Bijlage 2b bij nota ziensw. - Not. Cum Milieueff. Stadhuisplein

2.3

Gevolgen van hitte ............................................................................................................. 7

2.4

Hittekaarten ........................................................................................................................ 8

Methodiek en uitgangspunten ................................................................................................. 10 3.1

Hittestressmodel .............................................................................................................. 10

3.2

Uitgangspunten ontwerp .................................................................................................. 12

3.3

Gemeentelijke adviespunten en toetsingskader .............................................................. 12

3.4

Nachthitte ......................................................................................................................... 12

Resultaten ............................................................................................................................... 13 4.1

4.1.1

Bestaande situatie..................................................................................................... 13

4.1.2

Toekomstige situatie ................................................................................................. 14

4.1.3

Verschil ..................................................................................................................... 15

4.2 5

Gevoelstemperatuur ......................................................................................................... 13

Nachthitte ......................................................................................................................... 18

Conclusie en advies ................................................................................................................ 19

Bijlage 1

Gemiddelde gevoelstemperatuurkaarten

3/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

1 Inleiding Meerdere ontwikkelingen vinden plaats rondom het Stadhuisplein in Eindhoven (figuur 1.1). Op dit moment bevinden de verschillende ontwikkelingen zich in verschillende planfasen. Echter, de gemeente Eindhoven wil graag inzicht krijgen in het cumulatieve effect van de ontwikkelingen op verschillende milieuthema’s, waaronder hittestress. Dit onderzoek toetst de ontwikkelingen op de cumulatieve effecten op hittestress in het plangebied en de directe omgeving. Hoofdstuk 1 gaat in op het thema hittestress, in hoofdstuk 2 wordt de methodiek en de verschillende gehanteerde uitgangspunten behandeld, hoofdstuk 3 gaat in op de resultaten en hoofdstuk 4 bevat een bondige samenvatting van de conclusies en een advies.

Figuur 1.1 Ontwikkelingen Stadhuisplein van links naar rechts: Stadhuisplein 10, Citywall, Begijnenhof 28-29, Begijnenhof 35, Stadhuisplein 4 en Moleneind

4/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

2 Hittestress In dit hoofdstuk beschrijft de gevolgen van klimaatverandering voor het thema hitte. Ook gaat het in op het onderscheid tussen het stedelijk hitte-eilandeffect en de gevoelstemperatuur en de gevolgen van toenemende hitte.

2.1

Het weer van de toekomst

Door klimaatverandering stijgt de gemiddelde temperatuur in de zomer en neemt het aantal zomerse en tropische dagen in de toekomst toe. Nu al komen hittegolven veel vaker voor dan vroeger. In een warmer klimaat zet deze toename verder door. Hierdoor worden zomers zoals 2018 en 2019, die in het huidige klimaat ‘extreem’ waren, steeds normaler. Drie factoren bepalen de impact van een hittegolf: de intensiteit, de duur en de ruimtelijke omvang. In een warmer klimaat nemen alle drie toe, terwijl het aantal ‘afkoeldagen’ (met temperaturen onder de 25°C) juist afneemt. Binnen de Klimaateffectatlas (KEA) zijn de nieuwe KNMI scenario’s (2023) vertaald naar landelijke kaartinformatie1. Op het gebied van hitte worden voor Eindhoven e.o. de volgende veranderingen in gemiddelde waarden per indicator verwacht: Tabel 2.1 Ontwikkeling hitte-indicatoren richting het klimaat van 2100 in het hoogste klimaatscenario (Bron: KNMI) Indicator

Huidig

Klimaat rond

Klimaat rond

klimaat

2050

2100

Gemiddelde zomertemperatuur

17,9 °C

20,2 °C

23,6 °C

Aantal warme dagen (max. temperatuur ≥20 °C)

108

138

172

Aantal zomerse dagen (max. temperatuur ≥25 °C)

39

68

112

Aantal tropische dagen (max. temperatuur ≥30 °C)

9

21

54

Aantal extreem hete dagen (max. temperatuur ≥35 °C)

1

4

17

Aantal tropische nachten (min. temperatuur ≥20 °C)

0

3

24

Reeks zomerse dagen (max. temperatuur ≥25 °C)

9

16

49

2.2

Hitte en het stedelijk hitte-eiland

De luchttemperatuur van het stedelijk gebied in Nederland kan door het hitte-eilandeffect enkele graden hoger zijn dan in het buitengebied. Vaak wordt de toename van de luchttemperatuur gezien als het voornaamste hitteprobleem van steden. Hitteproblemen in steden ontstaan echter niet alleen als gevolg hiervan. Ze ontstaan ook als gevolg van de toename van de gevoelstemperatuur.

