Bijlage 2a - TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur - Motivering

Vastgesteld bestemmingsplan

TAMomgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur

Januari 2026

TAM-omgevingsplan BIC Noord ASML en wegenstructuur

Inhoudsopgave Motivering Motivering

5

Hoofdstuk 1 Inleiding

7

1.1

Aanleiding

7

1.2

Besluitgebied

7

1.3

Leeswijzer

10

Hoofdstuk 2 Huidige situatie

13

2.1

Huidige situatie

13

2.2

Voorgeschiedenis BIC

16

Hoofdstuk 3 Toekomstige situatie

23

3.1

ASML op BIC, onderbouwing op hoofdlijnen

23

3.2

Stedelijke en landschappelijke opzet

29

3.3

De verkeersmaatregelen

52

Hoofdstuk 4 Toetsing aan omgevingsplan

65

4.1

Huidige bouw- en gebruiksmogelijkheden

65

4.2

Strijdigheden met omgevingsplan

67

4.3

Medewerking opheffen strijdigheid

68

4.4

Wijze van toedeling functies omgevingsplan

68

Hoofdstuk 5 Voorbereiding, participatie en procedure

71

5.1

Voorbereiding

71

5.2

Vooroverleg

71

5.3

Participatie

72

5.4

Procedure TAM omgevingsplan

73

Hoofdstuk 6 Visie en beleid op de locatie

75

6.1

Rijksbeleid en instructieregels

75

6.2

Provinciaal beleid

88

6.3

Waterschap De Dommel

99

6.4

Gemeentelijk beleid

101

Hoofdstuk 7 Fysieke leefomgeving en milieu

109

7.1

Ladder van duurzame verstedelijking

109

7.2

M.e.r.-beoordeling

119

7.3

Bedrijven en milieuzonering

120

7.4

Geluid

123

7.5

Luchtkwaliteit

132

7.6

Geur

134

7.7

Bodem

135

7.8

Omgevingsveiligheid

137

7.9

Trilling

152

7.10

Verkeer en parkeren

153

2

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

7.11

Groen

162

7.12

Natuur

166

7.13

Water

183

7.14

Archeologie

199

7.15

Cultuurhistorie

203

7.16

Duurzaamheid

209

7.17

Privaatrechtelijke belemmeringen

216

7.18

Kabels, leidingen en straalpaden

216

7.19

Niet gesprongren explosieven

217

7.20

Gezondheid

219

Hoofdstuk 8 Financiële haalbaarheid

221

8.1

Algemeen

221

8.2

Kostenverhaal BIC Noord

221

8.3

Nadeelcompensatie

222

Hoofdstuk 9 Artikelsgewijze toelichting

223

Bijlagen Bijlage 1

rapport historisch bodemonderzoek

Bijlage 2

Achtergrondrapportage verkeer

Bijlage 3

Impact ontwikkeling op langzaam verkeer

Bijlage 4

Akoestisch onderzoek

Bijlage 5

aanvulling MER

Bijlage 6

memo luchtkwaliteit

Bijlage 7

beschouwing omgevingsveiligheid

Bijlage 8

advies Veiligheidsregio

Bijlage 9

passende beoordeling ADC toets

Bijlage 10

natuurtoets gebiedsbescherming

Bijlage 11

natuurtoets soortenbescherming

Bijlage 12

natuurtoets soortenbescherming nader onderzoek

Bijlage 13

natuurtoets infra BIC Noord

Bijlage 14

waterparagraaf BIC Noord

Bijlage 15

compensatie waterberging Ekkersrijt

Bijlage 16

compensatie waterberging gecombineerd plan

Bijlage 17

wateropgave infra BIC Noord

Bijlage 18

oppervlaktewatermodellering infra BIC Noord

Bijlage 19

rapportage weging waterbelang

Bijlage 20

bureauonderzoek archeologie

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

3

Bijlage 21

onderzoek ontplofbare oorlogsresten

Bijlage 22

Toelichting kostenverhaalsregels

Bijlage 23

participatieverslag TAM-omgevingsplan

4

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

Motivering

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

5

6

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

Hoofdstuk 1

1.1

Inleiding

Aanleiding

Voorliggend plan betreft het TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur van de gemeente Eindhoven, waarmee voor de locatie “BIC Noord” de planologische mogelijkheid wordt geboden om te komen tot een ASML campus en waarmee tevens de benodigde aanpassingen aan de lokale wegenstructuur binnen de gemeente Eindhoven mogelijk worden gemaakt. Deze ontwikkeling is niet passend binnen het vigerende Omgevingsplan. Dit is de reden waarom voor deze locatie een separaat, ontwikkelingsgericht TAM-omgevingsplan opgesteld moet worden. Het doel van het opstellen van onderhavig TAM-omgevingsplan is om de transformatie van de locatie tot ASML bedrijfscampus mogelijk te maken. De bebouwing en inrichting van de locatie worden uitgevoerd binnen de kaders van het in deze motivering nader beschreven VOSP BIC Noord met inachtneming van voor de locatie en de omliggende wegenstructuur opgestelde DOSP, bestaande uit:

DOSP wegenstructuur (Bijlage 3 regels); DOSP beeldkwaliteitsplan bebouwing (BKP) ( Bijlage 2regels); DOSP landschapsplan ASML buitenruimte (Bijlage 4 regels). Aldus worden concreet beschreven de opwaardering van de wegenstructuur in en nabij de locatie alsook de groeninvulling / groencompensatie en worden beeldkwaliteitseisen vastgelegd voor de thans nog niet concreet te duiden ASML bedrijfsbebouwing op BIC Noord.

1.2

Besluitgebied

De oppervlakte van de locatie bedraagt circa 100 ha, waarvan circa 35 ha als uitgeefbare grond van een bedrijfsbestemming zal worden voorzien met een maximale hoeveelheid bebouwing in m2 BVO, een maximaal aantal te realiseren parkeerplaatsen voor motorvoertuigen (conform specifiek opgenomen parkeernormering) en een hiertoe opgenomen bouwvlak. De bestaande groene omgeving wordt versterkt en hierbij grotendeels ongewijzigd bestemd. Tevens zal de plaatselijke wegenstructuur in en buiten de locatie worden aangepast om de ontwikkeling mogelijk te maken. De aanpassingen van wegen binnen de gemeente Eindhoven (binnen en buiten de locatie) zijn opgenomen in dit TAM-omgevingsplan. De aanpassingen aan de (op- en afritten van de) A58 en aan de wegenstructuur binnen de gemeenten Best en Oirschot, waaronder de aanleg van een nieuwe tunnel onder de A58, worden opgenomen separate besluiten, waarbij sprake is van toepassing van de coördinatieregeling uit de Omgevingswet. Hierdoor ontstaat een samenhang tussen dit TAM-omgevingsplan en de binnen de gemeenten Oirschot en Best te doorlopen procedures. De diverse gronden zijn zowel particulier - als gemeentelijk eigendom. Onderstaande afbeelding geeft de ligging van de locatie weer.

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

7

afbeelding: locatie en omgeving

8

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

afbeelding: verbeelding locatie en wegenstructuur Onderstaande afbeelding geeft een weergave van de in het kader van dit TAM-omgevingsplan aan de orde zijnde aanpassingen aan de plaatselijke wegenstructuur in en buiten de locatie in Eindhoven, Best en Oirschot, zoals deels opgenomen in dit TAM-omgevingsplan (voor grondgebied Eindhoven) en deels in twee BOPA's voor gronden in Best en Oirschot gelegen.

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

9

afbeelding: weergave aanpassingen wegenstructuur Best, Eindhoven en Oirschot

1.3

Leeswijzer

Na dit inleidende hoofdstuk vormen de daaropvolgende hoofdstukken de verantwoording van de TAM-omgevingsplan. Hoofdstuk 2 bevat een beschrijving en analyse van de huidige ruimtelijk-functionele situatie alsmede van de beoogde ontwikkeling. Hoofdstuk 3 bevat een beschrijving en analyse van de beoogde ontwikkeling. In hoofdstuk 4 wordt aan het huidige omgevingsplan getoetst. Hoofdstuk 5 bevat een beschrijving van het proces en participatietraject. In hoofdstuk 6 wordt het Rijks-, provinciaal-, regionaal- en gemeentelijk beleid beschreven. In hoofdstuk 7 wordt inzicht gegeven in diverse planologische aspecten die relevant zijn voor de fysieke leefomgeving. 10

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

In hoofdstuk 8 komt de economische uitvoerbaarheid aan de orde. In hoofdstuk 9 wordt de juridisch opzet beschreven.

