Bijlage 3 - Volledig Analyserapport BRO
Tekst van het document
Sharing the Vibes - analyse Horecaonderzoek gemeente Eindhoven Definitief
Sharing the Vibes - analyse
1
colofon
projectnaam Sharing the Vibes - analyse datum 15 december 2023 projectnummer P06700 opdrachtgever Gemeente Eindhoven BRO projectleider CSe projectteam KtB, TOl, RvL bron kaft BRO
Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 info@bro.nl www.bro.nl
Sharing the Vibes - analyse
2
Inhoudsopgave 3.4
1
Samenvatting
5
1.1
6
Samenvatting
3.5
2
Marktanalyse horeca; Vraag & aanbod
9
2.1
Gemeente
10
2.1.1 2.1.2
10 11
2.2 2.3 2.4 2.5
Spreiding Ontwikkeling
Binnenstad
12
2.2.1 2.2.2
Spreiding Ontwikkeling
12 13
Cijfers naar wijk Benchmark Kwantitatief
13 15
2.4.1 2.4.2
Behoefte in cijfers Aanbod in cijfers
15 16
Benchmark kwalitatief
17
3.6
3.7 3.8 3.9
4
Woenselse Markt
26
3.4.1 3.4.2 3.4.3
26 26 26
Kwalitatieve beschrijving horeca
18
3.1
Binnenstad / Centrum
19
3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5 3.1.6 3.1.7 3.1.8 3.1.9 3.1.10 3.1.11 3.1.12
19 19 20 20 20 21 21 21 22 22 22 23
3.2 3.3
Algemeen Horeca Stationsplein Dommelstraat Winkelstraten Markt Kerkstraat Stratumseind Smalle Haven / Catharinaplein Kruisstraat / Woenselse Markt De Bergen Wilhelminaplein / Willemsstraat
Strijp-S
24
3.2.1 3.2.2
Algemeen Horeca
24 24
Winkelcentrum Woensel
25
3.3.1 3.3.2
25 25
Algemeen Horeca
Sharing the Vibes - analyse
38 40
Conclusies binnenstad / centrum Conclusies Strijp-S
Algemeen Horeca
27 27
De Hoogstraat
28
Trends & ontwikkelingen
41
3.6.1 3.6.2
28 28
6.1
42
29 29 30
6.2 6.3
Algemeen Horeca
Eindhoven in lijstjes Toegankelijkheid horeca in Eindhoven Veilig uitgaan in Eindhoven
4.1 4.2
32 32
4.10 4.11 4.12 4.13 4.14
37
5.1 5.2
3.5.1 3.5.2
31
4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9
Planologisch kader
27
Beleidskaders
4.3
5
De Geldropseweg
Provincie Regio 4.2.1
3
Algemeen Horeca Algemeen en horeca
Regionale detailhandelsvisie Stedelijk gebied Eindhoven (2023)
32
Gemeente
32
4.3.1 Startnotitie Sharing the Vibes, Visie op een bruisend Eindhoven (2023)
32 32
Horecabeleidsplan gemeente Eindhoven (2014) Verdichtingsvisie binnenstad Eindhoven (2020) Detailhandelsnota 2015 Bestuursakkoord Eindhoven 2022-2026 Besluit Verlaatjes 2023 Handhavingsplan drank en horeca gemeente Eindhoven (2013) Binnenstadsdeal 2022-2024 Horecastappenplan (2016) (wijzigingsbesluit 2020) Speelautomaten en speelautomaathallen Evenementenbeleid (2017) Terrasregels
32 33 33 33 33
4.14.1 4.14.2
35 35
Openingstijden terras Gebiedsgerichte regels
6
Trends binnensteden 6.1.1
7
8
Meer horeca uitgaven in stedelijk gebied
43
Omzet en bestedingen Relevante horeca-ontwikkelingen/ initiatieven
43 44
Enquête
45
7.1 7.2
46 47
Bewoner/bezoekers enquête Ondernemersenquête
Doelgroepensegmentatie
48
8.1
49
Wat is Whize?
Bijlage 1 - Begrippen & definities Bijlage 2 - Horecaindeling - sectoren Bijlage 3 - Participatie Bijlage 4 - Bewoners - bezoekersenquête
34 34 34 34 34 35
Bijlage 5 - Horecaondernemersenquête Bijlage 6 - Bestemmingsplannen
3
Inleiding
.
Eindhoven is volop in ontwikkeling. Het inwoneraantal groeit hard, met name door bedrijvigheid in (de regio) Eindhoven. Eindhoven wordt steeds internationaler en krijgt o.a. als Brainport steeds meer aanzien. Maar naast dat er hard gewerkt en gestudeerd wordt, wil Eindhoven ook een bruisende uitstraling en dito voorzieningen hebben, zodat het er ook aangenaam wonen/leven is voor de inwoners én voor de gasten van de stad. Een divers en aantrekkelijk horeca-aanbod draagt op vele vlakken bij aan het imago, leefbaarheid, levendigheid en de economie van de stad. Horeca is in toenemende mate een ontmoetingsplek, naast dat je er (samen) kunt eten, drinken, feesten en slapen. Eindhoven is toe aan een nieuw horecabeleid. De vorige beleidsnota dateert van maart 2014. Bovendien gebeurt er nog meer dan normaal in de altijd dynamische horecasector. Daarom is er zowel bij de horeca, de bewoners als de gemeente behoefte aan een actuele visie op de horecasector en uitgaansleven in het algemeen. Als aanloop naar de visie is er eerst gedegen onderzoek nodig van de huidige (markt-) situatie, de trends en ontwikkelingen en de gebruikers. Ook de (relevante) beleidskaders worden erbij gepakt. Dit alles is samengevat dit analyse document en in de bijlagen.
Sharing the Vibes - analyse
4
1
Samenvatting
De samenvatting bevat de belangrijkste onderzoeksresultaten van het analysetraject.
Sharing the Vibes - analyse
5
1.1
Samenvatting
Aantrekkingskracht Eindhovense horeca beperkter dan gemiddeld
uitdijen in de aanloopgebieden richting het centrum. Denk aan de Kei-
Naar nieuw beleid en visie
Met name de horeca in de binnenstad van Eindhoven weet veel bezoe-
zersgracht, de Willemstraat, de Emmasingel (Clausplein), de Nieuw-
Eindhoven is toe aan een nieuw horecabeleid. De vorige beleidsnota
kers van buiten de stad aan te trekken. De horeca in de gemeente Eind-
straat en het NRE-terrein. Door de horeca zijn deze gebieden veel le-
dateert van maart 2014. Bovendien gebeurt er nog meer dan normaal in
hoven kent echter een lager koopstromensaldo dan de benchmarkste-
vendiger geworden. In hoofdstuk 3 zijn alle horecaconcentraties in de
de altijd dynamische horecasector. Daarom is er zowel bij de horeca, de
den. Dit komt door een iets lagere binding dan de meeste steden, maar
binnenstad en elders in de gemeente specifiek beschreven.
bewoners als de gemeente behoefte aan een actuele visie op de hore-
vooral door een beperkte toevloeiing. Inwoners gaan in verhouding va-
casector en uitgaansleven in het algemeen. Als aanloop naar de visie is
ker buiten de stad naar horeca en het aandeel bezoekers van buiten de
Meer horeca buiten de binnenstad
er eerst gedegen onderzoek nodig van de huidige (markt-) situatie, de
stad is beperkter. De horeca in binnenstad van Eindhoven wordt boven-
De sterke groei van horeca in de binnenstad is ook zichtbaar buiten de
trends en ontwikkelingen en de gebruikers.
dien iets minder goed beoordeeld dan de benchmarkgemeenten, maar
binnenstad. Denk aan bijzondere concentraties zoals Strijp-S. Opvallend
scoort nog steeds goed. Ook de sfeer in de stad wordt iets minder goed
is ook de kracht van lokale horecazaken in de oude stadswijken van
Horeca aanbod nam fors toe, met name in de fastservice sector
beoordeeld. Qua netheid en veiligheid scoort de binnenstad van Eindho-
Eindhoven. Deze zaken, vaak gelegen op hoeklocaties met terrasfunc-
De afgelopen jaren is het aantal horecazaken toegenomen in Eindho-
ven gelijk. De bereikbaarheid van de stad is volgens de consument be-
tie, zorgen voor veel leven en zijn wenselijke ontmoetingsplekken. Het
ven, respectievelijk 33% sinds 2013. De groei zit hem met name in de
ter dan de benchmark binnensteden, zowel met de auto, trein als fiets.
doorbreekt de vaak eentonige en levenloze radialen in de stad. Het
sectoren 'Fastservice' en ‘Restaurants'. Het aantal drankverstrekkers is
Eindhoven meet zich (nog) niet met ‘steden die traditioneel als gezellig
geeft de wijken meer kleur.
lichtelijk afgenomen. Met Fastservice bedoelen we horecaconcepten ge-
worden ervaren’, zoals die van ’s-Hertogenbosch en Maastricht. Wel
richt op snelheid, gemak en efficiëntie. Dus ook (gezonde) lunchrooms,
heeft Eindhoven een forse inhaalslag gemaakt de afgelopen jaren, zo-
Van koopcentrum naar verblijfs- en ontmoetingsgebied
ijssalons, broodjeszaken et cetera. Het grootste gedeelte van de hore-
wel in massa, kwaliteit als diversiteit van het aanbod.
