Bijlage 3 - Rapport Verbeterplan Ring Eindhoven

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven Eindconcept (20 maart 2025)

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven Versie: Eindconcept 20 maart 2025 In opdracht van:

Auteurs:

© copyright Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, geluidsband, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. Leeswijzer Voorliggend rapport is een beknopte weergave van het onderzoek naar verbeteringen voor de Ring Eindhoven. In dit Verbeterplan staan oplossingsrichtingen en maatregelen beschreven die de Ring toekomstbestendig maken, zowel voor verkeer op de Ring als het verblijfsklimaat nabij de Ring. Deze rapportage is de onderlegger voor het gemeentelijk participatie- en besluitvormingsproces. In hoofdstuk 1 is een introductie van het Verbeterplan en beschrijft de aanleiding en context. Hoofdstuk 2 beschrijft de karakteristiek van de Ring, alsmede de ambities en het toetsingskader voor oplossingsrichtingen en maatregelen. Hoofdstuk 3 is een weergave van de verkeerskundige en ruimtelijke knelpunten en kansen. In hoofdstuk 4 staan per wijk de verbeteringen voor de korte- middellange en lange termijn beschreven. Ingegaan wordt op wat de verbeteringen bijdragen aan het bereiken van de ambities en wat de verwachte globale kosten zijn. Tenslotte gaat hoofdstuk 5 in op het advies voor vervolg.

1

Inhoud Samenvatting 1.

3

Context en introductie 1.1 Van Masterplan naar Verbeterplan 1.2 Aanpak van het Verbeterplan

10 15

2.

Toetsingskader voor de Ring: de belangrijkste straat van de stad

3.

Wat speelt er rondom de Ring?

4.

De Ring in de toekomst

5.

Advies voor vervolg

2.1 De Ring: rijke historie en belangrijke plekken 2.2 De Ring en haar omgeving 2.3 Ambities voor de Ring 2.4 Toetsingskader

3.1 Projecten, onderzoeken en maatregelen 3.2 Verkeersanalyse 3.3 Ruimtelijke analyse

17 18 20 21

23 24 34

4.1 Verbeteringen nodig op heel de Ring 4.2 Oplossingsrichting per type kruispunt 4.3 Verbeteringen per wijk

44 49 63 107

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

2

Samenvatting Van Masterplan tot Verbeterplan Eindhoven groeit sterk in zowel bewonersaantallen als werkgelegenheid. Het faciliteren van deze groei brengt grote uitdagingen met zich mee. Het Masterplan Mobiliteit vormt de basis van de mobiliteitsaanpak richting 2050. De Ring, zowel de belangrijkste verdeler voor stedelijk verkeer als een van de meest kenmerkende stedenbouwkundige structuren van de stad, is daarbij cruciaal. De toename van het autoverkeer op de Ring als gevolg van het verkeerscirculatieplan en de groei van het aantal inwoners, werknemers en bezoekers, is grofweg van een gelijke grootte als de afname door de mobiliteitstransitie, de aanpassing van de maximumsnelheid en de verbetering van de doorstroming op de Randweg. De verwachting is daarom dat de hoeveelheid autoverkeer op de Ring in 2040 ongeveer hetzelfde is als nu. Dat betekent niet dat er geen investeringen nodig zijn om de situatie op de Ring te verbeteren. Ook nu zien we op veel plekken dat de verkeersveiligheid in het geding is, de doorstroming voor auto’s knelt, oversteekbaarheid voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer beperkt is en dat de omgeving van de Ring hinder en overlast ervaart. Daarnaast zijn er nieuwe ontwikkelingen om en nabij de Ring die om aanpassing vragen. De Ring is de belangrijkste

Samenvatting

verdeler van verkeer in de stad. Om ervoor te zorgen dat onze stad en het centrum veilig, aantrekkelijk en bereikbaar blijft is het daarom van groot belang de komende jaren te blijven investering in de kwaliteit van de Ring. De Ring: de belangrijkste straat van de stad De Ring wordt ook wel de belangrijkste straat van de stad genoemd, maar de ambities reiken verder. In het kader van dit Verbeterplan zijn een zestal ambities voor de Ring benoemd. Naast verbindend, moet de Ring ook veilig zijn voor alle verkeersdeelnemers. De Ring moet als zodanig een herkenbaar element vormen waar Eindhoven trots op is. De Ring moet passen bij de diverse stadsdelen en groene wiggen en draagt daarnaast bij aan gezondheid en leefbaarheid. Vanuit deze ambities is een toetsingskader opgesteld. Dit toetsingskader bij de verkeerskundigeen ruimtelijke analyse gehanteerd en ondersteunt daarnaast de met de integrale beoordeling en afweging van de voorgestelde verbeteringen voor de Ring.

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

3

De toekomst van de Ring De gemeente Eindhoven zit niet stil. Zo is er een ongelijkvloerse kruising voor HOV2 recent gerealiseerd op de kruising van de Ring met de Montgomerylaan. Naast dit Verbeterplan voor de Ring wordt er op tal van plaatsen nu al nagedacht en gewerkt aan het verbeteren van de Ring. Dat is hard nodig, want de verkeerskundige- en ruimtelijke analyse in dit Verbeterplan laten zien dat de Ring onder druk staat. De verkeersveiligheid is op plekken niet goed, de Ring vormt een ruimtelijke barrière en is lastig over te steken voor langzaam verkeer. Er liggen volop kansen om de ruimtelijke kwaliteit, herkenbaarheid en leefbaarheid van en rondom de Ring te verbeteren. De analyses laten zien dat er op vrijwel de gehele Ring knelpunten zijn die verbeterd moeten worden. Oplossingsrichtingen voor de gehele Ring De Ring is een doorgaande structuur waaraan de afslagen ondergeschikt zijn. In de basis heeft de Ring een 2x2-profiel met ventwegen. Daar waar dit ruimtelijk niet inpasbaar is of vanuit doorstroming en bereikbaarheid niet noodzakelijk is, kan hiervan afgeweken worden. Stedelijke hoofdinprikkers (centrumradialen) van en naar de Ring blijven volledig aangesloten, waarbij alle afslagbewegingen mogelijk zijn. Enkel wanneer toekomstvaste oplossingen,

Samenvatting

waarbij het kruispunt volledig aangesloten blijft, niet ruimtelijk inpasbaar zijn en er een goed alternatief beschikbaar is om de bereikbaarheid te waarborgen kan hiervan worden afgeweken. De Ring wordt zo (verkeers)veilig mogelijk vormgegeven, met veilige kruispunten en oversteekbaarheid voor alle modaliteiten. De huidige deelconflicten zorgen voor met name voor voetgangers en fietsers voor onduidelijke en daardoor gevaarlijke situaties.

elementen aan de Ring. Historische radialen blijven daarbij op maaiveld. De Ring wordt goed ingepast in de groene wiggen, waarbij groenstructuren, maar ook loop en fietsinfrastructuur zoveel mogelijk barrièrevrij de Ring oversteken. Langs en op de Ring bevinden zich herkenningspunten, zoals kunstwerken, gebouwen en elementen van cultuurhistorische waarde. Er is ruimte om herkenningspunten toe te voegen.

Snelheidsverlaging op de Ring (Noordoost uitgezonderd) draagt bij aan alle ambities. Een verbetering op meerdere fronten, waarbij verkeersveiligheid (Veilige Ring) en leefkwaliteit (Gezonde Ring) de aspecten zijn die het meest profiteren. Door het afkoppelen ventwegen, compactere kruispunten en efficiënt wegprofiel ontstaat ruimte voor groen en verblijfskwaliteit. Er ontstaat hierdoor meer ruimte voor vergroting van de biodiversiteit. Stadsdelen krijgen een gezicht aan de Ring met zorgvuldige inpassing passend bij de karakteristiek van de wijk. Bijzondere en herkenbare inpassing van historische radialen is belangrijk. Gestreefd wordt naar eenduidige oplossingsrichtingen voor gelijke

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

4

Verbeteringen per wijk Aan de hand van de ambities voor de Ring en de uitkomsten van de verkeerskundige- en ruimtelijke analyse is een reeks van verbeteringen per wijk bepaald. De verbeteringen variëren van eenvoudige maatregelen, zoals kleine verkeerskundige aanpassingen op een wegvak, tot complexere en meer integrale oplossingen, zoals bij een groot kruispunt. Bij deze laatste zijn naast verkeerskundige aspecten ook andere factoren, zoals ruimte, sociale veiligheid en leefbaarheid, in overweging genomen bij het zoeken naar oplossingen. De verbeteringen voor de Ring zijn ‘op wijkniveau’ beschreven voor de volgende delen van de Ring: A. Woensel B. Ring Noordoost C. Tongelre en Kanaalzone D. Stratum E. Gestel F. Strijp

Daarnaast zijn diverse meer complexe locaties zogenaamde ‘potloodschetsen’ gemaakt. Voor Woensel en Tongelre en Kanaalzone zijn twee complexe, ongelijkvloerse verbeteringen, verder uitgewerkt en geraamd. Belangrijkste (complexe) verbeteringen die worden voorgesteld zijn: • Snelheidsverlaging op de Ring naar 50 km/h (uitgezonderd Ring Noordoost) • Ongelijkvloers kruispunt Kloosterstraat met de Ring, zonder uitwisseling tussen de Ring en zijweg. • Ongelijkvloerse oplossing Kanaalzone – Geldropseweg • Aanpassing verkeersstructuur en kruispunten Sint Bonifaciuslaan – Heezerweg – Leenderweg – Aalsterweg Op de volgende pagina is een totaaloverzicht opgenomen van alle voorgestelde verbeteringen.

