bijlage 4 Circulaire Gebiedsontwikkeling Internationale Knoop XL 27052019
Tekst van het document
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING Een nulmeting en ontwikkelvisie voor de Internationale Knoop XL
In opdracht van: Gemeente Eindhoven
MANAGEMENTSAMENVATTING NAAR EEN TOEKOMSTBESTENDIGE KNOOP XL De Internationale Knoop XL, het gebied ten noorden van het Centraal Station, staat voor een grote metamorfose. Metabolic is gevraagd om hier vroeg in het ontwikkeltraject vanuit een integraal duurzaam en circulair perspectief over mee te denken. Daarom heeft Metabolic een analyse van gemeentelijk beleid gedaan en een nulmeting uitgevoerd van de ruimtelijke kenmerken en de stofstromen door het gebied. Van daaruit heeft Metabolic kansen en hotspots geïdentificeerd voor de Knoop XL en een ontwikkelvisie opgesteld.
Duurzaamheid en circulariteit betekent voor ons een brede blik: het stedelijk ‘metabolisme’ de stofwisseling door een regio bekijken we vanuit de thema’s klimaatbestendigheid, water, biodiversiteit, materialen, energie en mobiliteit.
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
3
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 01
VISIE 2043
Materialen uit sloop en renovatie van bebouwing en infrastructuur worden hergebruikt in nieuwbouw, vraag en aanbod sluiten op elkaar aan in een bouwhub die in samenwerking gerealiseerd is.
HOOFDSTUK 03
Daken en gevels i.p.v. facades worden ontworpen en gebruikt voor zonne-energie, groen en hemelwateropvang. Oriëntatie van nieuwbouw op zuiden voor reductie energievraag. Er wordt hierbij wel rekening gehouden met maatregelen om het hitte-eiland te verminderen.
HOOFDSTUK 04
Het gebied brengt Techniek, Design en Kennis samen en biedt een showcase voor de Brainport door op gevels en in openbare ruimtes gebruik te maken van nieuwe technieken op het gebied van zonne-energie, natuur-inclusief design, plastic recycling en materiaalinnovatie.
4
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
De ondergrond wordt slim ingezet voor klimaatadaptatie, sanitatie en energievoorziening (Warmte Koude Opslag). Er wordt aangesloten bij restwarmte van de TU/e.
Afval wordt gescheiden ingezameld bij huishoudens en bedrijven. De Knoop XL werkt toe naar 0% restafval door middel van compostcontainers, recycling en slimme logistiek.
HOOFDSTUK 05
De Dommel en de Fellenoord worden groene aders door de wijk, die klimaatbestendigheid, biodiversiteit en een gezonde stad bevorderen.
HOOFDSTUK 02
Door optimale aansluiting op het (H)OV vanuit het Centraal Station (hoofdletters) en goede beloopbaarheid, voeren fietsen en voetgangers de boventoon: een autoluw gebied zorgt voor schone lucht en een leefbaar karakter. Het nieuwe busstation Neckerspoel draagt hier aan bij.
AANBEVELINGEN GEBIEDSONTWIKKELING KNOOP XL
No regrets circulaire gebiedsontwikkeling
Typisch Knoop XL
•• Een bouwhub (ruimtevraag ongeveer 5.000 m2) en samenwerking tussen partijen voor het op elkaar aansluiten van bouw- en sloopkalenders.
•• Door de centrale ligging, korte loopafstand en goede fiets- en (H)OVmogelijkheden zet de Knoop in op een autoluw gebied, met mogelijke doorgroei tot autoloos gebied en de focus op fietsers en voetgangers.
•• Gebruik van regenwater voor bijvoorbeeld doorspoelen van vacuümtoiletten, wasvoorzieningen of irrigatie van tuinen dan wel publiek groen
•• Klimaatadaptatie en natuur-inclusief design als sleutelprincipe voor de ontwikkeling van het gebied.
•• Stel strenge eisen voor isolatie van woningen, passiefhuis standaard en materiaalgebruik, ook met het oog op zowel energie- en materiaalbesparing als het hitte-eiland.
•• Infrastructuur maakt ruimte voor groen ten behoeve van klimaatbestendigheid (naar minstens 40% groen), vrijgekomen materiaal uit sloop infrastructuur (8.000 ton asfalt, beton) kan hoogwaardig worden hergebruikt
•• Gebruik daken en gevels ipv façaden voor opwekken van zonne-energie en integreren van groen op daken; mogelijk ook stadslandbouw op daken.
•• Dommeldal vergroenen, verbinden, verbreden en onder het spoor verbinden met de Gender om een grote groene stadsstrook de creëren.
•• Grijp transformatie van het gebied aan voor de vormgeving van logistiek omtrent afvalverwerking en het plaatsen van compostcontainers voor voedselafval.
•• Showcasen van nieuwe techniek voor bijv. zonne-energie, plastic recycling en materiaalinnovatie door koppeling met Techniek, Design en Kennis van de TU/e en Design Academy. •• Aansluiting bij restwarmte van de TU Eindhoven is een logische optie voor Warmte Koude Opslag (WKO).
5
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
ONTWIKKELPRINCIPES 1. Reduceren verbruik •• (Duurzame) energievraag minimaliseren door isolatie, passiefhuis standaard . •• Minimaal gebruik van materiaal tijdens bouw. •• Afval vermijden, verminderen en hergebruiken.
2. Inzetten op synergie •• Link tussen Techniek, Design en Kennis (nabijheid TU/e, design academy).
3. Schakelen tussen gebouw, gebied en de rest van de stad •• Sluiten op gebouwniveau: • Materiaalgebruik: inzicht in de urban mine. • Passief en modulair bouwen, hoogwaardige isolatie. •• Sluiten op gebiedsniveau: • Slimme waterberging en -management. • Vervoer wordt gedeeld en wordt emissievrij.
•• Lokale uitwisseling reststromen (bouwmaterialen, hemelwater).
• Energievoorziening en duurzame energie, warmtevoorziening (WKO, warmtenetten).
•• Synergie van vraag en aanbod van (duurzame) energie op wijk- en stadsniveau: uitwisseling, opslag en vermarkting van flexibiliteit.
• Afvalmanagement: afvalscheiding en logistiek.
•• Flexibel ontwerp gebouwen en openbare ruimte op gebied van bouw, materiaal en klimaatbestendigheid (ondergrondse ruimte). •• Multimodaal knooppunt van mobiliteit: (H)OV verbindingen, fiets- en wandelroutes en verbindingen met de Brainport regio zorgen voor een emissieloze, efficiënte overstapmachine.
•• Sluiten op regionaal niveau: • Groenstructuren verbinden met hoofdstructuur. • Reststromen verwaarden. • Kijk hoe verschillende gebieden synergie kunnen hebben. Met het oog op het uitwisselen van bijvoorbeeld bouwmaterialen.
De grondstoffenvraag die niet via synergie vervuld kan worden, kan worden gerealiseerd via productie en inkoop door gebruik te maken van schone, hernieuwbare, of anderszins ecologisch gunstige bronnen. Daarnaast is het belangrijk om feedback te krijgen over hoe het systeem werkt om het optimaal te laten functioneren. Dit omvat de creatie van transparante data en een informatienetwerk (denk aan bijv. een materiaalpaspoort). Vervolgens wordt er gekeken naar op welke schaal verschillende kringlopen gesloten kunnen worden.
6
4. Zichtbaar maken van klimaatbestendigheid •• Groen als plezierige beleving en onderscheidend vermogen. •• Klimaatbestendigheid als visitekaartje (in parken, gevels, daken). •• Vergroenen en tegengaan van verharding (vermindering infrastructuur). •• Biodiversiteit integreren in het gebied. •• Multifunctioneel adaptief groen en blauw (bijv. stadstuinen).
Aandachtspunten: Maak trade-offs vanuit een breed duurzaam perspectief: •• Benader de ontwikkelingen transparant en creëer inzicht in de trade-offs tussen klimaatadaptatie, groen en duurzame energie: dit vraagt om een data-driven aanpak met een brede blik. •• Hetzelfde geldt voor ondergrondse afweging tussen WKO en nieuwe sanitatie. Monitor de voortgang richting een duurzame en circulaire Knoop XL: •• Het monitoren van de voortgang op het gebied van o.a. materiaalgebruik, energie en klimaatadaptatie uit dit onderzoek is cruciaal voor het waarborgen van duurzaamheid en circulariteit.
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
INHOUDSOPGAVE Managementsamenvatting
03
01.INTRODUCTIE & AANPAK
08
02.ACHTERGROND
13
03.ANALYSE BELEID EN DOELSTELLINGEN
17
04.EEN NULMETING VAN HET GEBIED
24
4a. Ruimtelijke analyse 4b. Stofstroomanalyse
27 38
05.KANSEN & HOTSPOTS
44
06.ONTWIKKELVISIE EN ONTWIKKELKADER
48 59
Bijlage
7
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 02
HOOFDSTUK 03
HOOFDSTUK 04
HOOFDSTUK 05
HOOFDSTUK 06
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL 8
HOOFDSTUK 01
INTRODUCTIE & AANPAK
HOOFDSTUK 01
INTRODUCTIE
HOOFDSTUK 02
De Internationale Knoop XL, het gebied ten noorden van het Centraal Station, staat voor een grote metamorfose. Het gebied wil een internationaal hoogstedelijk woon-, werk- en verblijfsgebied worden en dé centrale hub van Brainport Eindhoven. Een gebied met internationale allure en een knooppunt van modaliteiten.