Het toekomstperspectief van de binnenstad van Eindhoven hangt sa-
cazaken bevindt zich in de binnenstad van Eindhoven, maar ook in Strijp-S de Woenselse Markt & Kruisstraat en Winkelcentrum WoensXL
Vele kwaliteiten van de horeca in de binnenstad
bevinden zich horecaconcentraties. Als we inzoomen op het centrum
De binnenstad van Eindhoven is hét concentratiegebied voor detailhan-
van Eindhoven, zien we een vergelijkbare trend. Het aantal fastservice
del, horeca en vele andere functies in de gemeente en regio. De binnen-
zaken en restaurants neemt toe, terwijl het aantal drankverstrekkers af-
stad staat regionaal echt op de kaart, maar er zijn ook nog genoeg uit-
neemt.
dagingen. Zo oogt de Markt vrij gesloten doordat vrijwel iedere ondernemer zijn terras afbakent met schotten. Ook aan de Kerkstraat is duidelijk
Eindhoven heeft relatief veel horeca
te zien van wie welk terras is door de overkappingen van de terrassen.
Het horeca aanbod per 1.000 inwoners in de gemeente Eindhoven is
Qua hoogwaardige restaurants heeft de binnenstad van Eindhoven ge-
met 3,1 relatief ruim ten opzichte van de benchmarkgemeenten (2,8).
noeg te bieden. Zoals onder meer Zarzo en Wiesen, beide in het bezit
Uitgedrukt in relatieve zin is dit circa 8% meer dan gemiddeld in bench-
van een Michelinster. Of Umami by Han, onderscheiden met een Bib
mark steden. Het relatief ruime aanbod is niet te verklaren vanuit één
Gourmand (een zeer goede prijs-kwaliteitsverhouding). Naast de com-
sector die sterk oververtegenwoordigd is ten opzichte van de bench-
merciële horeca beschikt de binnenstad ook over populaire (paracom-
markgemeente. Zowel de drankverstrekker, restaurants als het fastser-
merciële) horeca zoals Poppodium Effenaar en vier Studenten sociëtei-
vice aanbod ligt net boven het gemiddelde van de benchmarkgemeen-
ten. Noemenswaardig is ook dat de horeca, die van oudsher sterk ge-
ten. Het horeca aanbod in de binnenstad van Eindhoven is vergelijkbaar
concentreerd was op een aantal plekken in de binnenstad, meer is gaan
men met landelijke trends in grotere binnensteden in Nederland. Binnensteden veranderen van winkelgebieden in multifunctionele ontmoetingsplaatsen. Een sterkere verblijfsfunctie draagt bij aan de behoefte aan sfeer en beleving die de afgelopen jaren sterk is toegenomen. Eindhoven is van oudsher een sterk functioneel ‘koop’ centrum, waar de winkelfunctie altijd dominant was. Je ging naar Eindhoven om ‘te winkelen’ en de horeca pakte je mee. Dit nog los van de specifieke uitgaansfunctie met Stratumseind. Die is de laatste jaren echter verschoven en zal ook de komende jaren blijven verschuiven. De winkelfunctie blijft belangrijk, maar wordt minder. De horecafunctie is sterk toegenomen en wordt sterker. Tegelijkertijd zijn ook andere functies in toenemende mate belangrijk, zoals diensten, cultuur en maatschappelijke functies. De verblijfs- en ontmoetingsfunctie staat meer centraal en de horecasector levert daar een onmisbare bijdrage aan.
met de centra van de benchmark steden.
Sharing the Vibes - analyse
6
Consumenten besteden steeds meer in de horeca…
De meeste Eindhovenaren bezoeken de horeca 4 á 5 keer per maand.
sen (denk aan inrichting, omvang, uitstraling, etc.). Er zijn echter ook on-
De omzet in de horeca neemt sinds 2010 jaarlijks fors toe, tot 2020.
Wanneer Eindhovenaren naar andere steden gaan voor de horeca kie-
dernemers die vinden dat dit wel wenselijk is. Met name in de gesprek-
Door de gevolgen van corona is het omzetniveau sterk teruggelopen in
zen zij het vaakst voor Amsterdam, gevolgd door ’s-Hertogenbosch,
ken kwam dit meer naar voren als aandachtspunt. De meeste onderne-
2020 en 2021. Voor veel ondernemers heeft dit enorme consequenties
Utrecht, Rotterdam en Tilburg. De kwaliteit van de horeca wordt zowel
mers geven aan zelden klachten te hebben gehad van omwonenden
gehad. Voor de horecasector, met name drank- en spijsverstrekkers,
positief als negatief beoordeeld. Verbeteringen in service en gastvrijheid
over hun bedrijf. Als dit wel het geval is betreft dit voornamelijk geluids-
wordt verwacht dat de omzet relatief snel weer op niveau zal zijn, ge-
worden gewenst. Verder benadrukken de respondenten de behoefte
overlast. De helft van de respondenten heeft weleens een evenement
tuige ook de opleving in het tweede kwartaal van 2021 toen de horeca
aan een gevarieerder horeca-aanbod in de stad. Ze verlangen naar
georganiseerd in Eindhoven. De rol van de gemeente zorgt bij de onder-
weer tijdelijk open mocht. De laatste berichten uit 2023 geven een posi-
meer keukens, muziekgenres en horecaconcepten. Qua openingstijden
nemers voor gemengde gevoelens. De processen rondom de evene-
tief beeld ten aanzien van omzet (volume). De consument geeft nog
is er verdeeldheid onder bewoners. Specifieke gebieden zoals Strijp-S
menten zorgen regelmatig voor verwarring. De meeste ondernemers er-
steeds meer uit in de horeca. De lange termijn trend laat ook een cul-
worden genoemd als geschikte locaties voor verruiming. Stratumseind
varen geen oneerlijke concurrentie van paracommerciële instellingen.
tuurverschuiving zien. Nederlanders eten en drinken steeds meer buiten
wordt vaak genoemd als het gaat om overlast. Verbeterde handhaving
de deur. Dit is positief en een kans voor de horeca in Eindoven.
en spreiding van horeca worden genoemd als mogelijke oplossingen.
Bewoners aan het woord Een meerderheid van ongeveer 52% van de ondervraagde bewoners in
… maar ondernemers gaan door moeilijke tijden
Ondernemers aan het woord
de gemeente Eindhoven ziet graag meer terrassen in de hele ge-
Tegelijkertijd staat de winstgevendheid en het bedrijfsperspectief voor
Via een ondernemersenquête zijn 111 ingevulde vragenlijsten opge-
meente, wat suggereert dat er over het algemeen een verlangen is naar
horecaondernemers wel onder druk. De stijging van diverse kostenpos-
haald1. Daarnaast zijn er diverse gesprekken gevoerd met onderne-
uitbreiding van terrasmogelijkheden. Slechts ongeveer 3% van de res-
ten (personeel, energie, inkoop) in combinatie met de opgebouwde
mers. Deze combinatie van participatiemethoden geeft een goed beeld
pondenten geeft aan minder terrassen te willen. Ongeveer 64% van
schuldenlast door corona leidt bij veel ondernemers voor problemen.
van de mening en wensen van horeca ondernemers in Eindhoven. De
de ondervraagde bewoners vindt dat de horeca in Eindhoven bijdraagt
Het personeelstekort helpt ook niet en zorgt ervoor dat de maximale
meeste bedrijven geven een positieve omzetontwikkeling aan. Wel zijn
aan de levendigheid, aangezien zij scores van 7 tot 10 hebben gegeven.
(terras)capaciteit vaak niet gehaald kan worden. Daarnaast ondervindt
er verschillen per locatie en per type bedrijf. Ten aanzien van de ope-
Dit wijst op een positieve perceptie van de horeca als een element dat
de horeca meer concurrentie vanuit andere sectoren, zoals de detail-
ningstijden is meer dan de helft van de ondernemers tevreden. Ook hier
de stad levendiger maakt. Ongeveer 76% van de respondenten ervaart
handel. Door branchevervaging krijgen winkels in levensmiddelenartike-
zijn echter verschillen per locatie en per type bedrijf. Een deel van de
niet of nauwelijks hinder van de horeca in hun omgeving.
len, zoals super- en foodmarkten, ook een steeds sterkere horecafunc-
ondernemers wenst een verruiming van de openingstijden. Dit zit dan in
tie. Ook de bezorgeconomie is een factor van betekenis.
vrije openingstijden, (meer) verlaatjes / incidentele verruiming in de ge-
In de toekomst neemt de behoefte aan horeca verder toe
hele binnenstad of de specifieke verruiming tot 04:00 uur op donderdag
Er is een indicatieve vraag- of bestedingsraming voor de Eindhovense
Kenmerken horecabezoekers Eindhoven
(vooral Stratumseind). De verschillende wensen komen ook tot uiting bij
horecasector uitgevoerd. Het is een doorkijk naar 2030 en 2040 waarin
In de zomermaanden (in en buiten schoolvakantie) is een enquête uitge-
de terrasopeningstijden. Één derde van de respondenten vindt de hui-
we met een bandbreedte de toename gemiddelde horecabesteding
voerd onder bezoekers & inwoners en ondernemers (in het Nederlands
dige openingstijden prima, terwijl de overige respondenten veelal een
doorrekenen. Er zijn geen eenduidige gegevens voor de besteding per
en Engels) waar in totaal ca. 1.350 reacties op zijn ontvangen.
verruiming willen tot maximaal 0:00 uur of 2:00 uur. De meeste onderne-
hoofd aan horeca. Wel zijn er omzetgegevens (indexcijfers) voor de hele
mers vinden niet dat de gemeente strakker moet handhaven op terras-
horecasector beschikbaar. Voor de berekening gaan we uit van de be-
1
Waarvan het grootste deel afkomstig van ondernemers op het Stratumseind.