1

KNMI'23-klimaatscenario's - Klimaateffectatlas

5/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Het is daarom belangrijk om te duiden waardoor hitte in de stad wordt veroorzaakt:  

Problemen met hitte in het stedelijk gebied ontstaan tijdens periodes met warm weer (hete dagen en hete nachten). Deze periodes komen door klimaatopwarming steeds vaker voor Het stedelijk gebied versterkt de hitte op twee manieren: -

-

Vooral in de avond en ‘s nachts zorgt het hitte-eilandeffect ervoor dat de luchttemperatuur in de stad een paar graden warmer is dan de omgeving. Het effect neemt toe als gevolg van stadsuitbreiding en -inbreiding. Overdag is het hitte-eilandeffect doorgaans klein Met name overdag kan de gevoelstemperatuur op bepaalde locaties in de stad onaangenaam hoog worden tot boven 45°C. Dat komt vooral doordat daar geen schaduw van bomen is of doordat bepaalde materialen veel warmte uitstralen, zoals asfalt en baksteen. Ook de reflectie van zonnestraling door ramen en glazen gevels of zeer lichtgekleurde oppervlakken spelen een rol. Verschillen in de gevoelstemperatuur tussen de koelste en heetste plekken in de stad kunnen hierdoor oplopen tot wel 22°C

Nachthitte Hitteproblemen tijdens hittegolven en hete dagen, zoals de risico’s voor gezondheid, leefbaarheid en arbeidsproductiviteit, worden sterk bepaald door hoge temperaturen ‘s nachts. Door klimaatverandering hebben we hier steeds vaker mee te maken. Het probleem van nachthitte wordt in bebouwd gebied versterkt door het stedelijke hitte-eiland effect. Voor het koelen van woningen is bijvoorbeeld van belang dat ’s nachts de luchttemperatuur voldoende laag is om via natuurlijke ventilatie de woning te kunnen koelen. Deze natuurlijke koeling kan bovendien een alternatief zijn voor de aanschaf van airco’s. Het effect van natuurlijke ventilatie zal minder zijn in steden of wijken die ’s nachts langer warm blijven doordat deze minder groen ingericht zijn. De gevolgen van een hoge lucht- of gevoelstemperatuur of langdurige nachthitte worden in de volgende paragraaf beschouwd.

6/20

Kenmerk

2.3

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Gevolgen van hitte

Hitte heeft vele gevolgen. Onderstaande mindmap van de Hogeschool van Amsterdam (figuur 2.1) geeft een overzicht van de gevolgen van extreme hitte in het bebouwde gebied binnen vijf categorieën: gezondheid, buitenruimte, leefbaarheid, water en netwerken.

Figuur 2.1 Mindmap hitte in de stad (Bron: Hogeschool van Amsterdam)

De ontwikkelingen aan het Stadhuisplein raken met name de categorieën gezondheid en leefbaarheid. De specifieke gevolgen binnen beide categorieën worden hieronder kort toegelicht.