HOOFDSTUK 03
In de komende 20 jaar gaat deze transformatie plaatsvinden, en momenteel wordt samen met ontwikkelaars een gebiedsvisie opgesteld. Er ligt een unieke kans om inzichtelijk te maken wat voor kansen en hotspots er zijn voor het integreren van duurzaamheid en circulariteit op gebiedsniveau. Adviesbureau Metabolic heeft ruime ervaring met circulaire en duurzame gebiedsontwikkeling, en is benaderd om in het ontwikkeltraject rond de Internationale Knoop XL een visie op te stellen vanuit dit perspectief.
HOOFDSTUK 04 HOOFDSTUK 05
Het doel van het onderzoek is om een gebiedsvisie en een ontwikkelkader op te stellen voor de Internationale Knoop XL vanuit een integraal duurzaam en circulair perspectief.
9
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
HOOFDSTUK 01
AANLEIDING Circulaire gebiedsontwikkeling is een relatief nieuw werkveld. Veel innovaties in het veld van circulaire bouw focussen zich in eerste instantie op het gebouw zelf. Hier wordt bijvoorbeeld gekeken naar de impacts die materiaalkeuzes met zich meebrengen en energie-efficiënt bouwen. Al deze interventies zijn buitengewoon nuttig, zeker wanneer de markt wordt uitgedaagd tot duurzame innovaties. Een groot deel van de impact waarvoor de gebouwde omgeving verantwoordelijk is wordt echter bepaald op gebiedsniveau. Juist op gebiedsniveau worden keuzes gemaakt rond infrastructuur en mobiliteit, en de plaats die verschillende functies als wonen, werken, en recreatie krijgen in het stedelijk milieu. Daarmee wordt niet alleen invloed uitgeoefend op het type mobiliteit, maar ook op onze energievoorziening en sanitatie. Ook als we kijken naar ambities op het gebied van klimaatbestendigheid zijn er belangrijke afwegingen te maken: willen we piekbuien opvangen met gevelgroen en daktuinen? Of is er voldoende onbebouwde ruimte en stedelijk groen op gebiedsniveau? Het is dan ook een unieke kans om voor de Internationale Knoop XL met een visie en ontwikkelkader een eerste stap te zetten richting circulaire gebiedsontwikkeling.
HOOFDSTUK 03 HOOFDSTUK 04
Duurzaamheid is een belangrijke pijler in het beleid van de gemeente Eindhoven, en moet daarom ook integraal meegenomen in de gebiedsvisie. Centrale thema’s in dit duurzaamheidsbeleid zijn de energietransitie, afval, groene omgeving, duurzame mobiliteit en klimaatadaptatie. Hoe eerder en duidelijker de visie op deze onderwerpen meegegeven kan worden aan ontwikkelaars, hoe beter de ontwikkelingen afgestemd kunnen worden op dit vlak.
Duurzame en circulaire gebiedsontwikkeling
HOOFDSTUK 02
Verschillende partijen zijn plannen aan het opstellen voor ontwikkelingen die naar verwachting de komende twintig jaar zullen plaatsvinden in de Internationale Knoop XL. Om deze transformatie in goede banen te leiden, is de gemeente bezig een ontwikkelvisie en een ontwikkelkader op te stellen, in samenwerking met o.a. een procesbureau, stedenbouwkundig bureau en mobiliteitsexperts. Metabolic is gevraagd om hier vanuit een integraal duurzaam en circulair perspectief over mee te denken.
HOOFDSTUK 05
10
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
HOOFDSTUK 01
AANPAK & PROJECTDOELEN Uitkomsten
Voor het project zijn een viertal doelen geformuleerd:
We werken toe naar deze doelen in vier deliverables:
•• Inzicht krijgen in het functioneren van het huidige systeem op het gebied van duurzaamheid en circulariteit door een nulmeting uit te voeren van het gebied.
•• Analyse van gemeentelijk beleid en doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en circulariteit.
•• Een ontwikkelvisie en ontwikkelkader opstellen voor de thema’s klimaatbestendigheid, water, biodiversiteit, materialen, energie en mobiliteit vanuit een integraal duurzaam en circulair perspectief.
•• Een nulmeting van het gebied: stofstroomanalyse van materialen, energie en water en een ruimtelijke analyse.
RUIMTELIJKE ANALYSE EN STOFSTROOMANALYSE VOOR EIKXL
•• De belangrijkste kansen en hotspots voor het integreren van circulariteit en duurzaamheid binnen in de ontwikkeling van het gebied.
KANSEN EN HOTSPOTS
•• Een duurzame en circulaire ontwikkelvisie en ontwikkelkader voor de transformatie van de Internationale Knoop XL.
HOOFDSTUK 04
•• Het bijwonen van de gebiedssessies en ontwerpateliers rondom het grotere ontwikkeltraject van het gebied om de ontwikkelvisie verder toe te lichten.
EEN CIRCULAIRE GEBIEDSVISIE VOOR EIKXL
HOOFDSTUK 03
•• Kansen en hotspots identificeren voor het integreren van circulariteit en duurzaamheid in de transformatie van de Internationale Knoop XL.
ANALYSE GEMEENTELIJK BELEID EN DOELSTELLINGEN
HOOFDSTUK 02
Projectdoelen
HOOFDSTUK 05
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
11
HOOFDSTUK 01
GEBIEDSVISIE & GEBIEDSSESSIES
1. Realiseren duurzame stedelijke schaalsprong. 2. Verstevigen voedingsbodem innovatieve topregio.
HOOFDSTUK 04
De resultaten van dit onderzoek zijn besproken en getoetst tijdens de gebiedssessies en ontwerpateliers, waar samen met de gemeente, ontwikkelaars en grondeigenaren in het gebied de transformatie wordt vormgegeven. Dit onderzoek dient tijdens deze bijeenkomsten als voer voor discussie, zodat samen met alle belanghebbenden in het gebied een duurzame visie kan worden ontwikkeld.
HOOFDSTUK 03
3. Aantrekkelijk houden van vestigingsklimaat door optimale (internationale) verbindingen.
HOOFDSTUK 02
De resultaten van dit onderzoek worden meegenomen in het gehele ontwikkeltraject rond de Internationale Knoop XL. Dit onderzoek past binnen de eerste van de 3 ontwikkeltrajecten, zoals opgesteld door APPM:
HOOFDSTUK 05
12
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Gemeente, ontwikkelaars en grondeigenaren in gesprek tijdens een van de gebiedssessies.
HOOFDSTUK 01
HOOFDSTUK 03
HOOFDSTUK 04
HOOFDSTUK 05
HOOFDSTUK 06
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL 13
HOOFDSTUK 02
ACHTERGROND
HOOFDSTUK 01
DE PLANNEN VOOR EIKXL: VISIE EN AMBITIES
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
14
HOOFDSTUK 05
Bron: Robbert de Mug, 8 juni 2017
HOOFDSTUK 04
•• Interactiemilieus voor de nieuwe economie. •• Knooppunt van duurzame mobiliteit. •• Hoogstedelijke leefomgeving. •• Landschap als vestigingsplaatsfactor.
HOOFDSTUK 03
Deze plannen zijn samen te vatten in vier hoofdambities:
HOOFDSTUK 02
De ontwikkeling van de Internationale Knoop XL bevordert het vestigingsklimaat van Brainport Eindhoven en moet een internationaal hoogstedelijk woon-, werk- en verblijfsgebied worden. Het gebied is dé centrale hub van Brainport Eindhoven, waar de regio op alle schaalniveaus verbonden wordt door middel van (H)OV en de fiets. De stationsomgeving is tevens de plek voor de nieuwe kennis- en diensteneconomie. Een hoogstedelijke omgeving met ruimte voor wonen, werken en ontspanning. De Internationale Knoop XL past in de groei van het centrum van Eindhoven en ambieert een hoge dichtheid en een hoge mate van functiemenging. Ontmoeting, uitwisseling, innovatie en experiment staan centraal. Als centraal punt in het innovatieecosysteem van campussen en verspreide innovatieve bedrijven ontstaat het hart van Brainport Eindhoven, dat nu nog ontbreekt.
HOOFDSTUK 01
EEN DUURZAAM EN CIRCULAIR GEBIED Metabolic benadert duurzame stadsontwikkeling door de lens van circulaire economie vanuit een breed en holistisch perspectief. Metabolic identificeert 7 verschillende aspecten die moeten worden meegenomen om oplossingen systematisch te belichten:
BILLIJKHEID HOOFDSTUK 02
Materialen worden continu op een hoogwaardige manier gerecycled. Alle energie komt uit hernieuwbare bronnen.
Materialen worden continu op een hoogwaardige manier gerecycled.
Water wordt gewonnen op een duurzame manier en bronherstel wordt gemaximaliseerd.
ZEVEN KARAKTERISTIEKEN
Alle energie komt uit hernieuwbare bronnen.
van een Circulaire Economie
HOOFDSTUK 04
Biodiversiteit wordt structureel ondersteund en versterkt.