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

11

12

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

Hoofdstuk 2

Huidige situatie

In dit hoofdstuk wordt de huidige ruimtelijke en functionele situatie beschreven, ook in relatie tot de omgeving en wordt ingegaan op de voorgeschiedenis van het BIC.

2.1

Huidige situatie

Onderstaande afbeelding geeft een uitsnede van de locatie in haar directe omgeving.

afbeelding: locatie en directe omgeving In het bestemmingsplan “Buitengebied Eindhoven 2023” (vastgesteld 25-03-2025) wordt ten aanzien van het gedeelte van het Eindhovense buitengebied waarvan de locatie een onderdeel uitmaakt het volgende opgemerkt :

Door alle infrastructuur heeft dit gebied een geïsoleerde ligging. Het karakter van het gebied wordt dan ook grotendeels bepaald door de A2 die het gebied doorkruist, het Beatrixkanaal en het landgoed Wielewaal. In het noordelijk gedeelte van dit deelgebied (de Nieuw Achtse heide) bevinden zich nog agrarische gronden. Deze hebben een open en relatief grootschalig karakter. Er zijn twee agrarische bedrijven aanwezig binnen dit plangebied. Het betreft een glastuinbouwbedrijf en een fruitteeltbedrijf. Nabij het knooppunt Batadorp bevinden zich enkele kleinschalige bossen met enige natuurwaarden. De genormaliseerde beek Ekkersrijt doorkruist dit deelgebied ten zuiden van het knooppunt Batadorp en vormt iets zuidelijker deels de westgrens van het vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

13

deelgebied. Het zuidelijk gedeelte heeft een bosrijker karakter. Naast het landgoed en de golfbaan Welschap, waarvan delen tevens in gebruik zijn als waterwingebied, omvat dit gedeelte ook recreatieve en openbare functies, zoals sportpark de Herdgang, twee openbare parken en een internationale school in het voormalig defensie-complex de Contant Rebecque kazerne. Het gebied vormt een belangrijke schakel in de ecologische verbinding tussen het buitengebied en het stadsgebied. Via doorgaande recreatieve voorzieningen wordt de stad verbonden met het Groene Woud. In dit deelgebied komen met name naald- en gemengde bossen voor (landgoed Wielewaal). Deze bossen zijn van belang als leefgebied voor diverse vogelsoorten (onder meer kleine bonte specht, boomklever, havik, bos- en ransuil). Daarnaast bevindt zich in het gebied nog wat loofbos en jonge bosaanplant. Dankzij de vele voor de fauna aantrekkelijke biotopen en de in vele delen nog voorkomende betrekkelijke rust is dit gebied ook voor de fauna van grote betekenis. De soortenrijke vogelstand omvat veel broedvogels. In de beplanting langs het Beatrixkanaal broeden o.a. kleine bonte en groene specht en wielewaal. Speciale vermelding verdient de “Bomkrater” (paddenpoel) vanwege het voorkomen van diverse amfibieën (alpenwatersalamander, kleine watersalamander, groene en bruine kikker) en libellensoorten.

De kanaalzone van het Beatrixkanaal is het ecologisch meest waardevolle gebied vanwege de zeer bijzondere milieuomstandigheden (steile hellingen, variatie in lemigheid en wisselende grondwatersituatie). Plaatselijk stroomt schoon kwelwater uit in de taluds, waardoor zeldzame vegetaties zijn ontstaan. Naast een aantal orchideesoorten (rietorchis, gevlekte orchis, grote keverorchis en welriekende nachtorchis) waren of zijn de taluds en oevers een groeiplaats voor onder andere blauwe knoop, geelhartje en trilgras. Al is deze waarde de laatste tientallen jaren sterk verminderd door verruiging en verbossing. De opgaande beplanting bestaat uit uiteenlopende soorten, zoals eik, wilg, berk, meidoorn, vlier en kamperfoelie. Het kanaal is van groot belang voor een meer regionale ecologische samenhang t.b.v. migratie voor allerlei planten- en diersoorten (dagvlinders, libellen, moerasvogels, kleine zoogdieren). Langs de Ekkersrijt, zijwaterloop van de Dommel, komen loofbosjes en ruigten voor.

De locatie is reeds jaren voorzien als ontwikkelingsgebied voor de BIC Campus, bestaande uit diverse deelgebieden, die gefaseerd tot ontwikkeling kunnen worden gebracht. Het deze locatie waar thans in het noordelijke deel de ASML campus is voorzien in aansluiting op de ontwikkeling van de BIC campus in het zuidelijke deel, e.e.a. zoals in deze motivering zal worden uiteengezet. In het bestemmingsplan “Weginfrastructuur omgeving Eindhoven Noordwest, Oirschot en Best” (vastgesteld Eindhoven 06-06-2017, vastgesteld Oirschot 20-06-2017, vastgesteld Best 12-07-2017) wordt ten aanzien van de wegenstructuur rondom BIC, waarvan thans een gedeeltelijke aanpassing aan de orde is, het volgende opgemerkt: 2.1.1

Aanleiding en genomen besluiten

De gemeenten Best, Eindhoven en Oirschot hebben het voornemen de bestaande infrastructuur in het noordwestelijk deel van Eindhoven en de aangrenzende delen van Best en Oirschot aan te passen en nieuwe weginfrastructuur aan te leggen (figuur 1.1). De aanpassing van de weginfrastructuur is noodzakelijk vanwege de bestaande problemen met de bereikbaarheid van economisch belangrijke functies (luchthaven Eindhoven en luchthavengebied, bedrijventerreinen Westfields en Goederendistributiecentrum Acht (GDC Acht), andere werk- en woongebieden) in het gebied. De bereikbaarheidsknelpunten nemen de komende jaren toe als gevolg van de autonome groei en als gevolg van de verdere ontwikkeling van Eindhoven Airport en het luchthavengebied. De aanpak van de infrastructuur is tevens gerelateerd aan de Gebiedsontwikkeling Brainport Park, die onder andere voorziet in de ontwikkeling van Brainport Industries Campus (BIC) en 14

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

in maatregelen om het Groene Raamwerk te versterken. De Gebiedsontwikkeling Brainport Park (eerder bekend onder de naam Landelijk Strijp) komt onder andere voort uit de Structuurvisie Eindhoven. Een belangrijk onderdeel van de gebiedsontwikkeling is het gefaseerd ontwikkelen van de Brainport Industries Campus, die ruimte moet gaan bieden aan hoogwaardige bedrijvigheid in de high-tech maakindustrie. 2.1.2

Nut, noodzaak en doelen

Nut en noodzaak: 3 redenen De noodzaak tot het aanpassen van de infrastructuur heeft meerdere redenen: 1. in de bestaande situatie is er onvoldoende doorstroming van het verkeer op de belangrijke onderdelen van het wegennet in het noordwesten van Eindhoven; 2. het mogelijk maken van het groene raamwerk (in het bijzonder de groene corridor Eindhovensedijk - Oirschotsedijk); 3. garanderen van de bereikbaarheid van de luchthaven, de bestaande bedrijventerreinen en BIC. Toelichting punt 1 In de bestaande situatie is al sprake van onvoldoende doorstroming van het verkeer op belangrijke onderdelen van het wegennet in het noordwesten van Eindhoven. In de toekomstige situatie neemt de kwaliteit van de verkeersafwikkeling verder af. Dit blijkt uit de resultaten van de verkeersmodellen waarin de referentiesituatie is doorgerekend (in het kader van het MER voor de gebiedsontwikkeling Brainport Park). De referentiesituatie is de situatie die in 2020 en (verder doorkijkend) in 2030 zal ontstaan als wordt uitgegaan van de 'autonome ontwikkeling'. Dit houdt in dat rekening is gehouden met alle ruimtelijk-economische ontwikkelingen en de daaraan gerelateerde toename van de hoeveelheid verkeer, maar zonder aanpassingen van het wegennet.