7/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Gezondheid (Nacht)Hitte heeft effect op de gezondheid van mensen, variërend van grotere kans op spierkramp tot een versnelde hartslag of een warmteberoerte. Bij hittestress probeert het lichaam de lichaamswarmte kwijt te raken door te transpireren en door bloedvatverwijding. Soms werken deze verkoelingsmechanismen onvoldoende, zoals bij ouderen, die minder snel een dorstgevoel ervaren. Bij kleine kinderen warmt het lichaam sneller op dan van volwassenen. De mate van hittestress is afhankelijk van de hoogte van de gevoelstemperatuur. Tabel 2.2 biedt inzicht in de verschillende gradaties van hittestress bij wisselende gevoelstemperaturen. Langdurige blootstelling aan hoge gevoelstempraturen (extreme hittestress) kan bij met name kwetsbare groepen, zoals ouderen en jonge kinderen, leiden tot oververhitting, hitte-uitputting en zelfs tot een hitteberoerte. Tijdens een hittegolf stijgt het sterftecijfer in Nederland. Gemiddelde cijfers over meerdere jaren laten zien dat tijdens een hittegolf het sterftecijfer in Nederland toeneemt met 12 procent. Tabel 2.2 Gradaties van hittestress Gevoelstemperatuur (°C)

Ervaring

Fysiologisch stressniveau

18-23

Comfortabel

Geen stress

23-29

Beetje warm

Lichte hittestress

29-35

Warm

Matige hittestress

35-41

Heet

Grote hittestress

>41

Zeer heet

Extreme hittestress

Leefbaarheid Als het heet is, vermindert het comfort op veel plekken in het bebouwd gebied, ook omdat het daar vaak warmer is dan buiten de stad. Hierdoor wordt de buitenruimte onaangenaam om er te verblijven, winkelen of recreëren. In het bijzonder op de plekken waar de gevoelstemperatuur hoog oploopt.

2.4

Hittekaarten

Verschillende hittekaarten bieden meer informatie en inzicht om de gevolgen van nieuwe ontwikkelingen te kunnen duiden:  Een gevoelstemperatuurkaart op een hete dag kan inzicht geven in de plekken overdag waar het zo heet is dat mensen gezondheidsklachten kunnen krijgen en kan laten zien waar het



ontbreekt aan plekken om verkoeling te vinden (gezondheid). Tevens geeft de kaart inzicht in de plekken waar het mogelijk oncomfortabel is tijdens hete dagen (leefbaarheid) Nachthittekaarten (hitte-eilandeffect- of warme nachtenkaart) kunnen inzicht geven in de mate van opwarming in de nacht of het aantal warme nachten in het bebouwde gebied, nu en in de toekomst. Als het ’s nachts warm is, kunnen gebouwen onvoldoende afkoelen, waardoor de binnentemperatuur hoog blijft. Hierdoor kunnen gezondheidsproblemen eerder ontstaan en sterfte neemt toe naarmate het heter wordt (gezondheid)

8/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Voor dit onderzoek zijn gevoelstemperatuurkaarten voor zowel de huidige en toekomstige planologische situatie opgesteld. Hoofdstuk 3 licht de methodiek en uitgangspunten voor de totstandkoming van deze gevoelstemperatuurkaarten en de afwijkende benadering voor nachthitte toe.

9/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

3 Methodiek en uitgangspunten Om de impact van de ontwikkelingen op de gevoelstemperatuur in beeld te brengen is gebruik gemaakt van het platform en softwareprogramma Tygron. Dit platform combineert openbare data (onder andere AHN, BAG en Kadaster). Hiermee is een 3D-model van de omgeving van het Stadhuisplein opgezet, aangevuld met de dataset van de gemeente voor de bomen in de openbare ruimte, het bomenspotter model voor de bomen op privé terrein en de verschillende ontwikkelingen rondom het Stadhuisplein. Het boomspotter model maakt op basis van luchtfoto’s en de hoogtekaart een 3D-beeld van reeds bestaande bomen in de openbare en private ruimte. Met het hittestressmodel is vervolgens de impact van het ontwerp op de gevoelstemperatuur berekend.

