaptief inrichten van Eindhoven. Gezonde en aantrekkelijke watersystemen leveren zo een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid van onze omgeving. Om deze redenen is de bekostiging van deze waterstructuren en het beheer en onderhoud ondergebracht onder de rioolheffing.
BIJLAGE 9
Provinciale verordening water Noord-Brabant kent sinds de inwerkingtreding van de nieuwe Waterwet in 2009 een provinciale Verordening water. Hierin zijn werknormen opgenomen om te toetsen of het oppervlaktewatersysteem op orde is (zie paragraaf 2 waterkwantiteit, artikel 2.3 van de provinciale Verordening water). Enkele relevante passages zijn in de uitsnede hieronder opgenomen. Komende GRP-periode gaan we in overleg kijken of het gewenst is deze norm voor het hoogstedelijke gebied aan te passen.
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 94
oppervlaktewateren gericht op een verbetering van de waterkwaliteit en het maximaliseren van de kans dat de ecologie zich goed ontwikkeld. Om deze functies te realiseren dient de inrichting hierop mogelijk te worden aangepast (bijvoorbeeld het uitdiepen van watergangen, het opheffen van riooloverstorten of het maken van verbindingen met andere waterlopen). Aansluitend hoort vervolgens passend beheer en onderhoud plaats te vinden.
Waterkwaliteit vanuit het onderzoeksproject Kallisto 1. Met het oog op de bergings- en afvoercapaciteit waarop regionale wateren moeten zijn ingericht, geldt binnen de bebouwde kom van een gemeente, zoals bedoeld in artikel 20 a van de Wegenverkeerswet 1994, als norm een overstromingskans van: a. 1/100 per jaar voor gebieden die in een ruimtelijk plan bestemd zijn voor de doeleinden bebouwing, hoofdinfrastructuur en spoorwegen; b. 1/10 per jaar voor overige gebieden. 2. Met het oog op de bergings- en afvoercapaciteit waarop regionale wateren moeten zijn ingericht, geldt buiten de bebouwde kom van een gemeente, zoals bedoeld in artikel 20 a van de Wegenverkeerswet 1994,als norm een overstromingskans van: a. 1/100 per jaar voor gebieden met de ruimtelijke bestemming hoofdinfrastructuur en spoorwegen; b. 1/50 per jaar voor glastuinbouw en hoogwaardige land- en tuinbouw; c. 1/25 per jaar voor akkerbouw; d. 1/10 per jaar voor grasland.
De afvalwaterketen heeft invloed op het milieu en dan specifiek op de kwaliteit van het oppervlaktewater en bij lozingen in de bodem op de kwaliteit van de bodem. De zorg voor een goede waterkwaliteit en een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier behoort tot de hoofdtaak van het waterschap en is als zodanig opgenomen in het vigerende Waterbeheerplan. Het is ook wettelijk verplicht gesteld onder de Europese Kaderrichtlijn Water dat in 2015 alle wateren in Nederland aan de goede ecologische toestand (GET) moeten voldoen of, bij knelpunten, hieraan zullen moeten gaan voldoen voor 2027. De Europese Kaderrichtlijn Water vraagt om een integrale kijk op de waterkwaliteit en de ecologie van een watersysteem. De criteria voor waterkwaliteit en ecologie zijn met de implementatie van de Europese Kaderrichtlijn Water afhankelijk geworden van het toegekende ambitieniveau van het ontvangende water. Op kaart 4 zijn de ambitieniveaus weergegeven. Conform de KRW-systematiek wordt het uitgangspunt gehanteerd dat de ecologie (flora en fauna) leidend is voor een gezond oppervlaktewatersysteem. Dat wil zeggen dat de normen voor (fysisch-) chemische waterkwaliteit tot doel hebben dat het systeem ecologisch gezien goed functioneert. Indien aan de ecologische doelstellingen wordt voldaan kan gesteld worden dat het systeem op orde is.
Op basis van deze verordening heeft het waterschap de inspanningsverplichting om ervoor te zorgen dat het oppervlaktewatersysteem voldoet aan deze werknormen.
De belangrijkste factoren van de afvalwaterketen die het watersysteem beïnvloeden zijn de gemengde riooloverstorten en de effluentlozing van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) van het waterschap.