Uit de verkeersanalyses blijkt dat het voornaamste knelpunt wordt gevormd door de Anthony Fokkerweg, de aansluiting van deze weg op de N2 en de capaciteit van de N2 bij de aansluiting. Uit de doorrekening blijkt dat deze problemen zich in 2020 voordoen (tabel 1.1). In 2030 is de ernst van de knelpunten op de Anthony Fokkerweg verder toegenomen. Gezien het belang van de Anthony Fokkerweg (en de aansluitende delen van de N2) voor de bereikbaarheid van de economische belangrijke werkgebieden in de westflank van Eindhoven (luchthaven Eindhoven en daar gesitueerde bedrijventerreinen, GDC Acht, Westfields) zijn maatregelen aan de infrastructuur noodzakelijk. (…) Toelichting punt 2 Onderdeel van de gebiedsontwikkeling Brainport Park is de aanpassing van het groene raamwerk. De ambitie is om het derde stadspark van Eindhoven te creëren door het versterken van natuur- en landschapsontwikkeling, creëren van recreatiemogelijkheden en het wegnemen van barrières. Om deze ambitie te realiseren is een herverdeling van het verkeer en daarmee aanpassing van de infrastructuur nodig.

Toelichting punt 3 De verbetering van de infrastructuur is tevens nodig voor het garanderen van de bereikbaarheid van het noordwesten van Eindhoven in het algemeen, met als specifieke onderdelen de luchthaven, GDC Acht, BIC, en Westfields, zowel op de korte als de lange termijn. Doelen De voorgenomen ontwikkeling kent vanuit de bestaande situatie ten aanzien van de bereikbaarheid en gezien de autonome ontwikkeling daarin de volgende doelen: vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

15

borgen goede bereikbaarheid van Luchthaven Eindhoven (inclusief bedrijventerreinen bij de luchthaven); borgen goede bereikbaarheid van bedrijventerreinen GDC Acht en Westfields; mogelijk maken Groen Raamwerk (o.a. door afsluiten van Oirschotsedijk voor doorgaand autoverkeer); mogelijk maken goede HOV verbinding (o.a. door gebruik Landsard uitsluitend voor HOV). Voor de beoogde toekomstige ontwikkeling van de Brainport Industries Campus is aanvullend als doel gesteld:

mogelijk maken goede ontsluiting van de twee delen van de (toekomstige) BIC. Een belangrijk middel om de bestaande en toekomstige knelpunten op te lossen is het ontlasten van dit gebied (en met name de Anthony Fokkerweg en de aansluiting op de N2/A2) door meer verkeer naar de aansluiting A58 Best te sturen en de aansluiting op de N2 te ontlasten. Dit geldt zowel voor 'autonoom' verkeer (van de bestaande stedelijke gebieden rekening houdend met een intensivering van het gebruik en dus een groei van de hoeveelheid verkeer ten opzichte van de bestaande situatie) als voor verkeer dat door BIC wordt gegenereerd. Omdat de nieuwe infrastructuur ook structurerend werkt op de gebiedsontwikkeling en onderdeel wordt van de kaders waarbinnen de verdere ontwikkeling plaatsvindt, zijn de gebiedsontwikkeling en de ontwikkeling van de infrastructuur in één m.e.r. onderzocht. De doelen van zowel de bereikbaarheid als gebiedsontwikkeling zijn relevant bij de afweging van de tracévarianten. De nu aan de orde zijnde optimalisering van de lokale wegenstructuur dient dezelfde doelen als in deze toelichting beschreven, rekening houdende met het gebruik door ASML van het gebied BIC Noord en wordt nader beschreven in de paragrafen 3.2.8 en 7.10 van deze motivering.

2.2

Voorgeschiedenis BIC

2.2.1

Historie van het gebied

Prehistorie Het plangebied ligt op een overgangszone van een rug (Oirschotse Heide) en het beekdal van de Ekkersrijt. Tijdens de ijstijden kwam het landijs niet tot aan deze regio maar de wind zette er zand- en leemlagen af. Zo ontstond het dekzandlandschap met de brede, west-oost lopende, Midden-Brabantse rug. Dit uitgestrekte en licht golvende landschap bestond afwisselend uit dekzandruggen, beekdalen en hoogveentjes. In de bronstijd (1500-850 v Chr) moet de waterloop van de Ekkersrijt zeer belangrijk zijn geweest, getuige de vele vondsten zoals grafheuvels en urnenvelden die in de nabije omgeving ervan zijn gedaan. Middeleeuwen In de middeleeuwen, rond de 8e en 9e eeuw, ontstonden de dorpen in de regio, zo ook de nederzetting bij Acht. Voor de vroege landbouwers in dit gebied was het gebrek aan mest een groot probleem. Tot aan de uitvinding van kunstmest kwam die van de eigen dieren op het bedrijf. De akkers werden bemest met een mengsel van stalmest, bosstrooisel en heideplaggen. Er bestond een wankel evenwicht tussen de hoeveelheid bouwland en het oppervlak aan heide. Door het afplaggen van de heidevelden en intensief verkeer kon de heide zodanig beschadigen dat herstel niet meer mogelijk was met onbedwingbare zandverstuivingen tot gevolg.

Om te voorkomen dat boeren zich op de kwetsbare heidevelden gingen vestigen werden er regels voor gebruiksrechten en -plichten van de dorpsbewoners vastgesteld. In graslanden in het beekdal, de beemden, haalde men het wintervoer voor het 16

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

vee en werd hout geoogst. Veel van de beekdalen waren tot in de Late Middeleeuwen (1200-1450) nog gemeenschappelijk boerenbezit. Gaandeweg werden de beekdalen opgedeeld en daardoor veranderde het gemeenschappelijk bezit langzaam in privaat bezit. Boeren kregen eigen percelen toegewezen en het opgaand hout werd schaarser. Hout op de kavelranden werd om die reden gespaard en regelmatig gehakt omdat loofbossen steeds schaarser werden. Vermoedelijk zijn deze gebieden al in de middeleeuwen vanuit het dorp Acht ontgonnen. Nieuwe tijd In de Nieuwe tijd (1450-1800) werden al stukken van de gemeenschappelijke woeste gronden, de gemeint, ter ontginning uitgegeven maar deze dekzandvlakten waren niet aantrekkelijk voor gebruik en het merendeel van de heide bleef onontgonnen. Kenmerkend voor Acht zijn de kleinschalige vroege heideontginningen die vaak regelmatig van vorm waren. Een voorbeeld is de strokenverkaveling achter de erven van Nieuw Acht, ten zuiden van de Mispelhoefstraat. In de 18e eeuw werd geëxperimenteerd met aanplant van naaldbossen om het stuifzand vast te leggen en ook om de bodem beter bruikbaar maken voor de landbouw. De bossen kregen een rabatstructuur: langwerpige ophogingen die tussen greppels liggen, bedoeld om bij te dragen aan de ontwatering. Alleen de meest geschikte gronden, die niet te droog en niet te nat waren, werden tot landbouwgrond ontgonnen.

Aanvankelijk werden deze percelen met naaldhout beplant, om vervolgens als bouwland te dienen. Ook werden er in deze tijd nieuwe zand- en veenpaden aangelegd die de kleine dorpen in het gebied met elkaar verbonden. De kronkelende wegen maakten plaats voor rechte wegen met rechte bospercelen. Langs nieuwe wegen werden eikenlanen aangeplant en greppels werden gegraven om vochtige bospercelen te ontwateren. 19e eeuw De kampontginningen in dit gebied bestonden tot in de 19e eeuw uit kleinschalige erven, afgewisseld met akkerland met kavelrandbeplanting, bospercelen en grasland.. Bij de erven lagen boomgaardjes. Geleidelijk ontwikkelde zich de naaldhoutteelt voor de mijnbouw. Al voor 1900 nam de hoeveelheid naaldhoutbebossingen explosief toe. Deze situatie blijft vanaf ontginning tot de komst van kunstmest na WO-I nagenoeg onveranderd. Andere ontwikkelingen zijn de schaalvergroting, uitvinding van kunstmest en rationalisering van de landbouw. De ondergrond werd steeds minder belangrijk en men kon gaan akkeren in de beekdalen en koeien laten grazen op de akkers. Het gebied direct rondomDe Mispelhoef en de Hurk is ontgonnen, terwijl het plangebied zelf nog onderdeel uitmaakt van het heidegebied. Begin 1800 heette de beek Eikenreit of Kleine Run en stroomde langs Eikenreit, Eikkenrijt of Ekkersrijt, een gehucht in Son met 8 huizen en 40 inwoners.