3.1

Hittestressmodel

Het Tygron model beschikt over het gevoelstemperatuurmodel, de zogenaamde PET-methodiek, zoals deze is beschreven in de bijsluiter van Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). PET staat voor Physiological Equivalent Temperature en wordt beïnvloed door verschillende factoren. Het model berekent voor elke cel (resolutie van 0,5 bij 0,5 m) het volgende:  Bladerdak-hoogte; de hoogte van de kronen van de bomen  Sky-view factor; fractie zichtbare lucht  

Gemiddelde vegetatie fractie én gemiddelde sky-view factor Het hitte-eilandeffect

Vervolgens wordt, voor elke tijdstap, per cel het volgende berekend:  De luchttemperatuur en de luchtvochtigheid  Fractie schaduw door gebouwen, bomen or andere elementen in het landschap  

De windsnelheid op 1,2 m boven de grond, gebaseerd op de gemeten 10 m windsnelheid op betreffende weerstation Diffuse straling, gebaseerd op de zonnestraling en de zonhoogte



De gevoelstemperatuur (PET)

10/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Figuur 3.1 Factoren in het hittestressmodel

KNMI-gegevens De weersgegevens zijn belangrijke invoer voor het hittemodel. Voor de stresstest hitte is gebruikt gemaakt van de weergegevens van 1 juli 2015 van het KNMI weerstation Eindhoven (tabel 3.1). Deze dag is de 1 op 1000 hittedag voor de zomerperiode april tot en met september gebaseerd op het tijdvak 2004-2018. 1 op 1000 hittedag wil zeggen dat een dergelijke extreme hete dag gemiddeld eens in de 5,5 jaar voorkomt. In de toekomst komen hoge gevoelstemperaturen vaker voorkomen en wordt een huidige 1:1000 dagen hittedag een 1:450 dagen hittedag. Dit komt neer op een gemiddelde van ongeveer eens per 2,5 jaar. De weergegevens van die dag (uur- en dag gemiddelden) van het dichtstbijzijnde KNMI-meetstation Eindhoven zijn gebruikt als input voor het model (tabel 3.1). Hierbij gaat het om de luchtvochtigheid (U), luchttemperatuur (T), zonnestraling (Q), windsnelheid (FF) en windrichting (DD). Tabel 3.1 Weersgegevens KNMI-meetstation Eindhoven Uren

U [%]

T [°C]

Q [J/cm2]

FF [m/s]

DD [°]

12:00

36

30,0

733,3

4

90

13:00

31

31,7

850,0

4

110

14:00

33

32,4

880,56

5

130

15:00

32

33,7

850,0

5

120

16:00

30

34,3

802,78

4

140

17:00

30

34,8

694,44

4

130

18:00

30

34,7

558,33

4

120

Op basis van de PET-methodiek en de gebruikte KNMI-gegevens is uiteindelijk de gemiddelde hittestress (12:00 - 18:00 uur) op 1 juli 2015 berekend.

11/20

Kenmerk

3.2

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Uitgangspunten ontwerp

Om de verschillende ontwerpen in te laden in het hittestressmodel, zijn verschillende gegevens en planonderdelen gecombineerd in de 3D-omgeving. De 3D-omgeving van het Stadhuisplein en omstreken is opgebouwd in Tygron op basis van openbare data zoals de 3DBAG, BGT en kadastrale informatie. Als laatste zijn de stedenbouwkundig ontwerpen, de locaties en volumes van de nieuwe bouwblokken en andere elementen overgenomen uit aangeleverde bestanden:  Begijnenhof 28-29 aangeleverd op 19-6-2024  CityWall aangeleverd op 14-6-2024  Overige ontwikkelingen aangeleverd op 21-6-2024 Het onderzoek is gebaseerd op klassieke bebouwing, met andere worden er zijn geen groene gevels of groene daken in het model opgenomen. Voor de ontwikkeling is ook de inrichting van de openbare ruimte relevant en specifiek nieuw aan te planten bomen. De huidige doorrekening gaat uit van het in stand houden van de huidige situatie. Het is sterk aan te bevelen ook de toekomstige inrichting van de openbare ruimte mee te nemen in de analyse.

3.3

Gemeentelijke adviespunten en toetsingskader

‘Door hittestress en stijgende temperaturen staat het leefklimaat in de stad onder druk’. Dat geeft de gemeente Eindhoven opgenomen aan in het ‘Water en Klimaatadaptatie Aanpak’ (WKA). Het geeft daarbij verschillende adviespunten voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen om hittestress tegen te gaan, waaronder: 

De ontwikkeling mag de hittestress voor de omgeving niet verergeren. Met andere woorden: de ontwikkeling mag er niet toe leiden dat de hittestress voor de omgeving toeneemt. De initiatiefnemer moet dit in beeld brengen

Aan de hand van dit adviespunt toetsen we de impact van de nieuwe ontwikkelingen op de omgeving.