Niet alle verbeteringen zijn op hetzelfde niveau uitgewerkt. Het merendeel van de verbeteringen zijn kleiner, minder complexe (verkeers)maatregelen. Hiervoor zijn geen schetsontwerpen gemaakt, maar hiervoor zijn wel globaal de kosten geraamd.

Samenvatting

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

5

Overzicht voorgestelde verbeteringen

Samenvatting

6

Globale kosten per wijk De kosten van de verbeteringen zijn globaal beschouwd. Op basis van deskundig oordeel en kengetallen zijn de investeringskosten, exclusief BTW, geraamd. Dit is bedoeld om een indruk te geven van de ordegrootte van de verwachte kosten per verbetering. Voor de locaties waarvoor schetsen zijn opgesteld, is een raming gemaakt volgens SSKmethodiek (Standaard Systematiek Kostenramingen). De totale geraamde investeringskosten per wijk, exclusief BTW, komen uit op: A. Woensel • Aanleg Kloosterdreef-Kruisstraat: EUR 51,55 miljoen • Overige verbeteringen: EUR 1,55 miljoen

D. Stratum • Aanleg Sint Bonifaciuslaan – Heezerweg – Leenderweg – Aalsterweg variant 3: EUR 266,0 miljoen • Aanvullende kosten voor variant 3 als volledige tunnel met dekconstructie bedragen circa € 100125 miljoen. • Overige Verbeteringen: EUR 3,25 miljoen E. Gestel • Verbeteringen: EUR 3,8 miljoen

F. Strijp • Verbeteringen: EUR 4,75 miljoen

B. Ring Noordoost • Verbeteringen: EUR 3,5 miljoen C. Tongelre en Kanaalzone • Aanleg Kanaalzone: EUR 98,8 miljoen • Overige verbeteringen: EUR 2,5 miljoen

Samenvatting

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

7

Adviezen voor vervolg • Het uitwerkings- en detailniveau van de voorgestelde verbeteringen en kostenramingen is nog globaal. Enkele verbeteringen zijn dusdanig complex, zoals de Kanaalzone, dat hier nog extra onderzoek nodig is naar inpassing en haalbaarheid. • Geadviseerd wordt om de maatregelen uit het Verbeterplan in samenhang met het toekomstige ontwikkelingen, mobiliteitstransitie, circulatiemaatregelen en lopende andere projecten door te rekenen op netwerk- en kruispuntniveau. Hierdoor ontstaat een overall beeld van de verkeerseffecten en effecten op de brede welvaartsambities en doelen. Op basis daarvan kunnen keuzes voor verbeteringen en fasering nader worden afgewogen en bepaald. • Dit Verbeterplan vormt samen met andere onderzoeken de onderlegger voor het gemeentelijk participatie- en besluitvormingsproces voor toekomstige verbeteringen en investeringen voor een robuuste verkeersstructuur in Eindhoven. Het is goed om de voorgestelde verbeteringen op dit globale detailniveau uit dit plan zowel met de stad als bestuurlijk te presenteren en te bespreken en de input ervan te gebruiken bij de nadere uitwerking.

Samenvatting

• Dit Verbeterplan gaat niet in op de volgordelijkheid van realisatie van verbeteringen. De realisatie van alle verbeteringen zal zeker 10 tot 20 jaar gaan duren. De Ring is heel belangrijk voor de bereikbaarheid van de stad. Die bereikbaarheid moet gewaarborgd worden, waardoor niet alle verbeteringen gelijktijdig gerealiseerd kunnen worden. Verbeteringen op de Ring moeten hand in hand gaan en afgestemd worden op de circulatiemaatregelen en andere projecten in de stad. Daarnaast is het noodzakelijk dat er afstemming plaatsvindt met beheer en onderhoud van wegen (werk met werk maken).

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

8

1. Context en introductie

1.1 Van Masterplan naar Verbeterplan Inleiding Eindhoven groeit sterk in zowel bewonersaantallen als werkgelegenheid. Het faciliteren van deze groei brengt grote uitdagingen met zich mee op het gebied van leefbaarheid, gezondheid en bereikbaarheid. In het verwezenlijken van de ambities van gemeente en regio speelt de Ring een cruciale rol.

Want naast een complexe verkeerskundige opgave is dit ook een ruimtelijke- en sociale opgave vanwege de cultuurhistorische betekenis, de barrièrewerking van de Ring tussen stadsdelen, en opgaven met betrekking tot klimaatadaptatie en het versterken van groenstructuren in de stad.

De Ring is zowel de belangrijkste verdeler voor stedelijk verkeer als een van de meest kenmerkende stedenbouwkundige structuren van de stad. Door uitvoering van het verkeerscirculatieplan (VCP) voor het centrum van Eindhoven zal doorgaand verkeer binnen de Ring in de toekomst niet meer mogelijk zijn. De Ring gaat hierdoor een nóg belangrijkere rol vervullen als verkeersverdeler voor alle modaliteiten, en dan met name voor het verbinden van de Randweg met de centrumradialen.

De Ring ter hoogte van Strijp-S, Beukenlaan

Om ervoor te zorgen dat de Ring ook in de toekomst goed en veilig blijft functioneren, oversteekbaar blijft voor voetgangers, fietsers en andere modaliteiten en de stad bereikbaar houdt, werkt Eindhoven in samenhang met circulatieaanpassingen binnen de Ring aan een Verbeterplan met maatregelen voor op de Ring. Dit vergt een integrale blik.

De Ring ter hoogte van de Marconilaan Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

10

Masterplan 2050 Door economisch succes groeit Eindhoven sterk. In 2050 telt de gemeente meer dan 300.000 inwoners, ongeveer 70.000 mensen meer dan de stad nu telt. Deze groei zorgt voor een forse toename van het aantal bewegingen. Het faciliteren hiervan brengt grote uitdagingen met zich mee, omdat er niet altijd meer ruimte is voor het faciliteren van deze bewegingen. In het masterplan vormen zeven dromen van inwoners de basis voor de mobiliteitsaanpak richting 2050. De Ring ziet de gemeente als de belangrijke verdeler voor autoverkeer binnen de stad. Om de kwaliteit voor langzaam verkeer en openbaar vervoer te versterken, is het nodig dat doorgaand autoverkeer zich vooral verplaatst via de hoofdwegen (Randweg, Radialen en Ring) en niet door het centrum en andere verblijfsgebieden. Via de Randweg, Radialen en de Ring zijn de diverse gebieden in de hele stad voor de automobilist te bereiken.

Voor de Ring gaat het Masterplan uit van de volgende acties: • Studie naar drie extra ongelijkvloerse kruisingen; • Aanpakken van onveilige plekken voor voetgangers en fietsers (o.a. deelconflicten); • Onderzoek naar de impact van 50 km/u op de Ring (bundelroute* uitgezonderd); • Verminderen van fysieke barrières en obstakels voor voetgangers en fietsers; • Verbetering van de HOV-kruisingen met de Ring.

*De Bereikbaarheidsagenda ZO-Brabant gaat uit van het naar buiten brengen van doorgaand autoverkeer naar de robuuste randen: N279-A67A2-A58-A50. In het Middengebied/Rijk van Dommel en Aa blijven diffuse stromen rijden over wegen die hiervoor niet geschikt zijn en daarbij voor leefbaarheidsproblemen zorgen in kernen en het buitengebied. De bundelroute zou deze diffuse stromen moeten opvangen en de overlast verminderen. De route Kennedylaan- Inulindelaan-Eisenhowerlaan is onderdeel van de bundelroutes.