De waterloop Ekkersrijt is waarschijnlijk grotendeels uitgegraven. Moderne ontwikkelingen De heideontginning is door de aanleg van het Beatrixkanaal, Eindhoven Airport en de A2 versnipperd geraakt. Op slechts een klein gedeelte ter hoogte en ten noorden van het plangebied is nog wat van het orthogonaal gestructureerde landschap over. In de laatste decennia is het gebied geïsoleerd komen te liggen, is de maat en de schaal van de verkavelingen vergroot en is het verrommeld. Alleen op het op het niveau van enkele structuurlijnen en het agrarisch grondgebruik bestaan nog parallellen met de kwaliteiten zoals die een halve eeuw geleden. De openheid die het gebied vanaf de ontginning kenmerkt is samen met de verspreide bosjes in grote lijnen wel bewaard gebleven. In de huidige situatie zijn de lijnen van laanbeplanting voorzien. Huidige situatie De kampontginningen zijn in de afgelopen eeuw ingrijpend gewijzigd. De belangrijkste aantasting daarbij vormde de doorsnijding door de A2. Desondanks zijn beide kampontginningen nog herkenbaar. De kampontginningen lopen vloeiend door aan de beide zijden van de autosnelweg. De afrit 29 en de bebouwing langs de A2 zijn in de tussenliggende vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

17

heideontginning gerealiseerd, niet op de kampen zelf. De loop van de Ekkersrijt is door de aanleg van de A58, het vliegveld Eindhoven en de uitbreiding van Woensel gewijzigd. 2.2.2

EindhovenNoordwest

Eindhoven Noordwest (voorheen : genaamd Brainport Park) is een groot groen en landelijk gebied in de periferie van het stedelijk gebied in het noordwesten van Eindhoven. Het gebied van circa 1.400 hectare groot is nu reeds een plek om te wonen, te werken en te recreëren in een groene omgeving. Brainport Park bestaat grofweg uit twee delen:

In het noordelijke deel van Brainport Park is de ontwikkeling van Brainport Industries Campus (BIC) voorzien. Het zuidelijke deel - aangeduid als het Lichtbos - is een overwegend groen gebied met diverse andere functies, zoals de Campus Internationale School, het trainingscomplex van PSV (de Herdgang), GGzE medisch centrum De Grote Beek en de Philips Fruittuin.

afbeelding: Eindhoven Noordwest 2.2.3

Campusconcept en parklandschap

Het gebied voor de ontwikkeling van BIC is ongeveer 200 hectare groot en wordt in grote lijnen begrensd door het Beatrixkanaal, de A2/E25 en de Anthony Fokkerweg. Het plan is om het gebied zodanig te ontwikkelen dat er een verhouding ontstaat tussen 60% landschap en 40% uitgeefbare clusters. Dwars door het gebied loopt de Groene Corridor (Oirschotsedijk) die het nationaal landschap Het Groene Woud verbindt met de gebieden Strijp R, - T en - S en de binnenstad van Eindhoven. Vanuit die verbinding is het gebied tevens verbonden met de omliggende gemeenten, waaronder Oirschot, Veldhoven en Best. De Oirschotsedijk verdeelt BIC in een zuidelijk en noordelijk deel. Ten zuiden van de Oirschotsedijk is ruimte voor 25 hectare voor clusterontwikkeling, die wordt ingevuld met BIC 1 en BIC 2. Ten noorden van de Oirschotsedijk ligt een gebied van 35 hectare dat uit uitgeefbare clusters bestaat waar (grotendeels) ASML zich zou kunnen vestigen. Fundamenteel voor de keuze om juist op deze plek de campus te realiseren is dat de waarden van het campusconcept en die van het parklandschap elkaar juist kunnen versterken. De ambities voor het derde stadspark van Eindhoven liggen in de wisselwerking tussen natuurwaarden en gebruikswaarden. Voor een groot gedeelte bestaat de omgeving van de totale BIC uit natuur die onderdeel is van het Natuur Netwerk Brabant. Op bepaalde plekken 18

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

wordt deze structuur versterkt, bijvoorbeeld met de ecologische verbindingszone Ekkersrijt, de kanaalzone en langs de Landsard. Andere grote delen van de campus worden ingericht als een landschap waar droge en natte natuur zorgen voor biodiversiteit en waar waterbekkens regenwater opvangen. Met de campus wil de gemeente de volgende doelstellingen voor het campus landschap bereiken:

creëren van een vernieuwende toekomstgerichte omgeving waarin synergie ontstaat tussen kenniswerkers, studenten, stedelingen en de groene ruimte; versterken van structuren voor natuur en recreatie; creëren van een innovatief vestigingsklimaat in combinatie met het herstellen en versterken van de groene structuren en landschap. Dat landschap is onderdeel van de grote groene wig die het centrum van Eindhoven verbindt met het buitengebied; geven van betekenis van het landschap (als onderdeel van de groene wig) voor het functioneren van Brainport in het algemeen en de hightech bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen in het bijzonder; vergroten van de bekendheid van Brainport door het creëren van een showcase en belevingspark op het gebied van technologie en innovatie voor het publiek (nieuwe recreatieve bestemming); bieden van een publieksaantrekkelijke omgeving; versterken van de betrokkenheid van de inwoners van de regio met hightech industrie; aantrekkelijk maken van de hightech industrie voor jongeren en talenten, stimulans voor de werkgelegenheid in de regio. Met de ontwikkeling van de Brainport Industries Campus wordt naast de gebouwde ontwikkeling ook natuurontwikkeling gestimuleerd. Kenmerkend is de landschappelijke inrichting rondom de geclusterde bedrijven tot een parkgebied waar zowel werknemers als bezoekers (mens en dier) zich welkom en prettig voelen. 2.2.4

Brainport Industries Campus (BIC)

Brainport Industries Campus (BIC) is bestemd voor kennisintensieve bedrijven in de toeleveren maakindustrie. Het gebied ligt strategisch aan de genoemde uitvalswegen A2/E25, A50 en A58. Bovendien is het geprojecteerd tussen de Luchthaven Eindhoven en bedrijventerrein Eindhoven Airport aan de westzijde van de locatie en agrarische gebied met bos en een crematorium met daarachter het logistieke bedrijventerrein Goederendistributiecentrum Acht aan de oostzijde van de locatie. Ten westen van de locatie loopt het Beatrixkanaal dat recentelijk is opgewaardeerd naar vaarklasse 3. Ondanks de aanwezigheid van deze zware functies en infrastructuur kent het gebied grote landschappelijke kwaliteiten. Naast bepalende groenstructuren vinden we in het gebied ook beekloop de Ekkersrijt. De locatie van BIC ligt midden in één van de drie stadsparken die Eindhoven rijk is. Naast de Karpen en de Genneper Parken is Brainport Park het derde stadspark van Eindhoven.

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

19

afbeelding: stadsparken Eindhoven Fundamenteel voor de keuze om juist op deze plek in het noordwesten van het Brainport Park de campus te realiseren is dat de waarden van het campusconcept en die van het parklandschap elkaar juist kunnen versterken. De ambities voor het derde stadspark van Eindhoven liggen in de wisselwerking tussen natuurwaarden en gebruikswaarden. Met de campus wil de gemeente de volgende doelstellingen voor het Brainport Park bereiken.

Creëren van een vernieuwende toekomstgerichte omgeving waarin synergie ontstaat tussen kenniswerkers, studenten, stedelingen en de groene ruimte. Creëren van een innovatief vestigingsklimaat in combinatie met het herstellen en versterken van het groene landschap. Geven van betekenis van het parkgebied voor het functioneren van Brainport in het algemeen en de hightech bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen in het bijzonder. Vergroten van de bekendheid van Brainport door het creëren van een showcase en belevingspark op het gebied van technologie en innovatie voor het publiek (nieuwe recreatieve bestemming). Bieden van een publieksaantrekkelijke omgeving. Versterken van de betrokkenheid van de inwoners van de regio met hightech. Aantrekkelijk maken van de hightech industrie voor jongeren en talenten, stimulans voor de werkgelegenheid in de regio. Versterken van verbindingen voor natuur en recreatie.