3.4

Nachthitte

In tegenstelling tot de gevoelstemperatuur is er voor nachthitte geen gestandaardiseerde methodiek om de effecten van de ontwikkelingen in kaart te brengen. Het lokale effect van de nieuwe ontwikkelingen is in dit stadium daarom niet te berekenen. In dat kader vindt het onderzoek ‘1001 hete nachten’ (2024 – 2027) plaats waarin de Hogeschool van Amsterdam, het KNMI, Climate Adaptation Services, Weather Impact en TAUW de effecten en gevolgen van nachthitte beter in kaart willen krijgen. Het onderzoek kan vervolgens onder andere dienen als basis voor nieuwe hittestresstesten. Voor dit onderzoek zijn gevoelstemperatuurkaarten voor zowel de huidige en toekomstige planologische situatie opgesteld en zijn de effecten met betrekking tot nachthitte kwalitatief beschreven. Hoofdstuk 4 licht de kwantitatieve en kwalitatieve resultaten toe.

12/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

4 Resultaten 4.1

Gevoelstemperatuur

4.1.1 Bestaande situatie In de huidige situatie kent het Stadhuisplein op een extreem hete zomerdag (met een luchttemperatuur 34 °C) een gemiddelde gevoelstemperatuur van ongeveer 45,8°C met pieken tot boven de 49°C graden in de zon. Zoals te zien is op figuur 4.1 worden Begijnenhof en de Oude Stadsgracht minstens zo warm in de huidige situatie. Volgens de gradaties van hittestress (tabel 2.2) is het op deze locaties dus zeer heet en is er sprake van extreme hittestress. Langdurige blootstelling aan extreme hittestress kent risico’s voor de gezondheid, zoals beschreven in paragraaf 2.3.

Figuur 4.1 Gemiddelde Gevoelstemperatuur (huidig)

13/20

Kenmerk

4.1.2

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Toekomstige situatie

In de toekomstige situatie, met de realisatie van de beoogde ontwikkelingen, kent het Stadhuisplein op een extreem hete dag een gemiddelde gevoelstemperatuur van ongeveer 44,4 °C, zie figuur 4.2. Als gevolg van schaduwvorming van de beoogde ontwikkeling is de gemiddelde temperatuur op het Stadhuisplein gedaald ten opzichte van de huidige situatie. De pieken, zoals de locaties waar de schaduwvorming niet is toegenomen, zijn echter wel gestegen naar meer dan 49,5°C. Echter komt de gevoelstemperatuur nog steeds gemiddeld boven de 41 °C wat betekent dat er ook in de toekomstige situatie sprake is van extreme hittestress.

Figuur 4.2 Gemiddelde gevoelstemperatuur (toekomstig)

14/20

Kenmerk

4.1.3

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Verschil

Figuur 4.3 laat het verschil in gemiddelde gevoelstemperatuur tussen de toekomstige planologische situatie en de referentie situatie zien op basis van de 1 juli 2015 hittedag. Kijkend naar de situatie waarin alle ontwikkelingen gereed zijn neemt de gemiddelde gevoelstemperatuur op en in de omgeving van het Stadhuisplein 1 à 2 °C toe (geel tot oranje). Dit komt door de algemene opwarmende werking en verandering van windpatronen door de toenemende hoogbouw. Voor de locaties die echter direct beïnvloed worden door de nieuwe ontwikkeling neemt gedurende de dag, de gemiddelde gevoelstemperatuur als gevolg van de geplande ontwikkelingen (licht- tot donkerblauw) op veel plaatsen ook juist af met 2 tot 10 °C. De gemiddelde gevoelstemperatuurkaarten voor de referentie en toekomstige planologische situatie zijn opgenomen in bijlage 1.