Parallel aan het project Verkeerscirculatieplan binnen de Ring wordt een Verbeterplan ontworpen dat bepaalt op welke plekken op de Ring er geïnvesteerd wordt in betere oplossingen (infrastructuur en verkeersregelingen) voor doorstroming, veiligheid en oversteekbaarheid. Dit Verbeterplan, in combinatie met het Verkeerscirculatieplan, geven invulling aan ambities en keuzes uit het Masterplan. Het Masterplan Mobiliteit 2050 is te vinden op: www.eindhoven.nl/projecten/masterplan-mobiliteit

Locaties voor oplossingen op de Ring (Bron: Masterplan 2050) Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

11

Verkennende studie verkeerscirculatie Voorafgaand aan de vaststelling van het Masterplan Mobiliteit is in 2023 een verkennende studie uitgevoerd naar de kansen voor meer kwaliteit in en rond het centrum door inzet van verkeerscirculatie. In deze studie is een verkeerscirculatie onderzocht waarbij het doorgaande verkeer via de Ring wordt afgewikkeld en binnen de Ring de autobereikbaarheid wordt geregeld met inprikkers (radialen) en voor het autoverkeer gescheiden sectoren. Conclusie was dat dit type oplossing effectief zorgt voor meer ruimte voor verblijven, lopen, fiets, openbaar vervoer en andere functies, maar tegelijkertijd ook per auto alle bestemmingen bereikbaar houdt. De studie presenteert twee kansrijke basisvarianten: 1.Doorwaadbare stad met één sector ten noorden en één ten zuiden van het spoor. 2.Levende pleinen, waarbij de grens tussen de noordelijke en zuidelijke sector wordt benut om pleinen mogelijk te maken op de plekken waar de autoverbindingen vervallen. Deze twee basisvarianten zijn opgenomen als uitgangspunt in het Masterplan. In de vervolgstudie, het verkeerscirculatieplan, zijn deze basisvarianten het vertrekpunt voor een verdere uitwerking, verbreding en verdieping.

Relatie Verbeterplan en verkeerscirculatie binnen de Ring Uitgangspunt voor de verkeerscirculatie binnen de Ring is dat autoverkeer zoveel mogelijk van de Ring gebruik maakt: • Autoverkeer zonder herkomst of bestemming in Eindhoven rijdt altijd via de Randweg A2/N2; • Autoverkeer met herkomst of bestemming in Eindhoven volgt zo lang mogelijk de Randweg A2/N2; • Autoverkeer zonder herkomst of bestemming binnen de Ring rijdt via de Ring; • Autoverkeer met herkomst of bestemming binnen de Ring rijdt zo lang mogelijk via de Ring en rijdt dan via een inprikker naar de bestemming en omgekeerd. De aanwezigheid van de Ring in de Eindhovense verkeersstructuur maakt het mogelijk om binnen de Ring verkeerscirculatiemaatregelen te nemen en van het centrum een aantrekkelijke verblijfsruimte te maken.

Schematische weergave basisvarianten verkeerscirculatie Ring (Bron: Verkeerscirculatie Eindhoven centrum, Studio Bereikbaar, Concept december 2024) Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

12

Verkeersprognoses De mobiliteitstransitie, daar zitten Eindhoven al middenin. Al jaren is er sprake van een gestage afname van het aantal auto’s dat Eindhoven Centrum in rijdt. En dat terwijl het aantal inwoners, werknemers en bezoekers juist groeit. Tegelijkertijd is er ook een toename van voetgangers, fietsers, OVreizigers en gebruikers van deelmobiliteit. Dit wordt vastgesteld uit gemeentelijke verkeerstellingen, reizigersaantallen van bus en trein van NS en Hermes en enquêtes die de gemeente uitvoert onder bezoekers. Deze mobiliteitstransitie gaat niet vanzelf. Dit is een gevolg van keuzes die de stad maakt, zoals bijvoorbeeld het aanleggen van bredere en comfortabelere fietspaden, het uitbreiden van betaald parkeren en het verhogen van parkeertarieven, het investeren in hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) en het introduceren van deelmobiliteit. Dit past ook in een maatschappelijke trend, waarin we gezondere en duurzamere keuzes belangrijker vinden. Wat dat betreft heeft de mobiliteitstransitie de wind in de rug. De ingezette mobiliteitstransitie zal zich de komende jaren voortzetten. Niet vanzelf, maar omdat daarin blijvend wordt geïnvesteerd. Het Masterplan Mobiliteit is daarvoor een sterke basis. Daarin zijn investeringen opgenomen in goede voorzieningen voor voetgangers en fietsers, in nieuwe HOV-lijnen,

nieuwe P+R’s en overstappunten (hubs), een nieuw busstation, etc. Ook is afgesproken dat de parkeertarieven door blijven groeien tot deze op hetzelfde niveau liggen als de gemiddelde tarieven van de grote steden in de Randstad en BrabantStad. Als uitwerking van het Masterplan Mobiliteit werkt Eindhoven aan een nieuw verkeerscirculatieplan voor het centrum van Eindhoven binnen de Ring. Het doel van dit plan is ervoor te zorgen dat doorgaand autoverkeer gebruik maakt van de Ring en niet door het centrum rijdt. Ook verkeer met een bestemming in het centrum willen we zolang mogelijk gebruik laten maken van de Ring. Hiervoor delen we het centrum binnen de Ring op in sectoren. Het effect hiervan is dat er meer autoverkeer met een herkomst of bestemming in het centrum over de Ring gaat rijden.

wegen niet sterk zal groeien en soms zelfs kan afnemen. Dat is concreet de verwachting voor de Ring. Zélfs als het aantal inwoners, werknemers en bezoekers in de stad in dezelfde periode toeneemt. Voor de effecten op de Ring zijn daarbij belangrijke voorwaarden dat de maximumsnelheid op de Ring wordt verlaagd; van 70 naar 50 km/uur – uitgezonderd de Ring Noordoost. En dat de doorstroming op de Randweg wordt verbeterd door uitvoering van de afgesproken maatregelen in de Korte Termijn Aanpak Randweg A2/N2. Hierdoor zullen weggebruikers die nu nog over de Ring rijden in de toekomst deels ook gaan kiezen voor een route over de Randweg.

Voor het Verkeerscirculatieplan en het Verbeterplan voor de Ring zijn verkeersprognoses gemaakt. Voor het planjaar 2040. De ontwikkelingen voor de periode tot 2040 zijn voldoende concreet om eraan te rekenen. Bij het doorrekenen van de effecten van dit verkeerscirculatieplan wordt naast de ontwikkeling in inwoners, arbeidsplaatsen en voorzieningen, ook rekening gehouden met de effecten van de mobiliteitstransitie. De mobiliteitstransitie heeft een beperkend effect op autoverkeer. De groei van de mobiliteit kan duurzaam worden opgevangen en bestaande inwoners gaan andere keuzes maken. Dat betekent dat de hoeveelheid autoverkeer op veel

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

13

Per saldo zien we dat de verschillende effecten elkaar opheffen. De toename van het autoverkeer op de Ring als gevolg van het verkeerscirculatieplan en de groei van het aantal inwoners, werknemers en bezoekers, is grofweg van een gelijke grootte als de afname door de mobiliteitstransitie, de aanpassing van de maximumsnelheid en de verbetering van de doorstroming op de Randweg. De verwachting is daarom dat de hoeveelheid autoverkeer op de Ring in 2040 ongeveer hetzelfde is als nu. Dat betekent niet dat er geen investeringen nodig zijn om de situatie op de Ring te verbeteren. Ook nu zien we op veel plekken dat de verkeersveiligheid in het geding is, de doorstroming voor auto’s knelt, oversteekbaarheid voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer beperkt is en dat de omgeving van de Ring hinder en overlast ervaart. Daarnaast zijn er nieuwe ontwikkelingen om en nabij de Ring die om aanpassing vragen. De Ring is de belangrijkste verdeler van verkeer in de stad. Om ervoor te zorgen dat onze stad en het centrum veilig, aantrekkelijk en bereikbaar blijft is het daarom van groot belang de komende jaren te blijven investering in de kwaliteit van de Ring.