20

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

afbeelding: BIC Cluster 1 (zuidelijk) en BIC Cluster 2 (noordelijk) masterplankaart BIC Inmiddels is het 1e cluster van BIC fase 1 tot stand gebracht. De oppervlakte van dit cluster bedraagt ca. 8 hectare (inclusief parkeergarage). In de ruimtelijke procedure BIC fase 1 cluster 1 is uitgegaan van een fsi van 1,5, hiermee kon in dit cluster circa 100.000 m2 bvo gerealiseerd worden. Het bebouwingspercentage van dit cluster komt hierbij op 85%. De bebouwingshoogte van dit cluster is maximaal 20 meter. BIC fase 1 cluster 2 gaat uit van een vergelijkbare FSI (van 1,5) op basis van circa 17 ha ontwikkelruimte waarvan 88% uitgeefbaar is. Inmiddels is ook sprake van een onherroepelijk bestemmingsplan voor het 2e cluster van BIC fase 1. Het wordt globaal omsloten door het Beatrixkanaal, de Landsard, de A2/E25, A50, A58 en de Anthony Fokkerweg. Een klein deel van dit plangebied ligt in het noordelijk deel van BIC ten zuiden van de beek de Ekkersrijt en ten oosten van het Beatrixkanaal.

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

21

22

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

Hoofdstuk 3

Toekomstige situatie

In dit hoofdstuk komt aan de orde de beoogde ontwikkeling ook in relatie tot de omgeving met hierbij de landschappelijke en stedelijke opzet. Op basis hiervan wordt duidelijk wat het programma is en de ruimtelijke uitstraling en inpassing hiervan in de omgeving.

3.1

ASML op BIC, onderbouwing op hoofdlijnen

3.1.1

Strategische agenda Brainport Gemeente Eindhoven

Het internationale succes van Brainport is gebaseerd op nabijheid, korte lijnen tussen industriële wereldspelers en hoogstaande kennis- en onderwijsinstellingen in combinatie met een focus op deeptech-ondernemerschap van MKB en grote bedrijven. Daarnaast wordt er in Brainport Eindhoven goed samengewerkt aan belangrijke thema's. Dat kan zijn op zakelijk gebied maar zeker ook op sociale onderwerpen zoals huisvesting, leefomgeving en welzijn. De unieke kennis van wereldspelers zoals ASML, DAF, VDL, Philips, Thermo Fisher Scientific, Signify en NXP vormt een innovatief en hecht ecosysteem samen met ruim 7.000 bedrijven, kennisinstellingen en overheden in de Hightech Systemen & Materialen (HTSM). Er wordt samengewerkt aan nieuwe technologieën, toekomstig verdienvermogen en internationale waardeketen.

afbeelding: schematische weergave Brainport Eindhoven

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

23

3.1.2

De gewijzigde rol van de hightech maakindustrie

Brainport Industries Campus (BIC) is bestemd voor kennisintensieve bedrijven in de toeleveren maakindustrie. Voor deze bedrijven is onderlinge samenwerking, het delen van faciliteiten en een stimulerende omgeving voor het aantrekken en behouden van personeel cruciaal. BIC is de plek die bijdraagt aan het realiseren van deze toekomststrategie. Al langer is een trend zichtbaar dat de toeleverende bedrijven steeds meer verantwoordelijk worden voor grote delen van de productieketen en daarom activiteiten overnemen van de OEM'ers (Original equipment manufacturer via de 'open supply chain', waarbij toeleveranciers de rol van technologiepartner krijgen en de OEM'ers in Brainport - zoals ASML - zich meer richten op hun kernactiviteiten aan het begin van de keten (R&D) en het einde daarvan (marketing, sales & services). Deze rolverdeling en samenwerking versterkt iedereen. Dit betekent dat deze productieketen niet meer in opeenvolgende stappen werkt. Voorheen waren mechanica, elektronica, software en design gescheiden werelden. Maar baanbrekende innovatie vereist optimale samenwerking tussen al deze disciplines waardoor ze ook andere verantwoordelijkheden en rollen krijgen. Omdat de toeleversector steeds belangrijker wordt in innovatie zal die ook steeds vaker al betrokken raken in de beginfase - bij onderzoek en ontwikkeling dus.

Daarbij geldt dat OEM'ers steeds hogere eisen stellen aan de keten - zoals optimale efficiëntie, kritische massa en het kunnen opereren in dezelfde systemen en met dezelfde hoge kwaliteitseisen voor faciliteiten (zoals cleanrooms). Het kunnen delen van faciliteiten is hierbij uiterst belangrijk. 3.1.3

ASML op hoofdlijnen

Als een van de weinige bedrijven ter wereld maakt ASML lithografiemachines waarmee chips kunnen worden gemaakt. Deze chips worden gebruikt in smartphones, computers, auto's, vliegtuigen en huishoudelijke apparaten die dagelijks worden gebruikt door mensen overal ter wereld. Ongeveer 85 procent van alle chips op de wereld is door een ASML-machine gegaan tijdens het productie proces. ASML maakt dus geen producten die consumenten gebruiken, en zelfs geen onderdelen daarvan, maar levert de apparatuur waarmee computerchips kunnen worden gemaakt. Chips bepalen de technologische vooruitgang in ons dagelijkse leven. De voortdurende ontwikkeling van chips maakt vooruitgang mogelijk in bijvoorbeeld de gezondheidszorg, defensie, energieopwekking, voedselvoorziening, duurzaam transport, virtueel samenwerken, leren, veiligheid etc. ASML heeft in Nederland meer dan 20.000 medewerkers in dienst grotendeels in de Brainport-regio. In het hightech ecosysteem zijn er nog eens 50.000 banen als gevolg van de aanwezigheid van ASML. ASML is momenteel het meest succesvolle bedrijf van Nederland en het is van zeer groot belang voor de lokale, regionale en nationale economie. Hoewel de meeste klanten van ASML in Azië en Amerika zitten, zoekt het bedrijf naar mogelijkheden om uit te breiden in de Brainport-regio.

ASML heeft vestigingen over de hele wereld, maar het onderzoek en de productie zijn te vinden in Nederland. Dat heeft vooral te maken met de intensieve manier waarop ASML samenwerkt met haar gespecialiseerde hightech toeleveranciers. Veel van deze bedrijven zijn gevestigd in de Brainport-regio. Veel onderdelen van een ASML-machine worden door deze bedrijven gemaakt en komen naar ASML, waar de onderdelen bij elkaar worden gebracht en de machine in elkaar wordt gezet. Voor ASML is het belangrijk dat de medewerkers op korte afstand van elkaar zitten. De innovatie en fabricage van (inmiddels diverse) ASML-machines is voortdurend in ontwikkeling en daarom liggen de verschillende ASML bedrijfsgebouwen op korte afstand van elkaar. Het merendeel bevindt zich op de campus in Veldhoven. Die nabijheid is noodzakelijk voor de benodigde uitwisseling van kennis en ideeën. Innovatie gebeurt altijd in hechte samenwerking en zo behoudt ASML de technologische voorsprong. 24

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

De totstandkoming van een ASML machine kent drie stadia : "onderzoek", "ontwikkeling" en "productie", waarbij bovendien sprake is van zowel evolutie alsook revolutie van ideeën. Research : nieuwe oplossingen voor de uitdagingen behorende bij de steeds toenemende verkleining en verfijning worden "ontdekt" c.q. "uitgevonden". Development : vervolgens dient te worden bezien of en zo ja op welke wijze de ontdekkingen zo kunnen worden vormgegeven en verfijnd dat kan worden gekomen tot een te produceren onderdeel of product. Production : tenslotte dient te worden gekomen tot het feitelijk vervaardigen van de onderdelen c.q. de machines om te komen tot een voor de klanten van ASML voldoende deugdelijk bruikbaar product : "de chip-machine". Deze drie stadia kennen verschillende technische werkvelden, zoals mechanica, elektriciteit, licht, optische techniek etc. Al deze werkvelden zijn met elkaar verweven en dienen nauw samen te werken om hun bijdrage te kunnen leveren aan het geheel. Samenwerken is en blijft dus heel belangrijk voor ASML. Specialisten van verschillende disciplines werken samen om ideeën om te zetten in concrete oplossingen. De veelheid aan technische disciplines die nodig is om een ASML machine te kunnen ontwikkelen en maken zorgt ervoor dat er veel medewerkers nodig zijn bij zowel ASML als de toeleveranciers.