Sharing the Vibes - analyse
7
steding in het jaar 2019. De coronajaren 2020 en 2021 zijn niet representatief. Er is op basis van de geprognosticeerde bevolkingstoename, rekening houdend met binding en toevloeiing in alle gevallen groei te voorzien van de bestedingen in de Eindhovense horeca, zelfs forse groei in de ‘maximaal’ scenario’s. Dit betekent een groei van het aantal zaken en/of bestaande zaken worden drukker en gaan beter functioneren. In hoeverre de groei van bestedingen zal leiden tot meer zaken hangt af van factoren zoals de beschikbaarheid van geschikt vastgoed en beleidsmatige en juridische mogelijkheden. Duidelijk is dat het aantal zaken en daarmee de ruimtebehoefte eerder toeneemt dan afneemt. Ook in de openbare ruimte (terrasruimte). Meer diversiteit en kwaliteit zal bovendien (deels) in een eigen vraag voorzien door het aantrekken van nieuwe doelgroepen (meer binding en toevloeiing).
Sharing the Vibes - analyse
8
2
Marktanalyse horeca; Vraag & aanbod
In dit hoofdstuk is met name de cijfermatige analyse terug te vinden in figuren en tekst. De resultaten van Eindhoven worden tevens afgezet tegen de diverse benchmarkgemeenten.
Sharing the Vibes - analyse
9
2.1
Gemeente
2.1.1
Spreiding
Figuur 1 illustreert de spreiding van het (commerciële) horeca aanbod in de gemeente Eindhoven. Op de kaart wordt onderscheid gemaakt tussen drankverstrekkers, fastservice, restaurants en hotels. Bij bedrijven met meerdere functies wordt de kleur(sector) van de hoofdfunctie weergegeven. Het betreft een momentopname. De indeling/toelichting van deze sectoren is te vinden in bijlage 2.
De grootste horecaconcentratie in de gemeente bevindt zich in de binnenstad. Ongeveer één derde van de horeca bevindt zich hier. In paragraaf 2.2/3.1 wordt verder ingezoomd op de binnenstad.
Andere grootschalige horecaconcentraties in Eindhoven zijn StrijpS, de Woenselse markt & Kruisstraat, Winkelcentrum WoensXL, de Geldropseweg, de Hoogstraat en enkele wijkcentra.
Figuur 1: Horeca aanbod in de gemeente Eindhoven (Bron: Locatus juli 2023)
Sharing the Vibes - analyse
10
2.1.2
Ontwikkeling
Sectoren horeca 2013 (Aantal )
Figuur 2, 3 en 4 geven de ontwikkeling van de horeca in de gemeente
Sectoren horeca 2023 (Aantal zaken)
Eindhoven weer. Het aantal commerciële horecazaken in de gemeente Eindhoven ligt begin juli 2023 op 745. Dit betekent een stijging van 33% ten opzichte van 10 jaar geleden. Dit is een relatief ruime stijging ten opzichte van het landelijk gemiddelde.
134
152
178
Het grootste deel van de horecazaken betreft fastservice (47%), ge-
261
volgd door restaurants (35%) en drankverstrekkers (18%). Fastservicebedrijven omvat meer dan fastfood: horecaconcepten gericht op snelheid, gemak en efficiëntie. Dus ook (gezonde) lunchrooms, ijssalons, broodjeszaken et cetera.
350
231
De sterkst groeiende sector over de afgelopen 10 jaar is de fastservice sector met een groei van 52%. De sterke groei van de fastservice sector is een landelijke trend.
Drankverstrekkers
Echter, er is ook een forse groei van het aantal restaurants zicht-
Fastservice
Restaurants
Drankverstrekkers
Fastservice
Restaurants
baar in Eindhoven, namelijk een toename van 47% ten opzichte van 10 jaar geleden. Dit is fors hoger dan het landelijk gemiddelde.
Figuur 2: Bron: Locatus 2023
Figuur 4: Bron: Locatus 2023
Het aantal (traditionele) drankverstrekkers is als enige sector afgeOntwikkeling aantal horecazaken in de gemeente naar sector, t.o.v. 2013
nomen in de gemeente Eindhoven. Ten opzichte van 2013 zijn er 12% minder drankverstrekkers in de gemeente. Ook dit is een lan-
800
delijke trend. Dit is (met name bij discotheken/dansgelenheden) on-
700
der meer te verklaren door de opkomst van festivals en andere eve-
600
nementen. Bovendien kiezen consumenten vaker voor een horecazaak waar ze naast een drankje ook wat te eten kunnen bestellen.
745
500
Ook invoering van rookverbod is van invloed. In de coronaperiode
400
zijn ook de ‘thuiscafés’, mancaves, keten, etc. van invloed geweest.
300
Hierover zijn echter geen harde cijfers.
200 100 0 2013
2014
2015
2016
2017
Drankverstrekkers
2018
2019
Fastservice
2020
Restaurants
2021
2022
2023
Medio 2023
Totaal
Figuur 3: Bron: Locatus, 2023
Sharing the Vibes - analyse
11
2.2
Binnenstad
2.2.1
Spreiding
Figuur 5 illustreert de spreiding van het horeca aanbod in en rondom het centrum van Eindhoven. Welke gebieden/straten precies behoren tot ‘het centrum’ of ‘de binnenstad’ is onderdeel van de visie. In figuur 5 is zowel de contour van de CBS-buurt binnenstad opgenomen, als de Locatus-contour. Waar in de analyse cijfers worden gepresenteerd over het centrum of de binnenstad is dit op basis van de Locatus-contour. De verschillende deelgebieden in/aan het centrum zijn beschreven in hoofdstuk 3. Ten aanzien van de spreiding valt het volgende op.
De grootste concentratie drankverstrekkers bevindt zich op het Stratumseind. Dit is één van de drukste, oudste en meeste bekende uitgaansstraat van Nederland. Wel is het aantal zaken uitgaanshoreca aan de zuidkant door de jaren heen afgeschaald. Daarvoor in de plaats komt er meer daghoreca en andere functies.
Het fastservice aanbod in het centrum bevindt zich hoofdzakelijk op/nabij het NS-station en in de winkelstraten. Ook nabij het Stratumseind zijn meerdere fastservice zaken, veelal fastfood, te vinden.
De restaurants zitten wat meer verspreid door het hele centrum. Toch is in het Stationsgebied/de Dommelstraat het grootste cluster aan restaurants te vinden. Ook aan/rondom de Kerkstaat/Catharinaplein en in De Bergen zijn vele restaurants gevestigd.
Het hotelaanbod is redelijk verspreid: in en rondom de binnenstad (vaak in wat rustigere gebieden) en nabij de snelwegen.
Figuur 5: Horeca aanbod in de binnenstad Eindhoven (Bron: Locatus juli 2023)
Sharing the Vibes - analyse
12
2.2.2
Ontwikkeling
Figuur 6, 7 en 8 geven de ontwikkeling van de horeca in de binnenstad Sectoren horeca 2023 (Aantal zaken)
Sectoren horeca 2013 (Aantal zaken)
van Eindhoven weer. Het aantal commerciële bedrijven ligt begin juli 2023 op 245. Dit betekent een stijging van 38% ten opzichte van 10 jaar geleden.
Het grootste deel van de horecazaken betreft restaurants (39%), gevolgd door fastservice (36%) en drankverstrekkers (25%).
62
De sterkst groeiende sector over de afgelopen 10 jaar is de fastser-
66
68
95
vice sector met een groei van 76%. Ook in andere binnensteden groeide het aantal fastservice zaken de afgelopen jaren sterk.
Het aantal restaurants in de binnenstad steeg de afgelopen 10 jaar met 40%, dit is fors hoger dan het landelijk gemiddelde.