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

14

1.2 Aanpak van het Verbeterplan Om te komen tot een integraal pakket van verbeteringen voor de Ring Eindhoven is er een bureaustudie (inventarisatie) uitgevoerd van de belangrijkste (beleids)documenten, (parallelle) onderzoeken en projecten die een relatie hebben met dit Verbeterplan. Denk daarbij aan het Verkeerscirculatieplan en het Masterplan Mobiliteit. Aan de hand van deze inventarisatie en gesprekken met de gemeente zijn de ambities en het kwalitatieve toetsingskader voor de Ring opgesteld. Om het functioneren van de Ring te kunnen toetsen heeft een verkeerskundige analyse plaatsgevonden om inzicht te krijgen in het huidige en toekomstige functioneren van de Ring. Hiervoor is reeds beschikbare data gebruikt. De bevindingen uit deze analyse zijn in een dashboard gepresenteerd om met verschillende lagen tot een compleet beeld te kunnen komen. Samen met een ruimtelijke analyse zorgt dit voor een goed overzicht van integrale knelpunten en kansen.

(verbeteringen) voor de Ring. Een deel van de meer complexe oplossingsrichtingen zijn uitgewerkt in globale schetsontwerpen en bijbehorende globale kostenramingen (waarbij het detailniveau van de uitwerking van schetsen en kostenramingen varieert). Om tot een goede afweging van verbeteringen te komen zijn voor meerdere locaties diverse varianten beschouwd. Het keuzeproces en de voorgestelde verbeteringen staan in dit Verbeterplan per wijk beschreven. Dit Verbeterplan kent een globaal uitwerkingsniveau. Het Verbeterplan wordt afgesloten met adviezen voor het vervolg.

In diverse overleggen en werk- en ontwerpsessies met diverse beleidsadviseurs van de gemeente en het uitvoerende consortium is toegewerkt naar een palet aan oplossingsrichtingen en maatregelen

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

15

2. Toetsingskader voor de Ring: de belangrijkste straat van de stad

2.1 De Ring: rijke historie en belangrijke plekken Voordat de Ring er was, bestond de verkeersstructuur in Eindhoven uit radialen tussen het centrum en de vijf omliggende dorpen Woensel, Tongelre, Stratum, Gestel, en Strijp. Veel verkeersuitwisseling tussen de dorpen was er nog niet. Door de industrialisatie en de komst van met name de fabrieken van Philips, neemt de woningbouw en daarmee de verkeersdruk van en naar het centrum in het begin van de 20e eeuw snel toe. Op den duur kunnen de radialen de explosieve groei van het verkeer niet meer goed verwerken. In de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw worden de eerste plannen gemaakt voor de Ring. De huidige Ring verbindt de oude dorpen en de nieuwe wijken en ontlast de historische radialen. Veel van deze historische radialen, zoals de Leenderweg, de Tongelresestraat en de Boschdijk, zijn nu nog steeds belangrijke wegen in het verkeersnetwerk van de stad.

en Karel de Grotelaan. Dit zijn voorbeelden waar grote namen hebben samengewerkt aan de uitwerking van het Uitbreidingsplan van 1946 van Kuiper (w.o. Kuiper en Fontaine). De kruisingen van de Ring met de Kennedylaan en de Montgomerylaan zijn vormgegeven als kruisende Parkways naar aanleiding van het Uitbreidingsplan van Woensel na 1960. De identiteit van de Ring zelf vertelt dus het verhaal van het ontstaan van de stad. Deze kennis is van belang om mee te nemen voor toekomstige verbeteringen op de Ring. De huidige Ring is niet alleen een verbinder van de stad. Ook geeft deze identiteit aan Eindhoven en zijn er veel (markante) plekken op of langs de Ring. Denk aan het Evoluon en de Lichtnaald (viaduct met de Beukenlaan), de Berenkuil (Insulindeplein), of de Zwerm (kruispunt met de Montgomerylaan).

Doordat de groei van de stad samenging met de komst van de Ring, zijn de verschillende karakteristieken van de stadsdelen goed herkenbaar. De Ring is onmiskenbaar een onderdeel van Eindhoven. De Ring heeft hierdoor verschillende gezichten die elk een historische periode vertegenwoordigen. Zo is de vormgeving van de Wederopbouw herkenbaar in het samenhangend ontwerp van de Ring met rotondes bij de Tilburgseweg

Belangrijke bron voor dit hoofdstuk is het rapport ‘De Ring in beeld’; Bauhütte en gemeente Eindhoven, november 2018. Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

17

2.2 De Ring in haar omgeving Voordat de Ring er was, bestond de verkeersstructuur in Eindhoven uit radialen tussen het centrum en de vijf omliggende dorpen Woensel, Tongelre, Stratum, Gestel, en Strijp. Veel verkeersuitwisseling tussen de dorpen was er nog niet. Door de industrialisatie en de komst van met name de fabrieken van Philips, neemt de woningbouw en daarmee de verkeersdruk van en naar het centrum in het begin van de 20e eeuw snel toe. Op den duur kunnen de radialen de explosieve groei van het verkeer niet meer goed verwerken. In de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw worden de eerste plannen gemaakt voor de Ring. De huidige Ring verbindt de oude dorpen en de nieuwe wijken en ontlast de historische radialen. Veel van deze historische radialen, zoals de Leenderweg, de Tongelresestraat en de Boschdijk, zijn nu nog steeds belangrijke wegen in het verkeersnetwerk van de stad.

en Karel de Grotelaan. Dit zijn voorbeelden waar grote namen hebben samengewerkt aan de uitwerking van het Uitbreidingsplan van 1946 van Kuiper (w.o. Kuiper en Fontaine). De kruisingen van de Ring met de Kennedylaan en de Montgomerylaan zijn vormgegeven als kruisende Parkways naar aanleiding van het Uitbreidingsplan van Woensel na 1960. De identiteit van de Ring zelf vertelt dus het verhaal van het ontstaan van de stad. Deze kennis is van belang om mee te nemen voor toekomstige verbeteringen op de Ring. De huidige Ring is niet alleen een verbinder van de stad. Ook geeft deze identiteit aan Eindhoven en zijn er veel (markante) plekken op of langs de Ring. Denk aan het Evoluon en de Lichtnaald (viaduct met de Beukenlaan), de Berenkuil (Insulindeplein), of de Zwerm (kruispunt met de Montgomerylaan).

Stedelijke groenstructuren in relatie tot de Ring

Doordat de groei van de stad samenging met de komst van de Ring, zijn de verschillende karakteristieken van de stadsdelen goed herkenbaar. De Ring is onmiskenbaar een onderdeel van Eindhoven. De Ring heeft hierdoor verschillende gezichten die elk een historische periode vertegenwoordigen. Zo is de vormgeving van de Wederopbouw herkenbaar in het samenhangend ontwerp van de Ring met rotondes bij de Tilburgseweg Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

Stedelijke ringsegmenten

18

2.3 Ambities voor de Ring

Trotse Ring

De Ring wordt ook wel de belangrijkste straat van de stad genoemd, maar de ambities reiken verder. Naast verbindend, moet de Ring ook veilig zijn voor alle verkeersdeelnemers. De Ring moet als zodanig een herkenbaar element vormen waar Eindhoven trots op is. De Ring moet passen bij de diverse stadsdelen en groene wiggen en draagt daarnaast bij aan gezondheid en leefbaarheid.

De Ring als belangrijkste (economische) verdeler van de stad, met goede oversteekbaarheid voor voetgangers, fietsers en OV en een goede doorstroming voor de auto

De ambities zoals hiernaast zijn weergegeven zijn mede afgeleid het Masterplan Mobiliteit en de Omgevingsvisie Eindhoven. Hierdoor passen de ambities voor het Verbeterplan ook in de bredere context en uitdagingen waar Eindhoven voor staat en raken ze aan de perspectieven Mens, Ruimte en Systeem. Op verschillende segmenten en locaties kunnen sommige ambities een grotere rol spelen dan andere. Het is belangrijk op te merken dat ambities die niet in het rood zijn weergegeven, niet minder belangrijk zijn. De ambities die overeenkomen met een van de dromen uit het Masterplan Mobiliteit zijn hiernaast in het rood weergegeven.