ASML maakt meerdere soorten machines en dat is ook een reden waarom er veel mensen werken. ASML's meest geavanceerde machines trekken de meeste aandacht, maar er blijft veel vraag naar "oudere" modellen (die nog steeds zeer geavanceerd zijn) omdat deze nodig blijven voor het maken van minder complexe chips. Niet iedere toepassing heeft een ingewikkelde chip nodig en dus heeft de chipfabrikant ook behoefte aan de verschillende soorten machines van ASML. Ook de oudere ASML machines worden nog steeds verbeterd op basis van nieuwe technologie en inzichten. Dit betekent dat een ASML technicus het ene moment werkzaam kan zijn aan de nieuwste machine terwijl vervolgens zijn aandacht en inzet wordt gevraagd voor de oplossing van een vraagstuk bij een machine van meerdere jaren oud. Nieuwbouw voor ASML kan voor een deel nog in Veldhoven worden gerealiseerd, maar invulling van de totale ruimtevraag op basis van de voorziene groei van het bedrijf zou leiden tot een overconcentratie van ASML op de Run in Veldhoven. De omvang van ASML aldaar leidt zowel intern (omvang bedrijfsterrein Run 7000 en Run 1000) alsook extern (verkeer) tot een intensivering van grondgebruik die de grenzen van een optimale bedrijfsvoering overschrijdt met ook diverse externe gevolgen van dien. Daarom is gekozen om een onderverdeling te maken van de productiecapaciteit tussen Veldhoven en Eindhoven.

Hiermee kan de toekomstige expansie op een voor ASML alsmede voor de omgeving "werkbare" wijze vorm en inhoud worden gegeven. 3.1.4

De gevolgen van ASML op BIC

Op eerste gezicht lijkt de komst van ASML naar BIC geen logische ontwikkeling omdat het terrein bedoeld was voor de high-tech MKB maakindustrie. Zoals hiervoor echter uiteenzet is steeds meer sprake van een wisselwerking tussen toeleverancier en OEM. ASML is hiervan in Brainport het meest in het oog springende voorbeeld, waarbij de technische werkvelden (zoals mechanica, elektriciteit, licht, optische techniek etc.) inmiddels samenwerken in een "tweerichtingsverkeer". De toeleverancier zorgt er voor dat de onderdelen van de ASML machines worden gemaakt en vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

25

dus de ASML machine kan worden gebouwd, maar ASML draagt in grote mate bij aan de verdere ontwikkeling van de (kwaliteit van de) toeleveranciers. Dit is de manier om de technische ontwikkeling in de vele technische werkvelden om te zetten in verbeteringen van de ASML-machine. Deze wisselwerking heeft baat bij de nabijheid van ASML en toeleveranciers en vormt ook de kerngedachte van het BIC concept. Ook de toeleveranciers worden versterkt door de komst van ASML naar BIC. Hierdoor wordt dus niet alleen ASML geholpen met een vestigingsplaats in Brainport, maar wordt ook het ecosysteem van BIC versterkt door de (nog verder) toenemende (mogelijkheden van) interdisciplinaire samenwerking, gezamenlijk (duurzaam) ruimtegebruik, verhoogde efficiency, kennisdeling, kennisontwikkeling en innovatie en dus de aantrekkingskracht van de locatie en de regio.

afbeelding: ASML in relatie tot haar omgeving Onderstaande passage uit het bestemmingsplan voor BIC 2 maakt duidelijk dat de komst van ASML naar BIC Noord materieel geen trendbreuk oplevert, maar juist bijdraagt aan alle doelstellingen die voor BIC als hoogwaardige "hightech-omgeving" zijn gesteld. Voor de steeds grotere rol van de hightech maakindustrie in het proces van idee tot eindproduct zijn de volgende aspecten van belang: a. b. c. d. e.

interdisciplinaire samenwerking - het concept; gezamenlijk (duurzaam) ruimtegebruik; verhoogde efficiency; kennisdeling, kennisontwikkeling en innovatie; aantrekkingskracht van de locatie.

a. interdisciplinaire samenwerking - het concept Brainport Industries Campus is een katalysator voor innovatie en groei. Het nieuwe ecosysteem bestaat uit een 'open supply chain' waarin ondernemend wordt samengewerkt aan innovatieve oplossingen. Die sterkere nadruk op innovatie en samenwerking binnen een community vraagt om een omgeving met geheel andere waarden. Zo'n omgeving stimuleert (toevallige) ontmoetingen, kennisdeling en community vorming, en kent een aangename en inspirerende omgeving. 26

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

b. gezamenlijk (duurzaam) ruimtegebruik Wat gezamenlijk (duurzaam) ruimtegebruik betreft is het van belang, dat om op het gewenste hightech niveau te kunnen presteren, moet kunnen worden beschikt over vaak zeer kostbare faciliteiten als laboratoria, cleanrooms, testopstellingen en geavanceerde logistieke faciliteiten. Door het gebruik hiervan met meerdere partijen samen te doen, is een voldoende kosteneffectieve inzet hiervan mogelijk en komen aldus faciliteiten beschikbaar die voor individuele bedrijven (financieel) onbereikbaar zijn. Deze kosteneffectiviteit geldt ook voor het gezamenlijk gebruik van vergaderplekken, kantinefaciliteiten en opleidingsruimten. Gecombineerd met een modulaire opzet van de bedrijfsspecifieke productieruimten kan aldus in BIC individueel ruimtebeslag worden aangepast aan wisselende behoefte aan personeel, ruimte en machinepark. Het is deze combinatie van ruimtegebruik die wordt samengevat in het begrip "fabriek van de toekomst". c. verhoogde efficiency en zuinig ruimtegebruik De verhoogde efficiency is een belangrijk extra voordeel van de noodzakelijke nabijheid van bedrijven ten behoeve van voormelde noodzakelijke interdisciplinaire aanpak. Dit zie je terug in het ontwerp van BIC cluster 2. De lessen uit cluster 1 zijn doorvertaald naar een schaalbaar en flexibel concept.

Dit concept bestaat uit een modulaire opzet, ruimtelijke vertaald in stripes, die de fabriekshallen ruimtelijk markeren. Deze markering maakt dat BIC cluster 2 ook qua architectuur uniek is in zijn soort en daarmee los van het programmatische een hele eigen uitstraling en aantrekkingskracht zal hebben op zijn gebruikers en omgeving. De vorm het het ruimte beslag van BIC cluster 2 maakt de dat deze fabriek zeer efficiënt en zuinig kan omgaan met het ruimtegebruik -behoefte van haar gebruikers. Dit wordt versterkt door de nabijheid van bedrijven met daar waar nodig een hoge mate van reinheid (clean-rooms) kan een forse kostenbesparing worden bereikt in de keten van bewerken, reinigen, inpakken, uitpakken, verder bewerken, reinigen, inpakken etc.. De producten zijn bovendien vaak kostbaar en uniek, zodat door het delen van de logistieke zone/magazijn alsmede personeel, binnen een beveiligde omgeving aanzienlijke kostenbesparing gerealiseerd wordt, hetgeen noodzakelijk is om binnen de gewenste prijsstelling te kunnen opereren. Door het gebruik van diverse gezamenlijke voorzieningen binnen BIC is bovendien sprake van zuinig ruimtegebruik, resulterend in extra ruimte voor ruimtelijke kwaliteit. d. kennisdeling, kennisontwikkeling en innovatie Wat kennisdeling betreft hebben traditionele bedrijven de natuurlijke neiging om hun informatie niet of nauwelijks te delen.