Gezondheid en welzijn van mens en natuur worden structureel ondersteund.
Maatschappij en cultuur worden behouden.
E TI
Biodiversiteit wordt structureel ondersteund en versterkt.
15
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Figuur 1: Zeven pijlers van een circulaire economie. (Bron: Metabolic).
HOOFDSTUK 05
Water wordt gewonnen op een duurzame manier en bronherstel wordt gemaximaliseerd.
TRA N SP A R AN
De waarde van menselijke activiteiten wordt breder uitgedrukt dan financieel.
T CH A R RK E VE
Gezondheid en welzijn van mens en natuur worden structureel ondersteund. Maatschappij en cultuur worden behouden.
HOOFDSTUK 03
De waarde van menselijke activiteiten wordt breder uitgedrukt dan alleen financieel.
HOOFDSTUK 01
NAAR EEN INTEGRALE CIRCULAIRE EN DUURZAME VISIE
HOOFDSTUK 02
We werken toe naar een integrale gebiedsvisie voor de Internationale Knoop XL. Dit benaderen wij vanuit drie centrale thema’s, van waaruit we de nulmeting uitvoeren, kansen en hotspots in het gebied identificeren en uiteindelijk ontwikkelkaders en een visie opstellen.
HOOFDSTUK 03
Het hoogwaardig hergebruik van materialen, gezien de grote bouw- en sloopopgave die gepaard gaat met de transformatie van het gebied.
HOOFDSTUK 04
Klimaatbestendigheid, water en biodiversiteit: Die cruciale onderdelen voor een gezonde, duurzame en weerbare stad.
Energie en mobiliteit vormen een belangrijke spil met de energietransitie en de positie van de Internationale Knoop XL als internationaal transportknooppunt.
HOOFDSTUK 05
16
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
HOOFDSTUK 01
HOOFDSTUK 02
HOOFDSTUK 04
HOOFDSTUK 05
HOOFDSTUK 06
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL 17
HOOFDSTUK 03
ANALYSE BELEID EN DOELSTELLINGEN
HOOFDSTUK 01
CIRCULAIR EN DUURZAAM BELEID EN DOELSTELLINGEN
Du
Klimaatplan 2016 - 2020 Verminderen van CO2 uitstoot en aanpassen aan klimaatverandering
Alfredo
u rz
Coalitieakkoord 2018-2022 VVD – GroenLinks – PvdA - CDA gemeente Eindhoven - mei 2018
i
k
Recyclin g
cti rodu e ep aa m geb
ru
Eindhoven circulair
OP WEG NAAR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE 2018-2020 december 2017
Zuinig op elkaar, op de stad en op de toekomst → Zorgzaam en Zorgvuldig → Sterk en Stedelijk → Frisse lucht en nieuwe energie → Stad met een groot hart → Verbinden en Versterken → Transparant en Toekomstbestendig ← terug naar inhoudsopgave
Enkele belangrijke publicaties zijn het Coalitieakkoord 2018-2022, het Klimaatplan 20162020, Eindhoven Circulair: Op weg naar een circulaire economie 2018-2020, en verschillende beleidsplannen op gebieden als groen, water, bodem etc.
HOOFDSTUK 03
Ook kan op deze manier bepaald worden wat de bijdrage van de Internationale Knoop XL kan worden om de gestelde doelen en ambities te bereiken.
Circulaire economie
Duurz am
HOOFDSTUK 02
De gemeente Eindhoven heeft hoge ambities voor duurzaamheid en circulariteit. Ook blijft ze haar ambities voor het stedelijk ontwikkelen continu aanscherpen. Het huidige beleid en de plannen omtrent circulariteit, klimaat en duurzaamheid zijn geanalyseerd, zodat de duurzaamheidsvisie voor de Internationale Knoop XL daarbij aansluit.
gemeente Eindhoven RE - Ruimtelijke Expertise, VM - Verkeer en Milieu 19 december 2016
HOOFDSTUK 04 HOOFDSTUK 05
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
18
HOOFDSTUK 01
CIRCULAIR BELEID EN DOELSTELLINGEN Typisch KnoopXL
•• Huishoudelijk restafval elimineren.
•• Mobiliteit belangrijk thema: efficiënte overstapmachine; veel ruimte voor fiets en voetgangers.
•• 100% circulair in 2050 (rijksdoelstelling). •• Groen-blauwe interventies ten behoeve van klimaatbestendigheid. •• Energieneutraal in 2045. •• Aardgasvrij bouwen.
•• Landschap als vestigingsklimaatfactor. •• Cross-over tussen Design, Techniek en Kennis.
HOOFDSTUK 03
Enkele belangrijke ambities voor de regio en de Knoop XL zijn hiernaast weergegeven. Op de volgende pagina’s wordt voor alle doelstellingen aangegeven of deze specifiek van toepassing zijn op EIKXL.
Circulair en duurzaam Eindhoven
HOOFDSTUK 02
Uit de analyse van het beleid en doelstellingen komt naar voren dat in Eindhoven de circulaire economie, CO2-reductie en natuur en sociale basisbehoeften een belangrijke rol spelen in algehele gebiedsontwikkeling. Voor de Internationale Knoop XL zijn daarnaast ook mobiliteit (transferhub, knooppunt van duurzame mobiliteit) en klimaatadaptatie (gezien de lage ligging van het gebied) belangrijke thema’s.
HOOFDSTUK 04 HOOFDSTUK 05
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
19
HOOFDSTUK 01
CIRCULAIR BELEID EN DOELSTELLINGEN AANDACHTSPUNT
DOELSTELLING
JAARTAL
BELEIDSDOCUMENT
KNOOP XL
Gezonde en toekomstige ontw.
Afvalreductie
0% huishoudelijk restafval
2020
Gezonde en toekomsitge ontw.
Zo snel mogelijk restafvalvrij middels circulaire afvalverwerking
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Minstens 15% oud beton verwerkt in klinkers, tegels en stoepranden (betonakkoord)
2018
Betonakkoord
Circulariteit integreren in gebiedsontwikkeling en grondverkoop
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI)
Kader opstellen voor circulaire inkoop en aanbestedingen
2017
Eindhoven Circulair
Monitoren van CO2-, grondstoffen- en geldbesparing
n.v.t.
Klimaatplan
Circulair
100% circulair
2050
Eindhoven Circulair
Duurzame energie
200.000 zonnepanelen
2020
Klimaatplan
CO2 reductie
55% minder CO2 uitstoot t.o.v. 1990: maximaal 2,15 ton CO2 uitstoot per inwoner per jaar
2030
Klimaatplan
95% minder CO2 uitstoot t.o.v. 1990: maximaal 0,2 ton CO2 per inwoner per jaar
2050
Klimaatplan
Gemeentelijke organisatie
100% duurzaam en 100% emissievrij
2025
Klimaatplan
Aardgasvrij
Zoveel mogelijk nieuwbouw aardgasvrij
2020
Klimaatplan
Gemeentelijke gebouwen aardgasvrij
2025
Coalitieakkoord
Gebouwde omgeving aardgasvrij
2050
Coalitieakkoord
Huurwoningen hebben gemiddeld A+ label
2030
Klimaatplan
Zowel nieuwbouw als renovatie energieneutraal uitgevoerd
2035
Nota Grondbeleid
Eindhoven is geheel energieneutraal
2045
Eindhoven Circulair
Gebouwde omgeving
ENERGIE
Energieneutraal
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
20
HOOFDSTUK 05
2030
HOOFDSTUK 04
50% minder gebruik primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen)
HOOFDSTUK 03
Primaire grondstoffen
HOOFDSTUK 02
MATERIALEN / CIRCULAIRE ECONOMIE
Vergroening ten behoeve van klimaatbestendigheid
n.v.t
Coalitieakkoord
Benutten natuurlijke processen en bevorderen groenbeleving
n.v.t
Groenbeleidsplan
Verduurzaming van de publieke ruimte met gebruik circulair materiaal
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Groen-blauwe interventies
In volgorde van voorkeur: waterberging in groen, nieuwe watersystemen, schoon regenwater niet in riool en verhelpen van wateroverlast, vertragen en afvoeren van hemelwater.
n.v.t
Groenbeleidsplan
Landschap als vestigingsfactor
Landschap als vestigingsklimaatfactor en ter bevordering levenskwaliteit
n.v.t
Coalitieakkoord
Biodiversiteit
Ontwikkelen ecologisch groen ter verhoging biodiversiteit, intensivering van verbindingen en voorkeur lokale plantensoorten
n.v.t
Groenbeleidsplan
100% klimaatbestendig
2050
Klimaatplan
Klimaatbestendigheid integreren in de selectie van de grondsoort, hoogteligging en bebouwing
2020
Klimaatplan
Nieuwe gebouwen en publieke ruimtes moeten duurzaam en klimaatadaptatief zijn, vergroenen en verdichting bevorderen
2021
Nota Grondbeleid
Ontwerpnormen voor wateroverlast geïntegreerd in gebiedsontwikkeling en bouw
n.v.t.
Rioleringsplan
Verharding terugdringen ten behoeve van minimaliseren wateroverlast en hittestress
n.v.t.