Het aantal (traditionele) drankverstrekkers is licht afgenomen. Ten
88
50
opzichte van 2013 zijn er 4 zaken minder, een relatieve afname van 8%. Dit betekent niet dat bezoekers van de binnenstad minder beDrankverstrekkers
hoefte hebben aan drankverstrekkers. Café-restaurants hebben een
Fastservice
Drankverstrekkers
Restaurants
Fastservice
Restaurants
deel van deze functie op zich genomen. Deze ontwikkeling wordt verder beschreven in hoofdstuk 6 (trends & ontwikkelingen). Daar-
Figuur 7: Bron: Locatus, 2023
Figuur 6: Bron: Locatus, 2023
naast is er ook onder drankverstrekkers een schaalvergroting de Ontwikkeling aantal horecazaken in de binnenstad naar sector, t.o.v. 2013
zien, met name bij feestzalen. Waar in 2018 de gemiddelde omvang in Eindhoven nog 91 m² wvo bedroeg, is dat in 2023 104 m² wvo.
2.3
Cijfers naar wijk
300 250
245
De volgende figuren beschrijven het horeca aanbod in de gemeente Eindhoven op wijkniveau. Het betreft hier de commerciële horecabedrijven. In figuur 9 valt te zien dat het aantal horecazaken in het centrum af-
200 150
wijkt van het aantal horecazaken in paragraaf 2.2. Dit komt doordat het centrum op wijkniveau ook gebieden omvat dit volgens het bestem-
100
mingsplan buiten de binnenstad vallen. Figuur 9 laat het aantal horecazaken per wijk zien. Naast het centrum is er ook veel horeca gevestigd in de wijken Oud-Strijp, Oud Woensel, Erp, Oud Gestel en Oud-Stratum.
50 0 2013
2014
2015
2016
2017
Drankverstrekkers
2018
2019
Fastservice
2020
Restaurants
2021
2022
2023
Medio 2023
Totaal
Figuur 6: Bron: Locatus, 2023
Sharing the Vibes - analyse
13
Figuur 10 geeft de totale omvang van het horeca aanbod in de gemeente weer. Hieruit valt te concluderen dat het horeca aanbod in aantal zaken en meters zich voornamelijk in- en ten noorden van het centrum bevindt. Figuur 11 geeft het aantal horecazaken per 1.000 inwoners weer. Het landelijk gemiddelde is 2,5 horecazaken per 1.000 inwoners. Voor de gemeente Eindhoven is dit 3,2 horecazaken met 1.000 inwoners. In Eindhoven heeft het centrum duidelijke verzorgende functie voor de gemeente (en regio), terwijl de andere wijken binnen de ring qua aanbod redelijk zelfvoorzienend zijn. Deze zelfvoorzienende functie geldt ook in zekere mate voor Erp en Oud Gestel. Figuur 12 geeft de gemiddelde omvang per horecazaak weer. Naast het centrum valt op dat in Meerhoven de gemiddelde omvang relatief hoog is. Dit is te verklaren door de relatief ruim opgezette horeca op het vliegveld.
Figuur 7: Aantal horecazaken per wijk (Locatus, 2023)
Figuur 8: Omvang van de horeca in m² winkelvloeroppervlak
Figuur 9: Aantal horecazaken per 1.000 inwoners, per wijk
Figuur 10: Gemiddelde omvang in m² per horecazaak
Figuur 11: Wijkindeling Eindhoven
Sharing the Vibes - analyse
14
2.4
Benchmark Kwantitatief
Tabel 1: Bevolkingsprognose benchmarksteden (Bron: ABF Research, Primos prognose & gemeente Eindhoven 2020)
In de volgende paragrafen vergelijken we de horeca in de gemeente Eindhoven met een aantal benchmarkgemeenten. De benchmark geeft
2023
2030
2040
Bevolkingsgroei t/m 2040
een referentiekader voor het aanbod in kwantitatieve en kwalitatieve zin.
Groningen
238.147
247.560
241.520
+ 1%
Echter betekent een hogere of lagere score op een onderdeel niet per
Nijmegen
182.480
191.030
195.100
+ 7%
se goed of fout. Elke gemeente, stad en winkelcentrum is uniek en heeft
Rotterdam
663.900
704.640
737.630
+ 11%
's-Hertogenbosch
158.753
170.920
178.630
+ 12%
Tilburg
227.707
244.350
253.280
+ 11%
De benchmarkgemeenten voor dit onderzoek zijn Groningen, Nijmegen,
Utrecht
367.947
392.020
414.580
+ 13%
Rotterdam, ’s-Hertogenbosch, Tilburg en Utrecht. Deze steden zijn ge-
Gemiddeld
selecteerd2 op basis van inwoneraantal, profiel, nabijheid en ambitie.
Eindhoven
andere (ruimtelijke) eigenschappen waar rekening gehouden mee moet worden.
2.4.1
+ 9% 243.730
264.600
292.800
+ 20%
Behoefte in cijfers
In tabel 2 is het gemiddelde inkomen van de benchmarkgemeenten opgenomen. Hieruit blijkt dat het gemiddeld inkomen in de gemeente Eind-
Tabel 2: Inkomensniveau (Bron: CBS 2023)
hoven 3% hoger ligt ten opzichte van het landelijk gemiddelde3. Ook ten
Gemeente
Gem. inkomen per hoofd
Groningen
€ 26.700
Nijmegen
€ 27.900
met de relatief ruime bevolkingsgroei, ontstaat er naar de toekomst toe
Rotterdam
€ 27.200
relatief meer bestedingspotentieel in de gemeente Eindhoven ten op-
's-Hertogenbosch
€ 31.400
zichte van de benchmarkgemeenten. De bevolkingsgroei in de ge-
Tilburg
€ 26.900
Utrecht
€ 32.200
Gemiddelde benchmarksteden
€ 28.700
Landelijk gemiddelde
€ 29.200
Eindhoven
€ 30.100
opzichte van de benchmarksteden ligt het gemiddelde inkomen in Eindhoven hoger dan gemiddeld. Een hoger inkomensniveau duidt vaak op meer bestedingen per inwoner aan horeca. Bovendien, in combinatie
meente Eindhoven is in relatieve zin namelijk met 20% tot 2040 een stuk hoger dan de benchmarkgemeenten (gemiddeld +9%).
2 3
Benchmarksteden zijn in samenspraak met opdrachtgever gekozen. Dit aspect wordt niet in de marktruimte berekening meegewogen, later genoemde bevolkingsgroei en toevloeiing wel.
Sharing the Vibes - analyse
15
2.4.2
Aanbod in cijfers
totaal aanbod per 1.000 inwoners
Het horeca aanbod per 1.000 inwoners in de gemeente Eindhoven is met 3,1 relatief ruim ten opzichte van de benchmarkgemeenten
3,5
(2,8). Alleen Rotterdam heeft iets meer horeca per 1.000 inwoners.
3
Het relatief ruime aanbod is niet te verklaren vanuit één sector die
2,5
sterk oververtegenwoordigd is ten opzichte van de benchmarkge-
2
meente. Zowel drankverstrekkers, restaurants als de fastservice be-
1,5
2 1,8 1,6 1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0
1
drijven zijn relatief ruim vertegenwoordigd. Het horeca aanbod in de binnenstad van Eindhoven (contour Loca-
0,5
tus) is in aantal bedrijven per 1.000 inwoners vergelijkbaar met de
0
aanbod binnenstad per 1.000 inwoners
binnensteden van Utrecht, ’s-Hertogenbosch en Nijmegen (contouren Locatus). In Groningen zit de horeca nog meer geconcentreerd in de binnenstad, In Rotterdam is de horeca meer verspreid door de gemeente.
dranken
Wanneer er wordt gekeken naar de verhouding horeca ten opzichte
fastservice
restaurants
dranken
fastservice
restaurants
van andere functies binnen de gemeenten blijkt dat er in Eindhoven gemiddeld 8% meer horeca zit ten opzichte van de benchmarkge-
Figuur 12:
Bron: Locatus (augustus 2023) & CBS (2023)
Figuur 13:
Locatus (augustus 2023) & CBS (2023)
meenten. In de volgende paragraaf onderzoeken we waarom dit het
Verhouding horeca ten opzichte van andere functies
totaal aanbod per 1.000 banen (Alle sectoren)
geval is. Vaak is een relatief ruim, of juist beperkt, horeca aanbod te verkla-
6
ren vanuit de koopstromen. Wanneer er een aantrekkelijk aanbod is,
5
zowel voor horeca als overige retail en vertier, zorgt dit er voor dat
4
inwoners van een gemeente vaker naar het eigen centrum trekken (binding), en minder besteden in andere gemeenten (afvloeiing). Een aantrekkelijk aanbod zorgt er tevens voor dat inwoners uit an-
45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%
3 2
dere gemeenten komen (toevloeiing). Wanneer er meer toevloeiing
1
is dan afvloeiing zorgt dit voor een positief saldo voor de bestedin-
0
gen en meer marktruimte binnen de gemeente.
gemiddelde dranken
Figuur 14:
Sharing the Vibes - analyse
fastservice
Lineair (gemiddelde)
restaurants
Locatus (augustus 2023), LISA (2022) & CBS (2023)
Figuur 15:
Locatus (augustus 2023) & CBS (2023)
16
Figuur 18 geeft de horecakoopstromen voor Eindhoven en de benchKoopstromen horeca (KSO 2021 & KSOGRO22)
markgemeenten weer. Hieruit blijkt dat de gemeente Eindhoven een lager saldo heeft dan het gemiddelde van de benchmarkgemeenten. Dit 100%
komt door een iets lagere binding dan de meeste steden, maar vooral door een beperkte toevloeiing.