Voor het ontwerp van waterstructuren hanteert de gemeente de volgende criteria: 1. Bij voorkeur in open vorm, bovengronds zichtbaar, aangelegd. 2. Een goede waterkwaliteit en waterkwantiteit. Dit wordt bepaald door aspecten als de waterdiepte, doorstroming, slib op de bodem, inrichting van profiel en oevers en de kwaliteit van de wateraanvoer. 3. Gestreefd wordt naar een functiegerichte inrichting en beheer van gemeentelijke
Het onderzoeksproject Kallisto is in 2010 opgezet om inzicht te krijgen in het effect van de afvalwaterketen op de kwaliteit van het oppervlaktewater en de ingrepen die nodig zijn om het oppervlaktewater te laten voldoen aan de KRW. Het onderzoek is geïnitieerd door waterschap de Dommel in samenwerking met de gemeente Eindhoven en vervolgens in het kader van het samenwerkingsverband Waterportaal Zuid-Oost Brabant met de andere gemeenten in uitvoering gegaan.
BIJLAGE 9
Kallisto staat voor Kosteneffectieve oppervlaktewaterverbetering door Afvalwaterketen vuiLLastreductie door Integrale STuring en Optimalisatie. Kallisto heeft als doel door vergaande samenwerking binnen de waterketen in combinatie met de ontwikkeling en demonstratie van innovatieve technologie te voldoen aan de vereiste KRW- waterkwaliteitsdoelstellingen. Het Kallisto project heeft geleid tot een integraal maatregelenpakket dat de KRW-opgave op een kosteneffectieve manier invult. Inmiddels is een deel van het maatregelenpakket bepaald en door het samenwerkingsverband uitgevoerd. Met het uitvoeren van het maatregelenpakket zorgen we via het terugdringen van ongewenste vuilemissies vanuit het afvalwatersysteem voor een substantiële verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater. In de planperiode wordt het Kallisto onderzoeksprogramma voortgezet en waar nodig zullen aanvullende verbeteringsmaatregelen worden bepaald en uitgevoerd. Op dit moment voldoet de waterkwaliteit van de Dommel en de zijbeken niet aan de Europese Kader Richtlijn Water (KRW). Maatregelen om aan de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water te voldoen worden gezamenlijk met waterschap en de gemeenten in het Waterportaal voorbereid en uitgevoerd vanuit het Kallistoproject. De afspraken zijn vastgelegd in de ‘Uitvoeringsovereenkomst KRW-maatregelen zuiveringscluster Eindhoven 2e tranche’.
Waterschap De Dommel neemt kosten van maatregelen gerelateerd aan de RWZI op zich. De kosten voor het terugdringen van emissies via riooloverstorten worden verdeeld tussen waterschap en gemeenten en vervolgens tussen de gemeenten onderling. Deze kosten komen voor 50% voor rekening van het waterschap en voor 50% voor rekening van de gemeenten naar rato van het inwonersaantal.
9.3 Wat gaan we doen? De opgaven voor het thema oppervlaktewater omvatten het streven naar een robuust functionerend oppervlaktewatersysteem, zorgdragen voor voldoende bergings- en afvoercapaciteit om hemel- en grondwater te kunnen verwerken en bijdragen aan een ecologisch/chemisch gezond oppervlaktewatersysteem. Ook het onderhoud van de oppervlaktewateren verdient aandacht, het gaat hier onder andere om het periodiek, of na inspectie, verwijderen van (drijf)vuil, bomen, takken, dode waterdieren en overmatige begroeiing.
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 95
Naast de deze opgaven zullen we komende periode focus leggen op concrete exploitatie activiteiten en investeringsmaatregelen, zie ook paragraaf 4.2 in het hoofdrapport. Deze activiteiten en maatregelen zijn gekoppeld aan de thema’s die terugkomen in bijlage 6 t/m 10: afvalwater (A), hemelwater (H), grondwater (G), oppervlakte (O) en klimaatadaptatie (K). Onderstaande tabel geeft aan waar we de komende planperiode voor het thema oppervlaktewater de focus op leggen naast de projecten die zijn opgenomen in de beheervisie (zie paragraaf 8.2).
BIJLAGE 9
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 96
Exploitatie activiteiten
Prioriteit
Continu / incidenteel
Locatie
Thema
2023
2024
2025
2026
Water- en klimaatadaptatieregels verder uitwerken en opnemen in het omgevingsplan.
Hoog
Continu
Stadsbreed
H, G, O, K
x
x
x
x
In de komende planperiode worden baggerwerkzaamheden aan de Laak en Dommelhoef uitgevoerd en zal voor deze watergangen een beheerplan worden opgesteld.
Hoog
Incidenteel
Stadsbreed
O
X
X
Onderzoek interactie natuurlijk systeem, afvalwatersysteem en Hoog drinkwatersysteem, als basis voor een overkoepelende visie op te stellen samen met waterpartners in de regio.