Rioleringsplan
KNOOP XL
GROENE OMGEVING Vergroening
KLIMAATADAPTATIE Klimaatadaptatie
Groen-blauwe interventies
Verharding
HOOFDSTUK 04
BELEIDSDOCUMENT
HOOFDSTUK 03
JAARTAL
HOOFDSTUK 02
DOELSTELLING
HOOFDSTUK 01
AANDACHTSPUNT
HOOFDSTUK 05
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
21
DOELSTELLING
JAARTAL
BELEIDSDOCUMENT
KNOOP XL
INFRASTRUCTUUR & MOBILITEIT Mobiliteitsvisie Eindhoven op Weg
Groei aandeel OV en fiets
Een groei van het aandeel te voet en fiets met 10%, groei aandeel OV met 50%, afname aandeel auto met 9% t.o.v. 2012
2025
Mobiliteitsvisie Eindhoven op Weg
Duurzame automobiliteit
8.000 elektrische auto's geregistreerd
2020
Klimaatplan
Emissievrije bevoorrading van de binnenstad
2025
Coalitieakkoord
60.000 minder fossiele auto's t.o.v. 2016
2030
Klimaatplan
Uitsluitend emissieloze voertuigen
2050
Klimaatplan
7 van de 10 taxi's is elektrisch
2020
Klimaatplan
Bussen zijn volledig elektrisch
2020
Klimaatplan
Laadinfrastructuur
Dekkend netwerk van laadpalen en snellaadstations, extra voordelen EVs zoals goedkopere parkeertarieven
n.v.t
Coalitieakkoord
Modaliteit Knoop XL
Efficiënte overstapmachine voor alle modaliteiten: van (H)OV en first & last mileverbindingen tot snelle fietsen wandelroutes
n.v.t
Ontwikkelvisie Fellenoord
Stationsgebied wordt een knooppunt van duurzame mobiliteit: internationaal, nationaal, regionaal en lokaal
n.v.t
Ontwikkelvisie Fellenoord
Bevorderen verdichting met focus op voetgangersnetwerk, OV, fietsroutes en verkeersafwisseling op de ring
n.v.t
Ontwikkelvisie Fellenoord
Openbaar vervoer
Verdichting
MAATSCHAPPIJ EN CULTUUR Sociale context stimuleren middels vergroening en meer autovrij verkeer.
n.v.t.
Coalitieakkoord
Cultuur
Bevorderen van het cultureel aanbod in Eindhoven
n.v.t.
Coalitieakkoord
Samenwerking
Ontwikkelen plug-in-city kantoor: werkplek voor circulaire gedachtes en deeleconomie
2018
Eindhoven Circulair
Onwikkelen Brainport Industries Campus: samenbrengen innovatieve (toeleverende) maakbedrijven en instituten uit de Brainportregio
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Actief betrekken bewoners, maatschappelijke organisaties en andere partners
n.v.t.
Coalitieakkoord
Inwoners betrekken bij de Brainport economie en circulariteit via quadruple-helix bestuurstijl
n.v.t.
Coalitieakkoord
Nudgen, stimuleren en bewustwording van circulariteit middels o.a. duurzaamheidsorganisatie
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Participatie
Circulariteit stimuleren
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
22
HOOFDSTUK 05
Sociale cohesie
HOOFDSTUK 04
n.v.t
HOOFDSTUK 03
Een stad, met waar het kan meer lopen, fietsen en gebruik van het openbaar vervoer, en waar het moet prioriteit voor de auto.
HOOFDSTUK 02
Focus op actief vervoer
HOOFDSTUK 01
AANDACHTSPUNT
JAARTAL
BELEIDSDOCUMENT
Knoop XL biedt een hoge kwaliteit van leven, aantrekkelijke woonmilieus, gezonde stad en stedelijke cultuur
n.v.t.
Ontwikkelvisie Fellenoord
Nadruk op duurzame verstedelijking en transport-oriented development ter bevordering verblijfskwaliteit
n.v.t.
Ontwikkelvisie Fellenoord
Eenzaamheid
Bestrijden eenzaamheid en het leggen van verbinding
n.v.t.
Coalitieakkoord
Veiligheid
Gebruik van technologie, design en kennis om veiligheid te bevorderen
n.v.t.
Coalitieakkoord
KNOOP XL
GEZONDHEID & WELZIJN Kwaliteit van leven
HOOFDSTUK 02
DOELSTELLING
HOOFDSTUK 01
AANDACHTSPUNT
ECONOMIE EN INNOVATIE 2020
Klimaatplan
Circulariteit stimuleren
Circulaire economie stimuleren in maakindustrie in samenhang met rijk, provincie, bedrijven en de Brainport Industries Campus
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Samenwerking
Stadsbreed kenniscentrum opzetten op gebied van circulariteit
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Stimuleren van local sourcing en het kijken naar totale keten- en levenscyclus
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Versterken en verbinden van ondernemers
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Aantrekken technisch talent, voorkomen numerus fixus en verbeteren bereikbaarheid
n.v.t.
Eindhoven Circulair
Creëren van interactiemilieu d.m.v. cross-overs tussen design, kennis, techniek, markt, onderwijs en overheid
n.v.t
Ontwikkelvisie Fellenoord
Ondernemersklimaat
Innovatie-ecosysteem
HOOFDSTUK 04
15.000 extra banen door transitie naar circulaire economie
HOOFDSTUK 03
Circulaire banen
HOOFDSTUK 05
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
23
HOOFDSTUK 01
HOOFDSTUK 02
HOOFDSTUK 03
HOOFDSTUK 05
HOOFDSTUK 06
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL 24
HOOFDSTUK 04
EEN NULMETING VAN HET GEBIED
HOOFDSTUK 01
EEN NULMETING: HET ‘CANVAS’ VOOR DUURZAME KANSEN
HOOFDSTUK 02
We hebben een nulmeting uitgevoerd voor de Internationale Knoop XL om inzichtelijk te maken hoe het systeem functioneert. We doen dit voor een business as usual-scenario (BAU) waarin de huidige plannen worden uitgevoerd. Zo krijgen we inzicht in wat voor kansen en hotspots er zijn voor het integreren van duurzaamheid en circulariteit en waar ruimte ligt voor interventies. Dit hebben we gedaan door twee analyses uit te voeren:
HOOFDSTUK 03
•• Materiaalstroomanalyse: door een analyse van het ‘metabolisme’ van materialen, water en energie door het gebied, wordt duidelijk hoe het systeem nu functioneert en waar de grootste impact behaald kan worden: is er bijvoorbeeld veel potentie voor duurzame energieopwekking, of kunnen bouwmaterialen slim hergebruikt worden?
HOOFDSTUK 04
•• Ruimtelijke analyse: door het ruimtelijk analyseren van het gebied op klimaatbestendigheid, water, biodiversiteit, gezondheid, materialen (de ‘urban mine’) en mobiliteit wordt inzichtelijk wat de kaders zijn waarbinnen duurzaamheid en circulariteit ingevuld kunnen worden.
HOOFDSTUK 05
25
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Bron: Google maps, februari 2019
HOOFDSTUK 01
DE HUIDIGE PLANNEN IN BEELD
HOOFDSTUK 02 HOOFDSTUK 03 HOOFDSTUK 04 HOOFDSTUK 05
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
26
HOOFDSTUK 01
DE HUIDIGE PLANNEN: RUIMTEGEBRUIK
HOOFDSTUK 02
De Internationale Knoop XL biedt met haar centrale ligging veel mogelijkheden, maar wordt momenteel nog voornamelijk gekenmerkt door kantoorpanden en infrastructuur. De gemeente is de grootste eigenaar en het gebied heeft een lage bebouwingsintensiteit. Dit biedt grote potentie voor duurzame herontwikkeling. In de ruimtelijke visie van het KCAP worden de volgende tranformaties voorgesteld:
HOOFDSTUK 03
•• Fellenoord wordt een stadsboulevard. •• Er komt ruim baan voor de Dommelvallei. •• De Knoop wordt een multimodaal knooppunt.
Totaal plinten
531.150
m2 BVO
Totaal torens
295.300
m2 BVO
Totaal BVO
826.450
m2 BVO
HOOFDSTUK 04
Daarnaast is er een eerste voorstel voor de nieuwbouw gedaan door KCAP, visueel weergegeven op de vorige pagina. Het brutovloeroppervlak (BVO) van de nieuwbouw is als volgt:
Figuur 2: Indicatie grondgebruik ontwikkelvisie. Bron: KCAP
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
27
HOOFDSTUK 05
Een belangrijk onderscheid is te maken tussen het gebouwniveau (bouw, precieze verkaveling) en het raamwerk (welke functies waar komen in de openbare ruimte) in het gebied. Dit project richt zich op een nulmeting en het identificeren van kansen en hotspots voor beide niveaus: waar liggen mogelijkheden voor het toekomstbestendig maken van de Internationale Knoop XL op het gebied van circulariteit en duurzaamheid? Waar kunnen grote slagen gemaakt worden?