85%
82%
85%
82%
80%
De horecabinding is voor alle gemeenten redelijk gelijk. De verschil-
60%
len in saldo zijn voornamelijk te verklaren door de toevloeiing, dus door consumenten van buiten de gemeente. Dit kunnen inwoners
36%
%
40%
van naastgelegen gemeenten zijn, maar ook toeristen. De mindere
23%
20%
30%
25%
21%
25%
15%
9%
5%
toevloeiing van Eindhoven duidt op een minder verzorgende functie
15%
10%
0%
voor de gemeente in vergelijking met de benchmarksteden.
85%
84%
-3%
Ondanks het lagere saldo van de koopstromen heeft Eindhoven een
-20%
-15%
-18%
relatief ruim horeca aanbod. Dit kan worden verklaard door het rela-
-15%
-16%
-15%
-18%
-40%
tief hoge inkomensniveau van de inwoners van Eindhoven. Hoeveel iemand besteedt bij een horecazaak is ook afhankelijk van de kwali-
Binding
Afvloeiing
Toevloeiing
Saldo
teit van het product en de beleving die wordt gecreëerd. Ook aankleding, sfeer en gastvriendelijkheid zijn essentieel.
2.5
Figuur 16:
Koopstromen horeca voor de benchmarkgemeenten (Voor Nijmegen is géén recent koopstromenonderzoek beschikbaar)
Benchmark kwalitatief
De benchmarksteden en hun stadscentra zijn opgenomen in het Koop-
Tabel 3: Waardering binnensteden van de benchmarkgemeenten (KSO 2021) ( Voor Nijmegen en Groningen zijn géén cijfers beschikbaar)
stromenonderzoek (KSO 2021), met uitzondering van Groningen en Nij-
Utrecht
Rotterdam
‘s-Hertogenbosch
Tilburg
Gemiddelde
Eindhoven
Horeca
8.5
7.9
8.7
8.3
8.4
8.2
De horeca in binnenstad van Eindhoven wordt iets minder goed be-
Sfeer
8.3
7.6
8.2
6.9
7.8
7.4
oordeeld dan de benchmarkgemeenten, maar scoort nog steeds
Netheid
7.7
7.3
7.7
7
7.4
7.4
goed. Ook de sfeer in de stad wordt iets minder goed beoordeeld
veiligheid
7.9
7.4
7.8
7.2
7.6
7.6
Bereikbaarheid Auto
4.8
6
6.5
6.4
5.9
6.2
Bereikbaarheid Fiets
8.3
8.3
8.7
8.4
8.4
8.5
Bereikbaarheid OV
8.5
8.6
8
8
8.3
8.4
megen. Daarin is de bezoekersbeoordeling voor horeca opgenomen. Tabel 3 toont de uitkomsten.
dan de benchmarksteden door consumenten. Qua netheid en veiligheid scoort de binnenstad van Eindhoven gelijk aan het gemiddelde van andere benchmarkbinnensteden.
De bereikbaarheid van de stad is volgens de consument beter dan de benchmark binnensteden, zowel met de auto, trein als fiets.
Sharing the Vibes - analyse
17
3
Kwalitatieve beschrijving horeca
De stad is in de zomer van 2023 op meerdere momenten bezocht. Deels is dit een ‘foto van het moment’. Hoe scoort de horeca in de diverse ‘top-lijsten’ van kwaliteit en er is met diverse partijen gesproken over de kwaliteit.
Sharing the Vibes - analyse
18
3.1
Binnenstad / Centrum
3.1.1
Algemeen
Het ‘centrum’ of de ‘binnenstad’ van Eindhoven staat bovenaan de regionale hiërarchie beschreven in de regionale detailhandelsstructuur. Het centrum heeft een breed en compleet aanbod met een profiel gericht op het dagje uit, gezellig winkelen, ontmoeten en verblijven. Het recreatieve winkelaanbod daalt al jaren en de (fastservice) horeca is fors gegroeid. Naar verwachting blijft de Eindhovense binnenstad met alle voorziene plannen op het gebied van vergroening, woningbouw en verblijven ook de komende jaren in beeld als één van de meest aantrekkelijke binnensteden van Zuid-Nederland. Steeds meer internationale ketens zien Eindhoven als ‘proeftuin’ voor Nederland, naast Amsterdam. Dit komt ook de sterk groeiende internationale populatie van Eindhoven en de Brainport regio. De levendigheid beperkt zich daarmee niet langer tot uiteindelijk de contouren van de historische binnenstad. 3.1.2
Horeca
Figuur 17:
Binnenplaats van De Kazerne
Figuur 18:
Cafetaria aan het Stratumseind/Oude Stadsgracht
Figuur 19:
De Markt
Figuur 20:
Pop-up horeca op voormalige V&D locatie
Bij een aantrekkelijke binnenstad hoort ook een aantrekkelijk horeca aanbod. En dat heeft de binnenstad van Eindhoven, maar er zijn ook nog genoeg uitdagingen te vinden. Zo oogt de Markt vrij gesloten doordat vrijwel iedere ondernemer zijn terras afbakent met schotten. Ook aan de Kerkstraat is duidelijk te zien van wie welk terras is door de overkappingen van de terrassen. De uitstraling hiervan wisselt sterk per horecazaak. Het Stratumseind is s ’avonds een drukke en gezellige uitgaanstraat, maar overlast en veiligheid blijven belangrijke aandachtspunten. Qua hoogwaardige restaurants heeft de binnenstad van Eindhoven genoeg te bieden. Zoals onder meer Zarzo en Wiesen, beiden in het bezit van een Michelinster. Of Umami by Han, onderscheiden met een Bib Gourmand (een zeer goede prijs-kwaliteitsverhouding). Naast de commerciële horeca beschikt de binnenstad ook over populaire (paracommerciële) horeca zoals Poppodium Effenaar en vier Studenten sociëteiten.
Sharing the Vibes - analyse
19
3.1.3
Stationsplein
3.1.4
Dommelstraat
3.1.5
Winkelstraten
Bij het verlaten van het NS Station aan de zuidelijke zijde is aan de lin-
De Dommelstraat is een echte restaurantstraat met een gevarieerd aan-
In de winkelstraten zijn diverse horecazaken aanwezig die aansluiten op
kerkant het grote moderne hotel “The Social Hub’ verrezen. Om de hoek
bod van diverse keukens, overwegend in het middenklasse aanbod.
het bezoekmotief van recreatief winkelen. In toenemende mate vestigen
ligt het grote Poppodium Effenaar dat veel bezoekers trekt. Tegenover
De terrassen, met een eigen identiteit, zien er verzorgd uit en bieden zo-
horecaformules zich in de winkelstraten, zoals in veel steden te zien is.
het station staat veel hoogbouw (appartementen, commerciële functies)
wel in de middag als avond een sfeervolle plek om buiten te dineren.
Belangrijk is een goed evenwicht te bewaken. Noemenswaardig is de
met in de plint veelal restauratieve horeca met ‘dichtgebouwde’ terras-
Onderlinge afstemming lijkt hier succesvol. Aan het einde van de straat
City Garden (pop-up-horeca) die met veel inspanningen van diverse par-
sen en veel borden. Dit vormt momenteel geen aantrekkelijke entree
ligt Poppodium Effenaar, met eigen café-restaurant.
tijen via placemaking gevestigd is op de locatie van het gesloopte V&D
naar de binnenstad. In de straat naar de Pathé bioscoop staan veel ho-
pand. De Nieuwstraat is in toenemende mate van winkelstraat een hore-
reca-borden en ook daar zou enige ‘openheid’ het beeld verfraaien en
castraat geworden. Ook zijn er opvallend veel buitenlandse ketens toe-
het welkom-gevoel versterken. De Groene Toren (waarin o.a. het NH
getreden, zoals Five Guys, Dunkin’ Donuts en Taco Bell.
hotel) heeft op de begane leegstaande horeca en daardoor slechte uitstraling. De herontwikkeling van het Stationsplein biedt kansen voor het verbeteren van de entreefunctie, maar ook dan blijft uitstraling van horeca én de bijbehorende terrassen een aandachtspunt.
Figuur 21:
The Social Hub, naast het NS-Station
Sharing the Vibes - analyse
Figuur 22:
De Dommelstraat
Figuur 23:
Five Guys aan de Markt
20
3.1.6
Markt
3.1.7
Kerkstraat
3.1.8
Stratumseind
De Markt kent een breed scala aan horecabedrijven voor diverse doel-
De talrijke horecabedrijven in Kerkstraat zijn dag- en avondbedrijven en
Het Stratumseind is sinds jaar en dag het bekendste uitgaansgebied
groepen, veelal met grote terrassen. Met het aanstaande vertrek van
bieden een gevarieerd aanbod. De grote terrassen zijn gescheiden van
van Eindhoven. Wat vroeger een straat was met nagenoeg uitsluitend
“Siebel” stopt de laatste detaillist. Echter, er is nu al sprake van
de fiets/wandelstrook. Dat verbetert de verblijfskwaliteit. Echter de forse
avond- en nachtbedrijven (cafés, fastfood, disco’s) zijn sinds een aantal
‘schaarse’ terrasruimte. Veel mooie gevels, evenals interieurs. Vergelijk-
overkappingen en serres maken dat de gevels nauwelijks meer zicht-
jaren ook bedrijven overdag geopend. Aan de randen is meer restaura-
baar met het Stationsplein zijn terrassen op de Markt veelal dichtge-
baar zijn. Je oriënteren als consument is hierdoor lastig. Janz, bar & kit-
tieve en fastservice horeca te vinden. Zo voorziet dit gebied ook sinds
bouwd (‘hok-cultuur’) en voldoen ze niet allemaal aan de terrasregels.
chen is bijzonder gesitueerd. De verscheidenheid, de ontwerpen/uitvoe-
enkele jaren de drukbezochte foodhall ‘Down Town Gourmet Market’.