Gezonde Ring

De Ring als moderne, maar ook als monumentale en cultuurhistorische entree van de stad

Verbindende Ring

Passende Ring De Ring die aansluit op de verschillende stadsdelen, ruimte biedt voor nieuwe ontwikkelingen en de groene wiggen die het doorkruist en bedient

De Ring die bijdraagt aan de leefbaarheid van de stad, de biodiversiteit, die klimaatadaptief is, en waar overlast voor de omgeving wordt geminimaliseerd

Herkenbare Ring

Veilige Ring

De Ring als continuïteit door de stad, met een karakteristiek en overzichtelijk stedenbouwkundig profiel

De Ring waar mensen zich, zeker ook te voet en per fiets, veilig kunnen verplaatsen met bijbehorende inrichting

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

20

2.4 Toetingskader Vanuit de ambities voor de Ring is een toetsingskader opgesteld zoals te zien in de tabel hiernaast. Dit toetsingskader is toegepast in de verkeerskundige en ruimtelijke analyse, en ondersteunt daarnaast de systematische beoordeling en afweging van oplossingsrichtingen en maatregelen voor verbetering van de Ring. Het toetsingskader maakt het mogelijk om deze beoordeling en afweging met een integrale blik te doen. Het toetsingskader bevat de ambities voor de Ring, de toetsingscriteria gekoppeld aan deze ambities en de gehanteerde indicatoren. De verbeteringen op de Ring die in hoofdstuk 4 worden beschreven zijn kwalitatief beoordeeld op de bijdrage die de ze leveren aan de diverse ambities voor de Ring.

Ambitie

Toetsingscriteria

Indicatoren

Verkeersveiligheid

Ongevallen, deelconflicten, oversteekvoorzieningen, weginrichting

Sociale veiligheid

Overzichtelijkheid en sociale controle, verlichting

Klimaatadaptief (groen, water)

Kans om groenoppervlak te vergroten, oplossen/voorkomen waterproblematiek en hittestress

Stimuleren actieve mobiliteit

Voorzieningen voor fietsers en voetgangers

Verminderen verkeersoverlast

Sluipverkeer, geluidsoverlast, uitstoot fijnstof

Doorstroming ring

Verzadigingsgraad kruispunten en congestie autoverkeer tijdens de spits

Oversteekbaarheid

Wachttijden voor fietsers, voetgangers en HOV-assen

Eenheid in profiel en inrichting

Doorgaande rijrichting, wegprofiel, ruimtelijke elementen, eenheid in snelheidsregime

Stedelijke structuren versterken

Verminderen ruimtelijke barrièrevorming en versterken van de (historische) radialen

Ontwikkelmogelijkheden

Kans om te verdichten vrijgekomen ruimte

Ruimtelijke inpasbaarheid

Ruimtelijke impact

Beleving bijzondere stadsgezichten en iconen

Beter tot recht komen bestaande stadgezichten en iconen, kans om nieuwe iconen te creëren

Veilige Ring

Gezonde Ring

Verbindende Ring

Herkenbare Ring

Passende Ring

Trotse Ring

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

21

3. Wat speelt er rondom de Ring?

3.1 Bestaande projecten, onderzoeken en maatregelen De gemeente Eindhoven zit niet stil. Zo is een ongelijkvloerse kruising voor HOV2 recent gerealiseerd op de kruising van de Ring met de Montgomerylaan. Naast dit Verbeterplan voor de Ring wordt er op tal van plaatsen nagedacht en gewerkt aan het verbeteren van de Ring. Meerderde maatregelen zijn reeds in plannen opgenomen en maken daarom geen onderdeel uit van dit Verbeterplan voor de Ring. Lopende onderzoeken op de Ring, die parallel aan het Verbeterplan worden uitgevoerd, vallen hier ook onder. Aanpassingen aan het autonetwerk, zoals opgenomen in het Masterplan Mobiliteit 2050 worden als uitgangspunt genomen voor het vervolg. Daarnaast is er nog een aantal studies uit het verleden dat ter achtergrond dient voor dit document. De projecten, onderzoeken en maatregelen waarover het hier gaat zijn:

• Toekomstige radiaal autoverkeer binnen de Ring via Dirk Boutslaan (Masterplan Mobiliteit 2050) • Geplande maatregel: aanpassing Hugo van der Goeslaan (parallelstructuur DAF) • Geplande maatregel: aanpassing aansluiting Ring – Leenderweg: extra linksafstrook van Ring naar Leenderweg buiten de Ring • Project: herinrichting profiel Leenderweg • Geplande maatregel: ongelijkvloerse kruising Ring-Karel de Grotelaan voor HOV4 • Stedelijke ontwikkeling aan noordzijde Leostraat, vervanging van bestaande bebouwing • Geplande maatregel: ongelijkvloerse kruising fietstunnel Beemdstraat/Ring

• Lopend onderzoek naar het Strijps Bultje • Gerealiseerde ongelijkvloerse kruising voor HOV2 Ring-Montgomerylaan • Visie TU/e en gemeentelijke visie op Dommelpark (2021): fietsverbinding langs de Dommel met een ongelijkvloerse kruising met de Ring • Toekomstige radiaal autoverkeer binnen de Ring via Nieuwe Fuutlaan (Masterplan Mobiliteit 2050)

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

23

3.2 Verkeerskundige analyse De Ring speelt een zeer belangrijke rol in het verkeersnetwerk van Eindhoven. Het is dan ook een van de drukste verkeersstructuren van de stad, en dat zorgt voor de nodige aandachtspunten die opgelost moeten worden om de ambities voor de Ring te verwezenlijken. In dit hoofdstuk zijn diverse databronnen gebruikt om de knelpunten op deze thema's te identificeren. Er is bijvoorbeeld gekeken naar:

fietsstromen (Sjees data), voetgangersstromen (Goudappel Mobiliteitsspectrum), verkeersnetwerken (Masterplan Mobiliteit) en geregistreerde verkeersongevallen (ViaStat).

• Oversteekbaarheid van de Ring voor fietsers en voetgangers in relatie tot de belangrijkste fiets- en wandelroutes • Oversteekbaarheid van de Ring voor (H)OV-assen • Doorstroming van de kruispunten voor het autoverkeer in relatie tot de belangrijkste autoroutes • Veiligheid van de kruispunten • Veiligheid van de ventwegen en fietsvoorzieningen • Sluipverkeer op ventwegen Deze Voor bovengenoemde analyses zijn verschillende databronnen gebruikt zoals bijvoorbeeld cyclustijden (gem. Eindhoven), verzadigingsgraden (gem. Eindhoven), deelconflicten (gem. Eindhoven), autostromen (TomTom),

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

24

Oversteekbaarheid voor voetgangers In de hiernaast weergegeven kaart zijn de hoeveelheid voetgangers op paden binnen en buiten de Ring weergegeven (Bron: Goudappel Mobiliteitsspectrum). Niet toevallig komen de drukste voetgangersroutes in veel gevallen overeen met de 'historische radialen'. Op deze radialen bevinden zich veel buurtvoorzieningen, en van oudsher zijn dit ook belangrijke routes van en naar het centrum van Eindhoven. Verder zijn in de kaart ook de wachttijden (oversteekbaarheid) voor voetgangers op de Ring in beeld gebracht, op basis van de bestaande verkeerslichtenregelingen tijdens de drukste spits. Op plekken waar voetgangers ongelijkvloers de Ring kunnen oversteken is wachttijd niet aan de orde. Door de oversteekbaarheid en drukste routes over elkaar heen te leggen komen zes locaties naar voren waar relatief veel voetgangers oversteken en de oversteekbaarheid matig/slecht is: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

De Kloosterdreef Tongelresestraat Aalsterweg Hoogstraat Hastelweg Zeelsterstraat/Strijpsestraat

Hoeveelheid voetgangers per etmaal Lager (relatief)

Oversteekbaarheid kruisingen Ring Goed (<40 sec) Redelijk (40 tot 60 sec) Matig (60 tot 80 sec)

Hoger (relatief)

Verder valt op dat er geen oversteekmogelijkheid is tussen de D.T. Fliednerstraat en de Javalaan (7), waardoor de omloopafstand hier erg groot is.