15/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Figuur 4.3 Verschil gemiddelde gevoelstemperatuur huidige en toekomstige planologische situatie

16/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

De twee belangrijkste verkoelingsprincipes die tijdens hete dagen de gemiddelde gevoelstemperatuur kunnen verlagen, zijn beschaduwing en natuurlijke ventilatie door wind. Schaduw creëren is van deze twee verreweg de efficiëntste manier. Daarnaast leveren groen en bomen een sterke bijdrage aan de beperking van hittestress. Omdat het onderzoek nu uitgaat van een instandhouding van de inrichting van de openbare ruimte, is dit effect niet te zien in de verschilberekeningen. De beoogde ontwikkelingen leiden tot de volgende cumulatieve effecten:  Een afname van de gemiddelde gevoelstemperatuur op het Stadhuisplein van 45,8 °C naar 44,4 °C door de toegenomen schaduwvorming gedurende de dag  

De hoogste temperaturen in de openbare ruimte zijn toegenomen van 49 °C naar 49,5 °C graden. Dit gaat om de locaties die niet beïnvloed worden door de nieuwe schaduwvorming De totale oppervlakte van het Stadhuisplein waarbij de gemiddelde gevoelstemperatuur boven de 35 °C (sterke hittestress) bedraagt in de referentie situatie 6.127 m2 en in de toekomstige planologische situatie 6.764.25 m2. Hoewel de beschaduwing toeneemt is de gemiddelde temperatuur door de ontwikkeling net iets hoger. Het effect is dat de temperatuur onder de bomen die in de basis situatie net onder de 35 °C zit net iets boven deze grens uit schiet. Het resultaat van de hogere basis temperatuur in de toekomstige planologische situatie zorgt voor een groter oppervlak boven deze grens



Een afname van de gemiddelde gevoelstemperatuur tot zo’n 10 °C in en rondom de straat Begijnenhof en de parkeergelegenheden achter de Citywall ontwikkeling door toenemende beschaduwding vanuit de ontwikkelingen Citywall en Begijnenhof 28-29



Een afname van de gemiddelde gevoelstemperatuur tot zo’n 10 °C aan de noordzijde van de straat Stratumseind, diverse (particuliere) binnenplaatsen en het pleintje aan de straat Oude Stadsgracht. Deze impact is het gevolg van de ontwikkelingen Begijnenhof 28-29 en 35 en

 

Stadhuisplein 4 Een afname van de gemiddelde gevoelstemperatuur tot zo’n 10 °C in de Oude Stadsgracht, Stratumseind en de Molenstraat door de ontwikkeling Moleneind Een afname van de totale oppervlakte waarbij de gemiddelde gevoelstemperatuur boven de 35 °C (sterke hittestress) ligt van 62.471 m2 in de referentie situatie 59.017 m2 in de toekomstige planologische situatie, gekeken naar het totale gebied waarin de gemiddelde gevoelstemperatuur verandert

De ontwikkelingen leiden op een aantal plekken tot een toename van de gemiddelde gevoelstemperatuur. Naast schaduw is natuurlijke ventilatie door wind een belangrijke factor in de bepaling van de gemiddelde gevoelstemperatuur. Doordat de wind in de maatgevende hittedag oostelijk is, heeft dit effect op het gebied ten westen en ten oosten van het Stadhuisplein. De afname van ventilatie door wind zorgt ervoor dat deze gebieden opwarmen. De windsnelheden worden lager door de extra en hogere bouwmassa van de ontwikkelingen Stadhuisplein 10, Moleneind en Stadhuisplein 4. De toename blijft beperkt tot 1 à 2 °C. De toename is dus een factor 5 kleiner dan de afname elders.

17/20

Kenmerk

4.2

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Nachthitte

Tabel 2.1 in hoofdstuk 2 laat zien dat het aantal tropische nachten (de minimale temperatuur zakt niet onder de 20 °C) naar verwachting toeneemt van gemiddeld 0 tropische nachten in het huidige klimaat naar gemiddeld 3 en 24 tropische nachten in respectievelijk het klimaat van 2050 en 2100. Het eventuele versterkende effect van de lokale ontwikkelingen op het aantal tropische nachten is niet afzonderlijk te bepalen. Wel kan worden verwacht dat door de toename van bebouwing (bouwmassa) in het gebied de luchttemperatuur stijgt doordat warmte meer wordt vastgehouden en in de nacht wordt afgegeven aan de omgeving.