Bij diverse terrassen is het nodige achterstallig onderhoud. Dit verzwakt
ring van een aantal overkappingen tast de ruimtelijke kwaliteit aan.
(Smalle Haven) en een cocktailbar. Eindhoven had ook een van de eer-
de kwaliteit en uitstraling van de individuele zaak, maar ook als geheel
Naast de voordelen van bomen (o.a. sfeer, schaduw en verkoeling) le-
ste Happy Italy vestigingen (Catharinaplein). De uitstraling van de
op dit mooie maar zeer stenige plein. Juist in gebieden waar sprake is
veren bomen ook (kans op) vervuiling. Onvoldoende (schoonmaak-)on-
pui/gevel van enkele nachtbedrijven niet overal een fraai beeld. Veilig-
van een sterke concentratie van horeca, zoals op de Markt, zou afstem-
derhoud van een aantal overkappingen versterkt deze aantasting. Een
heid in de nacht blijft een belangrijk aandachtspunt en hier wordt al jaren
ming over de terrasuitstraling/opzet wenselijk zijn. Uiteraard met behoud
(gezamenlijke) aanpak kan de kwaliteit verbeteren en zal ten goede ko-
in goede samenwerking aan gewerkt tussen onder meer de gemeente,
van eigen identiteit. Ook handhaving van de terrasregels lijkt noodzake-
men aan exploitaties. Zie de innovatieve pilot die hiervoor ontwikkeld is
politie en Gastheren van Sfeer Beheer Groep (particulier). Prijsvecht-ac-
lijk, omdat zelfregulering ogenschijnlijk niet werkt. Het feit dat dit een
(zie paragraaf 4.10).
ties (o.a. bier) van enkele cafés zijn blijkbaar nodig om voldoende pu-
evenementenlocatie is, beperkt mogelijkheden op het vlak van vergroe-
bliek te trekken. Dit zijn vaak indicaties van lastig renderende bedrijven.
ning in de vaste grond. Herinrichting is in planvorming.
Dit kan alcoholmisbruik in de hand werken en (soms) in strijd zijn met afspraken in het convenant “Happy Hours” en de APV.
Figuur 24:
Terrassen op de Markt
Sharing the Vibes - analyse
Figuur 25:
Overkappingen in de Kerkstraat
Figuur 26:
Dag- en nachthoreca op het Stratumseind
21
3.1.9
Smalle Haven / Catharinaplein
3.1.10
Kruisstraat / Woenselse Markt
3.1.11
De Bergen
Het Catharinaplein is een groen plein in het midden van het centrum,
De langgerekte Kruisstraat (fietsstraat, auto te gast), die doorloopt in de
Horeca in De Bergen bevindt zich hoofdzakelijk aan Grote Berg, Kleine
het plein sluit aan op Stratumseind en de Kerkstraat. Op het plein bevin-
Woenselse Markt, laat het internationale karakter zien van Eindhoven.
Berg, Bergstraat en Wilhelminaplein. Middels het bestemmingsplan is er
den zich enkele horecagelegenheden met grote terrassen. Het Cathari-
Met name de mediterrane en exotische horeca en winkels, veel kap-
een evenwichtige verdeling geborgd van functies (winkel, horeca, dien-
naplein heeft door de jaren vele gezichten gekend. Het huidige brui-
perszaken en vergelijkbare ondernemingen. Veel fastfood en horeca ge-
sten). Per straat mag er maximaal één derde van het aantal adressen
sende profiel met veel terrasruimte en bomen is een hele verbetering.
richt op onder meer de Surinaamse, Turkse en de Poolse keuken. De
op de begane grond ten behoeve van een horecabedrijf in gebruik zijn.
Aansluitend het Catharinaplein bevindt zich ook de Smalle Haven. Dit is
straat is ondermijningsgevoelig gebleken. Er is een subsidieregeling
Er is een gevarieerd aanbod van eenvoudige tot luxe restaurants. Menig
een gebied waar wonen en recreëren centraal staat. In de Smalle Ha-
voor ondernemers beschikbaar gesteld door de gemeente om de kwali-
bezoeker aan De Kleine Berg wil graag ‘gezien worden’ aan de luxe dis.
ven bevinden zich vooral exotische horeca typen, hierbij kan gedacht
teit en diversiteit van het aanbod te bevorderen. De straat heeft last van
De straat heeft een erfachtige inrichting. De combinatie van vele fiet-
worden aan bijvoorbeeld de Aziatische keuken. Ook bevindt er zich en-
een negatief imago. Dat, maar ook incidenten, weerhoudt nieuwe initia-
sers, auto’s, winkelend publiek en horecaterrassen leidt af en toe tot bij-
kele Street food restaurants in de Smalle Haven. Wat de Smalle Haven
tiefnemers zich hier te vestigen. Vanuit de gemeente is een 'matchma-
zondere taferelen. De parkeervakken zorgen voor een onoverzichtelijk
daarnaast ook kenmerkt is de aanwezigheid van het jongerencentrum
ker' actief in het gebied die potentiële ondernemers koppelt aan vast-
beeld. Vanaf januari 2024 wordt de straat heringericht. Een straat met
‘Dynamo’. In het jongerencentrum worden onder andere concerten, eve-
goedeigenaren. Zie ook ‘Woenselse markt’ paragraaf 3.5.
sfeer een levendigheid, zeker bij terrasweer. Een parel is de voormalige
nementen en lessen georganiseerd, daarnaast is het ook een plek waar
kazerne aan de Paradijslaan. De Kazerne vormt nu een designcentrum
jonge mensen zichzelf kunnen ontwikkelen op het gebied van dans, mu-
met grootschalig horecabedrijf (restaurant, ontvangsten, boutique hotel).
ziek, kunst en cultuur.
Figuur 27:
Concertgebouw Dynamo
Sharing the Vibes - analyse
Figuur 28:
“Dorpscafé” in de Kruisstraat
Figuur 29:
De Bergen; Kleine Berg
22
3.1.12
Wilhelminaplein / Willemsstraat
Het Wilhelminaplein, dat beleidsmatig vaak beschouwd wordt als onderdeel van deelgebied De Bergen, is een levendige en centrale ruimte met groenvoorzieningen, kunst, horecagelegenheden en evenementen die samen een aantrekkelijke en dynamische stedelijke omgeving creëren. Het plein fungeert als een ontmoetingspunt en een hub voor activiteiten in de stad. Het Wilhelminaplein en de Willemsstraat is van oudsher een gebied met diverse horecabedrijven voor diverse doelgroepen, wat in de afgelopen jaren is toegenomen. Horecabedrijven van verschillende omvang en type. Naast horeca en diverse winkels, commerciële dienstverlening en (hoogbouw-)wonen is er ook en coffeeshop(softdrugs) en smartshop. Momenteel wordt gewerkt aan de planvorming herinrichting Wilhelminaplein. Noemenswaardig is de herinrichting van het Clausplein van stenig ‘dood’ pleintje naar een hippe groene ontmoetingsplek in het centrum. Het park zit opvallend vaak vol met mensen en DENF Coffee en Radegast 040 geven hier de nodige kleur aan het gebied.