4B. STOFSTROOMANALYSE
RUIMTELIJKE ANALYSE
HOOFDSTUK 02
Met de ruimtelijke data verkregen via de gemeente analyseren we de ruimtelijke omgeving aan de hand van de drie thema’s. Zo krijgen we inzicht in de huidige staat en de kansen en hotspots in het gebied: welke ruimtelijke eigenschappen bieden welke mogelijkheden? De volgende ruimtelijke analyses zijn uitgevoerd:
HOOFDSTUK 03
Materialen: •• Bestaande bebouwing en bouw & sloop.
HOOFDSTUK 04
Klimaatbestendigheid, water en biodiversiteit: •• Groen-blauw structuren en aansluiting op ecologische hoofdstructuur. •• Biodiversiteit. •• Hitte- en waterstress.
•• Bereikbaarheid met de auto & elektrisch vervoer. Figuur 3: (De afbakening van) de huidige bebouwing van de Internationale Knoop XL (Bron: data KCAP).
•• WKO-geschiktheid.
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
28
HOOFDSTUK 05
Energie en mobiliteit: •• Duurzame bereikbaarheid van het gebied (lopen, fiets en ov). •• Luchtkwaliteit.
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
4B. STOFSTROOMANALYSE
POTENTIE URBAN MINE Kansen
Uitdagingen
HOOFDSTUK 02
Er moet bij de sloop en transformatie rekening worden gehouden met het circulair demonteren of slopen om zo de hoeveelheid bruikbare materialen te optimaliseren.
Er liggen mogelijkheden voor het implementeren van een bouwhub om zo uitstoot door bouwlogistiek te beperken en opslag van secundaire materialen te bevorderen.
HOOFDSTUK 03
Veel wegoppervlak komt vrij. Daarbij komen grote stromen sloopafval vrij. Potentiële urban mine infrastructuur: asfalt (6486 ton), beton (1690 ton) en klinkers (97 ton).
HOOFDSTUK 04
LEGENDA: Water Gebouwen EIKXL Planning sloop Infrastructuur
0
0.5
1km
29
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
0.5 Bron: data KCAP
HOOFDSTUK 05
Outline EIKXL
Er worden veel gebouwen gesloopt in de komende 15 jaar, dus komen er veel materialen vrij (8.320 ton per jaar). Deze kunnen hoogwaardig verwerkt worden. Een analyse met een urban mining model op gebiedsniveau zou hier overzicht in kunnen scheppen.
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
4B. STOFSTROOMANALYSE
GROEN- EN BLAUWSTRUCTUREN Kansen
Uitdagingen
HOOFDSTUK 02 HOOFDSTUK 03
Verbinding met de ecologische hoofdstructuur is belangrijk voor biodiversiteit. Het benadrukken van deze verbinding zou wandelen kunnen stimuleren.
33,4 % van het gebied is nu groen. Dit biedt een goede basis voor wateropslag. Nu bebouwing toeneemt is groen extra belangrijk.
HOOFDSTUK 04
LEGENDA:
De passage van de Dommel rondom het station is vervuild. Dit biedt mogelijkheden voor phytoremediatie.
HOOFDSTUK 05
Outline EIKXL Water EHS Openbaar groen Bomen
0
0.5
1km
30
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
0.5 Bron: GIS-lagen Gemeente Eindhoven
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
4B. STOFSTROOMANALYSE
KANSENKAART NATUURDOELEINDEN Kansen
Uitdagingen
HOOFDSTUK 02 HOOFDSTUK 03
Een groot deel van het groen in het gebied wordt geclassificeerd als beeldbepalend. Groen zou binnen dit gebied als een visitekaartje kunnen dienen. Dit draagt bij aan de doelstelling om landschap als vestigingsplaatsfactor bij te laten dienen. Ookkan dit veel bijdragen aan de wateropvang binnen het gebied.
HOOFDSTUK 04
LEGENDA: Outline EIKXL Water Kansenkaart biodiversiteit: Natuur en landschap Stad-groen beeldbepalend Stad-rood beeldbepalend Structureel stadsgroen
0
0.5
1km
31
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
0.5 Bron: GIS-lagen Gemeente Eindhoven
HOOFDSTUK 05
Multifunctioneel groen
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
4B. STOFSTROOMANALYSE
KANSEN BIODIVERSITEIT Kansen
Uitdagingen
HOOFDSTUK 02 HOOFDSTUK 03
Er liggen kansen om het groen binnen het gebied te ontwikkelen met het oog op biodiversiteit, zodat het ook ruimte biedt voor flora en fauna in de stad. Deze data ontbreekt momenteel nog voor het specifieke gebied.
HOOFDSTUK 04
LEGENDA: Outline EIKXL
Water
Kansenkaart biodiversiteit natuurdoeleinden Eikenhakhout en -middenbos
Bloemrijk grasland
Gebufferde poel
Bos van arme zandgronden
Kanaal en vaart
Bos van bron en beek
Moeras
Dotterbloemgrasland van beekdalen
Nat schraalland
Droge heide
Wilgenstruweel
Droog schraalgrasland
Zoom, mante en droog struweel
Eiken- en beukenbos
0
0.5
1km
32
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
0.5 Bron: GIS-lagen Gemeente Eindhoven
HOOFDSTUK 05
Akker van basenarme gronden
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
4B. STOFSTROOMANALYSE
KLIMAATADAPTATIE Kansen
Uitdagingen
HOOFDSTUK 02 HOOFDSTUK 03
In het zuidwesten van het gebied wordt wateroverlast verwacht bij een bui van 60 mm/ uur. Er ligt al veel waterinfrastructuur in de bodem. Het is van belang om meer groen te introduceren bij de omliggende gebouwen om dit water vast te houden. Ook het gebied in de directe omgeving van Fellenoord is vatbaar voor wateroverlast.
HOOFDSTUK 04 HOOFDSTUK 05
LEGENDA: Outline EIKXL Water Wateroverlast (60mm/uur)
0
0.5
1km
33
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
0.5 Bron: 2D-model Gemeente Eindhoven.
4B. STOFSTROOMANALYSE
HITTESTRESS
Hotspot:
Kans:
In de huidige plannen worden zowel de Fellenoord als het groene gebied rondom de Dommel intensiever groen. Vermindering van verharding en stedelijk groen dragen bij aan het verminderen van hittestress. Onder de kruin van een boom kan de temperatuur wel 15 graden Celsius lager zijn dan op een paar meter afstand en het verkoelende effect van een park kan zelfs op 2 kilometer afstand nog meetbaar zijn.
De implementatie van groene daken heeft een gunstig effect: bij een toename van 6% van het aantal groene daken in een stad zullen de zomerse piektemperaturen met 1,5 graad Celsius dalen (Bade et al., 2011). Kans: Op gebouwniveau kan rekening gehouden worden met zonwering, materiaalgebruik, ventilatie en gebouworiëntatie (TNO, 2014).
HOOFDSTUK 04
Bronnen: Rovers, V., Bosch, P., Albers, R., van Hove, B., Heusinkveld, B. G., Hartogensis, O. K., ... & Groot, A. M. E. (2014). Climate proof cities: eindrapport 2010-2014. Kennis voor Klimaat; EPA (Environmental Protection Agency); Reducing Urban Heat Islands - Compendium of Strategies; United States Environmental Protection Agency, 2008; Bade, T. and Tonneijck, F. (2011). “Modelling the benefits of urban forests for sustainable management?”; ELCA-research workshop, Brussels, May 24th 2011; 4 p.
HOOFDSTUK 03
Het stedelijk hitte-eiland kan gevaren opleveren voor gezondheid en moet worden aangepakt in stedelijke en versteende gebieden binnen EIKXL.
Kans:
HOOFDSTUK 02
Rekening houden met hittestress maakt een belangrijk deel uit van een klimaatbestendig gebied. Met het oog op de ontwikkelingen van de gebouwde omgeving binnen Knoop XL, moeten we ook rekeningen houden de ontwikkeling van een hitte-eiland.
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
HOOFDSTUK 05
34
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Figuur 4: De temperatuur kan in de binnenstad oplopen tot 4 tot 5 graden Celsius hoger dan in landschappelijk gebied (Bron: EPA, 2008).
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
4B. STOFSTROOMANALYSE
BEREIKBAARHEID OV, FIETS EN LOPEN Kansen
Uitdagingen
HOOFDSTUK 02
Er ligt veel focus op de auto, terwijl het gebied optimaal is aangesloten op het openbaar vervoer. Het voorstel om een busterminal onder het gebied te maken zou het gebied qua vervoersbewegingen kunnen ontlasten.
HOOFDSTUK 03 HOOFDSTUK 04
De plannen voor het nieuwe busstation Neckerspoel bieden mogelijkheid voor een betere en schonere verbinding met de rest van de stad en de regio.
LEGENDA: Outline EIKXL Water 5 minuten loopafstrand 5 minuten loopafstrand Bushaltes (straal 1.5 km)
0
0.5
1km
35
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
0.5 Bron: GIS-lagen Gemeente Eindhoven
HOOFDSTUK 05
Het gehele gebied ligt op loopafstand: binnen 9 minuten is 97% van het gebied te bereiken per voet. Een groot deel is te bewandelen binnen 5 minuten (het CBS hanteert <1 km als loopafstand, wat neer komt op 10 minuten lopen).