Incidenteel
Stadsbreed
A, H, G, O, K
x
x
Inventarisatie van keermuren en wanden.
Hoog
Incidenteel
Stadsbreed
O
x
Uitwerken streefbeelden oppervlaktewater (incl. doelafleiding).
Hoog
Incidenteel
Stadsbreed
O
x
x
Uitwerken calamiteitenhandboek oppervlaktewater.
Hoog
Incidenteel
Stadsbreed
O
x
x
Exotenbeleid oppervlaktewater vertalen naar concrete werkzaamheden en deze werkzaamheden uitvoeren.
Hoog
Incidenteel
Stadsbreed
O
x
x
x
x
Visie en uitvoeringsprogramma Oude Gracht opstellen.
Hoog
Incidenteel
Omgeving Oude Gracht
O
x
x
Bijdragen aan uitwerking “recreatie- en sportbeleid” door programmalijnen Groen & Recreatie en Sport. Onder andere leveren randvoorwaarden oppervlaktewater gebruik en kwaliteit.
Midden
Incidenteel
Stadsbreed
O
x
x
Meeliften met onderzoek naar de mogelijkheden om warmte / energie uit oppervlaktewater, afvalwater en drinkwater te halen vanuit Waterportaal.
Midden
Incidenteel
Stadsbreed
A, G, O
x
x
Meeliften met onderzoek naar drugsafval in de riolering vanuit Waterportaal.
Laag
Incidenteel
Stadsbreed
A, O
x
Kwaliteitsniveaus openbare ruimte integreren in het waterbeleid.
Midden
Incidenteel
Stadsbreed
A, H, G, O, K
x
Systeemoverzicht stedelijk water (SSW) uitwerken, zie bijlage 13.
Hoog
Incidenteel
Stadsbreed
A, H, G, O, K
x
Uitwerken nieuw GRP / WKA.
Hoog
Incidenteel
Stadsbreed
A, H, G, O, K
x
BIJLAGE 9
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 97
Investeringsmaatregelen
Prioriteit
Continu / incidenteel
Locatie
Thema
2023
2024
2025
2026
Uitvoering geven aan de projecten in de beheervisie oppervlaktewater.
Hoog
Continu
Stadsbreed
O
x
x
x
x
Bijdragen aan ’herinrichting binnenstad’. Fase 1 (maart 2022 - najaar 2023): Stratumseind, Oude Stadsgracht, Molenstraat en Catharinaplein. Fase 2 (najaar 2023 - najaar 2024): Demer, Hooghuisstraat en Rechtestraat. Fase 3 (najaar 2024 - medio 2025): Wilhelminaplein, Vrijstraat, Hermanus Boexstraat en Nieuwstraat. Fase 4 (medio 2025 - medio 2026): Jan van Lieshoutstraat, Ten Hagestraat, Markt, Marktstraat en Jan van Hooffstraat.
Hoog
Incidenteel (‘continu’ gedurende planperiode)
Centrum
A, H, G, O, K
x
X
x
x
Omkering waterhuishouding Gender. Bij hevige neerslag kan gebruik worden gemaakt van het Beatrixkanaal als extra ontlasting van de Gender. Over een deel van het tracé wordt tijdens deze omstandigheden de stroomrichting omgedraaid.
Gestel
O
x
X
De waterhuishouding van het Onderven in Meerland kan worden geoptimaliseerd door met eenvoudige ingrepen extra waterberging en een robuuster watersysteem te creëren.
Meerhoven
H, O, G
X
x
De bergingscapaciteit van de Aanschotse Beemden kan met eenvoudige ingrepen worden uitgebreid.
Woensel Noord
H, O, G
x
X
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 98
Bijlage 10: klimaatadaptie
10.1 Wat hebben we? Het klimaat verandert en daarom is het nodig ook de stad aan te passen op het veranderende klimaat. De gemeente heeft het platform www.eindhovenduurzaam.nl/ klimaat ingericht, daar is veel informatie te vinden over het onderwerp klimaatadaptatie en wat mensen zelf kunnen doen aan klimaatadaptatieve maatregelen. Ook de rekentool voor als mensen ‘gaan bouwen’ is daar te vinden.
Klimaatatlas Om de bewustwording te bevorderen, is tijdens de klimaatdialogen naar aanleiding van de publicatie van de Eindhovense Klimaatatlas ingestoken op het gebruikmaken van de bestaande contacten en natuurlijke contactmomenten tussen gemeente en de inwoners. Denk hierbij aan werkgroepen, leefbaarheidsteams, beheertaken, uitvoeringsprojecten, maar ook bewonersparticipatie bij herinrichtingsprojecten.