18/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

5 Conclusie en advies Conclusies Het hitteonderzoek laat zien dat de ontwikkelingen rondom het Stadhuisplein over het algemeen zorgen voor een daling van de gemiddelde gevoelstemperatuur op het Stadshuisplein ten opzichte van de referentiesituatie in de delen waar de schaduw is toegenomen. Over het algemeen zorgt dit voor een afname van de gemiddelde hittestress in grote delen van de omgeving. Het heeft daarmee een (beperkt) positief effect op hitte gerelateerde gezondheidsrisico’s door langdurige blootstelling en de leefbaarheid. De gevoelstemperatuur daalt in het projectgebied op bepaalde plekken zelfs tot 8 °C, waaronder op het Stadhuisplein. De gevoelstemperatuur loopt op die plekken dus terug van bijna 49 °C naar 41 °C. De stijging van de gemiddelde gevoelstemperatuur in delen van de omgeving niet direct beïnvloed door de toegenomen schaduw is beperkt. In de directe omgeving van het projectgebied stijgt de gevoelstemperatuur tot ongeveer 2 °C. De ontwikkeling leidt daar beperkt tot een verergering van de hittestress voor de omgeving. De oorzaak hiervan is de afname van wind. Doordat de wind in de maatgevende hittedag zuidoostelijk is, heeft dit effect op het gebied ten westen en oosten van het projectgebied. De stijging van de gevoelstemperatuur leidt naar verwachting niet tot extra hitte gerelateerde gezondheidsrisico’s of een afname van de leefbaarheid.

Hitte gerelateerde gezondheidsrisico’s blijven aanwezig door de hoge gevoelstemperaturen en vormen met name een risico voor gevoelige doelgroepen. Advies De volgende adviezen zijn belangrijk voor hittebestendige ontwikkelingen:  Voorkom in de verdere uitwerking van het ontwerp en materiaalkeuze veelvuldig gebruik van 



zwarte en donkere materialen Voorkom oververhitting in de gebouwen door rekening te houden met bouwkundige zonwering, spuiventilatie en/of groene daktuinen of groene daken. Groene daktuinen en groene daken leveren tevens een bijdrage in het verlagen van de luchttemperatuur op het dak door verdamping. Echter, het effect is beperkt en alleen meetbaar op het dak zelf Voor de ontwikkeling is ook de inrichting van de openbare ruimte relevant, en specifiek nieuw aan te planten bomen. Groen en bomen een sterke bijdrage aan de beperking van hittestress en zijn onmisbaar in een klimaatadaptieve gebiedsontwikkeling. Het advies is vergroening en bomen ook in het masterplan voor de openbare ruimte mee te nemen

19/20

Kenmerk

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Om de mate van hitte gerelateerde gezondheidsrisico’s en leefbaarheid van de omgeving van het Stadhuisplein en de impact van de ontwikkelingen hierop beter te kunnen bepalen, wordt aanbevolen te kijken naar de drie ontwerprichtlijnen voor een hittebestendige stad (Hogeschool van Amsterdam):  

Afstand tot koelte: Iedere woning moet zich binnen 300 meter bij een aangename en aantrekkelijke koele verblijfsplek bevinden Percentage schaduw: Er is op het heetst van de dag minimaal 40 % schaduw op belangrijke



looproutes en verblijfgebieden, zodat essentiële functies in de stad voor iedereen bereikbaar en leefbaar blijven Percentage groen: Er moet zoveel groen zijn dat er verdamping kan optreden en de gemiddelde luchttemperatuur (met name in de nacht) wordt beperkt

De uitkomsten hiervan kunnen als input dienen voor het masterplan openbare ruimte.

20/20

Kenmerk

Bijlage 1

R002-1296308RKI-V02-pws-NL

Gemiddelde gevoelstemperatuurkaarten