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
4B. STOFSTROOMANALYSE
BEREIKBAARHEID AUTO Kansen
Uitdagingen
HOOFDSTUK 02
Er liggen 4.944 Parkeerplaatsten binnen het gebied. Dit ligt gelijk aan ongeveer 53.400 m2. Deze ruimte zou ook voor andere doeleinden gebruikt kunnen worden.
HOOFDSTUK 03
Er zal met tijdens de ontwikkeling rekening gehouden moeten worden met bevoorrading en afvallogistiek. De doelstellingen geven aan dat de binnenstad in 2025 emissieloos bevoorraad moet worden.
HOOFDSTUK 04
LEGENDA: Outline EIKXL Water Oplaadpalen
Er liggen al elektrische laadpalen binnen het gebied. Dit biedt in de toekomst mogelijkheden voor het introduceren van een combinatie met energie met bijvoorbeeld een smart grid.
0
0 - 200 200 - 400 401 - 600 600+
0.5
1km
Bron: GIS-lagen Gemeente Eindhoven
36
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
0.5
Parkeerplaatsen (zones):
HOOFDSTUK 05
Verkeer is de belangrijkste oorzaak voor luchtverontreiniging, vooral in de binnenstad en rond (ring)wegen. PM10 (55%) en NOx (20%) hebben het grootste effect op de milieugerelateerde ziektelast in Nederland (RIVM, 2016). De transitie naar elektrisch rijden zal de komende jaren bijdragen aan het oplossen van NOx knelpunten.
HOOFDSTUK 01
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
4B. STOFSTROOMANALYSE
WKO GESCHIKTHEID Kansen
Uitdagingen
HOOFDSTUK 02 HOOFDSTUK 03
Er zijn al veel WKO systemen binnen het gebied, ook zit de ondergrond binnen het gebied erg vol. Er moet rekening gehouden worden met de al bestaande systemen, ondergrondse functies maar ook met hoe de systemen van invloed zijn op bijvoorbeeld grondwaterpeil en kwaliteit.
HOOFDSTUK 04
Er zijn al veel WKO systemen binnen het gebied, ook zit de ondergrond binnen het gebied erg vol. Er moet rekening gehouden worden met de al bestaande systemen, ondergrondse functies maar ook met hoe de systemen van invloed zijn oop bijvoorbeeld grondwaterpeil en kwaliteit.
HOOFDSTUK 05
LEGENDA:
In principe is de hele bodem van Eindhoven geschikt voor WKO.
Outline EIKXL Water WKO gebruikt bodem
0
0.5
1km
37
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
0.5 Bron: Atlas van de ondergrond Eindhoven (https://eindhoven.nazca4u.nl/atlas/)
STOFSTROOMANALYSE: INZICHT IN HET ‘METABOLISME’
HOOFDSTUK 01
4B. STOFSTROOMANALYSE
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
Wat is een stofstroomanalyse? HOOFDSTUK 02
Een stofstroomanalyse, ook wel Material Flow Analysis (MFA) genoemd, is een systematische beoordeling van stofstromen en voorraden van (grond)stoffen binnen een systeem, met een gedefinieerde scope wat betreft ruimte en tijd. We hebben voor de KnoopXL de stromen van materialen, energie en water door het gebied gemodelleerd per jaar in een “business as usual” scenario, uitgaande van de huidige plannen tot en met 2043.
HOOFDSTUK 03
De uitkomst van deze analyse is gevisualiseerd in een zogenaamd Sankeydiagram. Het Sankey-diagram laat zien vanuit welke bronnen een ‘flow’ komt (aan de linkerkant), op welke manier deze gebruikt of getransformeerd wordt binnen het gebied (midden) en hoe de ‘flow’ het systeem uiteindelijk weer verlaat en wordt verwerkt (aan de rechterzijde van het diagram).
Wat kun je met een stofstroomanalyse?
HOOFDSTUK 04
Fysieke stromen staan aan de basis van veel milieu-impacts die bepalend zijn voor de mate van duurzaamheid en veerkracht van een systeem. Denk hierbij aan de energie die we gebruiken om een gebouw te verwarmen of de materialen die nodig zijn om huizen te bouwen en het bouwafval dat vrijkomt bij de sloop. Zo krijgen we inzicht in: •• Wat is de dynamiek van het systeem: hoe stromen materialen, energie en water door het gebied en hoe verhouden zij zich tot elkaar? •• Waar zitten de grootste hotspots qua impact (qua materiaalgebruik, energieverbruik of uitstoot) in het systeem?
HOOFDSTUK 05
•• Waar zijn kansen voor duurzaamheid en synergie in het systeem: kunnen we uitgaande stromen opnieuw gebruiken of kunnen we daken gebruiken voor energieopwek?
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
38
AANNAMES & BEREKENING Aannames in de berekening:
Berekening:
•• Aan de hand van de programmering van KCAP bepalen we hoeveel er wordt gebouwd en gesloopt.
•• Benodigde en vrijkomende bouwmaterialen over gehele tijdshorizon. •• Energie en waterverbruik door de bouw en sloop.
•• De stofstromen worden genormaliseerd naar gebruik over 1 jaar.
•• Energie en waterverbruik tijdens gebruik van de uiteindelijke gebouwen.
•• Bouw en sloop infrastructuur niet meegenomen.
•• De emissies die worden veroorzaakt door mobiliteit, maar ook de bouw en het gebruik van de gebouwen. •• Theoretisch potentieel thermische en zonne-energie bij installatie van zonnepanelen.
HOOFDSTUK 04
•• Theoretisch potentieel regenwateropvang wanneer hierbij rekening wordt gehouden tijdens de bouw.
HOOFDSTUK 03
•• Tijdshorizon: 25 jaar (t/m 2043).
HOOFDSTUK 02
De huidige programmering en eigenschappen van het gebied zijn de uitgangspunten in de analyse, een business as usual-scenario. Hierin worden de huidige plannen uitgevoerd zonder extra maatregelen en interventies op het gebied van de energie- en grondstoffentransitie, of wijzigingen van bestaande plannen voor sloop, renovatieen nieuwbouw. Hiermee kunnen de kansen en hotspots worden bepaald om de ‘voetafdruk’ van het gebied te verkleinen. De berekeningen komen voort uit onze modellen en zijn op basis van kentallen uit de wetenschappelijke literatuur en resultaten en data uit eerdere projecten van Metabolic. Door deze kentallen te combineren met de bouw- en sloopopgave van het gebied is een voorspelling gedaan van de materiaalstromen. Hierbij is ook rekening gehouden met de toename in inwoners en de bijbehorende verbruikspatronen.
HOOFDSTUK 01
4B. STOFSTROOMANALYSE
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
HOOFDSTUK 05
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
39
HOOFDSTUK 01
4B. STOFSTROOMANALYSE
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
STOFSTROOMANALYSE
EIKXL 2043 EIKXL 2043
Verkennen van opties om nutriënten uit afvalwater te zuiveren. Verkennen van opties om nutriënten uit afvalwater te zuiveren.
Fosfaat (10 ton)
WONEN
WATER* (731.640 m3) WATER* (731.640 m3)
WONEN 579.210* m3
WATER (BESTAAND + NIEUW)* (726.590 m3) WATER (BESTAAND + NIEUW)* (726.590 m3)
21.600 ton
Beton (34.590 ton)
(52.070 TON)
13.250 ton 110 TJ
115.920* m3 24.720 ton 5.280 ton 350 TJ
Zwart water* (263.380 m3) Zwart (263.380 m ) Bouw water* (25.310 m3water* ) 3
12.170 ton 9.310 ton
Bouw water* (25.310 m3)
CO2 EMISSIES -EQ) (40.704 TON COCO EMISSIES 2 2 (40.704 TON CO2-EQ)
WERKEN WERKEN
115.920* m3
115.920* m3
21.900 ton 24.720 ton 2 2.580 ton Oppervlakte (BVO): 390.010 m 5.280 ton 350 TJ Werknemers: 11.820 personen(BVO): 390.010 m2 Oppervlakte Werknemers: 11.820 personen
Gebruiksfase (38.670 ton)
115.920* m3
Gebruiksfase (38.670 ton) Bouwfase (250 ton)
21.900 ton
Bouwfase (250 ton)
2.580 ton
HORECA HORECA 30.150* m 5.750 ton 1.370 ton 80 TJ
3
Asphalt (10 ton)
GEBRUIKSMATERIALEN (BESTAAND + NIEUW) (19.910 TON) (BESTAAND GEBRUIKSMATERIALEN Dranken (12.230 ton) (19.910 TON) + NIEUW)
1.310* m3
SHOP
RESTAUR ANT
SHOP
RESTAUR ANT
INFRASTRUCTUUR INFRASTRUCTUUR
Het aandeel brandstofverbruik vindt grotendeels tijdens de bouw plaats. Een mogelijkheid is het Het aandeel brandstofverbruik vindt grotendeels verkennen van opties voor een centrale bouwhub tijdens de bouw plaats. Een mogelijkheid is het om transport van bouwmaterialen te verminderen. verkennen van opties voor een centrale bouwhub om transport van bouwmaterialen te verminderen.