Door de gewijzigde rol van de hightech maakindustrie is het van belang dat de diverse toeleveranciers hun gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen en middels uitwisseling en afstemming van kennis en kunde kunnen komen tot het gewenste niveau van hun producten. Hiertoe is nabijheid ook een voorwaarde om tot een innovatief netwerk te kunnen komen. Vanuit de optiek van kennisontwikkeling en innovatie is scholing van belang (techniekstudenten maar ook werkenden) aan de hand van de ter plaatse aanwezige "state of the art" technieken en met de mensen die hiermee feitelijk werkzaam zijn. Dit brengt grote voordelen ten opzichte van het meer traditionele onderwijs met veelal middels afgeschreven machines van een vorige generatie. De op BIC gevestigde bedrijven en onderwijs-/kennisinstellingen maken gezamenlijk gebruik van voor individueel gebruik te kostbare faciliteiten waarmee ook experimenteren en doorontwikkeling van bestaande producten wordt gestimuleerd. Het doel is om een zo innovatief mogelijk netwerk te creëren waarbij innovatie kan ontstaat uit de kruisbestuiving die bedrijven en scholieren 'vanzelfsprekend' aangaan. Om dat te bewerken zullen we het proces van gesloten naar open innovatie moeten doorbreken. Met BIC cluster 1 is dit gelukt. Met BIC cluster 2 wordt ingezet op een succesvol vervolg.

De stap van open innovatie naar een innovatief netwerk, zie onderstaande afbeelding ter verduidelijking. De nabijheid van kennisdragers en het delen van voorzieningen wordt doorgetrokken in het tweede cluster. vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

27

afbeelding: innovatie van toen naar nu van open supply chain naar open supply network e. aantrekkingskracht van de locatie De aantrekkingskracht van de locatie in de vorm van de campusontwikkeling is van belang voor het kunnen ontwikkelen, aantrekken en behouden van de benodigde hoog gekwalificeerde mensen. Hiertoe is niet alleen de directe werkomgeving in gebouwvorm van belang, maar ook de groene omgeving waarin deze gebouwen worden gepositioneerd. Ook hierin onderscheidt de campus zich van de traditionele bedrijfsomgeving met bovendien de wisselwerking van het gebruik van een in te richten (openbaar) stadspark in relatie tot de showcase (de clusters) als katalysator voor toekomstig personeel. 3.1.5

ASML binnen de bestaande BIC kaders

Om de meeste geavanceerde chipmachine te kunnen ontwikkelen is nauwe samenwerking tussen vele partners nodig. ASML ontwikkelt de nieuwste technologie in nauwe samenwerking met partners binnen de Brainport regio. Dit zijn uiteraard lange termijn relaties die ervoor zorgen dat de regio in staat is om innovaties te versnellen. Daarnaast biedt dit hechte netwerk een veelheid aan kennis in vele verschillende disciplines, wat ook weer bijdraagt aan de aantrekkingskracht van de regio. Onderstaand figuur laat zien hoe met verschillende partners gewerkt wordt aan het tot stand komen van de nieuwste machines waarin al deze technologieën samenkomen.

afbeelding: ASML en haar partners

Voornamelijk de toeleveranciers (suppliers) en onderzoekpartners (research partners) van ASML komen uit de Brainport regio. Enkele van deze leveranciers behoren tot de eerste bewoners van de Brainport Industries Campus. Een voorbeeld hiervan is KMWE dat werkt aan de fabrieken van de toekomst voor speciale hightech toepassingen. Begin 2023 heeft KMWE 28

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

een 3D printfabriek geopend in BIC waarmee een speciaal onderdeel van de ASML machine kan worden gemaakt. Zo'n 3D printfabriek levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de productie van de chipmachines. Andere werkgebieden die belangrijk zijn, zijn bijvoorbeeld metaalbewerking, lasertechniek en software ontwikkeling. Hieraan werken weer andere belangrijke Brainport toeleveranciers van ASML, zoals VDL en Prodrive. Naast deze gerenommeerde bedrijven werkt ASML ook veel met innovatieve start-ups. Gezien de duizenden verschillende onderdelen en technologieën waarmee de nieuwste chipmachines worden opgebouwd zal deze vraag naar toeleveranciers en innovatieve ideeën alleen maar toenemen. Samenwerking in deze technologieën is daarom van cruciaal belang. Dat is ook de redenen dat ASML inzet op het borgen en verspreiden van kennis. Dit belang heeft er mede voor gezorgd dat ASML in 2023 de "ASML Academy" in BIC heeft geopend. Omdat onderwijs en onderzoekpartners van ASML, zoals Summa College, Fontys, TU Eindhoven en TNO al vaste bewoners van BIC zijn zorgt dit voor extra borging van die kennis. Het Summa College richt zich bijvoorbeeld op het opleiden van studenten voor de technische arbeidsmarkt en biedt een breed scala aan opleidingen en trainingen. Ook voor het Summa College is het belangrijk om een brug te slaan tussen onderwijs en bedrijfsleven.

In oktober 2022 is daarom een pilot begonnen tussen technisch arbeidsmarktspecialist Technicum, het Summa College en ASML. In deze pilot zijn 12 medewerkers van het Technicum voor 2 jaar bij ASML gaan werken waarbij ze 1 dag per week op locatie les krijgen van docenten van het Summa College. Naast deze pilot biedt ASML ook vele technische stageplekken aan. 3.1.6

BIC-mix

Tussen de gemeente Eindhoven en ASML is afgesproken, dat niet het gehele gebied van BIC Noord direct voor ASML beschikbaar komt. Een gebied ten noorden van BIC 2 wordt gereserveerd voor een nader in te vullen ontwikkeling. Deze zou kunnen omvatten een verdere uitbreiding van het ASML bedrijfsterrein, maar ook een invulling zoals BIC 1 / BIC 2 of een combinatie van beiden : de "BIC-mix". Dit gebied is geen onderdeel van de uitgifte in erfpacht aan ASML en geen onderdeel van dit TAM-omgevingsplan, maar in de onderbouwing van het ASML bedrijfsterrein op de locatie wordt wel deugdelijk rekening gehouden met (het mogelijk houden van) de toekomstige invulling van dit gebied en met het mogelijk houden van een verbinding via dit gebied tussen de BIC campus en het ASML bedrijfsterrein, e.e.a. zoals in deze motivering beschreven. 3.1.7

Conclusie

ASML is een bedrijf waar veel technische werkvelden samenkomen. Met de komst van ASML naar BIC wordt een substantieel deel van het belangrijkste bedrijf binnen Brainport naar het gebied gebracht. Deze ontwikkeling zal in belangrijke mate bijdragen aan de doelstelling van het BIC als een plek waar hightech, maakbedrijven en kennisinstellingen samenwerken en waar high-tech leveranciers hun rol en positie in ontwikkelingen en productie kunnen versterken en aldus fors bijdragen aan het functioneren van Brainport als geheel.

3.2

Stedelijke en landschappelijke opzet

3.2.1

De kaders op hoofdlijnenvan het gebied BIC

Alvorens de ontwikkeling van BIC Noord te beschrijven is het goed om aandacht te geven aan de vier belangrijkste kaders waarbinnen deze ontwikkeling plaats gaat vinden. Het landschap in BIC Noord wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van afwisseling tussen open en besloten landschappen. Rondom de uitgeefbare gronden is sprake van groene gebieden, ecologische verbindingen en NNB gebieden de grotendeels onaangetast zullen blijven. In Hoofdstuk 7 paragraaf 7.12 wordt beschreven welke invloed op deze gebieden zal vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

29

ontstaan en welke compensatie hierbij aan de orde is. Wat water betreft wordt het gebied doorsneden door de Ekkersrijt, die uitmondt op het ten westen gelegen Beatrixkanaal. De Ekkersrijt vormt onderdeel van de EHS en heeft aan de oostzijde een zone van 20 meter breed die onbebouwd moet blijven. Als onderdeel van de ontwikkeling van BIC Noord zal ook aan de westzijde een dergelijke zone van 30 meter breed worden geborgd en gerealiseerd, waardoor versterking van de EHS plaatsvindt. Door aanpassingen aan de Ekkersrijt ten zuiden van de locatie ontstaat alternatieve waterbergingsruimte. De inrichting van de (bij de bedrijfsgebouwen behorende) buitenruimte van de ASML campus wordt afgestemd op de inrichting van de zone's aan beide zijden van de Ekkersrijt en geborgd in het DOSP landschapsplan ASML buitenruimte (bijlage 4 regels). In hoofdstuk 7 paragraaf 7.13 wordt het aspect water beschreven in aanvulling op de beschrijving van de ecologische versterking van de Ekkersrijt.