Slecht (>= 80 sec) Bestaande ongelijkvloerse kruising Geplande ongelijkvloerse kruising

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

25

Oversteekbaarheid voor fietsers In de hiernaast weergegeven kaart zijn de hoeveelheid fietsers op wegen binnen en buiten de Ring weergegeven (Bron: Sjees data). Daarnaast zijn de hoofdfietsroutes uit het Masterplan Mobiliteit weergegeven. Ook is per kruising met de Ring de wachttijd (oversteekbaarheid) voor fietsers in beeld gebracht. Op plekken waar fietsers ongelijkvloers de Ring kunnen oversteken is wachttijd niet aan de orde. Door de oversteekbaarheid, drukste fietsroutes en hoofdfietsroutes uit het Masterplan over elkaar heen te leggen komen negen locaties naar voren waar relatief veel fietsers oversteken en/of een hoofdfietsroute is, en waar de oversteekbaarheid matig/slecht is: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Boschdijk Kloosterdreef V. Montgomerylaan Tongelresestraat Geldropseweg Leenderweg Aalsterweg Hoogstraat Zeelsterstraat/Strijpsestraat

Op de Beemdstraat is al een fietstunnel gepland, dus deze is niet meegenomen als aandachtspunt.

Hoofdfietsnetwerk Doorfietsroute of stadsfietsroute Masterplan Hoeveelheid fietsers per etmaal Lager (relatief)

Oversteekbaarheid kruisingen Ring Goed (<40 sec) Redelijk (40 tot 60 sec)

Matig (60 tot 80 sec) Slecht (>= 80 sec) Bestaande ongelijkvloerse kruising Geplande ongelijkvloerse kruising

Hoger (relatief) Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

26

Oversteekbaarheid voor bussen In de hiernaast weergegeven kaart zijn de routes zichtbaar waar reguliere bussen en (toekomstige) HOV-lijnen rijden. Daarnaast is per kruispunt op de Ring de oververzadiging per kruispunt in beeld gebracht. De oververzadiging is bepaald op basis van het percentage cycli tijdens de spitsperiodes waarbij het verkeersaanbod niet in één keer verwerkt kan worden. Hierbij is gekeken naar de maatgevende (meest overbelaste) afslagbeweging van het kruispunt. De oververzadiging is een indicator waarmee de overbelasting van een kruispunt kan worden gemeten. Bij een hoge overbelasting zijn wachttijden vaak lang en de mogelijkheden om bussen (meer) prioriteit te geven beperkt. In de kaart is te zien dat nagenoeg alle kruispunten een (te) hoge oververzadiging hebben. We geven prioriteit aan (toekomstige) HOV-assen. Van de vijf HOV-assen zijn er twee voorzien van busbanen en ongelijkvloerse kruising met de Ring: De V. Montgomerylaan en de N. Brabantlaan/Cederlaan. De doorstroming is daardoor al geoptimaliseerd. Op de Karel de Grotelaan is een ongelijkvloerse kruising met de Ring gepland, waardoor deze locatie ook niet is meegenomen als aandachtspunt. Er blijven hierdoor twee HOV-assen over die gelijkvloers kruisen met de Ring en waar nog geen ongelijkvloerse kruising gepland is:

Oververzadiging kruispunten Ring Goed (<4% van cycli tijdens spits) Redelijk (5-9% van cycli tijdens spits) Matig (10-24% van cycli tijdens spits) Slecht (>25% van cycli tijdens spits)

1. Geldropseweg 2. Aalsterweg

Bestaande ongelijkvloerse kruising Geplande ongelijkvloerse kruising

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

27

Doorstroming voor autoverkeer In de hiernaast weergegeven kaart is de congestie (filevorming) op de Ring en zijwegen tijdens de maatgevende spits weergegeven. De congestie is bepaald op basis van het verschil tussen de gereden snelheid (o.b.v. TomTom data) en de maximale toegestane snelheid op wegvakken. Daarnaast zijn ook de oververzadiging van met verkeerslichten geregelde kruispunten tijdens de spits en de hoofdwegen uit het Masterplan Mobiliteit weergegeven. Uit deze analyse is op te maken dat de doorstroming op de Ring voor het autoverkeer op nagenoeg alle kruispunten onder druk staat tijdens de spits. In de figuur hiernaast zijn de tien kruispunten weergegeven waar de doorstroming voor autoverkeer tijdens de spits onder druk staat, en die in het Masterplan Mobiliteit zijn aangeduid als 'hoofdinprikkers': 1. J.F. Kennedylaan 2. Eisenhowerlaan 3. Fuutlaan 4. Dirk Boutslaan 5. Leenderweg 6. Karel de Grotelaan 7. Beemdstraat 8. Tilburgseweg 9. Cederlaan / Noord Brabantlaan 10. Boschdijk

Hoofdwegen Ring, radialen en regionale bundelroute

Congestie tijdens maatgevende spits Rijsnelheid <40% van toegestane maximumsnelheid Rijsnelheid 40-60% van toegestane maximumsnelheid Rijsnelheid 60-80% van toegestane maximumsnelheid Oververzadiging kruispunten Ring Goed (<4% van cycli tijdens spits) Redelijk (5-9% van cycli tijdens spits) Matig (10-24% van cycli tijdens spits) Slecht (>25% van cycli tijdens spits)

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

28

Verkeersveiligheid - ongevallen In de op de volgende pagina weergegeven kaart zijn geregistreerde verkeersongevallen van 2021 t/m 2024 weergegeven waarbij letsel is ontstaan. Er zijn zeven kruispunten waar de afgelopen vier jaar een dodelijk ongeval of meer dan drie ongevallen met letsel hebben plaatsgevonden: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Kloosterdreef Tongelresestraat Geldropseweg Heezerweg (1 dodelijk ongeval) Leenderweg (1 dodelijk ongeval) Aalsterweg Gestelsestraat

Verkeersveiligheid - deelconflicten In de op de volgende pagina weergegeven kaart zijn de kruispunten opgenomen waar zich een 'deelconflict' bevindt. Een deelconflict wil zeggen dat verschillende conflicterende afslagbewegingen, zoals afslaand autoverkeer en parallel overstekende fietsers, tegelijk groen krijgen. Er zijn drie typen deelconflicten, te weten:

Voor het eerste type geldt dat deze ongewenst is qua verkeersveiligheid en daarom niet toegepast zou moeten worden. Voor het tweede en derde type gelden conform de Nota Verkeerslichten van de gemeente Eindhoven voorwaarden gerelateerd aan de wegkenmerken en verkeersintensiteiten op de conflicterende richtingen om te bepalen of het deelconflict acceptabel is of niet. Er zijn tien kruispunten waar een deelconflict voorkomt wat niet voldoet aan de voorwaarden uit de Nota Verkeerslichten: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Edisonstraat Kloosterdreef Javalaan/De Zaale Tongelresestraat P. Dondersstraat/Sint Bonifaciuslaan Heezerweg Leenderweg Aalsterweg Hastelweg

1. Links afslaande auto’s met parallel langzaam verkeer; 2. Links afslaande auto’s met tegemoetkomend autoverkeer; 3. Rechts afslaande auto’s met parallel langzaam verkeer. Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

29

Geregistreerde ongevallen Ongeval met letsel Ongeval met dodelijke afloop

De Nota Verkeerslichten is te vinden op: www.eindhoven.nl/projecten/masterplan-mobiliteit

Deelconflicten Geen deelconflict Deelconflict, voldoet aan voorwaarden Nota Verkeerslichten Deelconflict, voldoet niet aan voorwaarden Nota Verkeerslichten Deelconflict tussen linksafslaand autoverkeer en parallel overstekende fietsers (niet toepassen) Deelconflict tussen rechtsafslaand autoverkeer en parallel overstekende fietsers Deelconflict tussen linksafslaand autoverkeer en tegemoetkomend autoverkeer Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

30

Ventwegen – sluipverkeer In de kaart op de volgende pagina is te zien op welke ventwegen sluipverkeer voorkomt volgens TomTom data. Ook is het percentage sluipverkeer (van het totale verkeer) op de ventweg weergegeven tijdens de spits. Sluipverkeer is verkeer wat de gehele ventweg afrijdt om zo file op de hoofdrijbaan (=Ring) te vermijden, en leidt vaak tot overlast en onveilige situaties. Ventwegen waar volgens de TomTom data sluipverkeer rijdt zijn: 1. De Pastoriestraat (W>O) 2. O.L. Vrouwestraat (W>O 3. Insulindelaan (W>O) 4. Piuslaan (W>O) 5. Leostraat (W>O) 6. Boutenslaan (beide kanten op) 7. Botenlaan (Z>N) Ook de Van Oldenbarneveltlaan/Orpheuslaan en de Floralaan/Tivolilaan zijn weergegeven in deze figuur, omdat dit bekende sluiproutes zijn om tijdens de spits drukte op de Ring te vermijden. Ventwegen – verkeersveiligheid Om de verkeersveiligheid op de ventwegen indicatief te beoordelen is gekeken naar een aantal aspecten,

zoals veiligheid van de fietsvoorzieningen, combinatie tussen fietsers en veel vrachtverkeer, en of de toe- en afritten veilig zijn ingericht. Op veertien wegvakken van de Ring zijn op basis hiervan aandachtspunten geconstateerd: 1. Pastoriestraat (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 2. O.L. Vrouwestraat (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 3. O.L. Vrouwestraat (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 4. Insulindelaan (onveilige fietsvoorzieningen) 5. Jeroen Boschlaan (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 6. Hugo van der Goeslaan (onduidelijke structuur, combinatie fietsers en vrachtwagens) 7. Piuslaan (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 8. Piuslaan (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 9. Leostraat (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 10. Boutenslaan (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 11. Boutenslaan (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 12. Keizer Karel V Singel (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 13. Limburglaan (veiligheidsrisico toe en/of afritten) 14. Botenlaan (veiligheidsrisico toe en/of afritten)