AFVALVERWERKING (12.000 TON) Recycling (4.270 ton) AFVALVERWERKING (12.000 TON)
4 ton 1.310* m3
AFVAL (12.560 ton) Ongescheiden restafval ton)ton) AFVAL(10.190 (12.560
30.150* m3 5.690 ton 670 ton
4 ton 1.310* m3
Oppervlakte: 131000 m2
Composteren (4.020 ton) (4.270 ton) Recycling Verbranding (3.270 ton) Composteren (4.020 ton) Nascheidingr (870Verbranding ton) (3.270 ton) Storting (130 ton)Nascheidingr (870 ton) Storting (130 ton)
Oppervlakte: 131000 m2
MOBILITEIT
130 ton 130 ton
2 TJ
Chemisch afval (10 ton)
Verkennen van opties voor vermicompostering van organisch afval. Het geproduceerde Verkennen van opties voor vermicompostering compost kan gebruikt worden in stadslandbouw. van organisch afval. Het geproduceerde . compost kan gebruikt worden in stadslandbouw. .
MOBILITEIT 2 TJ
Bouw (780 ton) Ongescheiden restafval (10.190 ton) Papier (750 ton) Bouw (780 ton) Textiel (260 ton) Papier (750 ton) Organisch (250 ton) Textiel (260 ton) Plastics (210 ton)Organisch (250 ton) E-waste (50 ton) Plastics (210 ton) Glas (50 ton) E-waste (50 ton) Metalen (10 ton) Glas (50 ton) Chemisch afval (10 ton) (10 ton) Metalen
Ondanks dat mobiliteit een relatief laag aandeel heeft in het energieverbruik, heeft het grote invloed Ondanks dat mobiliteit een relatief laag aandeel op de luchtkwaliteit binnen het gebied (zie kaart Gereden afstand: 822.270 Km heeft in het energieverbruik, heeft het grote invloed Mobiliteit). Naast CO2 komen er schadelijke op de luchtkwaliteit binnen het gebied (zie kaart Gereden afstand: 822.270 Kmstoffen in de atmosfeer zoals PM10, SOx en NOx. Mobiliteit). Naast CO2 komen er schadelijke stoffen in de atmosfeer zoals PM10, SOx en NOx. POTENTIELE LEVERING
POTENTIELE LEVERING BOWMATERIALEN POTENTIELE LEVERING Infrastructuur (320 ton) BOWMATERIALEN Gebouwen (100 ton) Infrastructuur (320 ton) Gebouwen (100 ton)
POTENTIELE LEVERING Hemelwater gebied (235.130 m3) Hemelwater gebied (235.130 m3) Bouwmaterialen (8.320 ton)
HOOFDSTUK 05
gasverbruik aanzienlijk hoog. Door de Ondanks dat deze stroom klein lijkt, is het transitie naar aardgasvrij bouwen moeten gasverbruik aanzienlijk hoog. Door de alternatieve scenario's worden onderzocht. ENERGIE (540TJ) transitie naar aardgasvrij bouwen moeten alternatieve scenario's worden onderzocht. Gas (340 TJ) ENERGIE (540TJ)
30.150* m3 5.690 ton 670 ton
30.150* m3 Oppervlakte (BVO): 101.120 m2 5.750 ton Werknemers: 3.060 personen(BVO): 101.120 m2 1.370 ton Oppervlakte 80 TJ Werknemers: 3.060 personen
1.310* m3
Dranken (12.230 ton) Zuivel (2.360 ton) Zetmeel producten (1.700 ton)Zuivel (2.360 ton) Fruit en groenteZetmeel (1.630 producten ton) (1.700 ton) Ander voedsel (1.030 ton) Fruit en groente (1.630 ton) Vlees (650 ton) Ander voedsel (1.030 ton) Textiel (210 ton) Vis (100 ton) Vlees (650 ton) Textiel (210 ton) Vis Ondanks (100 ton) dat deze stroom klein lijkt, is het
Electriciteit (180 TJ) Gas (340 TJ) Brandstoffen (22 TJ) Electriciteit (180 TJ) Brandstoffen (22 TJ)
12.170 ton Oppervlakte (BVO): 405.870 m2 21.600 ton 9.310 ton Inwoners: 11.670 personen (BVO): 405.870 m2 Oppervlakte 13.250 ton Inwoners: 11.670 personen 110 TJ
HOOFDSTUK 04
Beton (34.590 ton) Zand en grond (10.140 ton) Baksteen (2.560 ton) Zand en grond (10.140 ton) Gips (1.610 ton) Baksteen (2.560 ton) Steen (1.440 ton) Gips (1.610 ton) Hout (540 ton) Steen (1.440 ton) Staal en ijzer (400 ton) Hout (540 ton) Keramiek (350Staal ton) en ijzer (400 ton) Glas (150 ton) Keramiek (350 ton) Bitumen (140 ton) Glas (150 ton) Andere (o.a. isolatiemateriaal) (80 ton)Bitumen (140 ton) Andere metalen (40 ton) Andere (o.a. isolatiemateriaal) (80 ton) Kunststoffen (20 ton) metalen (40 ton) Andere Papier (10 ton) Kunststoffen (20 ton) Asphalt (10 ton) Papier (10 ton)
Grijs water* (442.960 m3)
579.210* m3
HOOFDSTUK 03
Beton is verreweg het grootste aandeel van alle bouwmaterialen. Gezien de relatief hoge Beton is verreweg het grootste aandeel van milieuimpact van de productie van beton, alle bouwmaterialen. Gezien de relatief hoge wordt een verkenning naar recycling of milieuimpact van de productie van beton, BOUWMATERIALEN (NIEUWBOUW) alternatieve bouwmaterialen aangeraden. wordt een verkenning naar recycling of (52.070 TON) BOUWMATERIALEN (NIEUWBOUW) alternatieve bouwmaterialen aangeraden.
Grijs water* (442.960 m3)
579.210* m3
579.210* m3
HOOFDSTUK 02
NUTRIENTEN (140 TON)
Stikstof (100 ton) NUTRIENTEN (140 TON) Kalium (30 ton) Stikstof (100 ton) Fosfaat (10 ton) Kalium (30 ton)
Bouwmaterialen (8.320 ton) Thermische PV (153 TJ) Zonnepanelen PV Thermische (48 TJ) PV (153 TJ)
LEGENDA
Zonnepanelen PV (48 TJ)
Onder 500LEGENDA ton, 25 TJ, 5.000 m3 *Omlaag geschaald naar 10%
40
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Onder 500 ton, 25 TJ, 5.000 m3 *Omlaag geschaald naar 10%
INZICHTEN UIT STOFSTROOMANALYSE Inputs
HOOFDSTUK 01
4B. STOFSTROOMANALYSE
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
Outputs Water
•• Er is een hoge input aan water in het gebied, voornamelijk door het gebruik van bewoners. Met het oog op een veranderend klimaat en veranderende weersomstandigheden moeten we ook toenemende droogte in ogenschouw nemen.
•• Er is ook een hoge output aan water in het gebied, verkennen van opties om nutriënten uit water terug te winnen moeten worden onderzocht.
HOOFDSTUK 02
Water
•• De daken in het gebied zijn in staat om 9% van de watervraag op te vangen. CO2-emissies
•• Door de nieuwbouwopgave is er 52.000 ton bouwmateriaal per jaar nodig: vooral beton is met 67% van de totale vraag en een hoge ingebedde energie en CO2-impact een belangrijke hotspot.
•• Tijdens de bouw- en gebruiksfase is er een uitstoot van 40.000 ton CO2equivalent per jaar, voor 95% afkomstig van de gebruiksfas.
HOOFDSTUK 03
Bouwmaterialen
Afval
Energie
•• Voor de totale energievraag wordt in het ‘business-as-usual’ scenario nog rekening gehouden met gas, echter zal dit steeds meer overgaan op duurzame alternatieven: hier moet rekening mee worden gehouden in het elektriciteitsnet.
HOOFDSTUK 04
•• Een derde van het afval wordt al gerecycled, maar er wordt ook nog veel verbrand (26%). Hier ligt een kans om in het nieuw te bouwen gebied betere afvalscheiding te integreren door bijv. compostcontainers onder de grond te plaatsen.
•• De bouwopgave zorgt voor een energieopgave van 10 TJ per jaar, voornamelijk door transport van bouwmaterialen: een bouwhub zou uitkomst kunnen bieden.
HOOFDSTUK 05
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
41
HOOFDSTUK 01
4B. STOFSTROOMANALYSE
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
POTENTIËLE LEVERING
8.320 ton vrijkomend sloopafval
27% 27% 66.030 66.030 m3 hemelwater m3 hemelwater op daken op daken
Door opvang van hemelwater op alle daken, kan 9% van de watervraag worden opgevangen, gelijk aan 26 Olympische zwembaden. Gebruik voor bijvoorbeeld doorspoelen van vacuümtoiletten, wasvoorzieningen of irrigatie van tuinen dan wel publiek groen.
48 TJ 48zonne-energie TJ zonne-energie
Door de installatie van zonnepanelen op het beschikbare dakoppervlak, kan worden voorzien in 27% van de energievraag: genoeg voor de elektriciteitsvraag van 4.400 huishoudens
11
HOOFDSTUK 04
Door hergebruik van vrijkomend sloopafval, kan het materiaalgebruik in de nieuwbouw potentieel met 16% worden verminderd.