Herinrichtingen openbare ruimte Bij alle (her)inrichtingen van de openbare ruimte zijn de richtlijnen van de beleidsregel ‘klimaatrobuust (her)inrichten en ruimtelijk ontwikkelen’ toegepast. De richtlijnen gaan in op: Het realiseren van waterberging en nadenken over toe te passen maaiveldhoogten voor het opvangen van extreme regen; Het in de bodem laten zakken (infiltreren) van regenwater tegen droogte; Het realiseren van schaduw en het materiaalgebruik tegen hittestress. Daardoor zijn gezonde, leefbare, water- en klimaatrobuuste openbare ruimten gerealiseerd.
Groen blauwe structuren Op basis van onderhoudsplannen, metingen, observaties, berekeningen etc. zijn sinds 2018 waterstructuren geoptimaliseerd en nieuwe waterstructuren gerealiseerd om wateroverlast en verdroging te beperken en hiermee hittestress te verminderen. Ook dit draagt bij aan het realiseren van een water- en klimaatrobuuste stad en wordt de belevingswaarde vergroot door de zichtbare waterstructuren.
Tevredenheidsonderzoek Over de afvoer van het regenwater als het flink heeft geregend waren de afgelopen planperiode 80% van de inwoners tevreden. De afgelopen jaren was 86-89% van de inwoners tevreden over de inrichting van de openbare ruimte met water. Over de kwaliteit van het openbare water is 85-90% van de inwoners tevreden.
BIJLAGE 10
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 99
Private ontwikkelingen
Nature Based Solutions (NBS)
Het water- en klimaatbeleid uit het GRP 2019-2022 voor private ontwikkelingen is vastgelegd in een rekentool en juridisch verankerd in een paraplu bestemmingsplan. Bij de aanvraag van de omgevingsgvergunning worden ontwikkelingen getoetst om te achterhalen of ze voldoen aan dit beleid. Afgelopen periode zijn ruim 1000 aanvragen ingediend.
Nature Based Solutions zijn oplossingen waarin de principes van de The Natural Step worden toegepast. Oplossingen waarin de natuur als inspiratiebron centraal staat. Het (deels) veranderen van een verhard gebied in een groen gebied kan als voorbeeld dienen. Vergroening is daarbij geen doel op zich. In een goede Nature Based Solution wordt gewerkt aan verbetering van de biodiversiteit, luchtkwaliteit en het voorkomen van wateroverlast en hittestress. Kortom het verbeteren van de leefomgeving.
Watervisiekaart Daarnaast is voor openbaar gebied een stadsdekkende watervisiekaart(zie de klimaatatlas) gemaakt met een blauwdruk voor de toekomstige waterstructuur voor de stad. Op basis van deze watervisiekaarten en een checklist voor klimaatadaptief ontwerpen (zie Subbijlage 10A) worden voor alle toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen randvoorwaarden en wensen voor een water- en klimaatrobuuste stad meegegeven.
UNaLab project (onderzoek en samenwerking Nature Based Solutions) In het EU-project UNaLab werken 28 Europese gemeenten, instituties en bedrijven samen in projecten waar Nature Based Solutions zijn toegepast. In de projecten worden met specialisten en belanghebbende partijen demonstratieprojecten uitgevoerd die vervolgens in het samenwerkingsverband worden uitgewisseld. Doel van de samenwerking is de kennis en ervaringen die in het UNaLab project worden opgedaan te gebruiken voor nieuwe projecten in Eindhoven.
Stresstest en impactanalyse In 2019 is de landelijk verplichte klimaatstresstest uitgevoerd vanuit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). De resultaten van de klimaatstresstest zijn gepubliceerd op de website www.eindhovenduurzaam.nl/klimaatatlas. In 2022 hebben we deze klimaatstresstest omgezet naar een klimaat impactanalyse: wat kost het als we geen klimaatadaptatie maatregelen nemen? De resultaten van deze impactanalyse vindt u terug in bijlage 14.
Risicodialogen Met de resultaten uit de klimaatstresstest zijn in 2021 risicodialogen/klimaatdialogen gevoerd. Daarmee zijn aandachtspunten in beeld gebracht voor wateroverlast, droogte, hittestress en waterveiligheid en gecommuniceerd met belanghebbenden. Doel is om deze kennis uiteindelijk te verwerken in de projecten waarmee knelpunten in de toekomst worden aangepakt.