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

31

Sluipverkeer ventwegen

Verkeersveiligheid ventwegen

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

32

Verkeersanalyse - samengevat In de hiernaast weergegeven kaart zijn de knelpunten uit de voorgaande analyses samengevat. Hieruit blijkt dat de knelpunten talrijk zijn en verspreid over nagenoeg alle segmenten van de Ring. De verkeerskundige knelpunten raken bijna alle ambities voor Ring en zijn daarom, naast de ruimtelijke analyse uit het volgende hoofdstuk, een belangrijk uitgangspunt voor het verbeterplan.

33

3.3 Ruimtelijke analyse De Ring vormt een belangrijk structurerend element in de ruimtelijke ontwikkeling van de Eindhoven. Momenteel is de stad volop in ontwikkeling, en rondom de Ring vinden verschillende stedelijke ontwikkelingen plaats. In de verkeerskundige analyse is al benoemd dat de Ring een van de drukste verkeersstructuren van de stad is. Naast verkeerskundige knelpunten, zijn er ook ruimtelijke knelpunten aan te wijzen zoals barrièrevorming, geluidsoverlast, knelpunten voor klimaatadaptatie, lage leefkwaliteit, en problemen met de sociale veiligheid. Ook doorbreekt de Ring belangrijke stedelijke structuren zoals historische assen, en is er niet overal samenhang in de inpassing van het profiel. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste knelpunten beschreven. Deze knelpunten hebben een directe relatie met de gestelde ambities uit hoofdstuk 2. Op de kaart op pagina 32 worden de ruimtelijke knelpunten samengevat op kaart.

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

34

Ruimtelijke knelpunten

Barrièrewerking van de Ring De Ring is een doorgaande verkeersstructuur in de stad, die door de verschillende wijken van de stad loopt. De Ring kan daardoor een fysieke barrière vormen tussen buurten, zeker op plekken waar de afstand tussen opeenvolgende kruispunten groot is. Daarmee neemt de fijnmazigheid van het netwerk voor met name voetgangers en fietsers af. Ook vertonen de buurten aan beide zijden van de Ring hier minder samenhang; fijnmazige structuren worden door de Ring van elkaar gescheiden. Dit knelpunt is met name zichtbaar op plekken waar de Ring door dicht stedelijk gebied loopt en waar een hogere dichtheid van woningen en voorzieningen te vinden is. Dit is bijvoorbeeld het geval in delen van Woensel, Tongelre en Stratum. Zo zit er tussen de kruisingen van de Ring met de Aalsterweg en de Leenderweg een afstand van 500 meter, terwijl in Gestel circa 150 meter tussen kruisingen zit.

Op een aantal plekken is een extra voetgangers- en fietstunnel gemaakt om extra verbindingen tussen buurten mogelijk te maken, bijvoorbeeld de fiets- en voetgangerstunnel in de Genneperparken en de voetgangerstunnel ter hoogte van de Maria van Bourgondiëlaan. Ook wordt een nieuwe fietstunnel gerealiseerd onder de Limburglaan ter hoogte van de Beemdstraat, door het Genderpark. Een voetgangersverbinding door het Dommeldal is daarentegen recentelijk dichtgezet vanwege sociale onveiligheid, waardoor een recreatieve route langs de Dommel is onderbroken. In de visie Dommelpark is vastgesteld dat een verbinding van het centrum van Eindhoven met het buitengebied hier centraal staat.

Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

35

Slechte oversteekbaarheid zorgt ook voor ontbrekende schakels in doorfietsroutes, bijvoorbeeld in de fietsroute over de Anthony van Leeuwenhoeklaan en Groenewoudseweg. Door fietsroutes en overige verbindingen voor langzaam verkeer te verbeteren, wordt gezonde mobiliteit gestimuleerd. Ook zijn deze verbindingen belangrijk om voorzieningen, groen en recreatieve bestemmingen bereikbaar te maken. Naast stedelijke structuren die door de Ring worden onderbroken, zijn er ook belangrijke groenstructuren en beekdalen van de Dommel en de Gender die door de Ring worden doorsneden. Doorlopende groenverbindingen zijn belangrijk voor de leefbaarheid, en voor het creëren van aantrekkelijke recreatieve routes om groen bereikbaar te maken voor bewoners. De beekdalen zijn onmisbaar in het veilig bergen en afvoeren van hevige regen. De parken zorgen voor koele plekken tijdens hittegolven. Goed bereikbaar groen is randvoorwaardelijk voor de verdichting die in de stad gaat plaatsvinden. Ook zijn deze groenverbindingen belangrijk om flora en fauna over de Ring te verbinden. De Dommel heeft daarom de status van ecologische verbindingszone. Ontbrekende schakels zijn bijvoorbeeld te vinden bij het Dommelpark en de verbinding naar het Lichtbos bij de Groenewoudseweg. Bij de Genneperparken zijn de verbindingen al goed ingepast. Bij het Genderpark wordt een nieuwe verbinding gerealiseerd.

Eindhoven kent een bijzondere historische structuur, met historische radialen die vanuit het centrum naar buiten lopen, door oude dorpskernen (Woensel, Strijp, Tongelre, Stratum, en Gestel). De Ring is hier later als structuur overheen komen te liggen. Door de inpassing van de Ring zijn deze oude structuren niet overal meer herkenbaar en is er weinig samenhang te vinden tussen beide zijden van de Ring. Dit is goed zichtbaar op historische radialen zoals de Kruisstraat/Kloosterdreef, Tongelresestraat, Aalsterweg, Leenderweg, Hoostraat, en Strijpsestraat. Kleinschalige bebouwing heeft hier plaatsgemaakt voor nieuwe grotere bouw op de hoeken. Kruisingen nemen daarbij vaak veel (verkeerskundige) ruimte in waardoor ruimtelijke kwaliteit rondom de kruising vaak niet aanwezig is.

De Ring doorkruist verschillende historische radialen en structuren (Foto: Woensel)

Naast een slechte oversteekbaarheid kan de Ring ook een visuele barrière vormen. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij de helling naar het Strijps Bultje langs de Beukenlaan. Hier staan woningen dicht op de Ring gebouwd, met de Ring als visuele barrière.

De Ring als visuele barrière, Beukenlaan (Strijps Bultje) Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

36

Gezondheid en leefbaarheid De Ring vormt een lange verkeersstructuur en daarmee een groot verhard oppervlak in stedelijk gebied. Dit zorgt voor problematieken met betrekking tot wateroverlast en hittestress. Op verschillende lager gelegen delen van de Ring wordt wateroverlast gemeld, zoals op plekken waar de Ring een verlaagde ligging heeft zoals bij de Fuutlaan en Cederlaan. Daarnaast is er ook regelmatig wateroverlast bij de kruisingen met de Boschdijk, Aalsterweg en Sint Bonifaciuslaan. Hittestress is met name zichtbaar op de segmenten van de Ring in stedelijk gebied. Op plekken waar de Ring een smal profiel heeft, is weinig tot geen ruimte voor groen opgenomen. Ook zorgt de Ring voor geluidsoverlast en verslechtering van de luchtkwaliteit. Door regelgeving is het daardoor bijvoorbeeld op dit moment lastig om woningen langs de Ring te kunnen bouwen. Nieuwbouw heeft daardoor vaak ramen die niet open kunnen, of ontsluitingen gericht naar de Ring. Langs de gehele Ring is het verkeersgeluid slecht tot zeer slecht. Met name in Stratum, maar ook in Woensel, Tongelre en delen van Strijp wordt momenteel dicht aan de Ring gewoond, met weinig tot geen ruimte voor groen. Daarnaast kan verlichting langs de Ring een negatieve impact hebben op de gezondheid van mensen, dieren en planten.