Figuur 30:
De Bergen; Wilhelminaplein
Sharing the Vibes - analyse
23
3.2
Strijp-S
3.2.1
Algemeen
Het voormalige fabrieksterrein van Philips moest na het vertrek van Philips een nieuwe bestemming krijgen. Het terrein wordt in vier fases herontwikkeld tot een vernieuwend stuk stad voor creatieve en ondernemende personen. Sinds 2016 wonen er mensen in de nieuwbouwwoningen en tot woningen getransformeerd industrieel erfgoed. Het inwoneraantal groeit nog steeds. Een deel van de gebouwen heeft een commerciële functie gekregen. Er zijn hier zo’n 10.000 ‘werkers’ actief. Ook het aantal commerciële verkooppunten is sindsdien fors toegenomen van 48 in 2016, naar 69 in 2019 en 79 tegenwoordig. Er is veel beweging door de vele initiatieven in het gebied, een combinatie van gerenommeerde bedrijven en startups en een vernieuwend woonmilieu met uiteenlopende vormen van vrijetijdsbestedingen. Het gebied wordt gekenmerkt door een rijke mix aan functies van unieke concepten en events. Voorbeeld is Strijp Lovers. Een organisator van vergaderingen, bedrijfsfeestjes en netwerkevents in samenwerking met bewoners en lokale
Figuur 31:
Horeca naar sector in Strijp-S
Figuur 32:
Sfeerbeeld Strijp-S
Figuur 33:
Horeca in Strijp-S
Figuur 34:
Horeca in Strijp-S
partijen. Daarnaast worden er inspiratietours gegeven. Skatepark Area 51 is een indoor skatebaan van 2.800 m² met ruimte voor alle niveaus en disciplines. Er is een apart lesgedeelte voor kinderen en kinderfeestjes. Cultuurevent De Nacht van Strijp-S biedt 24 uur cultuur, muziek en horeca. 3.2.2
Horeca
Naast hotel Blue Collar (met vergadervoorzieningen) in een voormalig fabrieksgebouw (Klokgebouw) zijn er diverse restaurants, terrassen, brouwerij met proeflokaal, biergarten en een ijssalon. Ook veelal gevestigd in het erfgoed. Mooie/bijzondere concepten gericht op hip, trendy en design, al worden deze ‘gecultiveerder’ dan enkele jaren geleden. Het Ketelhuisplein is tevens evenemententerrein. Dit wringt steeds vaker met de woonfunctie. Het Natlab is een cultureel centrum waar ook de nodige bruisende activiteiten plaatsvinden. In het iconische Evoluon, iets verderop aan de Noord Brabantlaan, is van oudsher verbonden aan dit gebied. Er is ook een restaurant in gevestigd.
Sharing the Vibes - analyse
24
3.3
Winkelcentrum Woensel
3.3.1
Algemeen
Dit grootschalige winkelcentrum bestaat al dik 50 jaar, tegenwoordig onder de naam Shopping Mall WoensXL. Het is een van de grootste van winkelcentra van Zuid-Nederland, grotendeels overdekt. Er worden op dit moment nieuwe toekomstplannen gemaakt. Er zijn regelmatig koopzondagen met extra activiteiten en entertainment- programma. 3.3.2
Horeca
Naast de vele winkels zijn er zo’n 17 horeca-outlets in het winkelcentrum en 2 net erbuiten. Het betreft voornamelijk bedrijven in de fastservice sector en veelal winkel ondersteunend. Er zijn zowel de bekende grote formules als McDonald’s, KFC en Subway maar ook zelfstandige als Zinin (IJs en Chocolade) en enkele cafetaria’s/grillrooms. De enige drankverstrekker is ‘Ons Kleine Café’.
Sharing the Vibes - analyse
Figuur 35:
Horecamix - Bron Locatus
Figuur 36:
Winkelcentrum Woensel
Figuur 37:
Fastservice in Winkelcentrum Woensel
Figuur 38:
Lunchroom Queen Bee
25
3.4
Woenselse Markt
3.4.1
Algemeen
Dit grote plein, in de multiculturele wijk, biedt ruimte aan de grote zaterdagmarkt met een ruim assortiment aan vers maar ook non-foodproducten. De weekmarkt wordt massaal bezocht en is bekend in de regio. Op andere dagen is het plein ingericht als parkeerfaciliteit voor omliggende horeca en diverse supermarkten/winkels. Op een paar bomen na is het een zeer stenige omgeving met lage verblijfskwaliteit. Boven veel winkels zijn woningen. 3.4.2
Horeca
Er is een diversiteit aan horeca, weinig Nederlands, voornamelijk mediterraan (Italiaans, Turks, Grieks) en Aziatisch restaurants, veelal met gevelterrassen. Ook een aantal fastservice bedrijven (cafetaria, grillrooms, ijssalon, pizza) en cafés. Recent is een nieuwe hippe restobar geopend; superMARKT. Figuur 39:
Woenselse Markt Bron: Locatus
Figuur 40:
Ruime parkeermogelijkheden op niet marktdag
Figuur 41:
Fastfood op de Woenselse Markt
Figuur 42:
Café de Markt
De Woenselse Markt gaat aan de zuidelijke kant over in de Kruisstraat. Zie ook Kruisstraat § 3.2.1.
3.5
Woensel-West
3.4.3
Algemeen en horeca
In de categorie bijzondere horecagebieden is Woensel-West noemenswaardig. Woensel-West is van oudsher één van de landelijke aandachtswijken. Vroeger waren er diverse activiteiten aan de Edisonstraat en Wattstraat aanwezig, zoals traditionele bruine cafés en raamprostitutie. De wijk heeft een positieve ontwikkeling doorgemaakt en de sterk ondermijnende functies zijn zo goed als verdwenen. Daarvoor in de plaats is vele nieuwe horeca toegevoegd, die een positieve vibe geven aan de wijk. Hippe nieuwe concepten zoals Pizzeria La Vita e Belle trekken ook bezoekers van buiten de wijk aan.
Sharing the Vibes - analyse
26
3.5
De Geldropseweg
3.5.1
Algemeen
De Geldropseweg verbindt de binnenstad met het zuidoostelijke wijken van de stad. Deze hoofdweg kent een ruime functiemix van diensten, horeca, dagelijks- en niet-dagelijks aanbod. De horeca clustert zich nabij de binnenstad, in het noordwesten van het gebied. De overige functies zitten meer verspreid in oostelijke richting. Over het algemeen is het gebied redelijk praktisch ingericht, met brede rijbanen en veel parkeergelegenheid. Hoe dichter je bij de binnenstad komt, hoe meer groen er te ontdekken is. 3.5.2
Horeca
Los van de fastservice horeca zit bijna alle horeca geclusterd tussen de Stratumsedijk en de Vestdijk. Het betreft een gevarieerd aanbod van onder andere lunchrooms, koffiezaakjes, een bierbrouwerij en traditionele cafés. Maar ook restaurants als Dijk 9 (figuur 46), Wijnbar Bodega by Zarzo en het Spaans georiënteerde Zuid by Ardian Zarzo. Zarzo aan de
Figuur 43:
Geldropseweg. Bron: Locatus
Figuur 45:
Restaurant Dijk 9
Figuur 44:
Hotel Park Plaza
Figuur 46:
Tapperij de Bierelier
Bleekweg heeft bovendien 1 Michelin ster. Over het algemeen ziet de horeca er netjes uit, wel wordt gezien de drukte van de straat soms voor de meer praktische oplossing gekozen. Dit is ook onder andere te zien in figuur 46.
Sharing the Vibes - analyse
27
3.6
De Hoogstraat
3.6.1
Algemeen
De Hoogstraat in Eindhoven is een karakteristieke straat die bekend staat om zijn historische en levendige sfeer. Het is een relatief smalle straat met beperkte ruimte voor voetgangers en verkeer, wat bijdraagt aan de gezellige en intieme sfeer. Er is een gevarieerd aanbod aan commerciële verkooppunten, maar de horeca heeft/krijgt wel de overhand. De Hoogstraat is vaak het toneel van lokale evenementen, markten en festivals, wat bijdraagt aan de levendigheid en ruimtelijke dynamiek van de straat. 3.6.2
Horeca
De (café)restaurants aan de centrumkant van de straat zijn duidelijk gescheiden van de fastservice en traditionele drankverstrekkers meer aan de westkant. Qua horeca is er een gevarieerd aanbod van ijssalons en döner zaken, tot een restaurant met klassiek Franse gerechten. De terrassen verschillen van helemaal open tot volledig omsloten door schot-
Figuur 47:
Hoogstraat. Bron: Locatus
Figuur 48:
‘t Rozenknopje
Figuur 49:
Döner Dream
Figuur 50:
Café ’t Moest en Nico’s Mexican Food
ten en overkapping.
Sharing the Vibes - analyse
28
3.7
Eindhoven in lijstjes
elk bedrijf heeft hier ruimte/mogelijkheden voor. Soms kunnen er ook
Eindhoven doet ook mee in het hogere culinaire segment. Michelin on-
voorzieningen in het openbaar gebied gerealiseerd worden. In relatie tot
derscheidt diverse bedrijven: 1 ster voor Wiesen, 1 ster voor Zarzo en
toiletten geldt in algemene zin dat beschikbaarheid van (openbare) toi-
Umani by Han heeft tevens een Bib-Gourmand (goede prijs-kwaliteitver-
letten significant invloed heeft op de beleving, waardering van bezoe-
houding). Binnen de gemeente Eindhoven zijn er 2 bedrijven met één
kers en daarmee de bestedingen. Hier ligt een duidelijke opgave voor
ster: Restaurant Wiesen en Restaurant Zarzo (en nog 7 in de regio).
de horeca. Stel de toiletruimte meer open voor bezoekers, ook als ze niet in jouw zaak eten en drinken. Gratis naar het toilet zou een basisbe-
In de Terras Top 100 (van Misset Horeca) 2023 staan op 59 Gastrobar
ginsel van gastvrijheid moeten zijn.
Luzt, op 80: 100 Watt op 99: The Harbour Club Eindhoven. In Gault&Milllau scoren de volgende restaurants in de gemeente Eindhoven: Zarzo (17/20), Wiesen (16/20), Doyy en Mei Wah (beiden14,5/20), Goyvaerts (14/20), De Luytervelde en Zuid bij Adrian Zarzo (beiden 13,5/20), Bellevue, Sala Thai en Vane (op het NH Collection Hotel) (allen 13/20) en Kazerne (12/20).