afbeelding: hoofdindeling landschap BIC

afbeelding: water in BIC 30

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

Qua infrastructuur wordt de BIC Campus ontsloten aan de oostzijde door de nieuwe Dirk Noordhoflaan die aansluit op de Spottersweg en aan de westzijde direct op de Spottersweg, waarbij – door de inrichting van de wegenstructuur - aankomst en vertrek van ASML verkeer alleen van en naar westelijke richting mogelijk zal zijn. Doel daarvan is het verkeer zo snel als mogelijk naar het hoofdwegennetwerk te geleiden. De ontsluiting van het aan de oostzijde van de A2 gelegen bestaande bedrijventerrein GDC verloopt in de huidige - en in de nieuwe situatie deels tevens via de Dirk Noordhoflaan. Veiligheidszones bevinden zich onder de aanvlieg- en opstijgroutes van Airport Eindhoven ter bescherming van het publiek. Deze zone's overlappen het BIC gebied en zijn onderverdeeld in contouren PR 10'5 en PR 10'6 die betrekking hebben op het aantal mensen wat zich ter plaatse mag verblijven. Elders in deze motivering worden de beperkingen voor BIC Noord als gevolg van deze zone's nader besproken.

afbeelding: wegenstructuur BIC

afbeelding: veiligheidszone's airport

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

31

3.2.2

Het ASML bedrijfsterrein, de aanvankelijke opzet : vier clusters

Uitgangspunt voor het ASML bedrijfsterrein op BIC Noord is reeds vernoemd in par. 2.2.3. Het gebied voor de ontwikkeling van BIC is ongeveer 200 hectare groot. Het plan is om de Brainport Industries Campus zodanig te ontwikkelen dat er een verhouding ontstaat tussen 60% landschap en 40% uitgeefbare clusters. Dwars door het gebied loopt de Groene Corridor (Oirschotsedijk) die het nationaal landschap Het Groene Woud verbindt met de gebieden Strijp R, - T en - S en de binnenstad van Eindhoven. Dit uitgangspunt leidde tot de vaststelling dat voor de locatie BIC Noord kon worden gekomen tot vier clusters uitgeefbare grond, omdat het gebied van oost naar west doorkruist wordt door de Dirk Noordhoflaan en van noord naar zuid doorkruist wordt door de Ekkersrijt. De Ekkersrijt zal – zoals hiervoor reeds aangegeven - als onderdeel van de ontwikkeling aan de westzijde worden voorzien van een extra ecologische zone, waarbij de mogelijkheid ontstaat van enkele overbouwingen om de diverse onderdelen van het ASML bedrijfsterrein inpandig te kunnen verbinden, van enkele loopbruggen en halfverharde looppaden van beperkte omvang alsmede in het meest noordelijk deel een brug om een ontsluitingsweg rondom het ASML bedrijfsterrein mogelijk te maken.

De huidige Dirk Noordhoflaan is echter een wat meer uitdagende component in het gebied, omdat hierdoor geen inpandige verbindingen mogelijk zijn tussen de voorziene ASML cleanrooms in het westelijke gedeelte van de locatie ten noorden en ten zuiden van deze openbare weg. Om die reden is het noodzakelijk om tot een voldoende aansluitende ASML campus op BIC noord te kunnen komen de bestaande Dirk Noordhoflaan te verplaatsen.

32

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

afbeelding: voorbeeld van oorspronkelijke planopzet BIC Noord

De noodzaak van de verplaatsing van de Dirk Noordhoflaan wordt nader uiteengezet in paragraaf 3.2.4. “de bouwvolumes” en in paragraaf 7.10 “verkeer en parkeren”, met als conclusie dat de bestaande Dirk Noordhoflaan verplaatst dient te worden naar de zuidkant van de ASML campus, als onderdeel van de opwaardering van de lokale wegenstructuur om zo de vestiging van maximaal 17.000 ASML werknemers mogelijk te maken met een “reservering” van 3.000 mensen in het resterende BIC-mix gebied. Het thans aan de orde zijnde TAM-omgevingsplan ziet enkel op de ASML campus (en de bijbehorende verkeersmaatregelen binnen de gemeente Eindhoven) en aldus op maximaal 17.000 werknemers aldaar, maar in de onderbouwing hiervan wordt wel rekening gehouden met een toekomstige invulling van het BIC-mix gebied met voornoemde 3.000 arbeidsplaatsen (nader op hoofdlijnen te duiden in paragraaf 3.2.8 “de invulling van BIC-mix en de verbinding tussen de gebiedsdelen”).

afbeelding: schematische weergave verplaatsing Dirk Noordhoflaan 3.2.3

nieuwe opzet: twee clusters

De verplaatsing van de Dirk Noordhoflaan leidt ertoe, dat twee aaneengesloten gebieden ontstaan, die als uitgeefbare gronden beschikbaar komen voor de ontwikkeling van de ASML campus, ten oosten en ten westen van de Ekkersrijt. Beide gebieden zullen worden voorzien van een specifiek op ASML toegesneden bestemming vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

33

“bedrijf”, een maximale hoeveelheid bebouwing in m2 BVO, een maximaal aantal parkeerplaatsen (gebaseerd op de in dit TAM-omgevingsplan met inachtneming van de gewenste modal split opgenomen parkeernormen) en zijn aldus binnen deze kaders bruikbaar voor de vestiging van de specifieke ASML bedrijvigheid op de locatie. Op onderstaande afbeelding zijn beide “uitgeefbare gronden” weergegeven, die voor maximaal 80% mogen worden bebouwd en verhard. Beide gebieden zullen hiertoe worden voorzien van een bouwvlak, waardoor de randen van beide gebieden geen bebouwing zullen krijgen (en hiermee ook afstand tot omliggende “natuur” wordt geborgd).

afbeelding: indicatieve weergave BIC Noord in twee uitgeefbare gebieden 3.2.4

de bouwvolumes

De invulling van BIC Noord als ASML bedrijfsterrein kent een aantal hoofdbestanddelen: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

de bedrijfskantoren de cleanrooms (al dan niet met bedrijfskantoren) het logistieke gebouw (samenhangend met 2.) de gebouwde parkeervoorzieningen (samenhangend met 1. en 2.) de verbindingen over de Ekkersrijt de touchpoints

waarbij verder van belang zijn:

de gefaseerde ontwikkeling van de locatie de invulling van onbebouwd gebied binnen de bedrijfsbestemming de invulling van groene / ecologische gebieden buiten de bedrijfsbestemming 34

vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven

de verbinding met gebied BIC-mix en BIC zuid De hoofdopzet De invulling van BIC Noord kent - zoals hiervoor uiteengezet - twee delen : ten oosten en ten westen van de Ekkersrijt. Het oostelijke terreindeel (tussen Ekkersrijt en de A2) zal worden bebouwd met (voornamelijk) ASML bedrijfskantoren en een gebouwde parkeervoorziening. In het westelijk deel zijn ASML cleanrooms annex eventueel bedrijfskantoren, de logistieke ruimten en een gebouwde parkeervoorziening voorzien. Onderstaande afbeelding geeft een indicatie van een mogelijke invulling van het gebied.

afbeelding: impressie mogelijke invulling ASML campus BIC Noord De beeldkwaliteit van de gebouwen In het gebied BIC Noord wordt ASML de mogelijkheid geboden om te komen tot een (gefaseerde) ontwikkeling van haar bedrijfsvoering in de Brainportregio. Deze ontwikkeling zal worden beïnvloed door de keuzes die binnen ASML worden gemaakt ten aanzien van de concrete bedrijvigheid die in Veldhoven zal blijven, de bedrijvigheid die in Eindhoven vorm en inhoud wordt gegeven en de bedrijvigheid elders in de wereld. Deze keuzes hebben invloed op de fasering van de ontwikkeling, op de concrete snelheid hiervan alsmede op de exacte omvang en vormgeving van de te realiseren gebouwen. Dit laatste wordt tevens beïnvloed voor wat betreft de ASML cleanrooms door de omvang van de (toekomstige) machines die aldaar zullen worden gebouwd. Middels dit TAM-omgevingsplan vastgesteld TAM-omgevingsplan BIC Noord - ASML en wegenstructuur Gemeente Eindhoven