Steenbreek en subsidieregelingen Vanuit het oogpunt van klimaatadaptatie vragen we aan de inwoners en gebruikers van de stad om medewerking. Operatie Steenbreek Eindhoven, de subsidieregeling, het Collectief Duurzame Daken en Natuur en Duurzaamheidseducatie zijn enkele voorbeelden van hulpmiddelen om de stad water- en klimaatrobuust in te richten. Hierop gaan we dieper in, in bijlage 11 en 12.
Groenbeleidsplan Het groenbeleidsplan vertelt het verhaal van groen in Eindhoven, verwoordt het groenbeleid en laat aan de hand van voorbeelden zien dat een stad die vooroploopt in technologie ook heel groen kan zijn en zich verder groen kan ontwikkelen. Groen is van grote waarde. Groen maakt onze stad aantrekkelijk als plek om te verblijven. Denk aan hagen die als windscherm fungeren, platanen die als zonnescherm dienen en die de luchtvochtigheid verhogen (en bij hitte voor verkoeling zorgen), bomen die fijnstof binden en wadi’s omzoomd door treurwilgen die helpen water te bufferen. Een stad die als een levend organisme meebeweegt met het weer en het klimaat. Die als een spons uitzet op het moment dat er veel water is. De relatie met het GRP is vooral uitgewerkt via de beschrijving van de groenfuncties ‘Klimaat-milieu’ en ‘Water’ en vervolgens concreet gemaakt via het speerpunt klimaatadaptatie. Een samenvatting van dit speerpunt is in het kader opgenomen.
BIJLAGE 10
Ons klimaat verandert. Dat leidt tot overlast voor mensen, dieren en planten door extreem weer. Het wordt te droog of te heet, of te nat door extreme of langdurige regenval. Vooral piekbuien met extreme neerslag in korte tijd komen in steden meer voor, omdat de temperatuur in het stedelijk gebied gemiddeld hoger ligt dan in het buitengebied. Al dat water moet ergens heen kunnen waar het geen of weinig overlast geeft. De toenemende hitte in een stenige, stedelijke omgeving (hittestress) heeft gevolgen voor de volksgezondheid. Vooral mensen met een kwetsbare gezondheid, zoals ouderen en jonge kinderen zijn gevoelig voor hoge temperaturen. Met een verstandige inzet van groen kan de impact van klimaatverandering worden verminderd en kan schade (deels) worden voorkomen: dit is klimaatadaptatie. Vergroenen van Eindhoven levert niet alleen een groter oppervlakte voor waterberging op, maar zorgt ook voor verkoeling in de vorm van schaduw en door verdamping. Het klimaatadaptief maken van de stad moet integraal opgepakt worden in samenwerking met diverse partijen in de stad. Het risico helemaal wegnemen lukt waarschijnlijk niet; we zullen moeten accepteren dat Eindhoven schade en overlast kan blijven houden van klimaatverandering.
De ambitie voor klimaatadaptatie is uitgewerkt in de volgende onderdelen: Minder verharding Ontharden van de openbare ruimte door het verwijderen van verharding en de vrijgekomen ruimte te voorzien van groenaanplant; Voorbeeld geven als gemeente bij herinrichtingen. Meer groen Voldoende groenvolume behouden en ontwikkelen om in te zetten voor een beter leefklimaat: zuurstofproductie, CO2 reductie, waterberging, koeling (verdamping, schaduw), biodiversiteit; Vergroenen van gebieden in samenwerking met eigenaren, gebruikers en partners in de stad; Gebruik van gevelbeplanting en groene daken stimuleren; Biedt natuurlijke koeling; Kan water ook bergen; Voorbeeld geven met gemeentelijke gebouwen.
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 100
Meer ruimte voor water Ruimte voor waterberging in het groen, op waterpleinen en waterspeelplaatsen; Stimuleren waterberging op daken en aan gevels van gebouwen door toepassing van groen; Voorbeeld geven met gemeentelijke gebouwen; Schoon regenwater niet in riool, maar in het groen; Nieuwe watersystemen creëren of weer bovengronds brengen (Nieuwe Gender). Informatie en educatie Actief kennis delen over klimaatverandering met diverse partijen; Informeren over de gevolgen van klimaatverandering, urgentie en belang van maatregelen; Informeren inwoners en ondernemers over wat zij zelf kunnen doen: regentonnen gebruiken, groen in plaats van tegels (Operatie Steenbreek), groene daken, etc.