3.8
Toegankelijkheid horeca in Eindhoven
Horeca is er voor iedereen; ongeacht leeftijd, geslacht, geloof of migratieachtergrond, en ook voor mensen met een achterstand of die mindervalide zijn. Daarom is toegankelijkheid ook een belangrijk issue voor een gastvrije horeca in Eindhoven. Op initiatief van een raadslid is in het voorjaar van 2023 het “Eindhovens plenkske” geïntroduceerd in het Dommelkwartier, dat ontwikkeld is door horecaondernemers in samenwerking met de KHN. Hierbij zijn ook (historische) pandjes met vaak hoge drempels aan de entree, beter toegankelijk met rolstoel, scootmobiel of rollator. De wens is dit verder uit te rollen in de gemeente. Inmid-
Bron: Eindhovens Dagblad: Marieke van Gaal test het Eindhovens plenkse. 4
dels is bekend dat de Kleine Berg ook zal worden toegevoegd aan de gebieden met 't Eindhovens plenkske. De aanwezigheid van een toilet voor mindervaliden is ook een belangrijk punt. Dynamo (Smalle Haven) heeft bijvoorbeeld een invalide toilet. Niet
4 https://www.ed.nl/eindhoven/eindhovens-plenkske-maakt-horeca-dommelstraat-toegankelijk-voor-rolstoelers~ac733025/229136533/
Sharing the Vibes - analyse
29
3.9
Veilig uitgaan in Eindhoven
heid van een kleine groep ‘raddraaiers’ zich concentreert. Een feno-
Veiligheid kent vele aspecten in de horeca. Een belangrijk aspect is dat
meen dat we niet alleen bij de horeca kennen, maar in combinatie met
gasten (en medewerkers) in een veilige omgeving verblijven, zowel in
drank- en drugsgebruik zich nadrukkelijk manifesteert in de late uurtjes.
het horecabedrijf als in de omgeving: op straat, bij (fiets-)parkeerplaat-
Bij het gelijktijdig sluiten van horeca, in het weekend om 4.00 uur komen
sen en vervoersvoorzieningen van/naar de horeca. Dit is in een aantal
veel verschillende groepen gelijktijdig op straat, dat levert regelmatig de
gesprekken nadrukkelijk onderwerp geweest. Zo ook tijdens een nachte-
nodige spanningen op.
bijlage de volledige vragenlijst en verdere uitwerking van de reacties. Het betreft hier een enquête, geen diepgaand onderzoek.
lijks schouw, waarbij is meegedraaid in een uitgaansnacht met het horecateam van de politie Eindhoven.
Er is (o.a.) met net Nachtcollectief gesproken over het idee van ‘safe spaces’. Dat zijn locaties waar (jongere) uitgaanders terecht kunnen in
Het horecateam Eindhoven is zichtbaar aanwezig op straat. Te voet, per
een veilige omgeving als zij een dreigende situatie hebben meegemaakt
bike en met auto, met name op het Stratumseind en omgeving. Zij staan
of zelfs slachtoffer zijn van (seksuele) intimidatie, uitgaansgeweld of an-
in direct contact met collega’s die voortdurend of tijden stapavonden ca-
der grensoverschrijdend gedrag.
merabewaking volgen. Ook zijn er stewards aanwezig. De door de gemeente ingezette particuliere organisatie zorgt voor een aantal sfeerbeheerders of gastheren die herkenbaar aanwezig zijn en laagdrempelig contact maken met bezoekers op Stratumseind. Zij gaan in gesprek met bezoekers, corrigeren afwijkend gedrag en kunnen bij lichte opstootjes dé-escalerend optreden. Zij ondersteunen portiers en zorgen ook na sluitingstijd voor cooling-down. Ingrijpen is voorbehouden aan politie, waarmee zij goed in contact zijn. Handhaving van de gemeente gaat op korte termijn ook meewerken in de horecanachten op en rondom Stratumseind. Terwijl de sfeerbeheerder/gastheren zich concentreren op preventieve en ondersteunende werkzaamheden (de-escalatie, informatieverschaffing en hulpverlening) nemen politie en Handhaving gezamenlijk de handhavingstaken op zich. Te denken valt aan enkele APV zaken waaronder wildplassen en foutparkeren. Met name Handhaving zal ook toezien op (fiets)parkeren, taxi’s (standplaatsen), terrassen (verschijningsvormen), naleving van de Alcoholwet en het veilig gebruik van brandgangen en vluchtroutes. De capaciteit/beschikbaarheid voor uitgaansaspecten van politie staat, ook in de gemeente Eindhoven, onder druk. Er is relatief veel politie-inzet nodig in een klein stukje binnenstad (Stratumseind) waar de aanwezig-
Sharing the Vibes - analyse
Stewards op het Stratumseind.
In de zomermanden (in en buiten schoolvakantie) is een enquête uitgevoerd (in het Nederlands en Engels) waar 1250 reacties op zijn ontvangen. Op de volgende pagina de samenvatting van deze enquête. In de
30
4
Beleidskaders
Een (nog op te stellen) ruimtelijke horecavisie staat niet op zichzelf. Er zijn vele beleidsdocumenten die die horeca raken op verschillende schaalniveaus. De belangrijkste beleidskaders in relatie tot de te ontwikkelen visie worden hier kort beschreven. Ook gaan we in op het planologisch stelsel van Eindhoven.
Sharing the Vibes - analyse
31
4.1
Provincie
N.v.T.
4.2
Regio
4.2.1
Regionale detailhandelsvisie Stedelijk gebied Eindhoven (2023)
4.3
Gemeente
4.4
4.3.1
Startnotitie Sharing the Vibes, Visie op een bruisend Eindhoven (2023)
In de visie worden de volgende ambities uitgesproken: Kwaliteit blijft het streven. De sector als totaal zal qua werkgele-
Uitgangspunten
De visie gaat uit van een bepaalde complementariteit tussen cen-
De horeca is een economische sector van belang voor Eindhoven en groeit qua werkgelegenheid, omvang en omzet mee met de ontwikkeling van de stad.
trumgebieden binnen de regio. Zowel in verzorgingsgebied, profiel,
genheid, omvang en omzet minimaal op het huidige niveau moeten blijven. Kwalitatief goede horeca die aansluit op behoeften en trends
Voor recreatief winkelen staat de binnenstad van Eindhoven boven-
Eindhoven blijft ook op het gebied van horeca het bruisende centrum voor een grote regio. Ook wat het nachtleven betreft. Er wordt op regelmatige basis overleg gevoerd met de verschillende betrokken partijen.
aan de regionale hiërarchie, gevolgd door het centrum van Helmond. Deze centra hebben een breed en compleet aanbod met een profiel gericht op het dagje uit, gezellig winkelen, ontmoeten en verblijven.
omwonenden en handhavers. Veiligheid wordt en blijft integraal be
minder auto en meer verblijfselementen- en functies. Hier is en wordt ook al het nodige in geïnvesteerd. Deze binnensteden zullen
versterking van horeca en andere functies zoals kantoren, winkels, cultuur en andere op publiek c.q. bezoek gerichte voorzieningen. Ook de leefbaarheid in een woonwijk kan gebaat zijn bij de toevoe-
In de actualisatie van de terrasregels in april 2023 is besloten tot het verruimen van de terrastijden tussen het centrum en de Ring. Binnen 'Sharing the Vibes: Visie op een bruisend Eindhoven' wordt een verdere verruiming mogelijk gemaakt.
Vanuit het regionaal beleid is de wens de complementariteit tussen de binnensteden van Eindhoven en Helmond verder te versterken.
ging van een horecafunctie. Goede inbedding in de openbare ruimte van de stad. De horecaconcentraties moeten goed verbonden zijn met openbaar vervoer, parkeervoorzieningen en taxihaltes door middel van aantrekkelijke,
de komende jaren in positieve zin aanzienlijk gaan veranderen.
naderd. Wederzijdse versterking van functies. Bij de vestiging van nieuwe horeca is het uitgangspunt dat er sprake moet zijn van wederzijdse
Een bruisend nachtleven met culturele en vernieuwende initiatieven is belangrijk met gepaste aandacht voor de omwonenden en de leefomgeving. Samen met de stad wordt een visie ontwikkeld op een bruisend nachtleven in Eindhoven.
In de binnenstad van Eindhoven ligt de opgave om conform beleid in te zetten op een aantrekkelijker verblijfsklimaat via vergroening,
wordt gestimuleerd. Veiligheid is een speerpunt. Dit betekent veiligheid in en om horecagebieden voor en door ondernemers, werknemers, bezoekers,
bezoekmotief als aanbod. De binnensteden van Eindhoven en Helmond staan bovenaan de hiërarchie wat betreft recreatief winkelen.
Horecabeleidsplan gemeente Eindhoven (2014)
De richtlijnen voor horeca binnen de bestemmingsplannen zijn gericht op de activiteiten en hun impact op de omgeving.
breiding van het horeca-aanbod dient vernieuwend te zijn en de di-