Verlichting heeft betrekking op meerdere ambities en moet hierbij dus ook als integraal onderdeel van de Ring worden meegenomen.

Ondergrondse infrastructuur en objecten De Ring heeft ook onder het maaiveld een belangrijke functie voor de stad. Het stamriool van de gemeente loopt onder het grootste deel van de Ring. Dit riool zorgt voor het verzamelen en afvoeren van afvalwater en hemelwater en is daarmee een cruciale schakel in het water- en rioolnetwerk van Eindhoven. Ook andere kabels en leidingen voor elektriciteit, gas en data zijn onder de ring te vinden. Bij ingrepen is het belangrijk ook rekening te houden met ondergrondse objecten en risico’s. Eindhoven is veelvoudig gebombardeerd in de Tweede Wereldoorlog en delen van de Ring zijn daarom risicogebied voor niet gesprongen explosieven. Ook bodemverontreinigingen zijn op specifieke plekken onder de ring aanwezig. Daarnaast is afhankelijk van de plek van de ring ook sprake van mogelijke archeologische waarden in de ondergrond.

Verhard profiel, weinig ruimte voor groen, Pastoriestraat

Kwetsbare infrastructuur bij klimaatbui 60mm in 1 uur (Klimaatatlas van Eindhoven) Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

37

Samenhang De Ring kent een herkenbaar profiel van 2x2 met ventwegen. In de verschillende wijken, en in stedelijk gebied of groene wig, is de ruimtelijke inpassing en maat van het profiel wisselend. Ook ruimtelijke elementen langs de Ring, zoals bomenrijen of verlichting, zijn niet overal hetzelfde. Op de meeste plekken geeft dit karakter aan de Ring, en een herkenbaarheid van de wijk waar de Ring doorheen gaat. Daarnaast is de Ring continu. Een aantal rotondes op de Ring doorbreken deze continuïteit. Echter vormen deze belangrijke iconen die zorgen voor oriëntatie op de Ring. Een aantal rotondes heeft een belangrijke cultuurhistorische waarde. De doorgaande richting van de Ring wordt ook enigszins doorbroken rond de kruising met de Boschdijk. Hier buigt de Ring af van de Kronehoefstraat naar de Boschdijk. Ook op plekken als de Berenkuil is de doorgaande richting van de Ring ook minder goed herkenbaar. Naast de herkenbaarheid van het Ringprofiel, is eerder een knelpunt in herkenbaarheid van kruisende structuren besproken. Het gaat om de herkenbaarheid van de historische radialen en de samenhang tussen beide zijden van de Ring.

Sociale veiligheid Bij onderdoorgangen van de Ring voor voetganger en fietser kunnen problemen ontstaan met betrekking tot sociale veiligheid. Bijvoorbeeld de voetgangerstunnel ter hoogte van de Von Weberstraat en Maria van Bourgondiëlaan. Ook de fiets- en voetgangerstunnel onder de Boutenslaan in de Genneperparken ligt op een plek waar weinig woningen omheen staan en is door de bochten in de helling slecht te overzien. Ter hoogte van het Strijps Bultje en Kanaalzone ontstaan door een verhoging van de Ring donkere ruimtes onder de Ring. De voetgangerstunnel langs de Dommel is om deze reden recentelijk gesloten. Het gaat hierbij om een slechte ruimtelijke kwaliteit en gebrek aan (over)zicht, of bijvoorbeeld een gebrekkige staat van onderhoud in de gebouwen of openbare ruimte.

Ring als viaduct zorgt voor donkere ruimtes onder de Ring

Met name in stedelijk gebied, waar woningen uitkijken op de Ring, is de sociale veiligheid van bijvoorbeeld fiets- en looproutes prettig. Waar de Ring door een groene wig of bedrijventerrein loopt, kan de sociale veiligheid een aandachtspunt zijn. Gebrek aan verlichting en overzicht kunnen hieraan bijdragen. Een aandachtspunt is dat verlichting ook belemmerend kan zijn voor de biodiversiteit en kan zorgen voor lichtvervuiling.

Voetgangerstunnel Limburlaan ter hoogte van Maria van Bourgondielaan: weinig zicht Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

38

De belangrijkste ruimtelijke knelpunten op en rond de Ring zijn hierna beschreven en op de kaart hiernaast weergegeven. • Ring als barrière tussen woonbuurten in Woensel, Tongelre, Stratum, Gestel en Strijp. Hier zijn afstanden tussen kruisingen relatief groot, en hoge dichtheid woningen en voorzieningen. • Ring als barriere voor stedelijke groenverbindingen: Limbeek, Dommeldal • Ring als barriere voor netwerk langzaam verkeer: Limbeek, Dommeldal • Ring als barriere voor samenhang en continuiteit historische radiaal: Kruisstraat/Kloosterdreef, Aalsterweg, Leenderweg, Hoogstraat, Strijpsestraat • Wateroverlast op de Ring: Boschdijk, Fuutlaan, Cederlaan, Sint Bonifaciuslaan, Aalsterweg • Knelpunt sociale veiligheid: tunnel Limburglaan, tunnel Genneperpark

Barrière Ring op historische radiaal Barrière Ring op route langzaam verkeer Barrière Ring tussen buurten Wateroverlast op de Ring Knelpunt sociale veiligheid

Stedelijke ontwikkeling Centrumkwaliteit Stedelijke groenstructuur Stedelijke waterstructuur Historische radiaal

Overzichtskaart van de belangrijkste knelpunten 39

Ruimtelijke kansen Rondom de Ring vinden veel ruimtelijke ontwikkelingen plaats. Deze bieden mogelijkheden om in het Verbeterplan op aan te haken. Dit gaat om grootschalige gebiedsontwikkelingen, kleinschalige ruimtelijke ontwikkelingen, en verbeteringen en ambities ten aanzien van de netwerken. Stedelijke ontwikkelingen De Gemeente Eindhoven heeft onder andere aandachtsgebieden aangewezen waar in en om het centrum de ruimtelijke kwaliteit wordt verbeterd. Hieronder vallen ook de grootschalige stedelijke ontwikkelingen van Strijp-S en de Kanaalzone, waar veel nieuwe woningen worden gebouwd. Deze ontwikkelingen lopen door tot aan de Ring, en in het geval van Strijp-S zelfs door tot over de Ring naar Strijp-T. Op deze plekken krijgt de Ring een nieuw gezicht, ontstaan nieuwe herkenningspunten, en zal er aandacht moeten zijn voor de woonkwaliteit. Bij beide ontwikkelingen wordt hoogbouw gerealiseerd, wat zorgt voor nieuwe herkenningspunten direct aan de Ring. Deze zorgen voor herkenbaarheid en oriëntatie. Voor de Kanaalzone wordt ingezet op een autoluwe kanaaldijk en een sterke vergroening.

Naast de grote gebiedsontwikkelingen zijn er nog meer, kleinschaligere, ontwikkelingen langs de Ring aan te wijzen die de beleving en inpassing van de Ring kunnen beïnvloeden. Zo zijn er ontwikkelingen op het terrein van de TU met een gezicht aan de Ring. Ook worden er aan de Leostraat nieuwe woningen gebouwd, evenals op plekken in Woensel, met direct zicht op de Ring.

Nieuwe herkenningspunten langs de Ring (Strijp-S, Sierlijke Dames)

Bij Strijp-S wordt momenteel veel ontwikkeld. Ook ligt er een ambitie om het NS-treinstation Strijp-S op te waarderen inclusief een opwaardering van de openbare ruimte en entrees. Gebiedsontwikkeling Kanaalzone met een nieuw gezicht aan de Ring Verbeterplan voor de Ring Eindhoven

40

Stedelijke structuren In het Masterplan Mobiliteit zijn radialen aangewezen waar autoverkeer de stad in en uit wordt geconcentreerd. Dit betekent dat bijvoorbeeld op historische radialen meer wordt ingezet op langzaam verkeer. Ook dit biedt kansen voor het herinrichten van de aansluitingen met de Ring. De kansen sluiten aan bij de knelpunten rond de historische kernen en radialen. Dit sluit aan op ambities om het parkeren op de Woenselse Markt ondergronds op te lossen, en daarmee bovengronds aantrekkelijker te maken.