9% 9%
PVPV PRODUCTIE PRODUCTIE ENERGIE
HOOFDSTUK 03
16%
WATER WATER WATER
HOOFDSTUK 02
MATERIALEN MATERIALEN
HOOFDSTUK 05
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
42
CONCLUSIES NULMETING
•• Door haar centrale ligging en goede bereikbaarheid met (H)OV, fiets en lopen liggen er kansen om het een autoluw of zelfs autovrij gebied te maken.
•• Biodiversiteit en klimaatbestendigheid moeten bevorderd worden, de vrijgekomen ruimte door het verminderen van de infrastructuur en de Dommel bieden mogelijkheid voor vergroening en aansluiting op de ecologische hoofdstructuur.
HOOFDSTUK 04
•• De transformatie biedt ook kansen voor het opnieuw inrichten van het energiesysteem. Zo bieden de daken potentieel 20-35% van de benodigde vraag voor PV, en liggen er kansen voor WKO en warmtenetten.
HOOFDSTUK 03
•• De grote bouwopgave brengt een grote vraag naar bouwmaterialen (beton) en energie met zich mee, hier liggen kansen voor circulariteit.
HOOFDSTUK 02
•• De Internationale Knoop XL wordt nu nog gekenmerkt door kantoorpanden en infrastructuur, maar biedt grote potentie om een duurzaam en toekomstbestendig gebied te worden.
HOOFDSTUK 01
4B. STOFSTROOMANALYSE
4A. RUIMTELIJKE ANALYSE
HOOFDSTUK 05
43
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
HOOFDSTUK 01
HOOFDSTUK 02
HOOFDSTUK 03
HOOFDSTUK 04
HOOFDSTUK 06
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL 44
HOOFDSTUK 05
KANSEN & HOTSPOTS
HOOFDSTUK 01
KANSEN EN HOTSPOTS
HOOFDSTUK 02
Uit de nulmeting van het gebied hebben we kansen en hotspots geïdentificeerd gebaseerd op de ruimtelijke kenmerken en stofstromen die door het gebied stromen. We hebben deze samengevat tot een top 5 van kansen en hotspots voor zowel het gebouwniveau als het raamwerk van het gebied.
HOOFDSTUK 03
Deze kansen en hotspots worden uiteindelijk gecombineerd met de nulmeting en het gemeentelijk beleid om tot een ontwikkelvisie en ontwikkelkader te komen voor de Internationale Knoop XL.
HOOFDSTUK 04 HOOFDSTUK 05
45
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
HOOFDSTUK 01
HOTSPOTS & KANSEN: GEBOUWNIVEAU
!
!
Het waterverbruik van de gebouwde omgeving ligt hoog (ruim 700.000 m3 oftewel 290 Olympische zwembaden per jaar)
!
Een bouwhub (ruimtevraag ongeveer 5.000 m2) en samenwerking tussen partijen kan grote besparing en synergie opleveren (tot 66% minder brandstof).
Aardgasvrij bouwen vraagt om nieuwe vormen van verwarmen, de regio heeft weinig lokale duurzame warmtebronnen en dit kan een grote belasting vormen voor het net.
!
Gebruik daken voor hemelwateropvang (9% van totale watervraag), en zorg dat waterberging op gebouwniveau is geregeld.
!
Strenge eisen voor isolatie van woningen en het slim integreren van Warmte Koude Opslag (WKO) en gebruik van ondergrond.
!
Opwekken van zonne-energie en integreren van groen op daken (potentieel 27% opwek) en gevels; mogelijk stadslandbouw op daken.
Bouwopgave zorgt voor grote energievraag (10 TJ per jaar) door transport van materialen.
Het opwekken van zonne-energie (potentieel 27% van de energievraag) en integreren van groen is een uitdaging als er in de hoogte wordt gebouwd.
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
46
HOOFDSTUK 05
Zowel in de bouw (passief bouwen, remontabel bouwen, splitsen woningen, gerecycled beton) als sloop (circulair slopen) liggen kansen voor circulariteit. Het in kaart brengen van de urban mine op gebiedsniveau in samenwerkingsverband (bv. met de Green Business Club) schept een basis voor hergebruik.
HOOFDSTUK 04
!
!
HOOFDSTUK 03
!
Hoge vraag bouwmaterialen (52.000 ton) per jaar als gevolg van de ruim 800.000 m2 BVO bouwopgave: 67% daarvan is beton.
HOOFDSTUK 02
!
HOOFDSTUK 01
HOTSPOTS & KANSEN: RAAMWERK Centrale ligging, korte loopafstand en goede fiets en (H)OV bereikbaarheid biedt unieke kans voor autoluw gebied en focus op de fiets en voetgangers.
!
Transformatie van het gebied biedt kansen voor afvalscheiding bij de bron en plaatsen van compostcontainers voor voedselafval.
!
Infrastructuur kan worden omgevormd naar groen ten behoeve van klimaatbestendigheid (naar minstens 40% groen), vrijgekomen materiaal uit sloop infrastructuur (8.000 ton asfalt, beton) kan hoogwaardig worden hergebruikt.
!
Vergroenen, verbinden en verbreden van Dommeldal, en onder het spoor verbinden met de Gender om een grote groene stadsstrook te creëren.
HOOFDSTUK 04
!
Waterberging regelen op gebouwniveau om transport te voorkomen en slim gebruik van ondergrond voor WKO. Het voorstel voor een park bovenop busstation Neckerspoel biedt mogelijkheden voor het vasthouden van water.
HOOFDSTUK 05
!
!
Ondanks dat er al veel afval wordt gerecycled, wordt er nog een significant deel (44%) van het afval verbrand. Het gebied kenmerkt zich door veel infrastructuur en verharding (33% van het gebied is groen), wat een risico vormt voor klimaatbestendigheid.
!
Wateroverlast in het zuidwesten en rond de Fellenoord bij 60 mm/uur waterval.
!
Het gebruik van de ondergrond wordt een uitdaging met nieuwe sanitatie en verwarming van het gebied (WKO).
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
47
HOOFDSTUK 03
!
Autogebruik zorgt voor een slechte luchtkwaliteit (PM10 en NOx verantwoordelijk voor 75% milieugerelateerde ziektelast) en veel ruimtegebruik (Fellenoord soms wel 100 meter breed, parkeerplaatsen nemen 54.000 m2 in binnen het gebied).
HOOFDSTUK 02
!
HOOFDSTUK 01
HOOFDSTUK 02
HOOFDSTUK 03
HOOFDSTUK 04
HOOFDSTUK 05
HOOFDSTUK 06
ONTWIKKELVISIE EN ONTWIKKELKADER CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
48
HOOFDSTUK 01
NAAR EEN ONTWIKKELVISIE De visie voor de Internationale Knoop XL sluit daarnaast aan bij de duurzame doelstellingen van de Gemeente Eindhoven. Deze transformatie biedt een unieke kans om grote stappen te maken in de duurzame ambities van de gemeente. We hebben enkele doelstellingen uitgelicht waar de visie een bijdrage aan levert.
HOOFDSTUK 03
Er ligt een unieke kans om van de Internationale Knoop XL een duurzaamheidskampioen te maken. We moeten de lat hiervoor hoog leggen, en flexibiliteit behouden om de ambities in de toekomst zelfs te verhogen. Door de grote transformatie en centrale ligging
van het gebied liggen er mogelijkheden om de gebiedsontwikkeling aan te grijpen om het voorbeeld te zijn op het gebied van circulariteit, klimaatbestendigheid, energie en mobiliteit. De geïdentificeerde kansen en hotspots komen hier samen tot een visie voor de Internationale Knoop XL. De visie is vervolgens vertaald naar ontwikkelprincipes die meegenomen kunnen worden in het proces rond de gebiedsontwikkeling, en houvast kunnen geven tijdens de volgende stappen in de realisatie.
HOOFDSTUK 02
We werken toe naar een ontwikkelvisie en ontwikkelkader, waarbij de vraag is: hoe maken we het gebied toekomstbestendig duurzaam en circulair?
HOOFDSTUK 04 HOOFDSTUK 05
49
CIRCULAIRE GEBIEDSONTWIKKELING EIKXL
HOOFDSTUK 06
Bron: Ontwikkelvisie Fellenoord, KCAP Architects&Planners, juli 2018
HOOFDSTUK 01
VISIE 2043
Materialen uit sloop en renovatie van bebouwing en infrastructuur worden hergebruikt in nieuwbouw, vraag en aanbod sluiten op elkaar aan in een bouwhub die in samenwerking gerealiseerd is.
HOOFDSTUK 03
Daken en gevels i.p.v. facades worden ontworpen en gebruikt voor zonne-energie, groen en hemelwateropvang. Oriëntatie van nieuwbouw op zuiden voor reductie energievraag. Er wordt hierbij wel rekening gehouden met maatregelen om het hitte-eiland te verminderen.
HOOFDSTUK 04
Het gebied brengt Techniek, Design en Kennis samen en biedt een showcase voor de Brainport door op gevels en in openbare ruimtes gebruik te maken van nieuwe technieken op het gebied van zonne-energie, natuur-inclusief design, plastic recycling en materiaalinnovatie.